(೧೪) ೪. ಯೋಧಾಜೀವವಗ್ಗೋ
೧. ಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೧೩೪. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಯುಜ್ಝನಂ ಯೋಧೋ, ಸೋ ಆಜೀವೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಯೋಧಾಜೀವೋ। ಯುದ್ಧಮುಪಜೀವತೀತಿ ವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಯೋಧಾಜೀವೋತಿ ನಿರುತ್ತಿನಯೇನ ಪದಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಯುದ್ಧಂ ಉಪಜೀವತೀತಿ ಯೋಧಾಜೀವೋ’’ತಿ। ಸಹ…ಪೇ॰… ಪಸ್ಸತೀತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಮಸನವಸೇನ, ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಅಭಿಸಮಯವಸೇನ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖೇನ ಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸತಿ।
ಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಪರಿಸಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೧೩೫. ದುತಿಯೇ ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿನೀತಾತಿ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ನಿಚ್ಚಂ ವಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾವಸೇನೇವ ವಿನೀತಪರಿಸಾ। ದುಬ್ಬಿನೀತಪರಿಸಾತಿ ದುಕ್ಖೇನ ವಿನೀತಪರಿಸಾ। ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿನೀತಾತಿ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅನುಮತಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ವಿನೀತಾ। ಸುವಿನೀತಪರಿಸಾತಿ ಸುಖೇನ ವಿನೀತಪರಿಸಾ। ಅನುಮತಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ವಿನಯನಞ್ಹಿ ನ ದುಕ್ಕರಂ ಹೋತಿ।
ಪರಿಸಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಉಪ್ಪಾದಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೧೩೭. ಚತುತ್ಥೇ ಉಪ್ಪಾದಾ ವಾ ತಥಾಗತಾನನ್ತಿ ತಥಾಗತಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇಪಿ ವೇನೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಮಗ್ಗಫಲುಪ್ಪತ್ತಿ ವಿಯ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಸಭಾವೋ ನ ತಥಾಗತುಪ್ಪಾದಾಯತ್ತೋ, ಅಥ ಖೋ ತಥಾಗತಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇಪಿ ಅನುಪ್ಪಾದೇಪಿ ಹೋತಿಮೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಠಿತಾವ ಸಾ ಧಾತೂತಿ ಠಿತೋ ಏವ ಸೋ ಅನಿಚ್ಚಸಭಾವೋ ಬ್ಯಭಿಚಾರಾಭಾವತೋ ನ ಕದಾಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ನ ಹೋತಿ। ಕಾಮಂ ಅಸಙ್ಖತಾ ವಿಯ ಧಾತು ನ ನಿಚ್ಚೋ ಸೋ ಸಭಾವೋ, ತಥಾಪಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಿಕೋಯೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಅಪರೋ ನಯೋ – ಠಿತಾವ ಸಾ ಧಾತೂತಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಏಸಾ ಧಾತು ಏಸ ಸಭಾವೋ ತಥಾಗತಾನಂ ಉಪ್ಪಾದತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಉದ್ಧಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಯಮಾನೋ ನ ತಥಾಗತೇಹಿ ಉಪ್ಪಾದಿತೋ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಠಿತಾವ ಸಾ ಧಾತು, ಕೇವಲಂ ಪನ ಸಯಮ್ಭುಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುಜ್ಝನತೋ ‘‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಪವೇದನತೋ ಚ ತಥಾಗತೋ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಅಪುಬ್ಬಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದನತೋ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಠಿತಾವ ಸಾ ಧಾತೂ’’ತಿ।
ಅಭಿಸಮ್ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುಜ್ಝತಿ। ಅಭಿಸಮೇತೀತಿ ಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಮಾಗಚ್ಛತಿ। ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಕಥೇತಿ। ದೇಸೇತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಪಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಜಾನಾಪೇತಿ। ಪಟ್ಠಪೇತೀತಿ ಞಾಣಮುಖೇ ಠಪೇತಿ। ವಿವರತೀತಿ ವಿವರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ। ವಿಭಜತೀತಿ ವಿಭಾಗತೋ ದಸ್ಸೇತಿ। ಉತ್ತಾನೀಕರೋತೀತಿ ಪಾಕಟಂ ಕರೋತಿ।
ಅಥ ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖಕರಣೇನ ಅಭಿಮುಖಂ ಬುಜ್ಝತಿ, ಯಾಥಾವತೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ। ತತೋ ಏವ ಅಭಿಸಮೇತಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಸಮಾಗಚ್ಛತಿ। ಆದಿತೋ ಕಥೇನ್ತೋ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಉದ್ದಿಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಮೇವ ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಯೋಸಾಪೇನ್ತೋ ದೇಸೇತಿ। ಯಥಾಉದ್ದಿಟ್ಠಮತ್ಥಂ ನಿದಸ್ಸನವಸೇನ ಪಕಾರೇಹಿ ಞಾಪೇನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಪೇತಿ। ಪಕಾರೇಹಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ಪಟ್ಠಪೇತಿ। ಯಥಾಉದ್ದಿಟ್ಠಂ ಪಟಿನಿದಸ್ಸನವಸೇನ ವಿವರತಿ ವಿಭಜತಿ। ವಿವಟಂ ವಿಭತ್ತಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಹೇತೂದಾಹರಣದಸ್ಸನೇಹಿ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೋ ಉತ್ತಾನೀಕರೋತಿ।
ಉಪ್ಪಾದಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫-೧೦. ಕೇಸಕಮ್ಬಲಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೧೩೮-೧೪೩. ಪಞ್ಚಮೇ ತನ್ತಾವುತಾನಂ ವತ್ಥಾನನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಯಾನಿ ಕಾನಿಚೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಚ್ಚತ್ತೇ ಸಾಮಿವಚನ’’ನ್ತಿ। ವಾಯಿತಾನನ್ತಿ ವೀತಾನಂ। ಲಾಮಕೋತಿ ನಿಹೀನೋ, ಮಕ್ಖಲಿ ಮೋಘಪುರಿಸೋತಿ ಏತ್ಥ ಮಕ್ಖಲೀತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ। ತಂ ಕಿರ ಸಕದ್ದಮಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ತೇಲಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ, ‘‘ತಾತ, ಮಾ ಖಲೀ’’ತಿ ಸಾಮಿಕೋ ಆಹ। ಸೋ ಪಮಾದೇನ ಖಲಿತ್ವಾ ಪತಿತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಭಯೇನ ಪಲಾಯಿತುಂ ಆರದ್ಧೋ। ಸಾಮಿಕೋ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ನಂ ದುಸ್ಸಕಣ್ಣೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ಸಾಟಕಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಚೇಲಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ। ಸೋ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ತಿಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತುಮ್ಪಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಜಾತರೂಪೇನೇವ ಏಕಂ ಗಾಮಂ ಪಾವಿಸಿ। ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಅರಹಾ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ, ನತ್ಥಿ ಇಮಿನಾ ಸದಿಸೋ’’ತಿ ಪೂವಭತ್ತಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ। ಸೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸಾಟಕಂ ಅನಿವತ್ಥಭಾವೇನ ಇದಂ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾಟಕಂ ಲಭಿತ್ವಾಪಿ ನ ನಿವಾಸೇಸಿ, ತದೇವ ಚ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ। ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಅಞ್ಞೇಪೀತಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು। ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಮಕ್ಖಲಿ ಮೋಘಪುರಿಸೋ’’ತಿ। ಛಟ್ಠಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನಿ ಏವ।
ಕೇಸಕಮ್ಬಲಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೧-೧೩. ಪಠಮಮೋರನಿವಾಪಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೧೪೪-೧೪೬. ಏಕಾದಸಮೇ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮತಾಯ ಖಯವಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅನ್ತಂ ಅತೀತಾತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಾ, ಏವಂ ಅಪರಿಹಾಯನಸಭಾವತ್ತಾ ಅಚ್ಚನ್ತಾ ನಿಟ್ಠಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅನ್ತಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತನಿಟ್ಠೋ’’ತಿಆದಿ। ನ ಹಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಸ್ಸ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ ಕುಪ್ಪನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ। ಧುವನಿಟ್ಠೋತಿ ಸತತನಿಟ್ಠೋ। ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಯೋಗಕ್ಖೇಮೀ, ನಿಚ್ಚಯೋಗಕ್ಖೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ವುಸಿತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಅವಿಹಾಯನಸಭಾವತ್ತಾ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ, ನಿಚ್ಚಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪರಿಯೋಸಾನನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ ಅಚ್ಚನ್ತಪರಿಯೋಸಾನೋ। ದ್ವಾದಸಮತೇರಸಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಪಠಮಮೋರನಿವಾಪಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಯೋಧಾಜೀವವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪೭-೧೫೬. ಮಙ್ಗಲವಗ್ಗೋ
ತತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ।