(೮) ೩. ಆಕಙ್ಖವಗ್ಗೋ

೧. ಆಕಙ್ಖಸುತ್ತಂ

೭೧. ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೧೨; ಇತಿವು॰ ೧೧೧ ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ। ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ। ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ। ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ ಸಮ್ಪನ್ನಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾ ವಿಹರಥ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೋ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚಸ್ಸಂ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾ’ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋ ಅನಿರಾಕತಜ್ಝಾನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಲಾಭೀ ಅಸ್ಸಂ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋ ಅನಿರಾಕತಜ್ಝಾನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಯೇಸಾಹಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ ತೇಸಂ ತೇ ಕಾರಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಅಸ್ಸು ಮಹಾನಿಸಂಸಾ’ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ , ಭಿಕ್ಖು ‘ಯೇ ಮೇ ಯೇ ಮಂ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೬೫) ಪೇತಾ ಞಾತೀ ಸಾಲೋಹಿತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ ಕಾಲಕತಾ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಿ ತೇಸಂ ತಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಅಸ್ಸ ಮಹಾನಿಸಂಸ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅಸ್ಸಂ ಇತರೀತರಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನಾ’ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಖಮೋ ಅಸ್ಸಂ ಸೀತಸ್ಸ ಉಣ್ಹಸ್ಸ ಜಿಘಚ್ಛಾಯ ಪಿಪಾಸಾಯ ಡಂಸಮಕಸವಾತಾತಪಸರೀಸಪಸಮ್ಫಸ್ಸಾನಂ, ದುರುತ್ತಾನಂ ದುರಾಗತಾನಂ ವಚನಪಥಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ ತಿಪ್ಪಾನಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಅಸ್ಸ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಅರತಿರತಿಸಹೋ ಅಸ್ಸಂ, ನ ಚ ಮಂ ಅರತಿರತಿ ಸಹೇಯ್ಯ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅರತಿರತಿಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಭಯಭೇರವಸಹೋ ಅಸ್ಸಂ, ನ ಚ ಮಂ ಭಯಭೇರವೋ ಸಹೇಯ್ಯ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಭಯಭೇರವಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಸ್ಸಂ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಸೀಲೇಸ್ವೇವಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಮನುಯುತ್ತೋ ಅನಿರಾಕತಜ್ಝಾನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಬ್ರೂಹೇತಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಂ।

‘‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ ಸಮ್ಪನ್ನಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾ ವಿಹರಥ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೋ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ। ಪಠಮಂ।

೨. ಕಣ್ಟಕಸುತ್ತಂ

೭೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಸಾವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ – ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಚಾಲೇನ ಪಾಲೇನ (ಸ್ಯಾ॰), ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಉಪಚಾಲೇನ ಉಪ್ಪಾಲೇನ (ಸ್ಯಾ॰), ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಕುಕ್ಕುಟೇನ ಕಕ್ಕಟೇನ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰), ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಕಳಿಮ್ಭೇನ ಕವಿಮ್ಭೇನ (ಸೀ॰), ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ನಿಕಟೇನ ಕಟೇನ (ಸೀ॰), ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಕಟಿಸ್ಸಹೇನ; ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಸಾವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಭದ್ರೇಹಿ ಭದ್ರೇಹಿ ಯಾನೇಹಿ ಪರಪುರಾಯ ಪರಂಪುರಾಯ (ಸ್ಯಾ॰ ಅಟ್ಠ॰) ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಮಹಾವನಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ। ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಭದ್ರೇಹಿ ಭದ್ರೇಹಿ ಯಾನೇಹಿ ಪರಪುರಾಯ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಮಹಾವನಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ। ‘ಸದ್ದಕಣ್ಟಕಾ ಖೋ ಪನ ಝಾನಾ’ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ। ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಯೇನ ಗೋಸಿಙ್ಗಸಾಲವನದಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಾಮ । ತತ್ಥ ಮಯಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಾ ಫಾಸುಂ ಫಾಸು (ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰) ವಿಹರೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಯೇನ ಗೋಸಿಙ್ಗಸಾಲವನದಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ತತ್ಥ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಾ ಫಾಸುಂ ವಿಹರನ್ತಿ।

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಾಲೋ, ಕಹಂ ಉಪಚಾಲೋ, ಕಹಂ ಕುಕ್ಕುಟೋ, ಕಹಂ ಕಳಿಮ್ಭೋ, ಕಹಂ ನಿಕಟೋ, ಕಹಂ ಕಟಿಸ್ಸಹೋ; ಕಹಂ ನು ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥೇರಾ ಸಾವಕಾ ಗತಾ’’ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ತೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಇಮೇ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಭದ್ರೇಹಿ ಭದ್ರೇಹಿ ಯಾನೇಹಿ ಪರಪುರಾಯ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಮಹಾವನಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ‘ಸದ್ದಕಣ್ಟಕಾ ಖೋ ಪನ ಝಾನಾವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಯೇನ ಗೋಸಿಙ್ಗಸಾಲವನದಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಾಮ ತತ್ಥ ಮಯಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಾ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಯೇನ ಗೋಸಿಙ್ಗಸಾಲವನದಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು। ತತ್ಥ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಾ ಫಾಸುಂ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ ।

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ತೇ ಮಹಾಸಾವಕಾ ಸಮ್ಮಾ ಬ್ಯಾಕರಮಾನಾ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯುಂ, ‘ಸದ್ದಕಣ್ಟಕಾ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಝಾನಾ’ ವುತ್ತಾ ಮಯಾ।

‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಣ್ಟಕಾ। ಕತಮೇ ದಸ? ಪವಿವೇಕಾರಾಮಸ್ಸ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತಾ ಕಣ್ಟಕೋ, ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಸುಭನಿಮಿತ್ತಾನುಯೋಗೋ ಕಣ್ಟಕೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಸ್ಸ ವಿಸೂಕದಸ್ಸನಂ ಕಣ್ಟಕೋ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮೂಪಚಾರೋ ಮಾತುಗಾಮೋಪವಿಚಾರೋ (ಸೀ॰), ಮಾತುಗಾಮೂಪವಿಚರೋ (ಕ॰) ಕಣ್ಟಕೋ, ಕಥಾ॰ ೩೩೩ ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಸದ್ದೋ ಕಣ್ಟಕೋ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾ ಕಣ್ಟಕಾ, ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪೀತಿ ಕಣ್ಟಕೋ, ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೋ ಕಣ್ಟಕೋ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಞಾ ಚ ವೇದನಾ ಚ ಕಣ್ಟಕೋ ರಾಗೋ ಕಣ್ಟಕೋ ದೋಸೋ ಕಣ್ಟಕೋ ಮೋಹೋ ಕಣ್ಟಕೋ।

‘‘ಅಕಣ್ಟಕಾ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ। ನಿಕ್ಕಣ್ಟಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ। ಅಕಣ್ಟಕನಿಕ್ಕಣ್ಟಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ। ಅಕಣ್ಟಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹನ್ತೋ; ನಿಕ್ಕಣ್ಟಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹನ್ತೋ; ಅಕಣ್ಟಕನಿಕ್ಕಣ್ಟಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ। ದುತಿಯಂ।

೩. ಇಟ್ಠಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೭೩. ‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ। ಕತಮೇ ದಸ? ಭೋಗಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ವಣ್ಣೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಆರೋಗ್ಯಂ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಸೀಲಂ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಮಿತ್ತಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಬಾಹುಸಚ್ಚಂ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಪಞ್ಞಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ಧಮ್ಮಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ; ಸಗ್ಗಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।

‘‘ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಇಟ್ಠಾನಂ ಕನ್ತಾನಂ ಮನಾಪಾನಂ ದುಲ್ಲಭಾನಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ದಸ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಪನ್ಥಾ ಪರಿಬನ್ಧಾ (ಕ॰) – ಆಲಸ್ಯಂ ಅನುಟ್ಠಾನಂ ಭೋಗಾನಂ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಅಮಣ್ಡನಾ ಅವಿಭೂಸನಾ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಅಸಪ್ಪಾಯಕಿರಿಯಾ ಆರೋಗ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಪಾಪಮಿತ್ತತಾ ಸೀಲಾನಂ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ವಿಸಂವಾದನಾ ಮಿತ್ತಾನಂ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಅಸಜ್ಝಾಯಕಿರಿಯಾ ಬಾಹುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಅಸುಸ್ಸೂಸಾ ಅಪರಿಪುಚ್ಛಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಅನನುಯೋಗೋ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪರಿಪನ್ಥೋ, ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿ ಸಗ್ಗಾನಂ ಪರಿಪನ್ಥೋ। ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸನ್ನಂ ಇಟ್ಠಾನಂ ಕನ್ತಾನಂ ಮನಾಪಾನಂ ದುಲ್ಲಭಾನಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಇಮೇ ದಸ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಪನ್ಥಾ।

‘‘ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಇಟ್ಠಾನಂ ಕನ್ತಾನಂ ಮನಾಪಾನಂ ದುಲ್ಲಭಾನಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ದಸ ಧಮ್ಮಾ ಆಹಾರಾ – ಉಟ್ಠಾನಂ ಅನಾಲಸ್ಯಂ ಭೋಗಾನಂ ಆಹಾರೋ, ಮಣ್ಡನಾ ವಿಭೂಸನಾ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಆಹಾರೋ, ಸಪ್ಪಾಯಕಿರಿಯಾ ಆರೋಗ್ಯಸ್ಸ ಆಹಾರೋ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ ಸೀಲಾನಂ ಆಹಾರೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಆಹಾರೋ, ಅವಿಸಂವಾದನಾ ಮಿತ್ತಾನಂ ಆಹಾರೋ, ಸಜ್ಝಾಯಕಿರಿಯಾ ಬಾಹುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಆಹಾರೋ, ಸುಸ್ಸೂಸಾ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಆಹಾರೋ, ಅನುಯೋಗೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ಆಹಾರೋ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿ ಸಗ್ಗಾನಂ ಆಹಾರೋ । ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಇಟ್ಠಾನಂ ಕನ್ತಾನಂ ಮನಾಪಾನಂ ದುಲ್ಲಭಾನಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಇಮೇ ದಸ ಧಮ್ಮಾ ಆಹಾರಾ’’ತಿ। ತತಿಯಂ।

೪. ವಡ್ಢಿಸುತ್ತಂ

೭೪. ‘‘ದಸಹಿ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಡ್ಢೀಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾಯ ವಡ್ಢಿಯಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಾರಾದಾಯೀ ಚ ಹೋತಿ ವರಾದಾಯೀ ಕಾಯಸ್ಸ। ಕತಮೇಹಿ ದಸಹಿ? ಖೇತ್ತವತ್ಥೂಹಿ ವಡ್ಢತಿ, ಧನಧಞ್ಞೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಪುತ್ತದಾರೇಹಿ ವಡ್ಢತಿ, ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸೇಹಿ ವಡ್ಢತಿ, ಚತುಪ್ಪದೇಹಿ ವಡ್ಢತಿ, ಸದ್ಧಾಯ ವಡ್ಢತಿ, ಸೀಲೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಸುತೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಚಾಗೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ವಡ್ಢತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಹಿ ವಡ್ಢೀಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾಯ ವಡ್ಢಿಯಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಾರಾದಾಯೀ ಚ ಹೋತಿ ವರಾದಾಯೀ ಕಾಯಸ್ಸಾತಿ।

‘‘ಧನೇನ ಧಞ್ಞೇನ ಚ ಯೋಧ ವಡ್ಢತಿ,

ಪುತ್ತೇಹಿ ದಾರೇಹಿ ಚತುಪ್ಪದೇಹಿ ಚ।

ಸ ಭೋಗವಾ ಹೋತಿ ಯಸಸ್ಸಿ ಪೂಜಿತೋ,

ಞಾತೀಹಿ ಮಿತ್ತೇಹಿ ಅಥೋಪಿ ರಾಜುಭಿ॥

‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಚ ಯೋಧ ವಡ್ಢತಿ,

ಪಞ್ಞಾಯ ಚಾಗೇನ ಸುತೇನ ಚೂಭಯಂ।

ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ವಿಚಕ್ಖಣೋ,

ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಉಭಯೇನ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ॥ ಚತುತ್ಥಂ।

೫. ಮಿಗಸಾಲಾಸುತ್ತಂ

೭೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ। ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ಖೋ ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ। ಪಿತಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಹೋತಿ ಆರಾಚಾರೀ ಅನಾಚಾರೀ (ಕ॰) ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಗಾಮಧಮ್ಮಾ। ಸೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸತ್ತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಸತ್ತೋ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰) ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋ’ತಿ। ಪಿತಾಮಹೋ ಮೇ ಪೇತ್ತಾಪಿ ಯೋ ಮೇ (ಸೀ॰), ಪಿತ ಪಿಯೋ ಮೇ (ಸ್ಯಾ॰) ಅ॰ ನಿ॰ ೬.೪೪, ಭನ್ತೇ, ಇಸಿದತ್ತೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಸದಾರಸನ್ತುಟ್ಠೋ। ಸೋಪಿ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋ’ತಿ।

‘‘ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭಗಿನಿ, ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ।

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾಹಂ , ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿಂ। ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಮಂ ಏತದವೋಚ –

‘ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ। ಪಿತಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಆರಾಚಾರೀ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಗಾಮಧಮ್ಮಾ। ಸೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ। ಪಿತಾಮಹೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಇಸಿದತ್ತೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಸದಾರಸನ್ತುಟ್ಠೋ। ಸೋಪಿ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ।

ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯ’ನ್ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಿಗಸಾಲಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಏವಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭಗಿನಿ, ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತ’’’ನ್ತಿ।

‘‘ಕಾ ಚಾನನ್ದ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ ಅಮ್ಮಕಾ ಅಮ್ಮಕಪಞ್ಞಾ ಅಮ್ಬಕಾ ಅಮ್ಬಕಪಞ್ಞಾ (ಸೀ॰ ಪೀ॰), ಅನ್ಧಕಾ ಅನ್ಧಕಪಞ್ಞಾ (ಸ್ಯಾ॰), ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯೇ ಞಾಣೇ?

‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ। ಕತಮೇ ದಸ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ; ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ (ಸ್ಯಾ॰) ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ಹಾನಾಯ; ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ – ‘ಇಮಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ, ಅಪರಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ। ಕಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಏಕೋ ಹೀನೋ ಏಕೋ ಪಣೀತೋ’ತಿ? ತಞ್ಹಿ ತೇಸಂ, ಆನನ್ದ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಅಯಂ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಮುನಾ ಪುರಿಮೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ। ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮಂ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಧಮ್ಮಸೋತೋ ನಿಬ್ಬಹತಿ। ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತೇನ! ತಸ್ಮಾತಿಹಾನನ್ದ, ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಿಕಾ ಅಹುವತ್ಥ , ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹಿತ್ಥ। ಖಞ್ಞತಿ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ। ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ ಅಹಞ್ಚಾನನ್ದ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰) ಅ॰ ನಿ॰ ೬.೪೪ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ಸೀಲಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ; ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ಸೀಲಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ಹಾನಾಯ; ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ…ಪೇ॰… ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಿಬ್ಬರಾಗೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ಸೋ ರಾಗೋ ಅಪರಿಸೇಸೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ; ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಿಬ್ಬರಾಗೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ಸೋ ರಾಗೋ ಅಪರಿಸೇಸೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ಹಾನಾಯ; ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ , ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ…ಪೇ॰… ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ಸೋ ಕೋಧೋ ಅಪರಿಸೇಸೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ; ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ಸೋ ಕೋಧೋ ಅಪರಿಸೇಸೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ಹಾನಾಯ; ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ…ಪೇ॰… ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉದ್ಧತೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ; ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ।

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉದ್ಧತೋ ಹೋತಿ। ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ, ನೋ ಹಾನಾಯ; ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ , ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ – ‘ಇಮಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ, ಅಪರಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ। ಕಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಏಕೋ ಹೀನೋ ಏಕೋ ಪಣೀತೋ’ತಿ? ತಞ್ಹಿ ತೇಸಂ, ಆನನ್ದ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ।

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉದ್ಧತೋ ಹೋತಿ ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತಂ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ। ಅಯಂ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಮುನಾ ಪುರಿಮೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ। ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು ? ಇಮಂ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಧಮ್ಮಸೋತೋ ನಿಬ್ಬಹತಿ। ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತೇನ! ತಸ್ಮಾತಿಹಾನನ್ದ, ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಿಕಾ ಅಹುವತ್ಥ; ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹಿತ್ಥ। ಖಞ್ಞತಿ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ। ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ।

‘‘ಕಾ ಚಾನನ್ದ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ ಅಮ್ಮಕಾ ಅಮ್ಮಕಪಞ್ಞಾ, ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯೇ ಞಾಣೇ! ಇಮೇ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ದಸ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ।

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ, ಆನನ್ದ, ಸೀಲೇನ ಪುರಾಣೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಹೋಸಿ ತಥಾರೂಪೇನ ಸೀಲೇನ ಇಸಿದತ್ತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ನಯಿಧ ಪುರಾಣೋ ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಗತಿಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ। ಯಥಾರೂಪಾಯ ಚಾನನ್ದ, ಪಞ್ಞಾಯ ಇಸಿದತ್ತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಹೋಸಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪುರಾಣೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ನಯಿಧ ಇಸಿದತ್ತೋ ಪುರಾಣಸ್ಸ ಗತಿಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ। ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಇಮೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಉಭೋ ಏಕಙ್ಗಹೀನಾ’’ತಿ। ಪಞ್ಚಮಂ।

೬. ತಯೋಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೭೬. ‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕೇ ನ ಸಂವಿಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ನ ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ನ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಲೋಕೇ ದಿಬ್ಬೇಯ್ಯ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಜಾತಿ ಚ, ಜರಾ ಚ, ಮರಣಞ್ಚ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕೇ ನ ಸಂವಿಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ನ ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ನ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಲೋಕೇ ದಿಬ್ಬೇಯ್ಯ। ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಲೋಕೇ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ತಸ್ಮಾ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೋ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಲೋಕೇ ದಿಬ್ಬತಿ।

‘‘ತಯೋಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಜಾತಿಂ ಪಹಾತುಂ ಜರಂ ಪಹಾತುಂ ಮರಣಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ರಾಗಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ದೋಸಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಮೋಹಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಜಾತಿಂ ಪಹಾತುಂ ಜರಂ ಪಹಾತುಂ ಮರಣಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ರಾಗಂ ಪಹಾತುಂ ದೋಸಂ ಪಹಾತುಂ ಮೋಹಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ರಾಗಂ ಪಹಾತುಂ ದೋಸಂ ಪಹಾತುಂ ಮೋಹಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾತುಂ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾತುಂ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾತುಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಮುಟ್ಠಸಚ್ಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾತುಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಮುಟ್ಠಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅರಿಯಧಮ್ಮಂ (ಸ್ಯಾ॰) ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಮುಟ್ಠಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅಸಂವರಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಂವರಂ ಪಹಾತುಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ ? ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅವದಞ್ಞುತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಕೋಸಜ್ಜಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಂವರಂ ಪಹಾತುಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾತುಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅನಾದರಿಯಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾತುಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾತುಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅಹಿರಿಕಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಪಮಾದಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾತುಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ಅಹಿರಿಕೋಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನೋತ್ತಾಪೀ ಪಮತ್ತೋ ಹೋತಿ। ಸೋ ಪಮತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾತುಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾತುಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಕುಸೀತೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಂವರಂ ಪಹಾತುಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಮುಟ್ಠಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾತುಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಲೀನಚಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾತುಂ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಬ್ಬೋ ರಾಗಂ ಪಹಾತುಂ ದೋಸಂ ಪಹಾತುಂ ಮೋಹಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ರಾಗಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ದೋಸಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಮೋಹಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಜಾತಿಂ ಪಹಾತುಂ ಜರಂ ಪಹಾತುಂ ಮರಣಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಜಾತಿಂ ಪಹಾತುಂ ಜರಂ ಪಹಾತುಂ ಮರಣಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ರಾಗಂ ಪಹಾಯ, ದೋಸಂ ಪಹಾಯ, ಮೋಹಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಜಾತಿಂ ಪಹಾತುಂ ಜರಂ ಪಹಾತುಂ ಮರಣಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ರಾಗಂ ಪಹಾತುಂ ದೋಸಂ ಪಹಾತುಂ ಮೋಹಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ ? ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾಯ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾಯ, ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ರಾಗಂ ಪಹಾತುಂ ದೋಸಂ ಪಹಾತುಂ ಮೋಹಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾತುಂ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾಯ, ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾಯ, ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾತುಂ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾತುಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಮುಟ್ಠಸಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ, ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾಯ, ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾತುಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಮುಟ್ಠಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾಯ, ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾಯ, ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ, ಅಸಂವರಂ ಪಹಾಯ, ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಂವರಂ ಪಹಾತುಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾಯ, ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾಯ, ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಂವರಂ ಪಹಾತುಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾತುಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾಯ, ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾಯ, ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾತುಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾತುಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅಹಿರಿಕಂ ಪಹಾಯ, ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಹಾಯ, ಪಮಾದಂ ಪಹಾಯ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾತುಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ।

‘‘ಹಿರೀಮಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓತ್ತಾಪೀ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋತಿ। ಸೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ದೋವಚಸ್ಸತಂ ಪಹಾತುಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪಹಾತುಂ ಅವದಞ್ಞುತಂ ಪಹಾತುಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಂವರಂ ಪಹಾತುಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಸೀಲವಾ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸೋತುಕಮ್ಯತಂ ಪಹಾತುಂ ಉಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತತಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಅನುಪಾರಮ್ಭಚಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತುಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪಹಾತುಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಸೇವನಂ ಪಹಾತುಂ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಅಲೀನಚಿತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾತುಂ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ಅವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಸಮಾನೋ ಭಬ್ಬೋ ರಾಗಂ ಪಹಾತುಂ ದೋಸಂ ಪಹಾತುಂ ಮೋಹಂ ಪಹಾತುಂ। ಸೋ ರಾಗಂ ಪಹಾಯ ದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಮೋಹಂ ಪಹಾಯ ಭಬ್ಬೋ ಜಾತಿಂ ಪಹಾತುಂ ಜರಂ ಪಹಾತುಂ ಮರಣಂ ಪಹಾತು’’ನ್ತಿ। ಛಟ್ಠಂ।

೭. ಕಾಕಸುತ್ತಂ

೭೭. ‘‘ದಸಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಾಕೋ। ಕತಮೇಹಿ ದಸಹಿ? ಧಂಸೀ ಚ, ಪಗಬ್ಭೋ ಚ, ತಿನ್ತಿಣೋ ನಿಲ್ಲಜ್ಜೋ (ಕ॰) ತಿನ್ತಿಣೋತಿ ತಿನ್ತಿಣಂ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ… (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಅಟ್ಠ॰) ಅಭಿಧಮ್ಮೇ ಖುದ್ದಕವತ್ಥುವಿಭಙ್ಗೇ ತಿನ್ತಿಣಪದನಿದ್ದೇಸೇ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ ಚ, ಮಹಗ್ಘಸೋ ಚ, ಲುದ್ದೋ ಚ, ಅಕಾರುಣಿಕೋ ಚ, ದುಬ್ಬಲೋ ಚ, ಓರವಿತಾ ಚ, ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿ ಚ, ನೇಚಯಿಕೋ ನೇರಸಿಕೋ (ಸೀ॰) ತದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ನೇಚಯಿಕೋ’’ ತ್ವೇವ ದಿಸ್ಸತಿ ಚ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಾಕೋ। ಏವಮೇವಂ ಖೋ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು। ಕತಮೇಹಿ ದಸಹಿ? ಧಂಸೀ ಚ, ಪಗಬ್ಭೋ ಚ, ತಿನ್ತಿಣೋ ಚ, ಮಹಗ್ಘಸೋ ಚ, ಲುದ್ದೋ ಚ, ಅಕಾರುಣಿಕೋ ಚ, ದುಬ್ಬಲೋ ಚ, ಓರವಿತಾ ಚ, ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿ ಚ, ನೇಚಯಿಕೋ ಚ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ। ಸತ್ತಮಂ।

೮. ನಿಗಣ್ಠಸುತ್ತಂ

೭೮. ‘‘ದಸಹಿ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ನಿಗಣ್ಠಾ। ಕತಮೇಹಿ ದಸಹಿ? ಅಸ್ಸದ್ಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಅಹಿರಿಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಅನೋತ್ತಪ್ಪಿನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಮ್ಭತ್ತಿನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಅತ್ತುಕ್ಕಂಸಕಪರವಮ್ಭಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸಾ ಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀ ದುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಿನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಕುಹಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಪಾಪಿಚ್ಛಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ; ಪಾಪಮಿತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಗಣ್ಠಾ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ನಿಗಣ್ಠಾ’’ತಿ। ಅಟ್ಠಮಂ।

೯. ಆಘಾತವತ್ಥುಸುತ್ತಂ

೭೯. ಅ॰ ನಿ॰ ೯.೨೯ ‘‘ದಸಯಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಘಾತವತ್ಥೂನಿ। ಕತಮಾನಿ ದಸ? ‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಅಚರೀ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ; ‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರತೀ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ; ‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ; ‘ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಮನಾಪಸ್ಸ ಅನತ್ಥಂ ಅಚರೀ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅನತ್ಥಂ ಚರತೀ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅನತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ‘ಅಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಅಮನಾಪಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಚರೀ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅತ್ಥಂ ಚರತೀ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ; ಅಟ್ಠಾನೇ ಚ ಕುಪ್ಪತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸ ಆಘಾತವತ್ಥೂನೀ’’ತಿ। ನವಮಂ।

೧೦. ಆಘಾತಪಟಿವಿನಯಸುತ್ತಂ

೮೦. ‘‘ದಸಯಿಮೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಘಾತಪಟಿವಿನಯಾ। ಕತಮೇ ದಸ? ‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಅಚರಿ, ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಪಟಿವಿನೇತಿ , ‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರತಿ, ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಪಟಿವಿನೇತಿ, ‘ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾ’ತಿ ಆಘಾತಂ ಪಟಿವಿನೇತಿ, ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಮನಾಪಸ್ಸ ಅನತ್ಥಂ ಅಚರಿ…ಪೇ॰… ಚರತಿ…ಪೇ॰… ಚರಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾತಿ ಆಘಾತಂ ಪಟಿವಿನೇತಿ , ಅಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಅಮನಾಪಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಚರಿ…ಪೇ॰… ಅತ್ಥಂ ಚರತಿ…ಪೇ॰… ಅತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾತಿ ಆಘಾತಂ ಪಟಿವಿನೇತಿ, ಅಟ್ಠಾನೇ ಚ ನ ಕುಪ್ಪತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸ ಆಘಾತಪಟಿವಿನಯಾ’’ತಿ। ದಸಮಂ।

ಆಕಙ್ಖವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ।

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಆಕಙ್ಖೋ ಕಣ್ಟಕೋ ಇಟ್ಠಾ, ವಡ್ಢಿ ಚ ಮಿಗಸಾಲಾಯ।

ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಚ ಕಾಕೋ ಚ, ನಿಗಣ್ಠಾ ದ್ವೇ ಚ ಆಘಾತಾತಿ॥