೬. ಅಬ್ಯಾಕತವಗ್ಗೋ
೧-೨. ಅಬ್ಯಾಕತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೫೪-೫೫. ಛಟ್ಠವಗ್ಗಸ್ಸ ಅತೀತೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಕಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ‘‘ಪುರಿಮಕಮ್ಮಭವಸ್ಮಿಂ ಮೋಹೋ ಅವಿಜ್ಜಾ, ಆಯೂಹನಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ನಿಕನ್ತಿ ತಣ್ಹಾ, ಉಪಗಮನಂ ಉಪಾದಾನಂ, ಚೇತನಾ ಭವೋ’’ತಿ ಏವಮಾಗತಂ ಸಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಕಮ್ಮವಟ್ಟಮಾಹ। ಏತರಹಿ ಮೇ ಅತ್ತಭಾವೋ ನ ಸಿಯಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಣನಾಮರೂಪಸಳಾಯತನಫಸ್ಸವೇದನಾಸಹಿತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ವಿಪಾಕವಟ್ಟಮಾಹ। ಯಂ ಅತ್ಥಿಕನ್ತಿ ಯಂ ಪರಮತ್ಥತೋ ವಿಜ್ಜಮಾನಕಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಭೂತ’’ನ್ತಿ। ತಞ್ಹಿ ಪಚ್ಚಯನಿಬ್ಬತ್ತತಾಯ ‘‘ಭೂತ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ತಂ ಪಜಹಾಮೀತಿ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಚ್ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನೇನ ತತೋ ಏವ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಧಮ್ಮತಾಪಾದನವಸೇನ ಪಜಹಾಮಿ ಪರಿಚ್ಚಜಾಮಿ। ಹರಿತನ್ತನ್ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೩೦೩) ಹರಿತಮೇವ। ಅನ್ತ-ಸದ್ದೇನ ಪದವಡ್ಢನಂ ಕತಂ ಯಥಾ ‘‘ವನನ್ತಂ ಸುತ್ತನ್ತ’’ನ್ತಿ, ಅಲ್ಲತಿಣಾದೀನಿ ಆಗಮ್ಮ ನಿಬ್ಬಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಥನ್ತನ್ತಿ ಮಹಾಮಗ್ಗಂ। ಸೇಲನ್ತನ್ತಿ ಪಬ್ಬತಂ। ಉದಕನ್ತನ್ತಿ ಉದಕಂ। ರಮಣೀಯಂ ವಾ ಭೂಮಿಭಾಗನ್ತಿ ತಿಣಗುಮ್ಬಾದಿರಹಿತಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಭೂಮಿಭಾಗಂ। ಅನಾಹಾರಾತಿ ಅಪಚ್ಚಯಾ ನಿರುಪಾದಾನಾ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಅಬ್ಯಾಕತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ತಿಸ್ಸಬ್ರಹ್ಮಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೫೬. ತತಿಯೇ ವಿವಿತ್ತಾನಿ ತಾದಿಸಾನಿ ಪನ ಪರಿಯನ್ತಾನಿ ಅತಿದೂರಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತಿಮಪರಿಯನ್ತಿಮಾನೀ’’ತಿ। ಅನ್ತೇ ಭವಾನಿ ಅನ್ತಿಮಾನಿ, ಅನ್ತಿಮಾನಿಯೇವ ಪರಿಯನ್ತಿಮಾನಿ। ಉಭಯೇನಪಿ ಅತಿದೂರತಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಮನ್ನಾಹಾರೇ ಠಪಯಮಾನೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಾಕಾರೇನ ವತ್ತೇನ್ತೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಮತಂ ಪಟಿಪಾದೇನ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಮಾಧಿ, ಸತಿಪಿ ಸಙ್ಖಾರನಿಮಿತ್ತಾವಿರಹೇ ನಿಚ್ಚನಿಮಿತ್ತಾದಿವಿರಹತೋ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾಸಮಾಧಿ’’ನ್ತಿ।
ತಿಸ್ಸಬ್ರಹ್ಮಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪-೭. ಸೀಹಸೇನಾಪತಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೫೭-೬೦. ಚತುತ್ಥೇ ಕದರಿಯೋ। ಥದ್ಧಮಚ್ಛರಿಯಸದಿಸಂ ಹಿ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಸಬ್ಬನಿಹೀನಂ ನತ್ಥಿ ಸಬ್ಬಕುಸಲಾನಂ ಆದಿಭೂತಸ್ಸ ನಿಸೇಧನತೋ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಞ್ಚಮಾದೀನಿ ಚ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಸೀಹಸೇನಾಪತಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಪಚಲಾಯಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೬೧. ಅಟ್ಠಮೇ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ದಿವಾ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ ಸೂರಿಯಪಜ್ಜೋತಚನ್ದಮಣಿಆದೀನಂ ಆಲೋಕಂ ‘‘ಆಲೋಕೋ’’ತಿ ಮನಸಿ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸೂರಿಯಚನ್ದಾಲೋಕಾದಿಂ ದಿವಾ ರತ್ತಿಞ್ಚ ಉಪಲದ್ಧಂ ಯಥಾಲದ್ಧವಸೇನೇವ ಮನಸಿ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಚಿತ್ತೇ ಠಪೇಯ್ಯಾಸಿ। ಯಥಾ ತೇ ಸುಭಾವಿತಾಲೋಕಕಸಿಣಸ್ಸ ವಿಯ ಕಸಿಣಾಲೋಕೋ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಯಾವದಿಚ್ಛಕಞ್ಚ ಸೋ ಆಲೋಕೋ ರತ್ತಿಯಂ ಉಪತಿಟ್ಠತಿ, ಯೇನ ತತ್ಥ ದಿವಾಸಞ್ಞಂ ಠಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿವಾ ವಿಯ ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧೋವ ಭವೇಯ್ಯಾಸೀತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಯಥಾ ದಿವಾ ತಥಾ ರತ್ತಿ’’ನ್ತಿ। ಇತಿ ವಿವಟೇನ ಚೇತಸಾತಿ ಏವಂ ಅಪಿಹಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಥಿನಮಿದ್ಧಪಿಧಾನೇನ ಅಪಿಹಿತತ್ತಾ। ಅಪರಿಯೋನದ್ಧೇನಾತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಅನೋನದ್ಧೇನ ಅಸಞ್ಛಾದಿತೇನ। ಸಹೋಭಾಸನ್ತಿ ಸಞಾಣೋಭಾಸಂ। ಥಿನಮಿದ್ಧವಿನೋದನಆಲೋಕೋಪಿ ವಾ ಹೋತು ಕಸಿಣಾಲೋಕೋಪಿ ಅವಸ್ಸಂ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ। ಯಾನಿ ಅಕಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಸತಿ ಸಮವಾಯೇ ಕಾತಬ್ಬತೋ ತಾನಿ ಕರಣೀಯಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇತರಾನಿ ಕರಣೀಯಾನೀ’’ತಿ। ಅಥ ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರಣಂ ಅರಹನ್ತೀತಿ ಕರಣೀಯಾನಿ। ಇತರಾನಿ ಕಿಚ್ಚಾನೀತಿಪಿ ವದನ್ತಿ।
ಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾ ವಿಗ್ಗಾಹಿಕಕಥಾತಿ ‘‘ನ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಆಜಾನಾಸಿ, ಅಹಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಆಜಾನಿಸ್ಸಸಿ, ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನೋ ತ್ವಮಸಿ, ಅಹಮಸ್ಮಿ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸಹಿತಂ ಮೇ, ಅಸಹಿತಂ ತೇ, ಪುರೇವಚನೀಯಂ ಪಚ್ಛಾ ಅವಚ, ಪಚ್ಛಾವಚನೀಯಂ ಪುರೇ ಅವಚ, ಅಧಿಚಿಣ್ಣಂ ತೇ ವಿಪರಾವತ್ತಂ, ಆರೋಪಿತೋ ತೇ ವಾದೋ, ನಿಗ್ಗಹಿತೋ ತ್ವಮಸಿ। ಚರ ವಾದಪ್ಪಮೋಕ್ಖಾಯ, ನಿಬ್ಬೇಠೇಹಿ ವಾ ಸಚೇ ಪಹೋಸೀ’’ತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೧.೧೮; ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೪೧) ಏವಂಪವತ್ತಾ ಕಥಾ। ತತ್ಥ ಸಹಿತಂ ಮೇತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೧೮) ಮಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಸಹಿತಂ ಸಿಲಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥಯುತ್ತಂ ಕಾರಣಯುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಹಿತನ್ತಿ ವಾ ಪುಬ್ಬಾಪರಾವಿರುದ್ಧಂ। ಅಸಹಿತಂ ತೇತಿ ತುಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಅಧಿಚಿಣ್ಣಂ ತೇ ವಿಪರಾವತ್ತನ್ತಿ ಯಂ ತುಯ್ಹಂ ದೀಘರತ್ತಾಚಿಣ್ಣವಸೇನ ಸುಪ್ಪಗುಣಂ, ತಂ ಮಯ್ಹಂ ಏಕವಚನೇನೇವ ವಿಪರಾವತ್ತಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಂ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಆರೋಪಿತೋ ತೇ ವಾದೋತಿ ಮಯಾ ತವ ವಾದೇ ದೋಸೋ ಆರೋಪಿತೋ। ಚರ ವಾದಪ್ಪಮೋಕ್ಖಾಯಾತಿ ದೋಸಮೋಚನತ್ಥಂ ಚರ ವಿಚರ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಿಬ್ಬೇಠೇಹಿ ವಾ ಸಚೇ ಪಹೋಸೀತಿ ಅಥ ಸಯಂ ಪಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಏವ ನಿಬ್ಬೇಠೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ತಣ್ಹಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಖೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೋ, ತಸ್ಮಿಂ। ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೇತಿ ಚ ಇದಂ ವಿಸಯೇ ಭುಮ್ಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ। ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತತಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬಸಂಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತತಾಯ। ಅಪರಭಾಗೇ ಪಟಿಪದಾ ನಾಮ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯೋ। ಸಾ ಸಾಸನಚಾರಿಗೋಚರಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಬ್ಬಭಾಗಪ್ಪಟಿಪದಂ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ದೇಸೇಥಾತಿ ಪುಚ್ಛತೀ’’ತಿ। ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮತಾಯ ಖಯವಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅನ್ತಂ ಅತೀತಾತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಾ, ಸೋ ಏವ ಅಪರಿಹಾಯನಸಭಾವತ್ತಾ ಅಚ್ಚನ್ತಾ ನಿಟ್ಠಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕನ್ತನಿಟ್ಠೋ ಸತತನಿಟ್ಠೋತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ। ನ ಹಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಸ್ಸ ಅಚ್ಚನ್ತಯೋಗಕ್ಖೇಮೀ। ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ವುಸಿತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಚ ಅಪರಿಹಾಯನಸಭಾವತ್ತಾ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ। ತೇನಾಹ ‘‘ನಿಚ್ಚಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ। ಪರಿಯೋಸಾನನ್ತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ।
ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾತಿ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ। ಸಕ್ಕಾಯಸಬ್ಬಞ್ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ಇಧ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾವಿಸಯಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ। ತಸ್ಮಾ ಆಯತನಧಾತುಯೋಪಿ ತಗ್ಗತಿಕಾ ಏವ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ತೇನಾಹ ಭಗವಾ ‘‘ನಾಲಂ ಅಭಿನಿವೇಸಾಯಾ’’ತಿ। ನ ಯುತ್ತಾ ಅಭಿನಿವೇಸಾಯ ‘‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝೋಸಾನಾಯ। ‘‘ಅಲಮೇವ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತುಂ ಅಲಂ ವಿರಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೨೭೨; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೨.೧೨೪, ೧೨೮, ೧೩೪, ೧೪೩) ವಿಯ ಅಲಂ-ಸದ್ದೋ ಯುತ್ತತ್ಥೋಪಿ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಯುತ್ತಾ’’ತಿ। ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಭವನ್ತಿ। ಯದಿಪಿ ‘‘ತತಿಯಾ ಚತುತ್ಥೀ’’ತಿ ಇದಂ ವಿಸುದ್ಧಿದ್ವಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಞ್ಞಾ, ತಸ್ಸ ಪನ ಸಪಚ್ಚಯನಾಮರೂಪದಸ್ಸನಭಾವತೋ ಸತಿ ಚ ಪಚ್ಚಯಪರಿಗ್ಗಹೇ ಸಪಚ್ಚಯತ್ತಾ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ, ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚತಾಯ ದುಕ್ಖಂ, ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಅನತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥತೋ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಂ ಸುಪಾಕಟಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾಯ ಅಭಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ। ತಥೇವ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಭಾವೇನ ನಾಲಂ ಅಭಿನಿವೇಸಾಯಾತಿ ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಉಪಸಂಹರತಿ, ನ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಞ್ಞಾನಂ ಸಮ್ಭಾರಧಮ್ಮಾನಂ। ಪುರಿಮಾಯ ಹಿ ಅತ್ಥತೋ ಆಪನ್ನಂ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ಸಲಕ್ಖಣಸಲ್ಲಕ್ಖಣಪರತ್ತಾ ತಸ್ಸಾ। ದುತಿಯಾಯ ಸರೂಪತೋ ತಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಾರೋಪನವಸೇನ ಸಮ್ಮಸನಭಾವತೋ। ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕತಾಯ ಅಭಿನಿಪಾತಮತ್ತತಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ। ರೂಪಪರಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಭಾವತೋ ಅರೂಪಪರಿಗ್ಗಹಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಚ ವೇದನಾಯ ಆಸನ್ನಭಾವತೋ, ವಿಸೇಸತೋ ಸುಖಸಾರಾಗಿತಾಯ, ಭವಸ್ಸಾದಗಧಿತಮಾನಸತಾಯ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ವೇದನಾವಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ।
ಖಯವಿರಾಗೋತಿ ಖಯಸಙ್ಖಾತೋ ವಿರಾಗೋ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಪಲುಜ್ಜನಾ। ಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ವಿರಜ್ಜನಾ ಹೋತಿ, ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಚ್ಚನ್ತವಿರಾಗೋ। ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸಿಮ್ಹಿಪೀತಿ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸಿಪದೇಪಿ। ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಅತಿದಿಸಿತ್ವಾ ತಂ ‘‘ನಿರೋಧೋಪಿ ಹಿ…ಪೇ॰… ದುವಿಧೋಯೇವಾ’’ತಿ ಆಹ। ಖನ್ಧಾನಂ ಪರಿಚ್ಚಜನಂ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನವಸೇನಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ತೇನಾಕಾರೇನ ತಂನಿಮಿತ್ತಕ್ಖನ್ಧೇ ಚ ಪಜಹತೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಅರಹತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾ ಹಿ…ಪೇ॰… ವೋಸ್ಸಜ್ಜತೀ’’ತಿ। ಆರಮ್ಮಣತೋತಿ ಕಿಚ್ಚಸಾಧನವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಕರಣತೋ। ಏವಞ್ಹಿ ಮಗ್ಗತೋ ಅಞ್ಞೇಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಾನಂ ಪಕ್ಖನ್ದನವೋಸ್ಸಗ್ಗಾಭಾವೋ ಸಿದ್ಧೋವ ಹೋತಿ। ಪರಿಚ್ಚಜನೇನ ಪಕ್ಖನ್ದನೇನ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ವಾ ಕಾರಣೇಹಿ। ಸೋತಿ ಮಗ್ಗೋ। ಸಬ್ಬೇಸಂ ಖನ್ಧಾನಂ ವೋಸ್ಸಜ್ಜನಂ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಸಂಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯಸ್ಮಾ ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತೀತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಮಗ್ಗೋ ಚ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಖನ್ಧೇ ಚ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ಪಕ್ಖನ್ದನಪರಿಚ್ಚಾಗವೋಸ್ಸಗ್ಗಾಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತದುಭಯಸಮಙ್ಗೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮಙ್ಗೀ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಚ। ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತೀ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೧.೫೨) ಹಿ ಯಥಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪರಿಚ್ಚಾಗಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಏವಂ ಆಯತಿಂ ತೇಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬಕ್ಖನ್ಧಾನಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಚಾಗಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ಪಕ್ಖನ್ದನಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಪನ ಮಗ್ಗೇ ಲಬ್ಭಮಾನಾಯ ಏಕನ್ತಕಾರಣಭೂತಾಯ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿವಿಪಸ್ಸನಾಯ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಮಗ್ಗೇ ಪನ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಞಾಯಾಗತಮೇವ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋವ ಲಬ್ಭಮಾನತ್ತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ತದುಭಯಸಮಙ್ಗೀಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿಆದಿ। ಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಲೋಕೇ ಉಪಾದಿಯತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಮುಪಾದಾನವಸೇನ ಉಪಾದಿಯನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಣ್ಹಾವಸೇನ ನ ಉಪಾದಿಯತೀ’’ತಿ। ತಣ್ಹಾವಸೇನ ವಾ ಅಸತಿ ಉಪಾದಿಯನೇ ದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಉಪಾದಿಯನಂ ಅನವಕಾಸಮೇವಾತಿ ‘‘ತಣ್ಹಾವಸೇನ’’ಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಂ। ನ ಪರಾಮಸತೀತಿ ನಾದಿಯತಿ। ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸವಸೇನ ವಾ ‘‘ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನ ಪರಾಮಸತಿ। ಸಂಖಿತ್ತೇನೇವ ಕಥೇಸೀತಿ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ಪಪಞ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಕಥೇಸಿ।
ಪಚಲಾಯಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಮೇತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೬೨. ನವಮೇ ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾನನ್ತಿ (ಇತಿವು॰ ಅಟ್ಠ॰ ೬೨) ಏತ್ಥ ಮಾತಿ ಪಟಿಸೇಧೇ ನಿಪಾತೋ। ಪುಞ್ಞ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಭಾಯಿತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ದುವಿಧಂ ಭಯಂ ಞಾಣಭಯಂ, ಸಾರಜ್ಜಭಯನ್ತಿ। ತತ್ಥ ‘‘ಯೇಪಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ದೀಘಾಯುಕಾ ವಣ್ಣವನ್ತೋ ಸುಖಬಹುಲಾ ಉಚ್ಚೇಸು ವಿಮಾನೇಸು ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ, ತೇಪಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಭಯಂ ಸಂವೇಗಂ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೩೩) ಆಗತಂ ಞಾಣಭಯಂ। ‘‘ಅಹುದೇವ ಭಯಂ, ಅಹು ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಅಹು ಲೋಮಹಂಸೋ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೩೧೮) ಆಗತಂ ಸಾರಜ್ಜಭಯಂ। ಇಧಾಪಿ ಸಾರಜ್ಜಭಯಮೇವ। ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘರತ್ತಂ ಕಾಯವಚೀಸಂಯಮೋ ವತ್ತಪ್ಪಟಿವತ್ತಪೂರಣಂ ಏಕಾಸನಂ ಏಕಸೇಯ್ಯಂ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮೋ ಧುತಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನುಯೋಗವಸೇನ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೋತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಯಾನಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಿರನ್ತರಂ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ, ತೇಹಿ ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ, ಮಾ ಭಯಂ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ಥ। ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಸ್ಸ ಉಪರೋಧಭಯೇನ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕನಿಬ್ಬಾನಸುಖದಾಯಕೇಹಿ ಪುಞ್ಞೇಹಿ ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥಾತಿ। ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಇದಂ ಸಾಮಿವಚನಂ।
ಇದಾನಿ ತತೋ ಅಭಾಯಿತಬ್ಬಭಾವೇ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸುಖಸ್ಸೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸುಖ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಸುಖೋ ಬುದ್ಧಾನಮುಪ್ಪಾದೋ, ಸುಖಾ ವಿರಾಗತಾ ಲೋಕೇ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ॰ ಪ॰ ೧೯೪) ಸುಖಮೂಲೇ ಆಗತೋ। ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಮಹಾಲಿ, ರೂಪಂ ಸುಖಂ ಸುಖಾನುಪತಿತಂ ಸುಖಾವಕ್ಕನ್ತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೩.೬೦) ಸುಖಾರಮ್ಮಣೇ। ‘‘ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ಸುಕರಂ ಅಕ್ಖಾನೇನ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಯಾವ ಸುಖಾ ಸಗ್ಗಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೨೫೫) ಸುಖಪಚ್ಚಯಟ್ಠಾನೇ। ‘‘ಸುಖೋ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಉಚ್ಚಯೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ॰ ಪ॰ ೧೧೮) ಸುಖಹೇತುಮ್ಹಿ। ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾ ಏತೇ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೮೨) ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇ। ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೨೧೫; ಧ॰ ಪ॰ ೨೦೩, ೨೦೪) ನಿಬ್ಬಾನೇ। ‘‘ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩೨; ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೭೧; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೨.೧೫೨) ಸುಖವೇದನಾಯಂ। ‘‘ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಇಟ್ಠಸ್ಸಾತಿಆದೀಸು ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬತೋ ಚೇವ ಅನಿಟ್ಠಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ಚ ಇಟ್ಠಸ್ಸ। ಕಮನೀಯತೋ ಮನಸ್ಮಿಞ್ಚ ಕಮನತೋ ಪವಿಸನತೋ ಕನ್ತಸ್ಸ। ಪಿಯಾಯಿತಬ್ಬತೋ ಸನ್ತಪ್ಪನತೋ ಚ ಪಿಯಸ್ಸ। ಮನನೀಯತೋ ಮನಸ್ಸ ವಡ್ಢನತೋ ಚ ಮನಾಪಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಯದಿದಂ ಪುಞ್ಞಾನೀತಿ ಪುಞ್ಞಾನೀತಿ ಯದಿದಂ ವಚನಂ, ಏತಂ ಸುಖಸ್ಸ ಇಟ್ಠಸ್ಸ ವಿಪಾಕಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ ನಾಮಂ। ಸುಖಸ್ಸೇತಂ ಯದಿದಂ ಪುಞ್ಞಾನೀತಿ ಫಲೇನ ಕಾರಣಸ್ಸ ಅಭೇದೋಪಚಾರಂ ವದತಿ। ತೇನ ಕತೂಪಚಿತಾನಂ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಅವಸ್ಸಂಭಾವಿಫಲಂ ಸುತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ತಬ್ಬಾನೀತಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯಂ ನಿಯೋಜೇತಿ, ಆದರಞ್ಚ ನೇಸಂ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ।
ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಾ ಸುನೇತ್ತಕಾಲೇ ಕತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೀಘರತ್ತಂ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ ಭವನ್ತರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಉಳಾರತರಂ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕಂ ಉದಾಹರಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಅಭಿಜಾನಾಮಿ ಖೋ ಪನಾಹ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅಭಿಜಾನಾಮೀತಿ ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠೇನ ಞಾಣೇನ ಜಾನಾಮಿ, ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಬುಜ್ಝಾಮಿ। ದೀಘರತ್ತನ್ತಿ ಚಿರಕಾಲಂ। ಪುಞ್ಞಾನನ್ತಿ ದಾನಾದೀನಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ। ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನೀತಿ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ। ಮೇತ್ತಚಿತ್ತನ್ತಿ ಮಿಜ್ಜತೀತಿ ಮೇತ್ತಾ, ಸಿನಿಯ್ಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಿತ್ತೇ ಭವಾ, ಮಿತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಏಸಾ ಪವತ್ತೀತಿಪಿ ಮೇತ್ತಾ। ಲಕ್ಖಣಾದಿತೋ ಪನ ಹಿತಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತಿಲಕ್ಖಣಾ, ಹಿತೂಪಸಂಹಾರರಸಾ, ಆಘಾತವಿನಯಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಸತ್ತಾನಂ ಮನಾಪಭಾವದಸ್ಸನಪದಟ್ಠಾನಾ। ಬ್ಯಾಪಾದೂಪಸಮೋ ಏತಿಸ್ಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಸಿನೇಹಸಮ್ಭವೋ ವಿಪತ್ತಿ। ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ ಚಿತ್ತಂ, ಚಿತ್ತಸೀಸೇನ ಸಮಾಧಿ ವುತ್ತೋತಿ ಮೇತ್ತಾಸಮಾಧಿಂ ಮೇತಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚೇವ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಚ।
ಸತ್ತ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇತಿ ಸತ್ತ ಮಹಾಕಪ್ಪೇ। ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಹಿ ಸಂವಟ್ಟಟ್ಠಾಯಿವಿವಟ್ಟಟ್ಠಾಯಿನೋಪಿ ಗಹಿತಾ। ಇಮಂ ಲೋಕನ್ತಿ ಕಾಮಲೋಕಂ। ಸಂವಟ್ಟಮಾನೇ ಸುದನ್ತಿ ಸಂವಟ್ಟಮಾನೇ, ಸುದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ವಿಪಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ವರಸಂವತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಸುದ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ। ಕಪ್ಪೇತಿ ಕಾಲೇ। ಕಪ್ಪಸೀಸೇನ ಹಿ ಕಾಲೋ ವುತ್ತೋ, ಕಾಲೇ ಖೀಯಮಾನೇ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಖೀಯತೇವ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಕಾಲೋ ‘‘ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ತೇಜೋಸಂವಟ್ಟವಸೇನೇತ್ಥ ಕಪ್ಪವುಟ್ಠಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋತಿ ತತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಆಭಸ್ಸರಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಉಪಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋಮಿ। ವಿವಟ್ಟಮಾನೇತಿ ಸಣ್ಠಹಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸುಞ್ಞಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಮಾನಂ ಉಪಪಜ್ಜಾಮೀತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಸತ್ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಸುಞ್ಞಂ ಯಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಸಙ್ಖಾತಂ
ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಕಾಮಾವಚರಸತ್ತೇಹಿ ವಿಸಿಟ್ಠಟ್ಠೇನ ತಥಾ ತಥಾ ಬ್ರೂಹಿತಗುಣತಾಯ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತನಟ್ಠೇನ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ। ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತೇಹಿ ಮಹನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ, ತತೋ ಏವ ತೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಅಭಿಭೂ। ತೇಹಿ ನ ಕೇನಚಿಪಿ ಗುಣೇನ ಅಭಿಭೂತೋತಿ ಅನಭಿಭೂತೋ। ಅಞ್ಞದತ್ಥೂತಿ ಏಕಂಸವಚನೇ ನಿಪಾತೋ। ದಸ್ಸನತೋ ದಸೋ, ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ದಸ್ಸನಸಮತ್ಥೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಭಾವನಾಬಲೇನ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಮಮ ವಸೇ ವತ್ತೇಮೀತಿ ವಸವತ್ತೀ ಹೋಮೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ತದಾ ಕಿರ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭೀಪಿ ಸಮಾನೋ ತಥಾ ಸತ್ತಹಿತಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾರಮಿಪೂರಣಞ್ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಾಸು ಏವ ದ್ವೀಸು ಝಾನಭೂಮೀಸು ನಿಕನ್ತಿ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ ಅಪರಾಪರಂ ಸಂಸರಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ…ಪೇ॰… ವಸವತ್ತೀ’’ತಿ।
ಏವಂ ಭಗವಾ ರೂಪಾವಚರಪುಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಪಾಕಮಹನ್ತತಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕಾಮಾವಚರಪುಞ್ಞಸ್ಸಪಿ ವಿಪಾಕಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಛತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತು’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಛತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಛತ್ತಿಂಸವಾರೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅನುಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರನ್ತರಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ತಾವತಿಂಸದೇವರಾಜಾ ಅಹೋಸಿಂ। ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿನ್ತಿಆದೀಸು ಚತೂಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂಹಿ ಚ ಲೋಕಂ ರಞ್ಜೇತೀತಿ ರಾಜಾ। ಚಕ್ಕರತನಂ ವತ್ತೇತಿ, ಚತೂಹಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿಚಕ್ಕೇಹಿ ವತ್ತತಿ, ತೇಹಿ ಚ ಪರಂ ವತ್ತೇತಿ, ಪರಹಿತಾಯ ಚ ಇರಿಯಾಪಥಚಕ್ಕಾನಂ ವತ್ತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ। ‘‘ರಾಜಾ’’ತಿ ಚೇತ್ಥ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ‘‘ಚಕ್ಕವತ್ತೀ’’ತಿ ವಿಸೇಸಂ। ಧಮ್ಮೇನ ಚರತೀತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ, ಞಾಯೇನ ಸಮೇನ ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಧಮ್ಮೇನೇವ ರಜ್ಜಂ ಲಭಿತ್ವಾ ರಾಜಾ ಜಾತೋತಿ ಧಮ್ಮರಾಜಾ, ದಸವಿಧೇ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ಅಗರಹಿತೇ ಚ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ನಿಯುತ್ತೋತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ। ತೇನ ಚ ಧಮ್ಮೇನ ಸಕಲಂ ಧಮ್ಮರಾಜಾ। ಪರಹಿತಧಮ್ಮಕರಣೇನ ವಾ ಧಮ್ಮಿಕೋ, ಅತ್ತಹಿತಧಮ್ಮಕರಣೇನ ಧಮ್ಮರಾಜಾ। ಯಸ್ಮಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮೇನ ಞಾಯೇನ ರಜ್ಜಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅಧಮ್ಮೇನ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಧಮ್ಮೇನ ಲದ್ಧರಜ್ಜತ್ತಾ ಧಮ್ಮರಾಜಾ’’ತಿ।
ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಸಮುದ್ದಪರಿಯೋಸಾನತಾಯ ಚಾತುರನ್ತಾ ನಾಮ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದೀಪೇ ಮಹಾಪಥವೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮ…ಪೇ॰… ಇಸ್ಸರೋ’’ತಿ। ವಿಜಿತಾವೀತಿ ವಿಜೇತಬ್ಬಸ್ಸ ವಿಜಿತವಾ, ಕಾಮಕೋಧಾದಿಕಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರಸ್ಸ ಪಟಿರಾಜಭೂತಸ್ಸ ಬಾಹಿರಸ್ಸ ಚ ಅರಿಗಣಸ್ಸ ವಿಜಯೀ ವಿಜಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಾಮಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಕೇನಚಿ ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯುದ್ಧೇನ ಪನ ಸಾಧೇತಬ್ಬಸ್ಸ ವಿಜಯಸ್ಸ ಸಿದ್ಧಿಯಾ ‘‘ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಜನಪದೋ ವಾ ಚತುಬ್ಬಿಧಅಚ್ಛರಿಯಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಮಿಂ ರಾಜಿನಿ ಥಾವರಿಯಂ ಜನಪದತ್ಥಾವರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ। ಚಣ್ಡಸ್ಸ ಹಿ ರಞ್ಞೋ ಬಲಿದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಲೋಕಂ ಪೀಳಯತೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಮಜ್ಝಿಮಜನಪದಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಸಮುದ್ದತೀರಕನ್ದರಾದೀನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ। ಅತಿಮುದುಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಚೋರೇಹಿ ಸಾಹಸಿಕಧನವಿಲೋಪಪೀಳಿತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪಹಾಯ ಜನಪದಮಜ್ಝೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ। ಇತಿ ಏವರೂಪೇ ರಾಜಿನಿ ಜನಪದೋ ಥಿರಭಾವಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ।
ಸತ್ತರತನಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಚಕ್ಕರತನಾದೀಹಿ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಸಮುಪೇತೋ। ತೇಸು ಹಿ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಚಕ್ಕರತನೇನ ಅಜಿತಂ ಜಿನಾತಿ, ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರತನೇಹಿ ವಿಜಿತೇ ಸುಖೇನೇವ ಅನುವಿಚರತಿ, ಪರಿಣಾಯಕರತನೇನ ವಿಜಿತಮನುರಕ್ಖತಿ, ಅವಸೇಸೇಹಿ ಉಪಭೋಗಸುಖಮನುಭವತಿ। ಪಠಮೇನ ಚಸ್ಸ ಉಸ್ಸಾಹಸತ್ತಿಯೋಗೋ, ಪಚ್ಛಿಮೇನ ಮನ್ತಸತ್ತಿಯೋಗೋ, ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಗಹಪತಿರತನೇಹಿ ಪಭುಸತ್ತಿಯೋಗೋ ಸುಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಹೋತಿ। ಇತ್ಥಿಮಣಿರತನೇಹಿ ಉಪಭೋಗಸುಖಮನುಭವತಿ, ಸೇಸೇಹಿ ಇಸ್ಸರಿಯಸುಖಂ। ವಿಸೇಸತೋ ಚಸ್ಸ ಪುರಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ಅದೋಸಕುಸಲಮೂಲಜನಿತಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಜ್ಝಿಮಾನಿ ಅಲೋಭಕುಸಲಮೂಲಜನಿತಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ, ಪಚ್ಛಿಮಮೇಕಂ ಅಮೋಹಕುಸಲಮೂಲಜನಿತಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನಾತಿ।
ಸೂರಾತಿ ಸತ್ತಿವನ್ತೋ, ನಿಬ್ಭಯಾತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭೀರುನೋ’’ತಿ। ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಕಾರಣಂ। ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ‘‘ವೀರಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ವೀರಙ್ಗಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ವೀರಿಯಸ್ಸೇತಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ। ಯಾವ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಾ ಚಕ್ಕಸ್ಸ ವತ್ತನತೋ ‘‘ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಂ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಅದಣ್ಡೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಧನದಣ್ಡಸ್ಸ ಸರೀರದಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ಅಕರಣಂ ವುತ್ತಂ। ಅಸತ್ಥೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ನ ದಣ್ಡೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೇ ಕತಾಪರಾಧೇ ಸತ್ತೇ ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತೇ ಧನದಣ್ಡೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ। ಯೇ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ, ತೇ ಸತ್ಥದಣ್ಡೇನ। ಅಹಂ ಪನ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ದಣ್ಡಂ ಪಹಾಯ ಅದಣ್ಡೇನ ಅಜ್ಝಾವಸಿಂ। ಯೇ ಏಕತೋಧಾರಾದಿನಾ ಸತ್ಥೇನ ಪರಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತಿ, ತೇ ಸತ್ಥೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ ನಾಮ। ಅಹಂ ಪನ ಸತ್ಥೇನ ಖುದ್ದಕಮಕ್ಖಿಕಾಯ ಪಿವನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಲೋಹಿತಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನೇವ ‘‘ಏಹಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿರಾಜೂಹಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಾಗಮನೋ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಪಥವಿಂ ಅಭಿಜಿನಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾವಸಿಂ, ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ಸಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ವಸಿನ್ತಿ।
ಇತಿ ಭಗವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಂ ವಿಪಾಕಮಹನ್ತತಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ಗಾಥಾಬನ್ಧನೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಸ್ಸ, ಪುಞ್ಞಾನಂ ವಿಪಾಕ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ಸುಖೇಸಿನೋತಿ ಆಲಪನವಚನಮೇತಂ, ತೇನ ಸುಖಪರಿಯೇಸಕೇ ಸತ್ತೇ ಆಮನ್ತೇತಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಪಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಚನಬ್ಯತ್ತಯೋ ಕತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉರೇ ಸತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಇಚ್ಛಿತಧನಹರಣಾದಿನಾ ವಾ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಂ। ಪಥವಿಯಾ ಇಸ್ಸರೋ ಪಥಬ್ಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಥವಿಸಾಮಿಕೋ’’ತಿ।
ಮೇತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಭರಿಯಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೬೩. ದಸಮೇ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಉದ್ಧಂ ಉಗ್ಗತತ್ತಾ ಉಚ್ಚಂ ಪತ್ಥಟತ್ತಾ ಮಹನ್ತಂ ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗಂ ವಿನಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಾ ವದನ್ತಿ। ವಚೀಘೋಸೋಪಿ ಹಿ ಬಹೂಹಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಪವತ್ತಿತೋ ಅತ್ಥತೋ ಚ ಸದ್ದತೋ ಚ ದುರವಬೋಧೋ ಕೇವಲಂ ಮಹಾನಿಗ್ಘೋಸೋ ಏವ ಹುತ್ವಾ ಸೋತಪಥಮಾಗಚ್ಛತಿ। ಮಚ್ಛವಿಲೋಪೇತಿ ಮಚ್ಛೇ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ವಿಯ ಗಹಣೇ, ಮಚ್ಛಾನಂ ವಾ ವಿಲುಮ್ಪನೇ। ಕೇವಟ್ಟಾನಞ್ಹಿ ಮಚ್ಛಪಚ್ಛಿಟ್ಠಪಿತಟ್ಠಾನೇ ಮಹಾಜನೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಅಞ್ಞಂ ಏಕಂ ಮಚ್ಛಂ ದೇಹಿ, ಏಕಂ ಮಚ್ಛಫಾಲಂ ದೇಹಿ, ಏತಸ್ಸ ತೇ ಮಹಾ ದಿನ್ನೋ, ಮಯ್ಹಂ ಖುದ್ದಕೋ’’ತಿ ಏವಂ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಿ। ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕೇವಟ್ಟಾನಂ ಮಚ್ಛಪಚ್ಛಿಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಟ್ಠಾನೇ’’ತಿ। ಮಚ್ಛಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ಜಾಲೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕೇವಟ್ಟಾ ಚೇವ ಅಞ್ಞೇ ಚ ‘‘ಪವಿಟ್ಠೋ ನ ಪವಿಟ್ಠೋ ‘‘ಜಾಲೇ ವಾ…ಪೇ॰… ಮಹಾಸದ್ದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಕತ್ತಬ್ಬವತ್ತನ್ತಿ ಪಾದಪರಿಕಮ್ಮಾದಿಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ। ಖರಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ವಾಚಾಯ ಚ ಕಕ್ಖಳಾ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಭರಿಯಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೧. ಕೋಧನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೬೪. ಏಕಾದಸಮೇ ಸಪತ್ತಕರಣಾತಿ ವಾ ಸಪತ್ತೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಾ। ಕೋಧನನ್ತಿ ಕುಜ್ಝನಸೀಲಂ। ಕೋಧನೋಯನ್ತಿ ಕುಜ್ಝನೋ ಅಯಂ। ಅಯನ್ತಿ ಚ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ। ಕೋಧಪರೇತೋತಿ ಕೋಧೇನ ಅನುಗತೋ, ಪರಾಭಿಭೂತೋ ವಾ। ದುಬ್ಬಣ್ಣೋವ ಹೋತೀತಿ ಪಕತಿಯಾ ವಣ್ಣವಾಪಿ ಅಲಙ್ಕತಪ್ಪಟಿಯತ್ತೋಪಿ ಮುಖವಿಕಾರಾದಿವಸೇನ ವಿರೂಪೋ ಏವ ಹೋತಿ। ಏತರಹಿ ಆಯತಿಞ್ಚಾತಿ ಕೋಧಾಭಿಭೂತಸ್ಸ ಏಕನ್ತಮಿದಂ ಫಲನ್ತಿ ದೀಪೇತುಂ ‘‘ದುಬ್ಬಣ್ಣೋವಾ’’ತಿ ಅವಧಾರಣಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಅಯಸಭಾವನ್ತಿ ಅಕಿತ್ತಿಮಭಾವಂ। ಅತ್ತನೋ ಪರೇಸಞ್ಚ ಅನತ್ಥಂ ಜನೇತೀತಿ ಅನತ್ಥಜನನೋ। ಅನ್ತರತೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರತೋ, ಚಿತ್ತತೋ ವಾ। ತಂ ಜನೋ ನಾವಬುಜ್ಝತೀತಿ ಕೋಧಸಙ್ಖಾತಂ ಅನ್ತರತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಯನ್ತಿ ಯತ್ಥ। ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಹಿ ಏತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ। ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕೋಧೋ ಸಹತೇ ನರಂ, ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಯನ್ತಿ ವಾ ಕಾರಣವಚನಂ, ಯಸ್ಮಾ ಕೋಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ನರಂ ಸಹತೇ ಅಭಿಭವತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತಿ, ಯದಾ ಕುದ್ಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ ಯಂ-ತಂ-ಸದ್ದಾನಂ ಏಕನ್ತಸಮ್ಬನ್ಧಭಾವತೋ। ಅಥ ವಾ ಯನ್ತಿ ಕಿರಿಯಾಪರಾಮಸನಂ। ಸಹತೇತಿ ಯದೇತಂ ಕೋಧಸ್ಸ ಸಹನಂ ಅಭಿಭವನಂ, ಏತಂ ಅನ್ಧತಮಂ ಭವನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಥ ವಾ ಯಂ ನರಂ ಕೋಧೋ ಸಹತೇ ಅಭಿಭವತಿ, ತಸ್ಸ ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತಿ। ತತೋ ಚ ಕುದ್ಧೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಕುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮಂ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ।
ಭೂನಂ ವುಚ್ಚತಿ ವುದ್ಧಿ, ತಸ್ಸ ಹನನಂ ಘಾತೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಭೂನಹಚ್ಚಾನಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಹತವುದ್ಧೀನೀ’’ತಿ। ದಮ-ಸದ್ದೇನ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ಪಞ್ಞಾವೀರಿಯೇನ ‘‘ಕತರೇನ ದಮೇನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಅನೇಕತ್ಥೋ ಹಿ ದಮ-ಸದ್ದೋ। ‘‘ಸಚ್ಚೇನ ದನ್ತೋ ದಮಸಾ ಉಪೇತೋ, ವೇದನ್ತಗೂ ವುಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೧೯೫; ಸು॰ ನಿ॰ ೪೬೭) ಏತ್ಥ ಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ದಮೋತಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ದಮೇತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ। ‘‘ಯದಿ ಸಚ್ಚಾ ದಮಾ ಚಾಗಾ, ಖನ್ತ್ಯಾ ಭಿಯ್ಯೋಧ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೨೪೬; ಸು॰ ನಿ॰ ೧೯೧) ಏತ್ಥ ಪಞ್ಞಾ ದಮೋ ‘‘ಸಂಕಿಲೇಸಂ ದಮೇತಿ ಪಜಹತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ। ‘‘ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೪.೩೬೫) ಏತ್ಥ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ದಮೋ ‘‘ಉಪವಸನವಸೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಿ ದಮೇತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ। ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಪುಣ್ಣ, ಇಮಿನಾ ದಮೂಪಸಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸುನಾಪರನ್ತಸ್ಮಿಂ ಜನಪದನ್ತರೇ ವಿಹರಿತು’’ನ್ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೩೯೬; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೪.೮೮) ಏತ್ಥ ಅಧಿವಾಸನಕ್ಖನ್ತಿ ದಮೋ ‘‘ಕೋಧೂಪನಾಹಮಕ್ಖಾದಿಕೇ ದಮೇತಿ ವಿನೋದೇತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ। ‘‘ನ ಮಾನಕಾಮಸ್ಸ ದಮೋ ಇಧತ್ಥಿ, ನ ಮೋನಮತ್ಥಿ ಅಸಮಾಹಿತಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೯) ಏತ್ಥ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾದಿಕೋ ಸಮಾಧಿಪಕ್ಖಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಮೋ ‘‘ದಮ್ಮತಿ ಚಿತ್ತಂ ಏತೇನಾ’’ತಿ ಕತ್ವಾ। ಇಧಾಪಿ ‘‘ತಂ ದಮೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದೇ, ಪಞ್ಞಾವೀರಿಯೇನ ದಿಟ್ಠಿಯಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ದಮ-ಸದ್ದೇನ ಪಞ್ಞಾವೀರಿಯದಿಟ್ಠಿಯೋ ವುತ್ತಾ।
ಕೋಧನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಬ್ಯಾಕತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।