(೨೫) ೫. ಆಪತ್ತಿಭಯವಗ್ಗೋ
೧. ಸಙ್ಘಭೇದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೩. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಾದೀಸೂತಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು। ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೋತಿ ವಾ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ವಾ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ವಿವದನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯೋ ವಿವಾದೋ, ಇದಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ। ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಆಚಾರದಿಟ್ಠಿಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ। ಮಾತಿಕಾಯ ಆಗತಾ ಪಞ್ಚ, ವಿಭಙ್ಗೇ ದ್ವೇತಿ ಸತ್ತಪಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ, ಇದಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ। ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಪಲೋಕನಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕರಣಂ, ಇದಂ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಸಙ್ಘಭೇದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨-೩. ಆಪತ್ತಿಭಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೨೪೪-೫. ದುತಿಯೇ ಭಸ್ಸತಿ ನಿರತ್ಥಕಭಾವೇನ ಖಿಪೀಯತೀತಿ ಭಸ್ಮಂ, ಛಾರಿಕಾ। ತಸ್ಸ ಪುಟಂ ಭಣ್ಡಿಕಾ ಭಸ್ಮಪುಟಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಭಸ್ಮಪುಟನ್ತಿ ಛಾರಿಕಾಭಣ್ಡಿಕ’’ನ್ತಿ। ತತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಆಪತ್ತಿಭಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪-೭. ಸೇಯ್ಯಾಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೨೪೬-೯. ಚತುತ್ಥೇ ಪೇತಾತಿ ಪೇಚ್ಚಭಾವಂ ಗತಾ। ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಇಧ ಕತಕಾಲಕಿರಿಯಾ ಕಾಲೇನ ಕತಜೀವಿತುಚ್ಛೇದಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಾಲಕತಾ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ, ಮತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಥ ವಾ ಪೇಚ್ಚಭವಂ ಗತಾ, ಪೇತೂಪಪತ್ತಿವಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂ ಉಪಗತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಥ ವಾ ಪೇತವಿಸಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಪೇತಾ ನಾಮಾ’’ತಿ। ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿತೋ।
ತೇಜುಸ್ಸದತ್ತಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಅಭೀರುಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಭೀರುಕಾ ಸೇಸಮಿಗಾ ಅತ್ತನೋ ಆಸಯಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸನ್ತಾಸಪುಬ್ಬಕಂ ಯಥಾ ತಥಾ ಸಯನ್ತಿ, ಸೀಹೋ ಪನ ಅಭೀರುಕೋ ಸಭಾವತೋ ಸತೋಕಾರೀ ಭಿಕ್ಖು ವಿಯ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾವ ಸಯತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ದ್ವೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ’’ತಿಆದಿ। ದಕ್ಖಿಣೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ ವಾಮಸ್ಸ ಪುರಿಮಪಾದಸ್ಸ ಠಪನವಸೇನ ದ್ವೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ। ಪಚ್ಛಿಮಪಾದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಇಧಾಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ಠಿತೋಕಾಸಸಲ್ಲಕ್ಖಣಂ ಅಭೀರುಕವಸೇನೇವ। ಸೀಸಂ ಪನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಸೀಹಕಿರಿಯಾ ಅನುತ್ರಸ್ತಪ್ಪಬುಜ್ಝನಾ ವಿಯ ಅಭೀರುಭಾವಸಿದ್ಧಧಮ್ಮತಾವಸೇನೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಸೀಹವಿಜಮ್ಭನಂ ಅತಿವೇಲಂ ಏಕಾಕಾರೇ ಠಪಿತಾನಂ ಸರೀರಾವಯವಾನಂ ಗಮನಾದಿಕಿರಿಯಾಸು ಯೋಗ್ಯಭಾವಾಪಾದನತ್ಥಂ। ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೀಹನಾದನದನಂ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಮಿಗರಾಜೇಹಿ ಪರಿತ್ತಾಸಪರಿಹರಣತ್ಥಂ।
ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸೇಯ್ಯಾ ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸೇತಿ ಅಬ್ಯಾವಟಭಾವೇನ ಪವತ್ತತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸೇಯ್ಯಾ, ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಮೇವ ಸೇಯ್ಯಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸೇಯ್ಯಾ। ಕಿಂ ಪನ ತಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನನ್ತಿ? ಆನಾಪಾನಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ। ತತ್ಥ ಹಿ ಠತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಭಗವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾಗತೋ ಜಾತೋತಿ। ತಯಿದಂ ಪದಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ನ ಸೇಯ್ಯಾ, ತಥಾಪಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮನನ್ತರಾ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ’’ತಿ ಮಹಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೨೧೯) ಆಗತಂ, ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಿಯಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿ ಏವ ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾತಿ ಕೇಚಿ। ಏವಂ ಸತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲಿಕಾವ ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ಭಗವಾ ಲೋಕಿಯಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪಜ್ಜನಬಹುಲೋ ವಿಹಾಸಿ। ಅಗ್ಗಫಲವಸೇನ ಪವತ್ತಂ
ಸೇಯ್ಯಾಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಪಠಮವೋಹಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೦-೨೫೩. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನರಿಯಾನನ್ತಿ ಅಸಾಧೂನಂ ನಿಹೀನಾನಂ। ವೋಹಾರಾತಿ ಸಂವೋಹಾರಾ ಅಭಿಲಾಪಾ ವಾ, ‘‘ದಿಟ್ಠಂ ಮಯಾ’’ತಿ ಏವಂವಾದಿತಾ। ಏತ್ಥ ಚ ತಂತಂಸಮುಟ್ಠಾಪಕಚೇತನಾವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ನವಮಾದೀಸು ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ಪಠಮವೋಹಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಆಪತ್ತಿಭಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಞ್ಚಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ।