೭. ದೇವತಾವಗ್ಗೋ

೧. ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸುತ್ತಂ

೬೫. ‘‘ಛ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ, ಅಹಿರಿಕಂ, ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ, ಕೋಸಜ್ಜಂ, ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ, ದುಪ್ಪಞ್ಞತಂ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ।

‘‘ಛ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ, ಅಹಿರಿಕಂ, ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ, ಕೋಸಜ್ಜಂ, ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ, ದುಪ್ಪಞ್ಞತಂ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ। ಪಠಮಂ।

೨. ಅರಹತ್ತಸುತ್ತಂ

೬೬. ‘‘ಛ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಥಿನಂ ಥೀನಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰), ಮಿದ್ಧಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚಂ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ, ಪಮಾದಂ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ।

‘‘ಛ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಥಿನಂ, ಮಿದ್ಧಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚಂ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ, ಪಮಾದಂ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ। ದುತಿಯಂ।

೩. ಮಿತ್ತಸುತ್ತಂ

೬೭. ‘‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಪಾಪಸಹಾಯೋ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ, ಪಾಪಮಿತ್ತೇ ಪಾಪಕೇ ಮಿತ್ತೇ (ಕ॰) ಸೇವಮಾನೋ ಭಜಮಾನೋ ಪಯಿರುಪಾಸಮಾನೋ, ತೇಸಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನೋ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸೀಲಾನಿ ಅಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಕಾಮರಾಗಂ ವಾ ರೂಪರಾಗಂ ವಾ ಅರೂಪರಾಗಂ ವಾ ಪಜಹಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ।

‘‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಸೇವಮಾನೋ ಭಜಮಾನೋ ಪಯಿರುಪಾಸಮಾನೋ, ತೇಸಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನೋ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಕಾಮರಾಗಂ ವಾ ರೂಪರಾಗಂ ವಾ ಅರೂಪರಾಗಂ ವಾ ಪಜಹಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ। ತತಿಯಂ।

೪. ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೬೮. ‘‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮೋ ಸಙ್ಗಣಿಕರತೋ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತೋ, ಗಣಾರಾಮೋ ಗಣರತೋ ಗಣಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತೋ, ಏಕೋ ಪವಿವೇಕೇ ಅಭಿರಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಏಕೋ ಪವಿವೇಕೇ ಅನಭಿರಮನ್ತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಅಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಜಹಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಅಪ್ಪಹಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ।

‘‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮೋ ನ ಸಙ್ಗಣಿಕರತೋ ನ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತೋ, ನ ಗಣಾರಾಮೋ ನ ಗಣರತೋ ನ ಗಣಾರಾಮತಂ ಅನುಯುತ್ತೋ, ಏಕೋ ಪವಿವೇಕೇ ಅಭಿರಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಏಕೋ ಪವಿವೇಕೇ ಅಭಿರಮನ್ತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಜಹಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಹಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ। ಚತುತ್ಥಂ।

೫. ದೇವತಾಸುತ್ತಂ

೬೯. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರಾ ದೇವತಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಜೇತವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಸಾ ದೇವತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಛಯಿಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ। ಕತಮೇ ಛ? ಸತ್ಥುಗಾರವತಾ, ಧಮ್ಮಗಾರವತಾ, ಸಙ್ಘಗಾರವತಾ, ಸಿಕ್ಖಾಗಾರವತಾ, ಸೋವಚಸ್ಸತಾ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಛ ಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ। ಇದಮವೋಚ ಸಾ ದೇವತಾ। ಸಮನುಞ್ಞೋ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಸಾ ದೇವತಾ ‘‘ಸಮನುಞ್ಞೋ ಮೇ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿ।

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಂ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಿಂ ಅಞ್ಞತರಾ ದೇವತಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಜೇತವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ದೇವತಾ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಛಯಿಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ। ಕತಮೇ ಛ? ಸತ್ಥುಗಾರವತಾ, ಧಮ್ಮಗಾರವತಾ, ಸಙ್ಘಗಾರವತಾ, ಸಿಕ್ಖಾಗಾರವತಾ, ಸೋವಚಸ್ಸತಾ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಛ ಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’ತಿ। ಇದಮವೋಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ದೇವತಾ। ಇದಂ ವತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀ’’ತಿ।

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ। ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಚ ಸತ್ಥುಗಾರವೋ ಹೋತಿ ಸತ್ಥುಗಾರವತಾಯ ಚ ವಣ್ಣವಾದೀ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಸತ್ಥುಗಾರವಾ ತೇ ಚ ಸತ್ಥುಗಾರವತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥುಗಾರವಾ ತೇಸಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ಭಣತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಕಾಲೇನ। ಅತ್ತನಾ ಚ ಧಮ್ಮಗಾರವೋ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಘಗಾರವೋ ಹೋತಿ… ಸಿಕ್ಖಾಗಾರವೋ ಹೋತಿ … ಸುವಚೋ ಹೋತಿ… ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾಯ ಚ ವಣ್ಣವಾದೀ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ತೇ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ತೇಸಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ಭಣತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಕಾಲೇನ । ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ।

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ। ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಚ ಸತ್ಥುಗಾರವೋ ಹೋತಿ ಸತ್ಥುಗಾರವತಾಯ ಚ ವಣ್ಣವಾದೀ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಸತ್ಥುಗಾರವಾ ತೇ ಚ ಸತ್ಥುಗಾರವತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥುಗಾರವಾ ತೇಸಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ಭಣತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಕಾಲೇನ। ಅತ್ತನಾ ಚ ಧಮ್ಮಗಾರವೋ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಘಗಾರವೋ ಹೋತಿ… ಸಿಕ್ಖಾಗಾರವೋ ಹೋತಿ… ಸುವಚೋ ಹೋತಿ… ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾಯ ಚ ವಣ್ಣವಾದೀ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ತೇ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ। ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ತೇಸಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ಭಣತಿ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ಕಾಲೇನ। ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ। ಪಞ್ಚಮಂ।

೬. ಸಮಾಧಿಸುತ್ತಂ

೭೦. ‘‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಸನ್ತೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ನ ಪಣೀತೇನ ನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಲದ್ಧೇನ ನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಲದ್ಧೇನ (ಸೀ॰) ನ ಏಕೋದಿಭಾವಾಧಿಗತೇನ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭವಿಸ್ಸತಿ – ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ॰… ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಿಸುದ್ಧಾಯ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ಉಭೋ ಸದ್ದೇ ಸುಣಿಸ್ಸತಿ – ದಿಬ್ಬೇ ಚ ಮಾನುಸೇ ಚ ಯೇ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ಚಾ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಪರಸತ್ತಾನಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ – ಸರಾಗಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ …ಪೇ॰… ವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿಸ್ಸತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ, ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ॰… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ॰… ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ । ‘ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ…ಪೇ॰… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ।

‘‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸನ್ತೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪಣೀತೇನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಲದ್ಧೇನ ಏಕೋದಿಭಾವಾಧಿಗತೇನ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ॰… ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಿಸುದ್ಧಾಯ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ಉಭೋ ಸದ್ದೇ ಸುಣಿಸ್ಸತಿ – ದಿಬ್ಬೇ ಚ ಮಾನುಸೇ ಚ ಯೇ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ಚಾ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಪರಸತ್ತಾನಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ – ಸರಾಗಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ॰… ವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿಸ್ಸತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ, ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ॰… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ। ‘ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ, ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ । ‘ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ…ಪೇ॰… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ। ಛಟ್ಠಂ।

೭. ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬಸುತ್ತಂ

೭೧. ‘‘ಛಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಬ್ಬೋ ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ। ಕತಮೇಹಿ ಛಹಿ? ಇಧ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಇಮೇ ಹಾನಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ಠಿತಿಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರೀ ಚ ಹೋತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಚ। ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಬ್ಬೋ ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ।

‘‘ಛಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ। ಕತಮೇಹಿ ಛಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಇಮೇ ಹಾನಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ಠಿತಿಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಇಮೇ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರೀ ಚ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಚ। ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ’’ತಿ। ಸತ್ತಮಂ।

೮. ಬಲಸುತ್ತಂ

೭೨. ‘‘ಛಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಬ್ಬೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ (ಕ॰) ಬಲತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ। ಕತಮೇಹಿ ಛಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಸಮಾಪತ್ತಿಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ನ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಠಿತಿಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ನ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ನ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ (ಕ॰) ಉಪರಿಸತ್ತಕನಿಪಾತೇ ದೇವತಾವಗ್ಗೇ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥಪಿ ‘‘ಸಮಾಧಿಸ್ಸ’’ಇತ್ವೇವ ದಿಸ್ಸತಿ ವುಟ್ಠಾನಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರೀ ಚ ಹೋತಿ, ಅಸಾತಚ್ಚಕಾರೀ ಚ, ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಚ। ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಬ್ಬೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಬಲತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ।

‘‘ಛಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಬಲತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ। ಕತಮೇಹಿ ಛಹಿ? ಇಧ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಸಮಾಪತ್ತಿಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಠಿತಿಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ವುಟ್ಠಾನಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರೀ ಚ ಹೋತಿ, ಸಾತಚ್ಚಕಾರೀ ಚ, ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಚ। ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಬಲತಂ ಪಾಪುಣಿತು’’ನ್ತಿ। ಅಟ್ಠಮಂ।

೯. ಪಠಮತಜ್ಝಾನಸುತ್ತಂ

೭೩. ‘‘ಛ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ, ಬ್ಯಾಪಾದಂ, ಥಿನಮಿದ್ಧಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ। ಕಾಮೇಸು ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಆದೀನವೋ ನ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ।

‘‘ಛ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ, ಬ್ಯಾಪಾದಂ, ಥಿನಮಿದ್ಧಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ, ಕಾಮೇಸು ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಆದೀನವೋ ನ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತು’’ನ್ತಿ। ನವಮಂ।

೧೦. ದುತಿಯತಜ್ಝಾನಸುತ್ತಂ

೭೪. ‘‘ಛ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ, ಕಾಮಸಞ್ಞಂ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಂ, ವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಂ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ।

‘‘ಛ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ। ಕತಮೇ ಛ? ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ, ಕಾಮಸಞ್ಞಂ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಂ, ವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಂ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತು’’ನ್ತಿ। ದಸಮಂ।

ದೇವತಾವಗ್ಗೋ ಸತ್ತಮೋ। ದುತಿಯೋ (ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰)

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅನಾಗಾಮಿ ಅರಹಂ ಮಿತ್ತಾ, ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮದೇವತಾ।

ಸಮಾಧಿ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬಂ ಬಲಂ, ತಜ್ಝಾನಾ ಅಪರೇ ದುವೇತಿ॥