(೧೬) ೧. ಇನ್ದ್ರಿಯವಗ್ಗೋ
೧-೫. ಇನ್ದ್ರಿಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೧೫೧-೧೫೫. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ
ಇನ್ದ್ರಿಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬-೮. ಕಪ್ಪಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೧೫೬-೧೫೮. ಛಟ್ಠೇ ಸಂವಟ್ಟನಂ ವಿನಸ್ಸನಂ ಸಂವಟ್ಟೋ, ಸಂವಟ್ಟತೋ ಉದ್ಧಂ ತಥಾ ಠಾಯೀ ಸಂವಟ್ಟಟ್ಠಾಯೀ। ವಿವಟ್ಟನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತನಂ, ವಡ್ಢನಂ ವಾ ವಿವಟ್ಟೋ। ‘‘ತೇಜೋಸಂವಟ್ಟೋ, ಆಪೋಸಂವಟ್ಟೋ, ವಾಯೋಸಂವಟ್ಟೋತಿ ಏವಂ ಸಂವಟ್ಟಸೀಮಾನುಕ್ಕಮೇನ ಸಂವಟ್ಟೇಸು ವತ್ತಬ್ಬೇಸು ತಥಾ ಅವತ್ವಾ ಆಪೋಸಂವಟ್ಟೋ, ತೇಜೋಸಂವಟ್ಟೋ, ವಾಯೋಸಂವಟ್ಟೋತಿ ವಚನಂ ಸಂವಟ್ಟಮಹಾಭೂತದೇಸನಾನುಪುಬ್ಬಿಯಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ। ‘‘ಭಾವೀಸಂವಟ್ಟಾನುಪುಬ್ಬಿಯಾ’’ತಿ ಅಪರೇ। ಆಪೇನ ಸಂವಟ್ಟೋ ಆಪೋಸಂವಟ್ಟೋ। ಸಂವಟ್ಟಸೀಮಾತಿ ಸಂವಟ್ಟನಮರಿಯಾದಾ। ಸಂವಟ್ಟತೀತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ। ಸದಾತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ, ತೀಸುಪಿ ಸಂವಟ್ಟಕಾಲೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏಕಂ ಬುದ್ಧಕ್ಖೇತ್ತಂ ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ಬುದ್ಧಕ್ಖೇತ್ತಂ ನಾಮ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ ಜಾತಿಕ್ಖೇತ್ತಂ, ಆಣಾಕ್ಖೇತ್ತಂ, ವಿಸಯಕ್ಖೇತ್ತಞ್ಚ।
ತತ್ಥ ಜಾತಿಕ್ಖೇತ್ತಂ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳಪರಿಯನ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ಕಮ್ಪತಿ। ಆಣಾಕ್ಖೇತ್ತಂ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳಪರಿಯನ್ತಂ, ಯತ್ಥ ರತನಸುತ್ತಂ (ಖು॰ ಪಾ॰ ೬.೧ ಆದಯೋ; ಸು॰ ನಿ॰ ೨೨೪ ಆದಯೋ) ಖನ್ಧಪರಿತ್ತಂ (ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೬೭; ಚೂಳವ॰ ೨೫೧) ಧಜಗ್ಗಪರಿತ್ತಂ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೨೪೯) ಆಟಾನಾಟಿಯಪರಿತ್ತಂ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೩.೨೭೭-೨೭೮) ಮೋರಪರಿತ್ತನ್ತಿ (ಜಾ॰ ೧.೨.೧೭-೧೮) ಇಮೇಸಂ ಪರಿತ್ತಾನಂ ಆನುಭಾವೋ ವತ್ತತಿ। ವಿಸಯಕ್ಖೇತ್ತಂ ಅನನ್ತಾಪರಿಮಾಣಂ, ಯಂ ‘‘ಯಾವತಾ ವಾ ಪನಾಕಙ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೩.೮೧) ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯಂ ಯಂ ತಥಾಗತೋ ಆಕಙ್ಖತಿ, ತಂ ತಂ ಜಾನಾತಿ। ಏವಮೇತೇಸು ತೀಸು ಬುದ್ಧಕ್ಖೇತ್ತೇಸು ಏಕಂ ಆಣಾಕ್ಖೇತ್ತಂ ವಿನಸ್ಸತಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಸಂವಣ್ಣನಾಸು (ವಿಸುದ್ಧಿ॰ ಮಹಾಟೀ॰ ೨.೪೦೪) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಸತ್ತಮಟ್ಠಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಕಪ್ಪಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಭಿಕ್ಖುನೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೧೫೯. ನವಮೇ ಏವಂ ಪವತ್ತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನತಣ್ಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ‘‘ಕುದಾಸ್ಸು ನಾಮಾಹಮ್ಪಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅನುತ್ತರೇ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಪಿಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನತಣ್ಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ। ಕಥಂ ಪನ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಆರಬ್ಭ ಆಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಖೋ ಪನೇತಂ ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ನ ಆರಮ್ಮಣಕರಣವಸೇನ ತತ್ಥ ಪಿಹಾ ಪವತ್ತತಿ ಅವಿಸಯತ್ತಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ಅನಧಿಗತಭಾವತೋ। ಅನುಸ್ಸವೂಪಲದ್ಧೇ ಪನ ಅನುತ್ತರವಿಮೋಕ್ಖೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಿಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ತತ್ಥ ಪಿಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ ನಾಮ। ನಾಕಡ್ಢತೀತಿ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಂ ಅಪ್ಪತ್ತತಾಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ನ ದೇತಿ। ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।
ಭಿಕ್ಖುನೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಸುಗತವಿನಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೧೬೦. ದಸಮೇ ವಳಞ್ಜೇನ್ತೀತಿ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಚೇವ ವಾಚುಗ್ಗತಂ ಕರೋನ್ತಾ ಧಾರೇನ್ತಿ ಚ। ಅವಿಗತತಣ್ಹತಾಯ ತಂ ತಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಜಾತಂ ಬಹುಮ್ಪಿ ಆದಿಯನ್ತೀತಿ ಬಹುಲಾ, ತೇ ಏವ ಬಾಹುಲಿಕಾ ಯಥಾ ‘‘ವೇನಯಿಕೋ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೪೬; ಅ॰ ನಿ॰ ೮.೧೧; ಪಾರಾ॰ ೮)। ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯಬಹುಲಭಾವಾ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಹ ‘‘ಪಚ್ಚಯಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ’’ತಿ। ಸಿಥಿಲಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಸಾಥಲಿಕಾ, ಸಿಕ್ಖಾಯ ಆದರಗಾರವಾಭಾವೇನ ಸಿಥಿಲಂ ಅದಳ್ಹಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಿಥಿಲನ್ತಿ ಚ ಭಾವನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೋ, ಸಿಥಿಲ-ಸದ್ದೇನ ವಾ ಸಮಾನತ್ಥಸ್ಸ ಸಾಥಲಸದ್ದಸ್ಸ ವಸೇನ ಸಾಥಲಿಕಾತಿ ಪದಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಅವಗಮನತೋತಿ ಅಧೋಗಮನತೋ, ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಭಾವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಿಬ್ಬೀರಿಯಾತಿ ಉಜ್ಝಿತುಸ್ಸಾಹಾ ತದಧಿಗಮಾಯ ಆರಮ್ಭಮ್ಪಿ ಅಕುರುಮಾನಾ।
ಸುಗತವಿನಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಇನ್ದ್ರಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।