(೮) ೩. ಯೋಧಾಜೀವವಗ್ಗೋ
೧. ಪಠಮಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಸುತ್ತಂ
೭೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ।
‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯೇ ವಿಹರತಿ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಸಞ್ಞೀ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰), ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ। ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಇತಿಪಿ, ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಕ್ಖೋ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಇತಿಪಿ, ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಇತಿಪಿ, ನಿರಗ್ಗಳೋ ಇತಿಪಿ, ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಇತಿಪಿ’’’।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅವಿಜ್ಜಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೋನೋಭವಿಕೋ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕೋ (ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰) ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಹೋತಿ? ಇಧ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿರಗ್ಗಳೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಹೀನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾನಿ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾನಿ ಅನಭಾವಂಕತಾನಿ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾನಿ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿರಗ್ಗಳೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಪಠಮಂ।
೨. ದುತಿಯಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಸುತ್ತಂ
೭೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ। ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಅನಿಚ್ಚೇ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾ, ದುಕ್ಖೇ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ, ಪಹಾನಸಞ್ಞಾ, ವಿರಾಗಸಞ್ಞಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ। ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ ಚ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಇತಿಪಿ, ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಇತಿಪಿ, ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಇತಿಪಿ, ನಿರಗ್ಗಳೋ ಇತಿಪಿ, ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಇತಿಪಿ’’’।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅವಿಜ್ಜಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ? ಇಧ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೋನೋಭವಿಕೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿರಗ್ಗಳೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಹೀನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾನಿ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾನಿ ಅನಭಾವಂಕತಾನಿ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾನಿ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿರಗ್ಗಳೋ ಹೋತಿ।
‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ದುತಿಯಂ।
೩. ಪಠಮಧಮ್ಮವಿಹಾರೀಸುತ್ತಂ
೭೩. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ, ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ ಹೋತೀ’’ತಿ?
‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ – ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಂ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲಂ। ಸೋ ತಾಯ ಧಮ್ಮಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ದಿವಸಂ ಅತಿನಾಮೇತಿ, ರಿಞ್ಚತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಂ, ನಾನುಯುಞ್ಜತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಂ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಯತ್ತಿಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪರೇಸಂ ದೇಸೇತಿ। ಸೋ ತಾಯ ಧಮ್ಮಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ದಿವಸಂ ಅತಿನಾಮೇತಿ, ರಿಞ್ಚತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಂ, ನಾನುಯುಞ್ಜತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಂ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋತಿ। ಸೋ ತೇನ ಸಜ್ಝಾಯೇನ ದಿವಸಂ ಅತಿನಾಮೇತಿ, ರಿಞ್ಚತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಂ, ನಾನುಯುಞ್ಜತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಂ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ಸಜ್ಝಾಯಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚೇತಸಾ ಅನುವಿತಕ್ಕೇತಿ ಅನುವಿಚಾರೇತಿ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖತಿ। ಸೋ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮವಿತಕ್ಕೇಹಿ ದಿವಸಂ ಅತಿನಾಮೇತಿ, ರಿಞ್ಚತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಂ, ನಾನುಯುಞ್ಜತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಂ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ – ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಂ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲಂ। ಸೋ ತಾಯ ಧಮ್ಮಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ನ ದಿವಸಂ ಅತಿನಾಮೇತಿ, ನಾಪಿ ರಿಞ್ಚತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಂ, ಅನುಯುಞ್ಜತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಂ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ ಹೋತಿ।
‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದೇಸಿತೋ ಮಯಾ ಪರಿಯತ್ತಿಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ಪಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ಸಜ್ಝಾಯಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ವಿತಕ್ಕಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ। ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು ಯಂ ಭಿಕ್ಖು (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰), ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ। ಏತಾನಿ, ಭಿಕ್ಖು, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ, ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ। ಝಾಯಥ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ , ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ। ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ। ತತಿಯಂ।
೪. ದುತಿಯಧಮ್ಮವಿಹಾರೀಸುತ್ತಂ
೭೪. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ ಹೋತೀ’’ತಿ?
‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ – ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಂ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲಂ; ಉತ್ತರಿ ಉತ್ತರಿಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಯತ್ತಿಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪರೇಸಂ ದೇಸೇತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ಸಜ್ಝಾಯಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚೇತಸಾ ಅನುವಿತಕ್ಕೇತಿ ಅನುವಿಚಾರೇತಿ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು – ‘ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕಬಹುಲೋ, ನೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ’’’।
‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ – ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಂ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲಂ; ಉತ್ತರಿ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಂ ಪಜಾನಾತಿ। ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ ಹೋತಿ।
‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದೇಸಿತೋ ಮಯಾ ಪರಿಯತ್ತಿಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ಪಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ಸಜ್ಝಾಯಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ವಿತಕ್ಕಬಹುಲೋ, ದೇಸಿತೋ ಧಮ್ಮವಿಹಾರೀ। ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ। ಏತಾನಿ, ಭಿಕ್ಖು, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ, ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ। ಝಾಯಥ ಭಿಕ್ಖು, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ, ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ। ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ। ಚತುತ್ಥಂ।
೫. ಪಠಮಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತಂ
೭೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ। ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ರಜಗ್ಗಞ್ಞೇವ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರಿತುಂ। ಏವರೂಪೋಪಿ ಏವರೂಪೋ (ಸೀ॰) ಪು॰ ಪ॰ ೧೯೩, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಏಕಚ್ಚೋ (ಸೀ॰) ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಧಜಗ್ಗಞ್ಞೇವ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರಿತುಂ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಉಸ್ಸಾರಣಞ್ಞೇವ ಉಸ್ಸಾದನಂಯೇವ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಸುತ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರಿತುಂ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಉಸ್ಸಾರಣಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಸಮ್ಪಹಾರೇ ಹಞ್ಞತಿ ಆಹಞ್ಞತಿ (ಸೀ॰) ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಉಸ್ಸಾರಣಂ, ಸಹತಿ ಸಮ್ಪಹಾರಂ। ಸೋ ತಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ತಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಯೋಧಾಜೀವಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿಮೇ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು । ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ರಜಗ್ಗಞ್ಞೇವ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸನ್ತಾನೇತುಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰)। ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಕಿಮಸ್ಸ ರಜಗ್ಗಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ , ಭಿಕ್ಖು ಸುಣಾತಿ – ‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಕುಮಾರೀ ವಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’ತಿ। ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ। ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಇದಮಸ್ಸ ರಜಗ್ಗಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ರಜಗ್ಗಞ್ಞೇವ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರಿತುಂ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಧಜಗ್ಗಞ್ಞೇವ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ। ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಕಿಮಸ್ಸ ಧಜಗ್ಗಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಹೇವ ಖೋ ಸುಣಾತಿ – ‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಕುಮಾರೀ ವಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’ತಿ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಸಾಮಂ ಪಸ್ಸತಿ ಇತ್ಥಿಂ ವಾ ಕುಮಾರಿಂ ವಾ ಅಭಿರೂಪಂ ದಸ್ಸನೀಯಂ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಂ। ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ। ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಇದಮಸ್ಸ ಧಜಗ್ಗಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಧಜಗ್ಗಞ್ಞೇವ ದಿಸ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರಿತುಂ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಉಸ್ಸಾರಣಞ್ಞೇವ ಸುತ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ। ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಕಿಮಸ್ಸ ಉಸ್ಸಾರಣಾಯ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತಂ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತಂ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಊಹಸತಿ ಉಹಸತಿ (ಕ॰), ಓಹಸತಿ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಪು॰ ಪ॰ ೧೯೬ ಉಲ್ಲಪತಿ ಉಜ್ಜಗ್ಘತಿ ಉಪ್ಪಣ್ಡೇತಿ। ಸೋ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಊಹಸಿಯಮಾನೋ ಉಲ್ಲಪಿಯಮಾನೋ ಉಜ್ಜಗ್ಘಿಯಮಾನೋ ಉಪ್ಪಣ್ಡಿಯಮಾನೋ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ। ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಇದಮಸ್ಸ ಉಸ್ಸಾರಣಾಯ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಉಸ್ಸಾರಣಞ್ಞೇವ ಸುತ್ವಾ ಸಂಸೀದತಿ ವಿಸೀದತಿ, ನ ಸನ್ಥಮ್ಭತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರಿತುಂ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಉಸ್ಸಾರಣಂ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಸಮ್ಪಹಾರೇ ಹಞ್ಞತಿ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ। ಕಿಮಸ್ಸ ಸಮ್ಪಹಾರಸ್ಮಿಂ ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತಂ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತಂ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ। ಸೋ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಅಭಿನಿಸೀದಿಯಮಾನೋ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿಯಮಾನೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿಯಮಾನೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಅನಾವಿಕತ್ವಾ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ। ಇದಮಸ್ಸ ಸಮ್ಪಹಾರಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಉಸ್ಸಾರಣಂ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಸಮ್ಪಹಾರೇ ಹಞ್ಞತಿ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಉಸ್ಸಾರಣಂ, ಸಹತಿ ಸಮ್ಪಹಾರಂ, ಸೋ ತಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ತಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ । ಕಿಮಸ್ಸ ಸಙ್ಗಾಮವಿಜಯಸ್ಮಿಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತಂ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತಂ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ। ಸೋ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಅಭಿನಿಸೀದಿಯಮಾನೋ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿಯಮಾನೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿಯಮಾನೋ ವಿನಿವೇಠೇತ್ವಾ ವಿನಿಮೋಚೇತ್ವಾ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ। ಸೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ।
‘‘ಸೋ ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ನಿಸೀದತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ । ಸೋ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಲೋಕೇ ಪಹಾಯ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ; ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ವಿಹರತಿ, ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ; ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಹಾಯ ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧೋ ವಿಹರತಿ ಆಲೋಕಸಞ್ಞೀ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಥಿನಮಿದ್ಧಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ; ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ ಅನುದ್ಧತೋ ವಿಹರತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ; ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾಯ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಹರತಿ ಅಕಥಂಕಥೀ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ। ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ॰… ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ, ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ।
‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ। ಸೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ಆಸವಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಕಾಮಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಭವಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ। ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ। ಇದಮಸ್ಸ ಸಙ್ಗಾಮವಿಜಯಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಹತಿ ರಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಧಜಗ್ಗಂ, ಸಹತಿ ಉಸ್ಸಾರಣಂ, ಸಹತಿ ಸಮ್ಪಹಾರಂ, ಸೋ ತಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ತಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂಸೂ’’ತಿ। ಪಞ್ಚಮಂ।
೬. ದುತಿಯಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತಂ
೭೬. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ। ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ। ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ। ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ। ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ। ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಉಪಲಿಕ್ಖನ್ತಿ ಉಪಲಿಖನ್ತಿ (ಕ॰), ತಮೇನಂ ಅಪನೇನ್ತಿ; ಅಪನೇತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನೇನ್ತಿ। ಸೋ ಞಾತಕೇಹಿ ನೀಯಮಾನೋ ಅಪ್ಪತ್ವಾವ ಞಾತಕೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ। ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ। ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಉಪಲಿಕ್ಖನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಅಪನೇನ್ತಿ; ಅಪನೇತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನೇನ್ತಿ। ತಮೇನಂ ಞಾತಕಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ಪರಿಚರನ್ತಿ। ಸೋ ಞಾತಕೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಯಮಾನೋ ಪರಿಚರಿಯಮಾನೋ ತೇನೇವ ಆಬಾಧೇನ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ । ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ। ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ। ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಉಪಲಿಕ್ಖನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಅಪನೇನ್ತಿ; ಅಪನೇತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನೇನ್ತಿ। ತಮೇನಂ ಞಾತಕಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ಪರಿಚರನ್ತಿ। ಸೋ ಞಾತಕೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಯಮಾನೋ ಪರಿಚರಿಯಮಾನೋ ವುಟ್ಠಾತಿ ತಮ್ಹಾ ಆಬಾಧಾ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ। ಸೋ ತಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ತಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಯೋಧಾಜೀವಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।
‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿಮೇ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು। ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ಅರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ಅರಕ್ಖಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ। ತಸ್ಸ ತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ। ಸೋ ರಾಗಾನುದ್ಧಂಸಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಅನಾವಿಕತ್ವಾ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ಅರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ಅರಕ್ಖಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ। ತಸ್ಸ ತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ। ಸೋ ರಾಗಾನುದ್ಧಂಸಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತೇವ ಕಾಯೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತಿ ಚೇತಸಾ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ – ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ ರಾಗಾಯಿತೋಮ್ಹಿ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ), ಆವುಸೋ, ರಾಗಪರೇತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ; ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಸೋ ಆರಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಪ್ಪತ್ವಾವ ಆರಾಮಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಉಪಲಿಕ್ಖನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಅಪನೇನ್ತಿ; ಅಪನೇತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನೇನ್ತಿ। ಸೋ ಞಾತಕೇಹಿ ನೀಯಮಾನೋ ಅಪ್ಪತ್ವಾವ ಞಾತಕೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ಅರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ಅರಕ್ಖಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ। ತಸ್ಸ ತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ। ಸೋ ರಾಗಾನುದ್ಧಂಸಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತೇವ ಕಾಯೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತಿ ಚೇತಸಾ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ – ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಪರೇತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ; ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಸೋ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಿ – ‘ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಪರೇತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ; ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’’ತಿ।
‘‘ತಮೇನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಓವದನ್ತಿ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ – ‘ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ , ಆವುಸೋ, ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ ಬಹೂಪಾಯಾಸಾ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಪಾಚಿ॰ ೪೧೭; ಚೂಳವ॰ ೬೫; ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩೪, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಮಂಸಪೇಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ತಿಣುಕ್ಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಅಙ್ಗಾರಕಾಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಸುಪಿನಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಯಾಚಿತಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ರುಕ್ಖಫಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಅಸಿಸೂನೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಸಪ್ಪಸಿರೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಅಭಿರಮತಾಯಸ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ; ಮಾಯಸ್ಮಾ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೀ’’’ತಿ।
‘‘ಸೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಏವಂ ಓವದಿಯಮಾನೋ ಏವಂ ಅನುಸಾಸಿಯಮಾನೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ; ಅಥ ಖೋ ನೇವಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ, ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’’ತಿ। ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಉಪಲಿಕ್ಖನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಅಪನೇನ್ತಿ; ಅಪನೇತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನೇನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಞಾತಕಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ಪರಿಚರನ್ತಿ । ಸೋ ಞಾತಕೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಯಮಾನೋ ಪರಿಚರಿಯಮಾನೋ ತೇನೇವ ಆಬಾಧೇನ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ಅರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ಅರಕ್ಖಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ। ತಸ್ಸ ತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ದುನ್ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ದುಪ್ಪಾರುತಂ ವಾ ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ। ಸೋ ರಾಗಾನುದ್ಧಂಸಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತೇವ ಕಾಯೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತಿ ಚೇತಸಾ। ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ – ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಪರೇತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ; ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಸೋ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಿ – ‘ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಪರೇತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ; ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’’ತಿ।
‘‘ತಮೇನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಓವದನ್ತಿ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ – ‘ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ, ಆವುಸೋ, ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಮಂಸಪೇಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ…ಪೇ॰… ತಿಣುಕ್ಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ಅಙ್ಗಾರಕಾಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ಸುಪಿನಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ಯಾಚಿತಕೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ರುಕ್ಖಫಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ಅಸಿಸೂನೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ… ಸಪ್ಪಸಿರೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋ। ಅಭಿರಮತಾಯಸ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ; ಮಾಯಸ್ಮಾ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೀ’’’ತಿ।
‘‘ಸೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಏವಂ ಓವದಿಯಮಾನೋ ಏವಂ ಅನುಸಾಸಿಯಮಾನೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಉಸ್ಸಹಿಸ್ಸಾಮಿ , ಆವುಸೋ, ವಾಯಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಆವುಸೋ, ಅಭಿರಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಆವುಸೋ! ನ ದಾನಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’’ತಿ।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಉಪಲಿಕ್ಖನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಅಪನೇನ್ತಿ; ಅಪನೇತ್ವಾ ಞಾತಕಾನಂ ನೇನ್ತಿ, ತಮೇನಂ ಞಾತಕಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ಪರಿಚರನ್ತಿ। ಸೋ ಞಾತಕೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಯಮಾನೋ ಪರಿಚರಿಯಮಾನೋ ವುಟ್ಠಾತಿ ತಮ್ಹಾ ಆಬಾಧಾ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ ರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ರಕ್ಖಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ। ಸೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ। ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ; ರಕ್ಖತಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ; ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ … ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ। ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ; ರಕ್ಖತಿ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ। ಸೋ ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ನಿಸೀದತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ। ಸೋ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಲೋಕೇ ಪಹಾಯ…ಪೇ॰… ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ॰… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ।
‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ। ಸೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ॰… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’।
‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಯೂಳ್ಹಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಓತರತಿ, ಸೋ ತಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ತಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ। ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹೋತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ , ಪಞ್ಚ ಯೋಧಾಜೀವೂಪಮಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂಸೂ’’ತಿ। ಛಟ್ಠಂ।
೭. ಪಠಮಅನಾಗತಭಯಸುತ್ತಂ
೭೭. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಆರಞ್ಞಕೇನ (ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅ॰ ನಿ॰ ೫.೧೮೧; ಪರಿ॰ ೪೪೩) ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ಏಕಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಾಮಿ। ಏಕಕಂ ಖೋ ಪನ ಮಂ ಏಕಕಂ ಖೋ ಪನ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಹಿ ವಾ ಮಂ ಡಂಸೇಯ್ಯ, ವಿಚ್ಛಿಕೋ ವಿಚ್ಛಿಕಾ (ಸ್ಯಾ॰) ವಾ ಮಂ ಡಂಸೇಯ್ಯ, ಸತಪದೀ ವಾ ಮಂ ಡಂಸೇಯ್ಯ, ತೇನ ಮೇ ಅಸ್ಸ ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾ, ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ಏಕಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಾಮಿ। ಏಕಕೋ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪಕ್ಖಲಿತ್ವಾ ವಾ ಪಪತೇಯ್ಯಂ, ಭತ್ತಂ ವಾ ಭುತ್ತಂ ಮೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಿತ್ತಂ ವಾ ಮೇ ಕುಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಸೇಮ್ಹಂ ವಾ ಮೇ ಕುಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಸತ್ಥಕಾ ವಾ ಮೇ ವಾತಾ ಕುಪ್ಪೇಯ್ಯುಂ, ತೇನ ಮೇ ಅಸ್ಸ ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾ, ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ಏಕಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಾಮಿ। ಏಕಕೋ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಾಳೇಹಿ ಸಮಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಸೀಹೇನ ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘೇನ ವಾ ದೀಪಿನಾ ವಾ ಅಚ್ಛೇನ ವಾ ತರಚ್ಛೇನ ವಾ, ತೇ ಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯುಂ, ತೇನ ಮೇ ಅಸ್ಸ ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾ , ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ಏಕಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಾಮಿ। ಏಕಕೋ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಾಣವೇಹಿ ಸಮಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ ಕತಕಮ್ಮೇಹಿ ವಾ ಅಕತಕಮ್ಮೇಹಿ ವಾ, ತೇ ಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯುಂ, ತೇನ ಮೇ ಅಸ್ಸ ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾ , ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ಏಕಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಾಮಿ। ಸನ್ತಿ ಖೋ ಪನಾರಞ್ಞೇ ವಾಳಾ ಅಮನುಸ್ಸಾ, ತೇ ಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯುಂ, ತೇನ ಮೇ ಅಸ್ಸ ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾ, ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ಸತ್ತಮಂ।
೮. ದುತಿಯಅನಾಗತಭಯಸುತ್ತಂ
೭೮. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ದಹರೋ ಯುವಾ ಸುಸುಕಾಳಕೇಸೋ ಭದ್ರೇನ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಠಮೇನ ವಯಸಾ । ಹೋತಿ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಇಮಂ ಕಾಯಂ ಜರಾ ಫುಸತಿ। ಜಿಣ್ಣೇನ ಖೋ ಪನ ಜರಾಯ ಅಭಿಭೂತೇನ ನ ಸುಕರಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಂ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ, ನ ಸುಕರಾನಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ। ಪುರಾ ಮಂ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಪಟಿಗಚ್ಚೇವ (ಸೀ॰) ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಯೇನಾಹಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಜಿಣ್ಣಕೋಪಿ ಫಾಸುಂ ಫಾಸು (ಪೀ॰ ಕ॰) ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋ ಏತರಹಿ ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾತಿಸೀತಾಯ ನಾಚ್ಚುಣ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಧಾನಕ್ಖಮಾಯ। ಹೋತಿ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಇಮಂ ಕಾಯಂ ಬ್ಯಾಧಿ ಫುಸತಿ। ಬ್ಯಾಧಿತೇನ ಖೋ ಪನ ಬ್ಯಾಧಿನಾ ಅಭಿಭೂತೇನ ಬ್ಯಾಧಾಭಿಭೂತೇನ (ಸೀ॰ ಪೀ॰ ಕ॰) ನ ಸುಕರಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಂ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ, ನ ಸುಕರಾನಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ। ಪುರಾ ಮಂ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ , ಯೇನಾಹಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಬ್ಯಾಧಿತೋಪಿ ಫಾಸುಂ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಸುಭಿಕ್ಖಂ ಸುಸಸ್ಸಂ ಸುಲಭಪಿಣ್ಡಂ , ಸುಕರಂ ಉಞ್ಛೇನ ಪಗ್ಗಹೇನ ಯಾಪೇತುಂ। ಹೋತಿ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸಸ್ಸಂ ದುಲ್ಲಭಪಿಣ್ಡಂ, ನ ಸುಕರಂ ಉಞ್ಛೇನ ಪಗ್ಗಹೇನ ಯಾಪೇತುಂ। ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇ ಖೋ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇನ ಸುಭಿಕ್ಖಂ ತೇನ ಸಙ್ಕಮನ್ತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ (ಕ॰)। ತತ್ಥ ಸಙ್ಗಣಿಕವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ ಆಕಿಣ್ಣವಿಹಾರೋ। ಸಙ್ಗಣಿಕವಿಹಾರೇ ಖೋ ಪನ ಸತಿ ಆಕಿಣ್ಣವಿಹಾರೇ ನ ಸುಕರಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಂ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ, ನ ಸುಕರಾನಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ। ಪುರಾ ಮಂ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಯೇನಾಹಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇಪಿ ಫಾಸು ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅವಿವದಮಾನಾ ಖೀರೋದಕೀಭೂತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಚಕ್ಖೂಹಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಹೋತಿ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಭಯಂ ಹೋತಿ ಅಟವಿಸಙ್ಕೋಪೋ, ಚಕ್ಕಸಮಾರೂಳ್ಹಾ ಜಾನಪದಾ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ। ಭಯೇ ಖೋ ಪನ ಸತಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇನ ಖೇಮಂ ತೇನ ಸಙ್ಕಮನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಸಙ್ಗಣಿಕವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ ಆಕಿಣ್ಣವಿಹಾರೋ। ಸಙ್ಗಣಿಕವಿಹಾರೇ ಖೋ ಪನ ಸತಿ ಆಕಿಣ್ಣವಿಹಾರೇ ನ ಸುಕರಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಂ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ, ನ ಸುಕರಾನಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ। ಪುರಾ ಮಂ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಯೇನಾಹಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಯೇಪಿ ಫಾಸುಂ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಸಙ್ಘೋ ಸಮಗ್ಗೋ ಸಮ್ಮೋದಮಾನೋ ಅವಿವದಮಾನೋ ಏಕುದ್ದೇಸೋ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ। ಹೋತಿ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜತಿ। ಸಙ್ಘೇ ಖೋ ಪನ ಭಿನ್ನೇ ನ ಸುಕರಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಂ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ, ನ ಸುಕರಾನಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ। ಪುರಾ ಮಂ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಅನಿಟ್ಠೋ ಅಕನ್ತೋ ಅಮನಾಪೋ; ಹನ್ದಾಹಂ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಾಮಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಯೇನಾಹಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿನ್ನೇಪಿ ಸಙ್ಘೇ ಫಾಸುಂ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ।
‘‘ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಆತಾಪಿನಾ ಪಹಿತತ್ತೇನ ವಿಹರಿತುಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ಅಟ್ಠಮಂ।
೯. ತತಿಯಅನಾಗತಭಯಸುತ್ತಂ
೭೯. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ತಾನಿ ವೋ ಖೋ (ಕತ್ಥಚಿ) ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಾನಿ ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತೇಸಂ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಅಞ್ಞೇ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸನ್ತಿ। ತೇಪಿ ತೇ (ಸೀ॰) ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಿನೇತುಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಅಧಿಚಿತ್ತೇ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ। ತೇಪಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಅಞ್ಞೇ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸನ್ತಿ। ತೇಪಿ ತೇ (?) ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಿನೇತುಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಅಧಿಚಿತ್ತೇ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ। ತೇಪಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸಾ ವಿನಯಸನ್ದೋಸೋ; ವಿನಯಸನ್ದೋಸಾ ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸೋ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ನಿಸ್ಸಯಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ। ತೇಪಿ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಿನೇತುಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಅಧಿಚಿತ್ತೇ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ । ತೇಪಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ನಿಸ್ಸಯಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ। ತೇಪಿ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಿನೇತುಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಅಧಿಚಿತ್ತೇ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ। ತೇಪಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸಾ ವಿನಯಸನ್ದೋಸೋ; ವಿನಯಸನ್ದೋಸಾ ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸೋ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ವೇದಲ್ಲಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ಕಣ್ಹಧಮ್ಮಂ ಓಕ್ಕಮಮಾನಾ ನ ಬುಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸಾ ವಿನಯಸನ್ದೋಸೋ; ವಿನಯಸನ್ದೋಸಾ ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸೋ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ। ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಯೇ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ತಥಾಗತಭಾಸಿತಾ ಗಮ್ಭೀರಾ ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಸುಞ್ಞತಾಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ, ತೇಸು ಭಞ್ಞಮಾನೇಸು ನ ಸುಸ್ಸೂಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಸೋತಂ ಓದಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಯೇ ಪನ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ಕವಿತಾ ಕವಿಕತಾ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰, ಸಂ॰ ನಿ॰ ೨.೨೨೯) ಟೀಕಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ ಕಾವೇಯ್ಯಾ ಚಿತ್ತಕ್ಖರಾ ಚಿತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಬಾಹಿರಕಾ ಸಾವಕಭಾಸಿತಾ, ತೇಸು ಭಞ್ಞಮಾನೇಸು ಸುಸ್ಸೂಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೋತಂ ಓದಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸಾ ವಿನಯಸನ್ದೋಸೋ; ವಿನಯಸನ್ದೋಸಾ ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸೋ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ । ತೇ ಅಭಾವಿತಕಾಯಾ ಸಮಾನಾ ಅಭಾವಿತಸೀಲಾ ಅಭಾವಿತಚಿತ್ತಾ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಞಾ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಾಹುಲಿಕಾ ಬಾಹುಲ್ಲಿಕಾ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಅ॰ ನಿ॰ ೨.೪೯; ೩.೯೬ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸಾಥಲಿಕಾ ಓಕ್ಕಮನೇ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಪವಿವೇಕೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರಾ, ನ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ತೇಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ಸಾಪಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಬಾಹುಲಿಕಾ ಸಾಥಲಿಕಾ ಓಕ್ಕಮನೇ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಪವಿವೇಕೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರಾ, ನ ವೀರಿಯಂ ಆರಭಿಸ್ಸತಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸಾ ವಿನಯಸನ್ದೋಸೋ; ವಿನಯಸನ್ದೋಸಾ ಧಮ್ಮಸನ್ದೋಸೋ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ । ‘‘ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ತಾನಿ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಾನಿ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತೇಸಂ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ನವಮಂ।
೧೦. ಚತುತ್ಥಅನಾಗತಭಯಸುತ್ತಂ
೮೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ತಾನಿ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಾನಿ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತೇಸಂ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಚೀವರೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಮಾ। ತೇ ಚೀವರೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಮಾ ಸಮಾನಾ ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ತಂ, ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ; ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಓಸರಿತ್ವಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಚೀವರಹೇತು ಚ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಅನೇಸನಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಮಾ। ತೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಮಾ ಸಮಾನಾ ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ತಂ , ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ; ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಓಸರಿತ್ವಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸನ್ತಿ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇನ ರಸಗ್ಗಾನಿ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಹೇತು ಚ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಅನೇಸನಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಸೇನಾಸನೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಮಾ। ತೇ ಸೇನಾಸನೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಮಾ ಸಮಾನಾ ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕತ್ತಂ ಆರಞ್ಞಕತ್ತಂ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰), ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ; ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಓಸರಿತ್ವಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇನಾಸನಹೇತು ಚ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಅನೇಸನಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಸಿಕ್ಖಮಾನಾಸಮಣುದ್ದೇಸೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಭಿಕ್ಖುನೀಸಿಕ್ಖಮಾನಾಸಮಣುದ್ದೇಸೇಹಿ ಸಂಸಗ್ಗೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ‘ಅನಭಿರತಾ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಿಕ್ಖಂ ವಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ’। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಆರಾಮಿಕಸಮಣುದ್ದೇಸೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಆರಾಮಿಕಸಮಣುದ್ದೇಸೇಹಿ ಸಂಸಗ್ಗೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಪರಿಭೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಓಳಾರಿಕಮ್ಪಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಥವಿಯಾಪಿ ಹರಿತಗ್ಗೇಪಿ’। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮಂ ಅನಾಗತಭಯಂ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ತಂ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಅನಾಗತಭಯಾನಿ ಏತರಹಿ ಅಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಆಯತಿಂ ಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ತಾನಿ ವೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಾನಿ; ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ತೇಸಂ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ದಸಮಂ।
ಯೋಧಾಜೀವವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ।
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
ದ್ವೇ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ, ದ್ವೇ ಚ ಧಮ್ಮವಿಹಾರಿನೋ।
ಯೋಧಾಜೀವಾ ಚ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅನಾಗತಾತಿ॥