(೯) ೪. ಥೇರವಗ್ಗೋ
೧-೮. ವಾಹನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೮೧-೮೮. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ವಿಮರಿಯಾದೀಕತೇನಾತಿ ನಿಮ್ಮರಿಯಾದೀಕತೇನ। ಚೇತಸಾತಿ ಏವಂವಿಧೇನ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಹರತಿ। ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಮರಿಯಾದಾ ಕಿಲೇಸಮರಿಯಾದಾ ಚ ಆರಮ್ಮಣಮರಿಯಾದಾ ಚ। ಸಚೇ ಹಿಸ್ಸ ರೂಪಾದಿಕೇ ಆರಬ್ಭ ರಾಗಾದಯೋ ‘‘ಕಿಲೇಸಮರಿಯಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ। ತತಿಯಾದೀಸು ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ವಾಹನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯-೧೦. ಕೋಕಾಲಿಕಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೮೯-೯೦. ನವಮೇ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೧.೧೮೧) ಕೋಕಾಲಿಕನಾಮಕಾ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ। ತತೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ ನಿದ್ಧಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕೋಯಂ ಕೋಕಾಲಿಕೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾ। ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾ। ಅಯಂ ಕಿರಾತಿಆದಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ತಾಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ। ವಿವೇಕವಾಸಂ ವಸಿತುಕಾಮತ್ತಾ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಚ ಮಾ ನೋ ಕಸ್ಸಚಿ…ಪೇ॰… ವಸಿಂಸು। ಆಘಾತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಾವಿಘಾತನತೋ। ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾದಯಿಂಸು ಪಯುತ್ತವಾಚಾಯ ಅಕತತ್ತಾ ಥೇರೇಹಿ ಚ ಅದಾಪಿತತ್ತಾ। ಪುಬ್ಬೇಪಿ…ಪೇ॰… ಮಞ್ಞೇತಿ ಇಮಿನಾ ಥೇರಾನಂ ಕೋಹಞ್ಞೇ ಠಿತಭಾವಂ ಆಸಙ್ಕತಿ ಅವಣೇ ವಣಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ವಿಯ, ಸುಪರಿಸುದ್ಧೇ ಆದಾಸತಲೇ ಜಲ್ಲಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚ।
ಅಪರಜ್ಝಿತ್ವಾತಿ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ‘‘ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ಜಾತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ। ಮಹಾಸಾವಜ್ಜದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಮಾಹೇವನ್ತಿ ಮಾ ಏವಮಾಹ, ಮಾ ಏವಂ ಭಣಿ। ಸದ್ಧಾಯ ಅಯೋ ಉಪ್ಪಾದೋ ಸದ್ಧಾಯೋ, ತಂ ಆವಹತೀತಿ ಸದ್ಧಾಯಿಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಆಗಮಕರೋ’’ತಿ। ಸದ್ಧಾಯಿಕೋತಿ ವಾ ಸದ್ಧಾಯ ಅಯಿತಬ್ಬೋ, ಸದ್ಧೇಯ್ಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸದ್ಧಾತಬ್ಬವಚನೋ ವಾ’’ತಿ।
ಪೀಳಕಾ ನಾಮ ಬಾಹಿರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಿನ್ದನ್ತಿ, ಇಮಾ ಪನ ಪಠಮಂಯೇವ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗತಾಹಿ ಪಿಳಕಾಹೀ’’ತಿ। ತರುಣಬೇಲುವಮತ್ತಿಯೋತಿ ತರುಣಬಿಲ್ಲಫಲಮತ್ತಿಯೋ। ವಿಸಗಿಲಿತೋತಿ ಖಿತ್ತಪಹರಣೋ
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇತಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸಲೋಕೇ। ವರಾಕೋತಿ ಅನುಗ್ಗಹವಚನಮೇತಂ। ಹೀನಪರಿಯಾಯೋತಿ ಕೇಚಿ। ಪಿಯಸೀಲಾತಿ ಇಮಿನಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ನಿರುತ್ತಿನಯೇನ ಪೇಸಲಾತಿ ಪದಸಿದ್ಧೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಕಬರಕ್ಖೀನೀತಿ ಯತ್ತಕನ್ತಿ ಭಗವತೋ ವಚನಂ ಅಞ್ಞಥಾ ಕರೋನ್ತೇನ ಯತ್ತಕಂ ತಯಾ ಅಪರದ್ಧಂ, ತಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಸ್ಮಾ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ನಾಮ ಪಹೀನಕಾಮಚ್ಛನ್ದಬ್ಯಾಪಾದಾ ಹೋನ್ತಿ, ತ್ವಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಕಾಮಚ್ಛನ್ದಬ್ಯಾಪಾದವಸೇನ ಇಧಾಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಯಾವಞ್ಚ ತೇ ಇದಂ ಅಪರದ್ಧನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ।
ಅದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಅಪ್ಪತ್ತದಿಟ್ಠಿಕೋ। ಗಿಲಿತವಿಸೋ ವಿಯ ವಿಸಂ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ವಿಯ। ಕುಠಾರಿಸದಿಸಾ ಮೂಲಪಚ್ಛಿನ್ದನಟ್ಠೇನ। ಉತ್ತಮತ್ಥೇತಿ ಅರಹತ್ತೇ। ಖೀಣಾಸವೋತಿ ವದತಿ ಸುನಕ್ಖತ್ತೋ ವಿಯ ಅಚೇಲಂ ಕೋರಕ್ಖತ್ತಿಯಂ। ಯೋ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ವಿಯ ಪಸಂಸಿತಬ್ಬೋ ಖೀಣಾಸವೋ, ತಂ ‘‘ದುಸ್ಸೀಲೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ವದತಿ। ವಿಚಿನಾತೀತಿ ಆಚಿನೋತಿ ಪಸವತಿ। ಪಸಂಸಿಯನಿನ್ದಾ ತಾವ ಸಮ್ಪನ್ನಗುಣಪರಿಧಂಸನವಸೇನ ಪವತ್ತಿಯಾ ಸಾವಜ್ಜತಾಯ ಕಟುಕವಿಪಾಕಾ, ನಿನ್ದಿಯಪ್ಪಸಂಸಾ ಪನ ಕಥಂ ತಾಯ ಸಮವಿಪಾಕಾತಿ? ತತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಗುಣಸಮಾರೋಪನೇನ ಅತ್ತನೋ ಪರೇಸಞ್ಚ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿಹೇತುಭಾವತೋ ಪಸಂಸಿಯೇನ ತಸ್ಸ ಸಮಭಾವಕರಣತೋ ಚ। ಲೋಕೇಪಿ ಹಿ ಅಸೂರಂ ಸೂರೇನ ಸಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಗಾರಯ್ಹೋ ಹೋತಿ, ಪಗೇವ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಂ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೇನ ಸಮಂ ಕರೋನ್ತೋತಿ।
ಸಕೇನ ಧನೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಾಪತೇಯ್ಯೇನ। ಅಯಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋ ಅಪರಾಧೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕತ್ತಾ ಸಪ್ಪತಿಕಾರತ್ತಾ ಚ ತಸ್ಸ। ಅಯಂ ಮಹನ್ತತರೋ ಕಲಿ ಕತೂಪಚಿತಸ್ಸ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕತ್ತಾ ಅಪ್ಪತಿಕಾರತ್ತಾ ಚ।
ನಿರಬ್ಬುದೋತಿ ಗಣನಾವಿಸೇಸೋ ಏಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ನಿರಬ್ಬುದಗಣನಾಯಾ’’ತಿ, ಸತಸಹಸ್ಸಂ ನಿರಬ್ಬುದಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಮರಿಯಗರಹೀ ನಿರಯಂ ಉಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾವುತ್ತಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಪಾಕತಿಕವಸೇನ ಅರಿಯೂಪವಾದಿನಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ಪನ ಗುಣಮಹನ್ತತಾಯ ತತೋಪಿ ಅತಿವಿಯ ಮಹನ್ತತರಮೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ।
ಅಥ ಖೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತೀತಿ ಕೋ ಅಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಕಸ್ಮಾ ಚ ಪನ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚಾತಿ? ಅಯಂ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಸಹಕೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಅನಾಗಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತತ್ಥ ಸಹಮ್ಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ। ಸೋ ಪನಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಪದುಮನಿರಯಂ ಕಿತ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸತಿ, ಅಥಾನುಸನ್ಧಿಕುಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತತ್ಥಾಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭಗವಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅರಿಯೂಪವಾದೇ ಆದೀನವಂ ಪಕಾಸೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ।
ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಮಾಗಧಕೋ ಪತ್ಥೋ, ತೇನ। ಪಚ್ಚಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಸ್ಸಾತಿ ನಿರಯದುಕ್ಖೇನ ಪಚ್ಚಿತಬ್ಬಪ್ಪದೇಸಸ್ಸ ಏತಂ ಅಬ್ಬುದೋತಿ ನಾಮಂ। ವಸ್ಸಗಣನಾತಿ ಏಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸಗುಣಿತಂ ಅಬ್ಬುದಆಯುಮ್ಹಿ ತತೋ ಅಪರಂ ವೀಸತಿಗುಣಿತಂ ನಿರಬ್ಬುದಾದೀಸು ವಸ್ಸಗಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಅಯಞ್ಚ ಗಣನಾ ಅಪರಿಚಿತಾನಂ ದುಕ್ಕರಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ತಂ ಸುಕರಂ ಸಙ್ಖಾತು’’ನ್ತಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪರಿದೇವನಾನತ್ತೇನ ಕಮ್ಮಕಾರಣನಾನತ್ತೇನಪಿ ಇಮಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಲದ್ಧಾನೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಅಪರೇ ‘‘ಸೀತನರಕಾ ಏತೇ’’ತಿ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಅಬಬಾದೀಸು ಪದುಮಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ನಿರಯೇಸು। ಏಸ ನಯೋತಿ ಹೇಟ್ಠಿಮತೋ ಉಪರಿಮಸ್ಸ ವೀಸತಿಗುಣತಂ ಅತಿದಿಸತಿ। ದಸಮೇ ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ಕೋಕಾಲಿಕಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಥೇರವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।