೧. ಸರಣತ್ತಯವಣ್ಣನಾ
ಬುದ್ಧವಿಭಾವನಾ
ಇದಾನಿ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಗಮನಂ, ಗಮಕಞ್ಚ ವಿಭಾವಯೇ’’ತಿ, ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣನಿಮಿತ್ತಾನುತ್ತರವಿಮೋಕ್ಖಾಧಿಗಮಪರಿಭಾವಿತಂ ಖನ್ಧಸನ್ತಾನಮುಪಾದಾಯ, ಪಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಪದಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮ್ಬೋಧಿಮುಪಾದಾಯ ಪಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಸತ್ತವಿಸೇಸೋ ಬುದ್ಧೋ। ಯಥಾಹ –
‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ
ಅಯಂ ತಾವ ಅತ್ಥತೋ ಬುದ್ಧವಿಭಾವನಾ।
ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ಪನ ‘‘ಬುಜ್ಝಿತಾತಿ ಬುದ್ಧೋ, ಬೋಧೇತಾತಿ ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ –
‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ಬುದ್ಧೋ? ಬುಜ್ಝಿತಾ ಸಚ್ಚಾನೀತಿ ಬುದ್ಧೋ, ಬೋಧೇತಾ ಪಜಾಯಾತಿ ಬುದ್ಧೋ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಾಯ ಬುದ್ಧೋ, ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವಿತಾಯ ಬುದ್ಧೋ, ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯತಾಯ ಬುದ್ಧೋ, ವಿಕಸಿತಾಯ
ಏತ್ಥ ಚ ಯಥಾ ಲೋಕೇ ಅವಗನ್ತಾ ಅವಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಬುಜ್ಝಿತಾ ಸಚ್ಚಾನೀತಿ ಬುದ್ಧೋ। ಯಥಾ ಪಣ್ಣಸೋಸಾ ವಾತಾ ಪಣ್ಣಸುಸಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಏವಂ ಬೋಧೇತಾ ಪಜಾಯಾತಿ ಬುದ್ಧೋ। ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಾಯ ಬುದ್ಧೋತಿ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಬುಜ್ಝನಸಮತ್ಥಾಯ ಬುದ್ಧಿಯಾ ಬುದ್ಧೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವಿತಾಯ ಬುದ್ಧೋತಿ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಬೋಧನಸಮತ್ಥಾಯ ಬುದ್ಧಿಯಾ ಬುದ್ಧೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯತಾಯ ಬುದ್ಧೋತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಅಬೋಧಿತೋ ಸಯಮೇವ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಬುದ್ಧೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ವಿಕಸಿತಾಯ ಬುದ್ಧೋತಿ ನಾನಾಗುಣವಿಕಸನತೋ ಪದುಮಮಿವ ವಿಕಸನಟ್ಠೇನ ಬುದ್ಧೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಖೀಣಾಸವಸಙ್ಖಾತೇನ ಬುದ್ಧೋತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಚಿತ್ತಸಙ್ಕೋಚಕರಧಮ್ಮಪಹಾನತೋ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗಂ ಗತೋತಿ ಬುದ್ಧೋತಿ ಬುದ್ಧಿಯತ್ಥಾನಂ ಗಮನತ್ಥಪರಿಯಾಯತೋ ಯಥಾ ಮಗ್ಗಂ ಗತೋಪಿ ಪುರಿಸೋ ಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗಂ ಗತತ್ತಾಪಿ ಬುದ್ಧೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ। ಏಕೋ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಬುದ್ಧೋತಿ ನ ಪರೇಹಿ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಬುದ್ಧೋ, ಕಿನ್ತು ಸಯಮೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಬುದ್ಧೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ ಅಬುದ್ಧಿವಿಹತತ್ತಾ ಬುದ್ಧಿಪಟಿಲಾಭಾ ಬುದ್ಧೋತಿ ಬುದ್ಧಿ ಬುದ್ಧಂ ಬೋಧೋತಿ ಪರಿಯಾಯವಚನಮೇತಂ। ತತ್ಥ ಯಥಾ ನೀಲರತ್ತಗುಣಯೋಗತೋ ‘‘ನೀಲೋ ಪಟೋ, ರತ್ತೋ ಪಟೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಬುದ್ಧಿಗುಣಯೋಗತೋ ಬುದ್ಧೋತಿ ಞಾಪೇತುಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ತತೋ ಪರಂ ಬುದ್ಧೋತಿ ನೇತಂ ನಾಮನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ ಅತ್ಥಮನುಗತಾ ಅಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತೀತಿ ಬೋಧನತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಏವರೂಪೇನ ನಯೇನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪದಾನಂ ಬುದ್ಧಸದ್ದಸ್ಸ ಸಾಧನಸಮತ್ಥೋ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ಅಯಂ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋಪಿ ಬುದ್ಧವಿಭಾವನಾ।
ಸರಣಗಮನಗಮಕವಿಭಾವನಾ
ಇದಾನಿ ಸರಣಗಮನಾದೀಸು ಹಿಂಸತೀತಿ ಸರಣಂ, ಸರಣಗತಾನಂ ತೇನೇವ ಸರಣಗಮನೇನ ಭಯಂ ಸನ್ತಾಸಂ ದುಕ್ಖಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ಪರಿಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಹಿಂಸತಿ ವಿಧಮತಿ ನೀಹರತಿ ನಿರೋಧೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಥ ವಾ ಹಿತೇ ಪವತ್ತನೇನ ಅಹಿತಾ ಚ ನಿವತ್ತನೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಭಯಂ ಹಿಂಸತೀತಿ ಬುದ್ಧೋ, ಭವಕನ್ತಾರಾ ಉತ್ತರಣೇನ ಅಸ್ಸಾಸದಾನೇನ ಚ ಧಮ್ಮೋ, ಅಪ್ಪಕಾನಮ್ಪಿ ಕಾರಾನಂ ವಿಪುಲಫಲಪಟಿಲಾಭಕರಣೇನ ಸಙ್ಘೋ। ತಸ್ಮಾ ಇಮಿನಾಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ತಂ ರತನತ್ತಯಂ ಸರಣಂ। ತಪ್ಪಸಾದತಗ್ಗರುತಾಹಿ ವಿಹತವಿದ್ಧಂಸಿತಕಿಲೇಸೋ ತಪ್ಪರಾಯಣತಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ವಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ ಸರಣಗಮನಂ। ತಂಸಮಙ್ಗೀ ಸತ್ತೋ ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇನ ‘‘ಏಸ ಮೇ ಸರಣಂ, ಏಸ ಮೇ ಪರಾಯಣ’’ನ್ತಿ ಏವಮೇತಂ ಉಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ
ಅಯಂ ಸರಣಗಮನಸ್ಸ ಗಮಕಸ್ಸ ಚ ವಿಭಾವನಾ।
ಭೇದಾಭೇದಫಲದೀಪನಾ
ಇದಾನಿ ‘‘ಭೇದಾಭೇದಂ ಫಲಞ್ಚಾಪಿ, ಗಮನೀಯಞ್ಚ ದೀಪಯೇ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಂ ಭೇದಾದೀನಂ ಅಯಂ ದೀಪನಾ, ಏವಂ ಸರಣಗತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದುವಿಧೋ ಸರಣಗಮನಭೇದೋ – ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಅನವಜ್ಜೋ ಚ। ಅನವಜ್ಜೋ ಕಾಲಕಿರಿಯಾಯ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಅಞ್ಞಸತ್ಥರಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರವಿಪರೀತಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ। ಸೋ ದುವಿಧೋಪಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಮೇವ। ಬುದ್ಧಗುಣೇಸು ಅಞ್ಞಾಣಸಂಸಯಮಿಚ್ಛಾಞಾಣಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಅನಾದರಾದಿಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಚ ತೇಸಂ ಸರಣಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಹೋತಿ। ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾ ಪನ ಅಭಿನ್ನಸರಣಾ ಚೇವ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಸರಣಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ। ಯಥಾಹ ‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಞ್ಞಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೧.೨೭೬; ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೧೨೮; ವಿಭ॰ ೮೦೯)। ಪುಥುಜ್ಜನಾ ತು ಯಾವದೇವ ಸರಣಭೇದಂ ನ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ತಾವದೇವ ಅಭಿನ್ನಸರಣಾ। ಸಾವಜ್ಜೋವ ನೇಸಂ ಸರಣಭೇದೋ, ಸಂಕಿಲೇಸೋ ಚ ಅನಿಟ್ಠಫಲದೋ ಹೋತಿ। ಅನವಜ್ಜೋ ಅವಿಪಾಕತ್ತಾ ಅಫಲೋ, ಅಭೇದೋ ಪನ ಫಲತೋ ಇಟ್ಠಮೇವ ಫಲಂ ದೇತಿ।
ಯಥಾಹ –
‘‘ಯೇಕೇಚಿ
ಪಹಾಯ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ದೇವಕಾಯಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ॥ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೩೩೨; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೩೭)।
ತತ್ರ
ಅಯಂ ತಾವ ಭೇದಾಭೇದಫಲದೀಪನಾ।
ಗಮನೀಯದೀಪನಾ
ಗಮನೀಯದೀಪನಾಯಂ ಚೋದಕೋ ಆಹ – ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಏಸ ಬುದ್ಧಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸರಣಂ ವಾ, ಉಭಯಥಾಪಿ ಚ ಏಕಸ್ಸ ವಚನಂ ನಿರತ್ಥಕಂ। ಕಸ್ಮಾ? ಗಮನಕಿರಿಯಾಯ ಕಮ್ಮದ್ವಯಾಭಾವತೋ। ನ ಹೇತ್ಥ ‘‘ಅಜಂ ಗಾಮಂ ನೇತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ದ್ವಿಕಮ್ಮಕತ್ತಂ ಅಕ್ಖರಚಿನ್ತಕಾ ಇಚ್ಛನ್ತಿ।
‘‘ಗಚ್ಛತೇವ ಪುಬ್ಬಂ
ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಗಮನೀಯತ್ತಂ ಯುಜ್ಜತಿ, ನ ಸರಣಸ್ಸ, ನ ಉಭಯೇಸಂ, ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಞ್ಚ
ಬುದ್ಧೋಯೇವೇತ್ಥ ಗಮನೀಯೋ, ಗಮನಾಕಾರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ತು ತಂ ಸರಣವಚನಂ, ಬುದ್ಧಂ ಸರಣನ್ತಿ ಗಚ್ಛಾಮಿ। ಏಸ ಮೇ ಸರಣಂ, ಏಸ ಮೇ ಪರಾಯಣಂ, ಅಘಸ್ಸ, ತಾತಾ, ಹಿತಸ್ಸ ಚ ವಿಧಾತಾತಿ
ಅಯಂ ಗಮನೀಯದೀಪನಾ।
ಧಮ್ಮಸಙ್ಘಸರಣವಿಭಾವನಾ
ಇದಾನಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಮಿಚ್ಚಾದಿ, ದ್ವಯೇಪೇಸ ನಯೋ ಮತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುಚ್ಚತೇ – ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾನಯೋ ವುತ್ತೋ, ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪದದ್ವಯೇ ಏಸೋವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ತತ್ರಾಪಿ ಹಿ ಧಮ್ಮಸಙ್ಘಾನಂ ಅತ್ಥತೋ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ಚ ವಿಭಾವನಮತ್ತಮೇವ ಅಸದಿಸಂ, ಸೇಸಂ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ। ಯತೋ ಯದೇವೇತ್ಥ ಅಸದಿಸಂ, ತಂ ವುಚ್ಚತೇ – ಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಾನಿ ಧಮ್ಮೋತಿ ಏಕೇ। ಭಾವಿತಮಗ್ಗಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕತನಿಬ್ಬಾನಾನಞ್ಚ ಅಪಾಯೇಸು ಅಪತನಭಾವೇನ ಧಾರಣತೋ ಪರಮಸ್ಸಾಸವಿಧಾನತೋ ಚ ಮಗ್ಗವಿರಾಗಾ ಏವ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಧಮ್ಮೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಪ್ಪಸಾದಸುತ್ತಞ್ಚೇವ ಸಾಧಕಂ। ವುತ್ತಞ್ಚೇತ್ಥ ‘‘ಯಾವತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖತಾ
ಚತುಬ್ಬಿಧಅರಿಯಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀನಂ ಚತುಸಾಮಞ್ಞಫಲಸಮಧಿವಾಸಿತಖನ್ಧಸನ್ತಾನಾನಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಮೂಹೋ ದಿಟ್ಠಿಸೀಲಸಙ್ಘಾತೇನ ಸಂಹತತ್ತಾ ಸಙ್ಘೋ। ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಭಗವತಾ –
‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆನನ್ದ, ಯೇ ವೋ ಮಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ದೇಸಿತಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಪಸ್ಸಸಿ ನೋ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ದ್ವೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನಾನಾವಾದೇ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೪೩)।
ಅಯಞ್ಹಿ ಪರಮತ್ಥಸಙ್ಘೋ ಸರಣನ್ತಿ ಗಮನೀಯೋ। ಸುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ
ಅನುಪುಬ್ಬವವತ್ಥಾನಕಾರಣನಿದ್ದೇಸೋ
ಇದಾನಿ ಅನುಪುಬ್ಬವವತ್ಥಾನೇ, ಕಾರಣಞ್ಚ ವಿನಿದ್ದಿಸೇತಿ ಏತ್ಥ ಏತೇಸು ಚ ತೀಸು ಸರಣವಚನೇಸು ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋತಿ ಕತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಬುದ್ಧೋ, ತಪ್ಪಭವತೋ ತದುಪದೇಸಿತತೋ ಚ ಅನನ್ತರಂ ಧಮ್ಮೋ, ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಆಧಾರಕತೋ ತದಾಸೇವನತೋ ಚ ಅನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ। ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ವಾ ಹಿತೇ ನಿಯೋಜಕೋತಿ ಕತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಬುದ್ಧೋ, ತಪ್ಪಭವತೋ ಸಬ್ಬಸತ್ತಹಿತತ್ತಾ ಅನನ್ತರಂ ಧಮ್ಮೋ, ಹಿತಾಧಿಗಮಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಧಿಗತಹಿತೋ ಚಾತಿ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ ಸರಣಭಾವೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಪಕಾಸಿತೋತಿ ಏವಂ ಅನುಪುಬ್ಬವವತ್ಥಾನೇ ಕಾರಣಞ್ಚ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ।
ಉಪಮಾಪಕಾಸನಾ
ಇದಾನಿ ‘‘ಸರಣತ್ತಯಮೇತಞ್ಚ, ಉಪಮಾಹಿ ಪಕಾಸಯೇ’’ತಿ
ಅಥ ವಾ ಸುದೇಸಕೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಸುಮಗ್ಗೋ ವಿಯ ಖೇಮನ್ತಭೂಮಿ ವಿಯ ಚ ಧಮ್ಮೋ, ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಖೇಮನ್ತಭೂಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಯ ಸಙ್ಘೋ। ಸುನಾವಿಕೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ನಾವಾ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಪಾರಪ್ಪತ್ತೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಕೋ ವಿಯ ಜನೋ ಸಙ್ಘೋ। ಹಿಮವಾ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ತಪ್ಪಭವೋಸಧಮಿವ ಧಮ್ಮೋ, ಓಸಧೂಪಭೋಗೇನ ನಿರಾಮಯೋ ವಿಯ ಜನೋ ಸಙ್ಘೋ। ಧನದೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಧನಂ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಲದ್ಧಧನೋ ವಿಯ ಜನೋ ಸಮ್ಮಾಲದ್ಧಅರಿಯಧನೋ ಸಙ್ಘೋ। ನಿಧಿದಸ್ಸನಕೋ ವಿಯ
ಅಪಿಚ ಅಭಯದೋ ವಿಯ ವೀರಪುರಿಸೋ ಬುದ್ಧೋ, ಅಭಯಮಿವ ಧಮ್ಮೋ, ಸಮ್ಪತ್ತಾಭಯೋ ವಿಯ ಜನೋ ಅಚ್ಚನ್ತಸಬ್ಬಭಯೋ ಸಙ್ಘೋ। ಅಸ್ಸಾಸಕೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಅಸ್ಸಾಸೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಅಸ್ಸತ್ಥಜನೋ ವಿಯ ಸಙ್ಘೋ। ಸುಮಿತ್ತೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಹಿತೂಪದೇಸೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಹಿತೂಪಯೋಗೇನ ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ವಿಯ ಜನೋ ಸಙ್ಘೋ। ಧನಾಕರೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಧನಸಾರೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಧನಸಾರೂಪಭೋಗೋ ವಿಯ ಜನೋ ಸಙ್ಘೋ। ರಾಜಕುಮಾರನ್ಹಾಪಕೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಸೀಸನ್ಹಾನಸಲಿಲಂ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಸುನ್ಹಾತರಾಜಕುಮಾರವಗ್ಗೋ ವಿಯ ಸದ್ಧಮ್ಮಸಲಿಲಸುನ್ಹಾತೋ ಸಙ್ಘೋ। ಅಲಙ್ಕಾರಕಾರಕೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧೋ, ಅಲಙ್ಕಾರೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮೋ, ಅಲಙ್ಕತರಾಜಪುತ್ತಗಣೋ
ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ಕೇನ ಕತ್ಥ ಕದಾ ಕಸ್ಮಾ, ಭಾಸಿತಂ ಸರಣತ್ತಯ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾಯ ಮಾತಿಕಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಸಾ ಅತ್ಥತೋ ಪಕಾಸಿತಾ ಹೋತೀತಿ।
ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕಪಾಠ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ
ಸರಣತ್ತಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।