(೮) ೩. ಅಪಣ್ಣಕವಗ್ಗೋ
೧-೨. ಪಧಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೭೧-೭೨. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಯವತಿ ತೇನ ಫಲಂ ಮಿಸ್ಸಿತಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಯೋನಿ, ಏಕನ್ತಿಕಂ ಕಾರಣಂ। ಅಸ್ಸಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ। ಪರಿಪುಣ್ಣನ್ತಿ ಅವಿಕಲಂ ಅನವಸೇಸಂ। ಆಸವೇ ಖೇಪೇತೀತಿ ಆಸವಕ್ಖಯೋ, ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೋ। ಇಧ ಪನ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅರಹತ್ತತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ। ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಪಧಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩-೫. ಸಪ್ಪುರಿಸಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೭೩-೭೫. ತತಿಯೇ ಪಞ್ಹತ್ಥಾಯ ಅಭಿನೀತೋತಿ ಪಞ್ಹಕರಣತ್ಥಾಯ ಅಭಿಮುಖಂ ನೀತೋ। ಅಲಮ್ಬಿತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅಲಮ್ಬಂ ಕತ್ವಾ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ, ವಿಪಲಮ್ಬಂ ಅಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅವಜಾನಾತೀತಿ ಅವಞ್ಞಂ ಕರೋತಿ, ನಿನ್ದತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮೇ ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ಸಪ್ಪುರಿಸಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಕುಸಿನಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೭೬. ಛಟ್ಠೇ ಉಪವತ್ತನಂ। ಯಥೇವ ಹಿ ಕಲಮ್ಬನದಿತೀರತೋ ರಾಜಮಾತುವಿಹಾರದ್ವಾರೇನ ಥೂಪಾರಾಮಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಹಿರಞ್ಞವತಿಕಾಯ ಪಾರಿಮತೀರತೋ ಸಾಲವನಂ ಉಯ್ಯಾನಂ, ಯಥಾ ಅನುರಾಧಪುರಸ್ಸ ಥೂಪಾರಾಮೋ ದಕ್ಖಿಣಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯ, ಏವಂ ತಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಕುಸಿನಾರಾಯ ದಕ್ಖಿಣಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯ ಹೋತಿ। ಯಥಾ ಥೂಪಾರಾಮತೋ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸನಮಗ್ಗೋ ಪಾಚೀನಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರೇನ ನಿವತ್ತತಿ, ಏವಂ ಉಯ್ಯಾನತೋ ಸಾಲಪನ್ತಿ ಪಾಚೀನಮುಖಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರೇನ ನಿವತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ‘‘ಉಪವತ್ತನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಅನ್ತರೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಾಲರುಕ್ಖಾನಂ ವೇಮಜ್ಝೇ। ತತ್ಥ ಹಿ ಪಞ್ಞಾಪಿಯಮಾನಸ್ಸ ಮಞ್ಚಸ್ಸ ಏಕಾ ಸಾಲಪನ್ತಿ ಸೀಸಭಾಗೇ ಹೋತಿ, ಏಕಾ ಪಾದಭಾಗೇ। ತತ್ರಪಿ ಏಕೋ ತರುಣಸಾಲೋ ಸೀಸಭಾಗಸ್ಸ ಆಸನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಪಾದಭಾಗಸ್ಸ। ಅಪಿಚ ಯಮಕಸಾಲಾ ನಾಮ ಮೂಲಖನ್ಧವಿಟಪಪತ್ತೇಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಠಿತಸಾಲಾತಿಪಿ ವದನ್ತಿ।
ದ್ವೇಳ್ಹಕನ್ತಿ ದ್ವಿಧಾಗಾಹೋ, ಅನೇಕಂಸಗ್ಗಾಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಮತೀತಿ ಸಂಸಯಾಪತ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ವಿನಿಚ್ಛಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥತಾ’’ತಿ। ತಂ ವೋ ವದಾಮೀತಿ ತಂ ಸಂಸಯವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸನ್ಧಾಯ ವೋ ತುಮ್ಹೇ ವದಾಮೀತಿ। ನಿಕ್ಕಙ್ಖಭಾವಪಚ್ಚಕ್ಖಕರಣನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾದೀಸು ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಭಾವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಕಾರಿಯಾ ಯಾಥಾವತೋ ತಮತ್ಥಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಮೇವ। ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ।
ಕುಸಿನಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೭೭. ಸತ್ತಮೇ ಲೋಕಚಿನ್ತಾತಿ ಲೋಕಸನ್ನಿವೇಸಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ವೀಮಂಸಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ’’ತಿಆದಿ। ನಾಳಿಕೇರಾದಯೋತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅವುತ್ತಾನಂ ಓಸಧಿತಿಣವನಪ್ಪತಿಆದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ। ಏವರೂಪಾ ಲೋಕಚಿನ್ತಾತಿ ಏದಿಸಾ ವುತ್ತಸದಿಸಾ ಅಞ್ಞಾಪಿ ಸಾ ಲೋಕಚಿನ್ತಾ।
ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ದಕ್ಖಿಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೭೮. ಅಟ್ಠಮೇ ದಾನಸಙ್ಖಾತಾಯ ದಕ್ಖಿಣಾಯಾತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಾಯ ದಕ್ಖಿಣಾಯ। ವಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಮಹಾಜುತಿಕತಾ। ಸಾ ಪನ ಮಹಪ್ಫಲತಾಯ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮಹಪ್ಫಲಭಾವೇನಾ’’ತಿ। ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ನ ಕಿಲಿಸ್ಸತಿ, ಅಮಲಿನಾ ಮಹಾಜುತಿಕಾ ಮಹಾವಿಪ್ಫಾರಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸುಚಿಧಮ್ಮೋತಿ ರಾಗಾದಿಅಸುಚಿವಿಧಮನೇನ ಸುಚಿಸಭಾವೋ। ಲಾಮಕಧಮ್ಮೋತಿ ಹೀನಸಭಾವೋ ಪಾಪಕಿರಿಯಾಯ। ಅಕುಸಲಧಮ್ಮಾ ಹಿ ಏಕನ್ತನಿಹೀನಾ। ಜೂಜಕೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತದಾನಂ ದಾನಪಾರಮಿಯಾ ಮತ್ಥಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ಮಹಾಪಥವಿಕಮ್ಪನಸಮತ್ಥಂ ಜಾತಂ। ಸ್ವಾಯಂ ದಾಯಕಗುಣೋತಿ ಆಹ ‘‘ವೇಸ್ಸನ್ತರಮಹಾರಾಜಾ ಕಥೇತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿ। ಉದ್ಧರತೀತಿ ಬಹುಲಂ ಪಾಪಕಮ್ಮವಸೇನ ಲದ್ಧಬ್ಬವಿನಿಪಾತತೋ ಉದ್ಧರತಿ, ತಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಪೇತದಕ್ಖಿಣನ್ತಿ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬದಕ್ಖಿಣಂ। ಪಾಪಿತಕಾಲೇಯೇವಾತಿ ‘‘ಇದಂ ದಾನಂ ಅಸುಕಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ ಹೋತೂ’’ತಿ ತಂಉದ್ದಿಸನವಸೇನ ಪತ್ತಿಯಾ ಪಾಪಿತಕಾಲೇಯೇವ। ಅಸ್ಸಾತಿ ಪೇತಸ್ಸ। ಪಾಪುಣೀತಿ ಫಲಸಮ್ಪತ್ತಿಲಭಾಪನವಸೇನ ಪಾಪುಣಿ। ಅಯಞ್ಹಿ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನೇ ಧಮ್ಮತಾ। ತದಾ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಪರಿಚ್ಚಾಗವಸೇನ ಅತಿವಿಯ ದಾನಜ್ಝಾಸಯತಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಉಕ್ಕಂಸಗತಗುಣವಿಸಿಟ್ಠತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಅಸದಿಸದಾನಂ ಕಥೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ।
ದಕ್ಖಿಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯-೧೦. ವಣಿಜ್ಜಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೭೯-೮೦. ನವಮೇ ತಂಸದಿಸಾತಿ ಯಾದಿಸಾ ವಣಿಜ್ಜಾ ಪಯುತ್ತಾ ಅಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಅಞ್ಞಾ ವಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಾದಿಸಾವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಛೇದಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಾತಿ। ಅಧಿಪ್ಪಾಯತೋ ಪರಾ ವಿಸಿಟ್ಠಾತಿ ಪರಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಅಜ್ಝಾಸಯತೋ ಅಧಿಕತರಫಲಾ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಚೀವರಾದಿನಾ ಪಚ್ಚಯೇನ ವದೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಚೀವರಾದಿಪಚ್ಚಯಹೇತು ಮಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಾಸಿ। ಅಥ ವಾ ಯದಾ ಚೀವರಾದಿನಾ ಪಚ್ಚಯೇನ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಮಂ ಯಾಚೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ। ದಸಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ವಣಿಜ್ಜಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಪಣ್ಣಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।