೪. ದಾನವಗ್ಗೋ
೧-೪. ಪಠಮದಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೧-೩೪. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಆಸಜ್ಜಾತಿ ಯಸ್ಸ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಆಗಮನಹೇತು ತೇನ ಸಮಾಗಮನಿಮಿತ್ತಂ। ಭಯಾತಿ ಭಯಹೇತು। ನನು ಭಯಂ ನಾಮ ಲದ್ಧಕಾಮತಾರಾಗಾದಯೋ ವಿಯ ಚೇತನಾಯ ಅವಿಸುದ್ಧಿಕರಂ, ತಂ ಕಸ್ಮಾ ಇಧ ಗಹಿತನ್ತಿ? ನಯಿದಂ ತಾದಿಸಂ ವೋಹಾರಭಯಾದಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಯಂ ಅದಾಯಕೋ ಅಕಾರಕೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಅದಾಸಿ ಮೇತಿ ಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಂ ಉಪಕಾರಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದಸ್ಸತಿ ಮೇತಿ ಪಚ್ಚುಪಕಾರಾಸೀಸಾಯ ಯಂ ದೀಯತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ಸಾಹು ದಾನನ್ತಿ ದಾನಂ ನಾಮೇತಂ ಪಣ್ಡಿತಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಸಾಧುಸಮಾಚಾರೇ ಠತ್ವಾ ದೇತಿ। ಅಲಙ್ಕಾರತ್ಥನ್ತಿ ಉಪಸೋಭನತ್ಥಂ। ದಾನಞ್ಹಿ ದತ್ವಾ ತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಲೋಭದೋಸಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛೇರಾದಯೋಪಿ ವಿದೂರೀ ಭವನ್ತಿ। ಇದಾನಿ ದಾನಂ ಅನುಕೂಲಧಮ್ಮಪರಿಬ್ರೂಹನೇನ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮವಿದೂರೀಕರಣೇನ ಚ ಭಾವನಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಸೋಭನಾಯ ಚ ಪರಿಕ್ಖಾರಾಯ ಚ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಅಲಙ್ಕಾರತ್ಥಞ್ಚೇವ ಪರಿಕ್ಖಾರತ್ಥಞ್ಚ ದೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ದಾನಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಮುದುಂ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದಿ। ಮುದುಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಲದ್ಧಾ ದಾಯಕೇ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಙ್ಗಹೋ ಕತೋ’’ತಿ, ದಾತಾಪಿ ಲದ್ಧರಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಮುದುಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ।
ಅದನ್ತದಮನನ್ತಿ ಅದನ್ತಾ ಅನಸ್ಸವಾಪಿಸ್ಸ ದಾನೇನ ದನ್ತಾ ಅಸ್ಸವಾ ಹೋನ್ತಿ, ವಸೇ ವತ್ತನ್ತಿ। ಅದಾನಂ ದನ್ತದೂಸಕನ್ತಿ ಅದಾನಂ ಪುಬ್ಬೇ ದನ್ತಾನಂ ಅಸ್ಸವಾನಮ್ಪಿ ವಿಘಾತುಪ್ಪಾದನೇನ ಚಿತ್ತಂ ದೂಸೇತಿ। ಉನ್ನಮನ್ತಿ ದಾಯಕಾ ಪಿಯಂವದಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಗರುಚಿತ್ತೀಕಾರಟ್ಠಾನತಾಯ। ನಮನ್ತಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ದಾನೇನ ಪಿಯವಾಚಾಯ ಚ ಲದ್ಧಸಙ್ಗಹಾಸಙ್ಗಾಹಕಾನಂ।
ಚಿತ್ತಾಲಙ್ಕಾರದಾನಮೇವ ಉತ್ತಮಂ ಅನುಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠತಾಯ ಸುಪರಿಸುದ್ಧತಾಯ ಗುಣವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯತಾಯ ಚ। ದುತಿಯಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಪಠಮದಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ದಾನೂಪಪತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೩೫. ಪಞ್ಚಮೇ ದಾನಪಚ್ಚಯಾತಿ ದಾನಕಾರಣಾ, ದಾನಮಯಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಉಪಪತ್ತಿಯೋತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ದೇವೇಸು ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಯೋ। ಠಪೇತೀತಿ ಏಕವಾರಮೇವ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಉಪರಿ ತೇನೇವಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತತಿ, ಏವಂ ಠಪೇತಿ। ತದೇವ ಚಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನ’’ನ್ತಿ। ವಡ್ಢೇತೀತಿ ಬ್ರೂಹೇತಿ ನ ಹಾಪೇತಿ। ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಮುತ್ತಂ, ನಿನ್ನಂ ಪೋಣಂ ಪಬ್ಭಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ। ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಉತ್ತರಿ ನಾಮ ಪಣೀತಂ ಮಜ್ಝೇಪಿ ಹೀನಮಜ್ಝಿಮವಿಭಾಗಸ್ಸ ಲಬ್ಭನತೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉತ್ತರಿ ಅಭಾವಿತನ್ತಿ ತತೋ ಉಪರಿಮಗ್ಗಫಲತ್ಥಾಯ ಅಭಾವಿತ’’ನ್ತಿ। ಸಂವತ್ತತಿ ತಥಾಪಣಿಹಿತಂ ದಾನಮಯಂ ಚಿತ್ತಂ। ಯಂ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ತಞ್ಚ ಖೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ತತ್ರುಪಪತ್ತಿಯಾ ವಿಬನ್ಧಕರದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾಭಾವದಸ್ಸನಪರಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ನ ದಾನಮಯಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ತಂಸಂವತ್ತನತಾದಸ್ಸನಪರನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನರಾಗಸ್ಸಾತಿ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಕಾಮರಾಗಸ್ಸ। ತಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ದಾನಮತ್ತೇನೇವಾ’’ತಿಆದಿ। ಯದಿ ಏವಂ ದಾನಂ ತತ್ಥ ಕಿಮತ್ಥಿಯನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದಾನಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ। ದಾನೇನ ಮುದುಚಿತ್ತೋತಿ ಬದ್ಧಾಘಾತೇ ವೇರಿಪುಗ್ಗಲೇಪಿ ಅತ್ತನೋ ದಾನಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನೇನ ಮುದುಭೂತಚಿತ್ತೋ।
ದಾನೂಪಪತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೩೬. ಛಟ್ಠೇ ಪುಜ್ಜಭವಫಲಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನಂ ಪುನನ್ತೀತಿ ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ತಾನಿ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬತೋ ಕಿರಿಯಾ ಚಾತಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾ, ತಾಯೇವ ಚ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಪಿಯಮನಾಪತಾದಿಆನಿಸಂಸಾನಂ ವತ್ಥುಭಾವತೋ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ।
ಅನುಚ್ಛಿನ್ನಭವಮೂಲಸ್ಸ ಅನುಗ್ಗಹವಸೇನ, ಪೂಜಾವಸೇನ ವಾ ಅತ್ತನೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಾಗಚೇತನಾ ದೀಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ದಾನಂ, ದಾನಮೇವ ದಾನಮಯಂ। ಪದಪೂರಣಮತ್ತಂ ಮಯ-ಸದ್ದೋ। ಚೀವರಾದೀಸು ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು (ದೀ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩.೩೦೫), ಅನ್ನಾದೀಸು ವಾ ದಾನಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು ನಾಮ।
ನಿಚ್ಚಸೀಲಉಪೋಸಥಸೀಲಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಅಟ್ಠ ದಸ ವಾ ಸೀಲಾನಿ ಸಮಾದಿಯನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಸೀಲಪೂರಣತ್ಥಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜನ್ತಸ್ಸ, ಮನೋರಥಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವತಮ್ಹಿ ಸಾಧು ಸುಟ್ಠೂ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ, ಸದ್ಧಾಯ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಸ್ಸ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚೀವರಾದಿಕೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ, ಸತಿಯಾ ಆಪಾಥಗತೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದೀನಿ ಸಂವರನ್ತಸ್ಸ, ವೀರಿಯೇನ ಆಜೀವಂ ಸೋಧೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಪವತ್ತಚೇತನಾ ಸೀಲತಿ, ಸೀಲೇತೀತಿ ವಾ ಸೀಲಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು ನಾಮ।
ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯಂ (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೧.೪೮) ವುತ್ತೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗೇನ ಚಕ್ಖುಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ಅನತ್ತತೋ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ, ಸೋತಂ…ಪೇ॰… ಘಾನಂ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಂ…ಪೇ॰… ಕಾಯಂ…ಪೇ॰… ರೂಪೇ…ಪೇ॰… ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ॰… ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ॰… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ॰… ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಭಾವನಾಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು।
ಏಕಮೇಕಞ್ಚೇತ್ಥ ಯಥಾರಹಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ। ತದತ್ಥಂ ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇನ್ತಸ್ಸ ವಚೀಕಮ್ಮಂ। ಕಾಯಙ್ಗಂ ವಾಚಙ್ಗಞ್ಚ ಅಚೋಪೇತ್ವಾ ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಯನ್ತಸ್ಸ ಮನೋಕಮ್ಮಂ। ಅನ್ನಾದೀನಿ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಚಾಪಿ ‘‘ಅನ್ನದಾನಾದೀನಿ ದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ, ದಾನಪಾರಮಿಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಾ ದಾನಕಾಲೇ ದಾನಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು ಹೋತಿ। ಯಥಾ ಹಿ ಕೇವಲಂ ‘‘ಅನ್ನದಾನಾದೀನಿ ದೇಮೀ’’ತಿ ದಾನಕಾಲೇ ದಾನಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು ಹೋತಿ, ಏವಂ ‘‘ಇದಂ ದಾನಮಯಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ದಾನಪಾರಮಿಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಾನಕಾಲೇಪಿ ದಾನಸೀಸೇನೇವ ಪವತ್ತಿತತ್ತಾ। ವತ್ತಸೀಸೇ ಠತ್ವಾ ದದನ್ತೋ ‘‘ಏತಂ ದಾನಂ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ
ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭-೮. ಸಪ್ಪುರಿಸದಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೭-೩೮. ಸತ್ತಮೇ ವಿಚೇಯ್ಯ ದೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇ ವಿಚಿನನಾನಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಿಚಿನನಂ, ದಕ್ಖಿಣಾವಿಚಿನನಞ್ಚ। ತೇಸು ವಿಪನ್ನಸೀಲೇ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪಞ್ಚನವುತಿ ಪಾಸಣ್ಡಭೇದೇ ಚ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಪಹಾಯ ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ದಾನಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಿಚಿನನಂ ನಾಮ। ಲಾಮಕಲಾಮಕೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಣೀತಪಣೀತೇ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಚಿನನಂ ನಾಮ। ತೇನಾಹ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿ। ಅಟ್ಠಮೇ ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ಸಪ್ಪುರಿಸದಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯-೧೦. ಅಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೯-೪೦. ನವಮೇ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾತಿ ಪುಞ್ಞನದಿಯೋ। ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾತಿ ಕುಸಲಾನಂ ಪವಾಹಾ। ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾತಿ ಸುಖಪಚ್ಚಯಾ। ಅಗ್ಗಾನೀತಿ ಞಾತತ್ತಾ ಅಗ್ಗಞ್ಞಾನಿ। ಚಿರರತ್ತಂ ಞಾತತ್ತಾ ರತ್ತಞ್ಞಾನಿ। ಅರಿಯಾನಂ ಸಾಧೂನಂ ವಂಸಾನೀತಿ ಞಾತತ್ತಾ ವಂಸಞ್ಞಾನಿ। ಪೋರಾಣಾನಂ ಆದಿಪುರಿಸಾನಂ ಏತಾನೀತಿ ಪೋರಾಣಾನಿ। ಸಬ್ಬಸೋ ಕೇನಚಿಪಿ ಪಕಾರೇನ ಸಾಧೂಹಿ ನ ಕಿಣ್ಣಾನಿ ನ ಖಿತ್ತಾನಿ ಛಡ್ಡಿತಾನೀತಿ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಾನಿ। ಅಯಞ್ಚ ನಯೋ ನೇಸಂ ಯಥಾ ಅತೀತೇ, ಏವಂ ಏತರಹಿ ಅನಾಗತೇ ಚಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಸಂಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾನಿ ನ ಸಂಕಿಯನ್ತಿ ನ ಸಂಕಿಯಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ। ತತೋ ಏವ ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾನಿ। ನ ಹಿ ಕದಾಚಿ ವಿಞ್ಞೂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಹಿಂಸಾದಿಪಾಪಧಮ್ಮಂ ಅನುಜಾನನ್ತಿ। ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ದೇತೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಅವೇರನ್ತಿ ವೇರಾಭಾವಂ। ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝನ್ತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖತಂ। ಏವಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ದಸಮೇ ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ಅಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ದಾನವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।