೩. ಚೂಳವಗ್ಗೋ
೧. ಅಭಿಜ್ಜಮಾನಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ವಾರಿಮ್ಹೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಲುದ್ದಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕಿರ ಅಪರದಿಸಾಭಾಗೇ ಪಾರಗಙ್ಗಾಯ ವಾಸಭಗಾಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚುನ್ದಟ್ಠಿಲನಾಮಕೇ ಗಾಮೇ ಏಕೋ ಲುದ್ದಕೋ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಅರಞ್ಞೇ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ವರಮಂಸಂ ಅಙ್ಗಾರೇ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಪಣ್ಣಪುಟೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಾಜೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಾಮಂ ಆಗಚ್ಛತಿ। ತಂ ಬಾಲದಾರಕಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಂಸಂ ಮೇ ದೇಹಿ, ಮಂಸಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಹತ್ಥೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಉಪಧಾವನ್ತಿ। ಸೋ ತೇಸಂ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಮಂಸಂ ದೇತಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಂಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ
ಅಥ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಪೇತೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ನಗ್ಗೋ ವಿರೂಪರೂಪೋ ಭಯಾನಕದಸ್ಸನೋ ಸುಪಿನೇಪಿ ಅನ್ನಪಾನಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಸೀಸೇ ಆಬನ್ಧಿತಉದ್ದಾಲಕಕುಸುಮಮಾಲಾಕಲಾಪೋ ‘‘ಚುನ್ದಟ್ಠಿಲಾಯಂ ಞಾತಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಙ್ಗಾಯ ಉದಕೇ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಪಟಿಸೋತಂ ಪದಸಾ ಗಚ್ಛತಿ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಕೋಲಿಯೋ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಕುಪಿತಂ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತೇನ್ತೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿಪರಿವಾರಬಲಂ ಥಲಪಥೇನ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಅನುಸೋತಂ ನಾವಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಪೇತಂ ತಥಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ –
೩೮೭.
‘‘ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ವಾರಿಮ್ಹಿ, ಗಙ್ಗಾಯ ಇಧ ಗಚ್ಛಸಿ।
ನಗ್ಗೋ ಪುಬ್ಬದ್ಧಪೇತೋವ, ಮಾಲಧಾರೀ ಅಲಙ್ಕತೋ।
ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ಪೇತ, ಕತ್ಥ ವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ॥ –
ಗಾಥಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಪದನಿಕ್ಖೇಪೇನ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಸಙ್ಘಾತೇ, ವಾರಿಮ್ಹಿ ಗಙ್ಗಾಯಾತಿ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಉದಕೇ। ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ। ಪುಬ್ಬದ್ಧಪೇತೋವಾತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಪುರಿಮದ್ಧೇನ ಅಪೇತೋ ವಿಯ ಅಪೇತಯೋನಿಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಮಾಲಧಾರೀ ಅಲಙ್ಕತೋತಿ, ಮಾಲಾಹಿ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಸೀಸಗ್ಗೋತಿ ಕತ್ಥ ವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಕತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ದೇಸೇ ವಾ ತುಯ್ಹಂ ನಿವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಇದಾನಿ ಯಂ ತದಾ ತೇನ ಪೇತೇನ ಕೋಲಿಯೇನ ಚ ವುತ್ತಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ –
೩೮೮.
‘‘ಚುನ್ದಟ್ಠಿಲಂ
ಅನ್ತರೇ ವಾಸಭಗಾಮಂ, ಬಾರಾಣಸಿಞ್ಚ ಸನ್ತಿಕೇ॥
೩೮೯.
‘‘ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಮತ್ತೋ, ಕೋಲಿಯೋ ಇತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ।
ಸತ್ತುಂ ಭತ್ತಞ್ಚ ಪೇತಸ್ಸ, ಪೀತಕಞ್ಚ ಯುಗಂ ಅದಾ॥
೩೯೦.
‘‘ನಾವಾಯ ತಿಟ್ಠಮಾನಾಯ, ಕಪ್ಪಕಸ್ಸ ಅದಾಪಯಿ।
ಕಪ್ಪಕಸ್ಸ ಪದಿನ್ನಮ್ಹಿ, ಠಾನೇ ಪೇತಸ್ಸ ದಿಸ್ಸಥ॥
೩೯೧.
‘‘ತತೋ ಸುವತ್ಥವಸನೋ, ಮಾಲಧಾರೀ ಅಲಙ್ಕತೋ।
ಠಾನೇ ಠಿತಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ, ದಕ್ಖಿಣಾ ಉಪಕಪ್ಪಥ।
ತಸ್ಮಾ ದಜ್ಜೇಥ ಪೇತಾನಂ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಪುನಪ್ಪುನ’’ನ್ತಿ॥ – ಗಾಥಾಯೋ ಅವೋಚುಂ।
೩೮೮. ತತ್ಥ ಚುನ್ದಟ್ಠಿಲನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ ಗಾಮಂ। ಅನ್ತರೇ ವಾಸಭಗಾಮಂ, ಬಾರಾಣಸಿಞ್ಚ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ವಾಸಭಗಾಮಸ್ಸ ಚ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಚ ವೇಮಜ್ಝೇ। ಅನ್ತರಾ-ಸದ್ದಯೋಗೇನ ಹೇತಂ ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ। ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಹಿ ಸೋ ಗಾಮೋತಿ। ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಅನ್ತರೇ ವಾಸಭಗಾಮಸ್ಸ ಚ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಚ ಯೋ ಚುನ್ದಟ್ಠಿಲನಾಮಕೋ ಗಾಮೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ, ತಂ ಗಾಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ।
೩೮೯. ಕೋಲಿಯೋ ಇತಿ ವಿಸ್ಸುತೋತಿ ಕೋಲಿಯೋತಿ ಏವಂಪಕಾಸಿತನಾಮೋ। ಸತ್ತುಂ ಭತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಸತ್ತುಞ್ಚೇವ ಭತ್ತಞ್ಚ। ಪೀತಕಞ್ಚ ಯುಗಂ ಅದಾತಿ ಪೀತಕಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಏಕಂ ವತ್ಥಯುಗಞ್ಚ ಅದಾಸಿ।
೩೯೦. ಕದಾ ಅದಾಸೀತಿ ಚೇ ಆಹ ನಾವಾಯ ತಿಟ್ಠಮಾನಾಯ। ಕಪ್ಪಕಸ್ಸ ಅದಾಪಯೀತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ನಾವಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಏಕಸ್ಸ ನ್ಹಾಪಿತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ದಾಪೇಸಿ ಠಾನೇತಿ ಠಾನಸೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ। ಪೇತಸ್ಸ ದಿಸ್ಸಥಾತಿ ಪೇತಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ತಸ್ಸ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನವತ್ಥಂ ‘‘ತತೋ ಸುವತ್ಥವಸನೋ, ಮಾಲಧಾರೀ ಅಲಙ್ಕತೋ’’ತಿ, ಸುವತ್ಥವಸನೋ ಠಾನೇ ಠಿತಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ, ದಕ್ಖಿಣಾ ಉಪಕಪ್ಪಥಾತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಪನೇಸಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ತಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ ಯಸ್ಮಾ ಉಪಕಪ್ಪತಿ, ವಿನಿಯೋಗಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತಸ್ಮಾ ದಜ್ಜೇಥ ಪೇತಾನಂ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ ಪೇತಾನಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪುನಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಅಥ ಸೋ ಕೋಲಿಯಮಹಾಮತ್ತೋ ತಂ ಪೇತಂ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ ದಾನವಿಧಿಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅನುಸೋತಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ। ಭಗವಾ ಚ ತೇಸಂ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥಂ ಆಕಾಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಕೋಲಿಯಮಹಾಮತ್ತೋಪಿ ನಾವಾತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠೋ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇಥ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಜ್ಜತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ। ಸೋ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಾವದೇವ ರಮಣೀಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಮಹನ್ತಂ ಸಾಖಾಮಣ್ಡಪಂ ಉಪರಿ ಚತೂಸು ಚ ಪಸ್ಸೇಸು ನಾನಾವಿರಾಗವಣ್ಣವಿಚಿತ್ತವಿವಿಧವಸನಸಮಲಙ್ಕತಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಭಗವತೋ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ। ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ।
ಅಥ ಸೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಅತ್ತನೋ ವುತ್ತವಚನಂ ಪೇತಸ್ಸ ಚ ಪಟಿವಚನಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ। ಭಗವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ। ಚಿನ್ತಿತಸಮನನ್ತರಮೇವ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಸಞ್ಚೋದಿತೋ ಸುವಣ್ಣಹಂಸಗಣೋ ವಿಯ ಧತರಟ್ಠಹಂಸರಾಜಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಧಮ್ಮರಾಜಂ ಸಮ್ಪರಿವಾರೇಸಿ। ತಾವದೇವ ಮಹಾಜನೋ ಸನ್ನಿಪತಿ ‘‘ಉಳಾರಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ। ಭಗವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ‘‘ಬಾರಾಣಸಿಸಮೀಪಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸನ್ನಿಪತನ್ತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ। ಸಬ್ಬೇ ಚ ತೇ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಮಹಾಜನಾ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು, ಉಳಾರೇ ಚಸ್ಸ ಪೇತೇ ಪಾಕಟೇ ಅಕಾಸಿ। ತೇಸು ಕೇಚಿ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡಧರಾ, ಕೇಚಿ
ಅಥ ಭಗವಾ ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾಸಿ, ಯಥಾ ತೇ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪವೇದೇಸುಂ। ತಮತ್ಥಂ ದೀಪೇನ್ತಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ –
೩೯೨.
‘‘ಸಾತುನ್ನವಸನಾ
ಪೇತಾ ಭತ್ತಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ ದಿಸೋದಿಸಂ॥
೩೯೩.
‘‘ದೂರೇ ಏಕೇ ಪಧಾವಿತ್ವಾ, ಅಲದ್ಧಾವ ನಿವತ್ತರೇ।
ಛಾತಾ ಪಮುಚ್ಛಿತಾ ಭನ್ತಾ, ಭೂಮಿಯಂ ಪಟಿಸುಮ್ಭಿತಾ॥
೩೯೪.
‘‘ಕೇಚಿ ತತ್ಥ ಪಪತಿತ್ವಾ, ಭೂಮಿಯಂ ಪಟಿಸುಮ್ಭಿತಾ।
ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಕಲ್ಯಾಣಾ, ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢಾವ ಆತಪೇ॥
೩೯೫.
‘‘ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ, ಘರಣೀ ಕುಲಮಾತರೋ।
ಸನ್ತೇಸು ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇಸು, ದೀಪಂ ನಾಕಮ್ಹ ಅತ್ತನೋ॥
೩೯೬.
‘‘ಪಹೂತಂ ಅನ್ನಪಾನಮ್ಪಿ, ಅಪಿಸ್ಸು ಅವಕಿರೀಯತಿ।
ಸಮ್ಮಗ್ಗತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ, ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದಮ್ಹಸೇ॥
೩೯೭.
‘‘ಅಕಮ್ಮಕಾಮಾ ಅಲಸಾ, ಸಾದುಕಾಮಾ ಮಹಗ್ಘಸಾ।
ಆಲೋಪಪಿಣ್ಡದಾತಾರೋ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇ ಪರಿಭಾಸಿಮ್ಹಸೇ॥
೩೯೮.
‘‘ತೇ ಘರಾ ತಾ ಚ ದಾಸಿಯೋ, ತಾನೇವಾಭರಣಾನಿ ನೋ।
ತೇ ಅಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇನ್ತಿ, ಮಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋ॥
೩೯೯.
‘‘ವೇಣೀ ವಾ ಅವಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತಿ, ರಥಕಾರೀ ಚ ದುಬ್ಭಿಕಾ।
ಚಣ್ಡಾಲೀ ಕಪಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕಪ್ಪಕಾ ಚ ಪುನಪ್ಪುನಂ॥
೪೦೦.
‘‘ಯಾನಿ
ತೇಸು ತೇಸ್ವೇವ ಜಾಯನ್ತಿ, ಏಸಾ ಮಚ್ಛರಿನೋ ಗತಿ॥
೪೦೧.
‘‘ಪುಬ್ಬೇ
ಸಗ್ಗಂ ತೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಓಭಾಸೇನ್ತಿ ಚ ನನ್ದನಂ॥
೪೦೨.
‘‘ವೇಜಯನ್ತೇ
ಉಚ್ಚಾಕುಲೇಸು ಜಾಯನ್ತಿ, ಸಭೋಗೇಸು ತತೋ ಚುತಾ॥
೪೦೩.
‘‘ಕೂಟಾಗಾರೇ ಚ ಪಾಸಾದೇ, ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಪೋನಕತ್ಥತೇ।
ಬೀಜಿತಙ್ಗಾ ಮೋರಹತ್ಥೇಹಿ, ಕುಲೇ ಜಾತಾ ಯಸಸ್ಸಿನೋ॥
೪೦೪.
‘‘ಅಙ್ಕತೋ ಅಙ್ಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಾಲಧಾರೀ ಅಲಙ್ಕತಾ।
ಧಾತಿಯೋ ಉಪತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಸುಖೇಸಿನೋ॥
೪೦೫.
‘‘ನಯಿದಂ ಅಕತಪುಞ್ಞಾನಂ, ಕತಪುಞ್ಞಾನಮೇವಿದಂ।
ಅಸೋಕಂ ನನ್ದನಂ ರಮ್ಮಂ, ತಿದಸಾನಂ ಮಹಾವನಂ॥
೪೦೬.
‘‘ಸುಖಂ ಅಕತಪುಞ್ಞಾನಂ, ಇಧ ನತ್ಥಿ ಪರತ್ಥ ಚ।
ಸುಖಞ್ಚ ಕತಪುಞ್ಞಾನಂ, ಇಧ ಚೇವ ಪರತ್ಥ ಚ॥
೪೦೭.
‘‘ತೇಸಂ ಸಹಬ್ಯಕಾಮಾನಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ।
ಕತಪುಞ್ಞಾ ಹಿ ಮೋದನ್ತಿ, ಸಗ್ಗೇ ಭೋಗಸಮಙ್ಗಿನೋ’’ತಿ॥ – ಗಾಥಾಯೋ ಅವೋಚುಂ।
೩೯೨. ತತ್ಥ ಸಾತುನ್ನವಸನಾತಿ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡನಿವಾಸನಾ। ಏಕೇತಿ ಏಕಚ್ಚೇ। ಕೇಸನಿವಾಸನಾತಿ ಕೇಸೇಹೇವ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಕೋಪಿನಾ। ಭತ್ತಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ‘‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಇತೋ ಗತಾ ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಭತ್ತಂ ವಾ ವಮಿತಭತ್ತಂ ವಾ ಗಬ್ಭಮಲಾದಿಕಂ ವಾ ಲಭೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಕತ್ಥಚಿದೇವ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಘಾಸತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ ದಿಸೋದಿಸನ್ತಿ ದಿಸತೋ ದಿಸಂ ಅನೇಕಯೋಜನನ್ತರಿಕಂ ಠಾನಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ।
೩೯೩. ದೂರೇತಿ ದೂರೇವ ಠಾನೇ। ಏಕೇತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಪೇತಾ। ಪಧಾವಿತ್ವಾತಿ ಘಾಸತ್ಥಾಯ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ। ಅಲದ್ಧಾವ ನಿವತ್ತರೇತಿ ಪಮುಚ್ಛಿತಾತಿ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾದಿದುಕ್ಖೇನ ಸಞ್ಜಾತಮುಚ್ಛಾ। ಭನ್ತಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪಟಿಸುಮ್ಭಿತಾತಿ ತಾಯ ಏವ ಮುಚ್ಛಾಯ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಠತ್ವಾ ಅವಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡಾ ವಿಯ ವಿಸ್ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿತಾ।
೩೯೪. ತತ್ಥಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪಟಿಸುಮ್ಭಿತಾತಿ ಪಪಾತೇ ಪತಿತಾ ವಿಯ ಜಿಘಚ್ಛಾದಿದುಕ್ಖೇನ ಠಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವೇನ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಾ, ತತ್ಥ ವಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಘಾಸಾದೀನಂ ಅಲಾಭೇನ ಛಿನ್ನಾಸಾ ಹುತ್ವಾ ಕೇನಚಿ ಪಟಿಮುಖಂ ಸುಮ್ಭಿತಾ ಪೋಥಿತಾ ವಿಯ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಕಲ್ಯಾಣಾತಿ ಪುರಿಮಭವೇ ಅಕತಕುಸಲಾ। ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢಾವ ಆತಪೇತಿ ನಿದಾಘಕಾಲೇ ಆತಪಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಾ ವಿಯ, ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಗ್ಗಿನಾ ಡಯ್ಹಮಾನಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೯೫. ಪುಬ್ಬೇತಿ ಅತೀತಭವೇ। ಪಾಪಧಮ್ಮಾತಿ ಇಸ್ಸುಕೀಮಚ್ಛರೀಆದಿಭಾವೇನ ಲಾಮಕಸಭಾವಾ। ಘರಣೀತಿ ಘರಸಾಮಿನಿಯೋ। ಕುಲಮಾತರೋತಿ ಕುಲದಾರಕಾನಂ ಮಾತರೋ, ಕುಲಪುರಿಸಾನಂ ವಾ ಮಾತರೋ। ದೀಪನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಂ, ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ಸುಗತೀಸು ಪತಿಟ್ಠಾಭಾವತೋ ‘‘ಪತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ನಾಕಮ್ಹಾತಿ ನ ಕರಿಮ್ಹ।
೩೯೬. ಪಹೂತನ್ತಿ ಬಹುಂ। ಅನ್ನಪಾನಮ್ಪೀತಿ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ। ಅಪಿಸ್ಸು ಅವಕಿರೀಯತೀತಿ ಸೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಅಪಿ ಅವಕಿರೀಯತಿ ಛಟ್ಟೀಯತಿ। ಸಮ್ಮಗ್ಗತೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಗತೇ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪನ್ನೇ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪನ್ನಾಯ। ಪಬ್ಬಜಿತೇತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾಯ। ಸಮ್ಪದಾನೇ ಹಿ ಇದಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ। ಸಮ್ಮಗ್ಗತೇ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಸತಿ ಲಬ್ಭಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದಮ್ಹಸೇತಿ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ನಾದಮ್ಹಾ’’ತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಾಭಿಭೂತಾ ವದನ್ತಿ।
೩೯೭. ಅಕಮ್ಮಕಾಮಾತಿ ಸಾಧೂತಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಮೇನ್ತೀತಿ ಅಕಮ್ಮಕಾಮಾ, ಸಾಧೂಹಿ ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ಕಾಮೇನ್ತೀತಿ ಕಮ್ಮಕಾಮಾ, ನ ಕಮ್ಮಕಾಮಾತಿ ಅಕಮ್ಮಕಾಮಾ ಅಲಸಾತಿ ಕುಸೀತಾ ಕುಸಲಕಮ್ಮಕರಣೇ ನಿಬ್ಬೀರಿಯಾ। ಸಾದುಕಾಮಾತಿ ಸಾತಮಧುರವತ್ಥುಪಿಯಾ। ಮಹಗ್ಘಸಾತಿ ಮಹಾಭೋಜನಾ, ಉಭಯೇನಾಪಿ ಸುನ್ದರಞ್ಚ ಮಧುರಞ್ಚ ಭೋಜನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಭುಞ್ಜಿತಾರೋತಿ ಆಲೋಪಪಿಣ್ಡದಾತಾರೋತಿ ಆಲೋಪಮತ್ತಸ್ಸಪಿ ಭೋಜನಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ದಾಯಕಾ। ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಿ ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನಕೇ। ಪರಿಭಾಸಿಮ್ಹಸೇತಿ ಪರಿಭವಂ ಕರೋನ್ತಾ ಭಾಸಿಮ್ಹ, ಅವಮಞ್ಞಿಮ್ಹ ಉಪ್ಪಣ್ಡಿಮ್ಹಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೯೮. ತೇ ಘರಾತಿ ಯತ್ಥ ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರ’’ನ್ತಿ ಮಮತ್ತಂ ಅಕರಿಮ್ಹಾ, ತಾನಿ ಘರಾನಿ ಯಥಾಠಿತಾನಿ, ಇದಾನಿ ನೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಪಕಪ್ಪತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತಾ ಚ ದಾಸಿಯೋ ತಾನೇವಾಭರಣಾನಿ ನೋತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ತತ್ಥ ನೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ। ತೇತಿ ತೇ ಘರಾದಿಕೇ। ಅಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇನ್ತಿಮಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋತಿ ಮಯಂ ಪನ ಪುಬ್ಬೇ ಕೇವಲಂ ಕೀಳನಪ್ಪಸುತಾ ಹುತ್ವಾ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯಂ ಅನುಗಾಮಿಕಂ ಕಾತುಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಇದಾನಿ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾದಿದುಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋ ಭವಾಮಾತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಗರಹನ್ತಾ ವದನ್ತಿ।
೩೯೯. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಪೇತಯೋನಿತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಾಪಿ ಸತ್ತಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಹೀನಜಾತಿಕಾ ಕಪಣವುತ್ತಿನೋವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವೇಣಿವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ವುತ್ತಾ। ತತ್ಥ ವೇಣಿವಾತಿ ವೇನಜಾತಿಕಾ, ವಿಲೀವಕಾರಾ ನಳಕಾರಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಾ-ಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮತ್ಥೋ। ಅವಞ್ಞಾತಿ ಅವಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ಅವಜಾನಿತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ‘‘ವಮ್ಭನಾ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಪರೇಹಿ ಬಾಧನೀಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ರಥಕಾರೀತಿ ಚಮ್ಮಕಾರಿನೋ। ದುಬ್ಭಿಕಾತಿ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿಕಾ ಮಿತ್ತಾನಂ ಬಾಧಿಕಾ। ಚಣ್ಡಾಲೀತಿ ಚಣ್ಡಾಲಜಾತಿಕಾ। ಕಪಣಾತಿ ವನಿಬ್ಬಕಾ ಅತಿವಿಯ ಕಾರುಞ್ಞಪ್ಪತ್ತಾ ಕಪ್ಪಕಾತಿ ಕಪ್ಪಕಜಾತಿಕಾ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ‘‘ಹೋನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನ’’ನ್ತಿ ಯೋಜನಾ, ಅಪರಾಪರಮ್ಪಿ ಇಮೇಸು ನಿಹೀನಕುಲೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ।
೪೦೦. ತೇಸು ತೇಸ್ವೇವ ಜಾಯನ್ತೀತಿ ಯಾನಿ ಯಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ನೇಸಾದಪುಕ್ಕುಸಕುಲಾದೀನಿ ಕಪಣಾನಿ ಅತಿವಿಯ ವಮ್ಭನಿಯಾನಿ ಪರಮದುಗ್ಗತಾನಿ ಚ, ತೇಸು ತೇಸು ಏವ ನಿಹೀನಕುಲೇಸು ಮಚ್ಛರಿಯಮಲೇನ ಪೇತೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಏಸಾ ಮಚ್ಛರಿನೋ ಗತೀ’’ತಿ।
೪೦೧. ಏವಂ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಕತಕಲ್ಯಾಣಾ’’ತಿ ಸತ್ತ ಗಾಥಾ ವುತ್ತಾ। ತತ್ಥ ಸಗ್ಗಂ ತೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೀತಿ ಯೇ ಪುಬ್ಬೇ ಪುರಿಮಜಾತಿಯಂ ಕತಕಲ್ಯಾಣಾ ದಾಯಕಾ ದಾನಪುಞ್ಞಾಭಿರತಾ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರಾ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚೇವ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಗ್ಗಂ ದೇವಲೋಕಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಓಭಾಸೇನ್ತಿ ಚ ನನ್ದನನ್ತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿಯೇವ, ಅಥ ಖೋ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖಾದೀನಂ ಪಭಾಹಿ ಸಭಾವೇನೇವ ಓಭಾಸಮಾನಮ್ಪಿ ನನ್ದನವನಂ ಅತ್ತನೋ ವತ್ಥಾಭರಣಜುತೀಹಿ ಸರೀರಪ್ಪಭಾಯ ಚ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಚೇವ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಚ ಜೋತೇನ್ತಿ।
೪೦೨. ಕಾಮಕಾಮಿನೋತಿ ಯಥಿಚ್ಛಿತೇಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಯಥಾಕಾಮಂ ಪರಿಭೋಗವನ್ತೋ। ಉಚ್ಚಾಕುಲೇಸೂತಿ ಉಚ್ಚೇಸು ಖತ್ತಿಯಕುಲಾದೀಸು ಕುಲೇಸು। ಸಭೋಗೇಸೂತಿ ಮಹಾವಿಭವೇಸು। ತತೋ ಚುತಾತಿ ತತೋ ದೇವಲೋಕತೋ ಚುತಾ।
೪೦೩. ಕೂಟಾಗಾರೇ ಚ ಪಾಸಾದೇತಿ ಕೂಟಾಗಾರೇ ಚ ಪಾಸಾದೇ ಚ। ಬೀಜಿತಙ್ಗಾತಿ ಬೀಜಿಯಮಾನದೇಹಾ। ಮೋರಹತ್ಥೇಹೀತಿ ಮೋರಪಿಞ್ಛಪಟಿಮಣ್ಡಿತಬೀಜನೀಹತ್ಥೇಹಿ। ಯಸಸ್ಸಿನೋತಿ ಪರಿವಾರವನ್ತೋ ರಮನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
೪೦೪. ಅಙ್ಕತೋ ಅಙ್ಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ದಾರಕಕಾಲೇಪಿ ಞಾತೀನಂ ಧಾತೀನಞ್ಚ ಅಙ್ಕಟ್ಠಾನತೋ ಅಙ್ಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ಭೂಮಿತಲನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಉಪತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಸುಖೇಸಿನೋತಿ ಸುಖಮಿಚ್ಛನ್ತಾ, ‘‘ಮಾ ಸೀತಂ
೪೦೫. ನಯಿದಂ ಅಕತಪುಞ್ಞಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಸೋಕವತ್ಥುಅಭಾವತೋ ಅಸೋಕಂ ರಮ್ಮಂ ರಮಣೀಯಂ ತಿದಸಾನಂ ತಾವತಿಂಸದೇವಾನಂ ಮಹಾವನಂ ಮಹಾಉಪವನಭೂತಂ ನನ್ದನಂ ನನ್ದನವನಂ ಅಕತಪುಞ್ಞಾನಂ ನ ಹೋತಿ, ತೇಹಿ ಲದ್ಧುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೦೬. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ವಿಸೇಸತೋ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೀಯತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಇಧಾತಿ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ। ಪರತ್ಥಾತಿ ಸಮ್ಪರಾಯೇ।
೪೦೭. ತೇಸನ್ತಿ ತೇಹಿ ಯಥಾವುತ್ತೇಹಿ ದೇವೇಹಿ। ಸಹಬ್ಯಕಾಮಾನನ್ತಿ ಸಹಭಾವಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇಹಿ। ಭೋಗಸಮಙ್ಗಿನೋತಿ ಭೋಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ದಿಬ್ಬೇಹಿ
ಏವಂ ತೇಹಿ ಪೇತೇಹಿ ಸಾಧಾರಣತೋ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಗತಿಯಾ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಗತಿಯಾ ಪವೇದಿತಾಯ ಸಂವಿಗ್ಗಮನಸ್ಸ ಕೋಳಿಯಾಮಚ್ಚಪಮುಖಸ್ಸ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಭಗವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ। ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ।
ಅಭಿಜ್ಜಮಾನಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಸಾಣವಾಸಿತ್ಥೇರಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಕುಣ್ಡಿನಾಗರಿಯೋ ಥೇರೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾಣವಾಸಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಞಾತಿಪೇತೇ
ಸೋ ತತ್ಥ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ವಾಮಪಸ್ಸೇನ ಉತ್ತಾನೋ ಅವಕುಜ್ಜೋತಿ ಬಹೂಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಚತುರಾಸೀತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ತತೋ
ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕುಣ್ಡಿನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಣಪಬ್ಬತೇ ವಿಹರತಿ। ಅಥ ಸೋ ಕೇವಟ್ಟಪುತ್ತೋ ಞಾತಕೇಹಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೋ ತಂ ಪದೇಸಂ ಪತ್ತೋ ಭೋಜನವೇಲಾಯ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ। ಥೇರೋ ತಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಭೋಜನೇನ ಅತ್ಥಿಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಸಬ್ಬಂ ತಂ
ಸೋ ‘‘ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ತೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಗಾಥಾ ಅವೋಚ। ಕುಣ್ಡಿನಾಗರಿಯೋ ಥೇರೋತಿಆದಯೋ ಪನ ಆದಿತೋ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ತಾಸಂ ಸಮ್ಬನ್ಧದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕೇಹಿ ಠಪಿತಾ।
೪೦೮.
‘‘ಕುಣ್ಡಿನಾಗರಿಯೋ ಥೇರೋ, ಸಾಣವಾಸಿನಿವಾಸಿಕೋ।
ಪೋಟ್ಠಪಾದೋತಿ ನಾಮೇನ, ಸಮಣೋ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ॥
೪೦೯.
‘‘ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಭಾತಾ, ದುಗ್ಗತಾ ಯಮಲೋಕಿಕಾ।
ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ॥
೪೧೦.
‘‘ತೇ ದುಗ್ಗತಾ ಸೂಚಿಕಟ್ಟಾ, ಕಿಲನ್ತಾ ನಗ್ಗಿನೋ ಕಿಸಾ।
ಉತ್ತಸನ್ತಾ ಮಹತ್ತಾಸಾ, ನ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ ಕುರೂರಿನೋ॥
೪೧೧.
‘‘ತಸ್ಸ
ಚತುಕುಣ್ಡಿಕೋ ಭವಿತ್ವಾನ, ಥೇರಸ್ಸ ದಸ್ಸಯೀತುಮಂ॥
೪೧೨.
‘‘ಥೇರೋ ಚಾಮನಸಿಕತ್ವಾ, ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿ।
ಸೋ ಚ ವಿಞ್ಞಾಪಯೀ ಥೇರಂ, ‘ಭಾತಾ ಪೇತಗತೋ ಅಹಂ’॥
೪೧೩.
‘‘ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ತೇ ಭನ್ತೇ, ದುಗ್ಗತಾ ಯಮಲೋಕಿಕಾ।
ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ॥
೪೧೪.
‘‘ತೇನ ದುಗ್ಗತಾ ಸೂಚಿಕಟ್ಟಾ, ಕಿಲನ್ತಾ ನಗ್ಗಿನೋ ಕಿಸಾ।
ಉತ್ತಸನ್ತಾ ಮಹತ್ತಾಸಾ, ನ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ ಕುರೂರಿನೋ॥
೪೧೫.
‘‘ಅನುಕಮ್ಪಸ್ಸು
ತವ ದಿನ್ನೇನ ದಾನೇನ, ಯಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ ಕುರೂರಿನೋ’’ತಿ॥
೪೦೮-೯. ತತ್ಥ ಕುಣ್ಡಿನಾಗರಿಯೋ ಥೇರೋತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ ಜಾತಸಂವಡ್ಢತ್ಥೇರೋ, ‘‘ಕುಣ್ಡಿಕನಗರೋ ಥೇರೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಏವತ್ಥೋ। ಸಾಣವಾಸಿನಿವಾಸಿಕೋತಿ ಸಾಣಪಬ್ಬತವಾಸೀ। ಪೋಟ್ಠಪಾದೋತಿ ನಾಮೇನಾತಿ ನಾಮೇನ ಪೋಟ್ಠಪಾದೋ ನಾಮ। ಸಮಣೋತಿ ಸಮಿತಪಾಪೋ। ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಭಾವನಾಯ ಭಾವಿತಸದ್ಧಾದಿಇನ್ದ್ರಿಯೋ, ಅರಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಾಣವಾಸಿತ್ಥೇರಸ್ಸ। ದುಗ್ಗತಾತಿ ದುಗ್ಗತಿಗತಾ।
೪೧೦. ಸೂಚಿಕಟ್ಟಾತಿ ಕಿಲನ್ತಾತಿ ಕಿಲನ್ತಕಾಯಚಿತ್ತಾ। ನಗ್ಗಿನೋತಿ ನಗ್ಗರೂಪಾ ನಿಚ್ಚೋಳಾ। ಕಿಸಾತಿ ಅಟ್ಠಿತ್ತಚಮತ್ತಸರೀರತಾಯ ಕಿಸದೇಹಾ। ಉತ್ತಸನ್ತಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಓತ್ತಪ್ಪೇನ ಉತ್ರಾಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಾ ಮಹತ್ತಾಸಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸಞ್ಜಾತಮಹಾಭಯಾ। ನ ದಸ್ಸೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ತಾನಂ ನ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಕುರೂರಿನೋತಿ ದಾರುಣಕಮ್ಮನ್ತಾ।
೪೧೧. ತಸ್ಸ ಭಾತಾತಿ ಸಾಣವಾಸಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಾತಾ। ವಿತರಿತ್ವಾತಿ ವಿತಿಣ್ಣೋ ಹುತ್ವಾ, ಓತ್ತಪ್ಪಸನ್ತಾಸಭಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿತುರಿತ್ವಾತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ತುರಿತೋ ಹುತ್ವಾ, ತರಮಾನರೂಪೋ ಹುತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಏಕಪಥೇತಿ ಏಕಪದಿಕಮಗ್ಗೇ। ಏಕಕೋತಿ ಏಕಿಕೋ ಅದುತಿಯೋ। ಚತುಕುಣ್ಡಿಕೋ ಭವಿತ್ವಾನಾತಿ ಚತೂಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಕುಣ್ಡೇತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪವತ್ತೇತೀತಿ ಚತುಕುಣ್ಡಿಕೋ, ದ್ವೀಹಿ ಜಾಣೂಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಿಟ್ಠನ್ತೋ ಚ, ಏವಂಭೂತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೋ ಹಿ ಏವಂ ಪುರತೋ ಕೋಪೀನಪಟಿಚ್ಛಾದನಾ ಹೋತೀತಿ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ಥೇರಸ್ಸ ದಸ್ಸಯೀತುಮನ್ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸಯಿ ದಸ್ಸೇಸಿ।
೪೧೨. ಅಮನಸಿಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ನಾಮ ಏಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ಮನಸಿ ಅಕರಿತ್ವಾ ಅನಾವಜ್ಜೇತ್ವಾ। ಸೋ ಚಾತಿ ಸೋ ಪೇತೋ। ಭಾತಾ ಪೇತಗತೋ ಅಹನ್ತಿ ‘‘ಅಹಂ ಅತೀತತ್ತಭಾವೇ ಭಾತಾ, ಇದಾನಿ ಪೇತಭೂತೋ ಇಧಾಗತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪಯಿ ಥೇರನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೧೩-೫. ಯಥಾ ಪನ ವಿಞ್ಞಾಪಯಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ವುತ್ತಾ। ತತ್ಥ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ತೇತಿ ತವ ಮಾತಾ ಚ ಪಿತಾ ಚ। ಅನುಕಮ್ಪಸ್ಸೂತಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹ ಅನುದಯಂ ಅನ್ವಾದಿಸಾಹೀತಿ ಆದಿಸ। ನೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ। ತವ ದಿನ್ನೇನಾತಿ ತಯಾ ದಿನ್ನೇನ।
ತಂ
೪೧೬.
‘‘ಥೇರೋ ಚರಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞೇ ಚ ದ್ವಾದಸ।
ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು, ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಕಾರಣಾ॥
೪೧೭.
‘‘ಥೇರೋ ಸಬ್ಬೇವ ತೇ ಆಹ, ಯಥಾಲದ್ಧಂ ದದಾಥ ಮೇ।
ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಞಾತಿನಂ॥
೪೧೮.
‘‘ನಿಯ್ಯಾದಯಿಂಸು
ದತ್ವಾ ಅನ್ವಾದಿಸಿ ಥೇರೋ, ಮಾತು ಪಿತು ಚ ಭಾತುನೋ।
‘ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ’॥
೪೧೯.
‘‘ಸಮನನ್ತರಾನುದ್ದಿಟ್ಠೇ, ಭೋಜನಂ ಉದಪಜ್ಜಥ।
ಸುಚಿಂ ಪಣೀತಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಅನೇಕರಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ॥
೪೨೦.
‘‘ತತೋ ಉದ್ದಸ್ಸಯೀ ಭಾತಾ, ವಣ್ಣವಾ ಬಲವಾ ಸುಖೀ।
ಪಹೂತಂ ಭೋಜನಂ ಭನ್ತೇ, ಪಸ್ಸ ನಗ್ಗಾಮ್ಹಸೇ ಮಯಂ।
ತಥಾ ಭನ್ತೇ ಪರಕ್ಕಮ, ಯಥಾ ವತ್ಥಂ ಲಭಾಮಸೇ॥
೪೨೧.
‘‘ಥೇರೋ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟಮ್ಹಾ, ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾನ ನನ್ತಕೇ।
ಪಿಲೋತಿಕಂ ಪಟಂ ಕತ್ವಾ, ಸಙ್ಘೇ ಚಾತುದ್ದಿಸೇ ಅದಾ॥
೪೨೨.
‘‘ದತ್ವಾ ಅನ್ವಾದಿಸೀ ಥೇರೋ, ಮಾತು ಪಿತು ಚ ಭಾತುನೋ।
‘ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ’॥
೪೨೩.
‘‘ಸಮನನ್ತರಾನುದ್ದಿಟ್ಠೇ, ವತ್ಥಾನಿ ಉದಪಜ್ಜಿಸುಂ।
ತತೋ ಸುವತ್ಥವಸನೋ, ಥೇರಸ್ಸ ದಸ್ಸಯೀತುಮಂ॥
೪೨೪.
‘‘ಯಾವತಾ
ತತೋ ಬಹುತರಾ ಭನ್ತೇ, ವತ್ಥಾನಚ್ಛಾದನಾನಿ ನೋ॥
೪೨೫.
‘‘ಕೋಸೇಯ್ಯಕಮ್ಬಲೀಯಾನಿ, ಖೋಮಕಪ್ಪಾಸಿಕಾನಿ ಚ।
ವಿಪುಲಾ ಚ ಮಹಗ್ಘಾ ಚ, ತೇಪಾಕಾಸೇವಲಮ್ಬರೇ॥
೪೨೬.
‘‘ತೇ
ತಥಾ ಭನ್ತೇ ಪರಕ್ಕಮ, ಯಥಾ ಗೇಹಂ ಲಭಾಮಸೇ॥
೪೨೭.
‘‘ಥೇರೋ
ದತ್ವಾ ಚ ಅನ್ವಾದಿಸೀ ಥೇರೋ, ಮಾತು ಪಿತು ಚ ಭಾತುನೋ।
‘ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ’॥
೪೨೮.
‘‘ಸಮನನ್ತರಾನುದ್ದಿಟ್ಠೇ, ಘರಾನಿ ಉದಪಜ್ಜಿಸುಂ।
ಕೂಟಾಗಾರನಿವೇಸನಾ, ವಿಭತ್ತಾ ಭಾಗಸೋ ಮಿತಾ॥
೪೨೯.
‘‘ನ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಈದಿಸಾ, ಯಾದಿಸಾ ನೋ ಘರಾ ಇಧ।
ಅಪಿ ದಿಬ್ಬೇಸು ಯಾದಿಸಾ, ತಾದಿಸಾ ನೋ ಘರಾ ಇಧ॥
೪೩೦.
‘‘ದದ್ದಲ್ಲಮಾನಾ ಆಭೇನ್ತಿ, ಸಮನ್ತಾ ಚತುರೋ ದಿಸಾ।
ತಥಾ ಭನ್ತೇ ಪರಕ್ಕಮ, ಯಥಾ ಪಾನೀಯಂ ಲಭಾಮಸೇ॥
೪೩೧.
‘‘ಥೇರೋ ಕರಣಂ ಪೂರೇತ್ವಾ, ಸಙ್ಘೇ ಚಾತುದ್ದಿಸೇ ಅದಾ।
ದತ್ವಾ ಅನ್ವಾದಿಸೀ ಥೇರೋ, ಮಾತು ಪಿತು ಚ ಭಾತುನೋ।
‘ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ’॥
೪೩೨.
‘‘ಸಮನನ್ತರಾನುದ್ದಿಟ್ಠೇ, ಪಾನೀಯಂ ಉದಪಜ್ಜಥ।
ಗಮ್ಭೀರಾ ಚತುರಸ್ಸಾ ಚ, ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋ ಸುನಿಮ್ಮಿತಾ॥
೪೩೩.
‘‘ಸೀತೋದಿಕಾ
ಪದುಮುಪ್ಪಲಸಞ್ಛನ್ನಾ, ವಾರಿಕಿಞ್ಜಕ್ಖಪೂರಿತಾ॥
೪೩೪.
‘‘ತತ್ಥ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ, ಥೇರಸ್ಸ ಪಟಿದಸ್ಸಯುಂ।
ಪಹೂತಂ ಪಾನೀಯಂ ಭನ್ತೇ, ಪಾದಾ ದುಕ್ಖಾ ಫಲನ್ತಿ ನೋ॥
೪೩೫.
‘‘ಆಹಿಣ್ಡಮಾನಾ ಖಞ್ಜಾಮ, ಸಕ್ಖರೇ ಕುಸಕಣ್ಟಕೇ।
ತಥಾ ಭನ್ತೇ ಪರಕ್ಕಮ, ಯಥಾ ಯಾನಂ ಲಭಾಮಸೇ॥
೪೩೬.
‘‘ಥೇರೋ ಸಿಪಾಟಿಕಂ ಲದ್ಧಾ, ಸಙ್ಘೇ ಚಾತುದ್ದಿಸೇ ಅದಾ।
ದತ್ವಾ ಅನ್ವಾದಿಸೀ ಥೇರೋ, ಮಾತು ಪಿತು ಚ ಭಾತುನೋ।
‘ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ’॥
೪೩೭.
‘‘ಸಮನನ್ತರಾನುದ್ದಿಟ್ಠೇ
ಅನುಕಮ್ಪಿತಮ್ಹ ಭದನ್ತೇ, ಭತ್ತೇನಚ್ಛಾದನೇನ ಚ॥
೪೩೮.
‘‘ಘರೇನ
ಮುನಿಂ ಕಾರುಣಿಕಂ ಲೋಕೇ, ಭನ್ತೇ ವನ್ದಿತುಮಾಗತಾ’’ತಿ॥ – ಗಾಥಾಯೋ ಆಹಂಸು।
೪೧೬-೭. ತತ್ಥ ಥೇರೋ ಚರಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯಾತಿ ಥೇರೋ ಪಿಣ್ಡಾಪಾತಚಾರಿಕಾಯ ಚರಿತ್ವಾ। ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞೇ ಚ ದ್ವಾದಸಾತಿ ಥೇರೇನ ಸಹ ವಸನ್ತಾ ಅಞ್ಞೇ ಚ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಜ್ಝಂ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು। ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಕಾರಣಾತಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಕಾರಣಾ ಭುಞ್ಜನನಿಮಿತ್ತಂ। ತೇತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ। ಯಥಾಲದ್ಧನ್ತಿ ಯಂ ಯಂ ಲದ್ಧಂ। ದದಾಥಾತಿ ದೇಥ।
೪೧೮. ನಿಯ್ಯಾದಯಿಂಸೂತಿ ಅದಂಸು। ಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತಯೀತಿ ತೇ ಏವ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘುದ್ದೇಸವಸೇನ ತಂ ಭತ್ತಂ ದಾತುಂ ನಿಮನ್ತೇಸಿ। ಅನ್ವಾದಿಸೀತಿ ಆದಿಸಿ। ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ಅನ್ವಾದಿಸಿ, ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಮಾತು ಪಿತು ಚ ಭಾತುನೋ, ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
೪೧೯. ಸಮನನ್ತರಾನುದ್ದಿಟ್ಠೇತಿ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸಮನನ್ತರಮೇವ। ಭೋಜನಂ ಉದಪಜ್ಜಥಾತಿ ತೇಸಂ ಪೇತಾನಂ ಭೋಜನಂ ‘‘ಸುಚಿ’’ನ್ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ಅನೇಕರಸಬ್ಯಞ್ಜನನ್ತಿ ನಾನಾರಸೇಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಯುತ್ತಂ, ಅಥ ವಾ ಅನೇಕರಸಂ ಅನೇಕಬ್ಯಞ್ಜನಞ್ಚ। ತತೋತಿ ಭೋಜನಲಾಭತೋ ಪಚ್ಛಾ।
೪೨೦. ಉದ್ದಸ್ಸಯೀ ಭಾತಾತಿ ಭಾತಿಕಭೂತೋ ಪೇತೋ ಥೇರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ವಣ್ಣವಾ ಬಲವಾ ಸುಖೀತಿ ತೇನ ಭೋಜನಲಾಭೇನ ತಾವದೇವ ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಖಿತೋವ ಹುತ್ವಾ। ಪಹೂತಂ ಭೋಜನಂ, ಭನ್ತೇತಿ, ಭನ್ತೇ, ತವ ದಾನಾನುಭಾವೇನ ಪಹೂತಂ ಅನಪ್ಪಕಂ ಭೋಜನಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಲದ್ಧಂ। ಪಸ್ಸ ನಗ್ಗಾಮ್ಹಸೇತಿ ಓಲೋಕೇಹಿ, ನಗ್ಗಿಕಾ ಪನ ಅಮ್ಹ, ತಸ್ಮಾ ತಥಾ, ಭನ್ತೇ, ಪರಕ್ಕಮ ಪಯೋಗಂ ಕರೋಹಿ। ಯಥಾ ವತ್ಥಂ ಲಭಾಮಸೇತಿ ಯೇನ ಪಕಾರೇನ ಯಾದಿಸೇನ ಪಯೋಗೇನ
೪೨೧. ಸಙ್ಕಾರಕೂಟಮ್ಹಾತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನತೋ। ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾನಾತಿ ಗವೇಸನವಸೇನ ಗಹೇತ್ವಾ। ನನ್ತಕೇತಿ ಛಿನ್ನಪರಿಯನ್ತೇ ಛಡ್ಡಿತದುಸ್ಸಖಣ್ಡೇ ‘‘ಪಿಲೋತಿಕಂ ಪಟಂ ಕತ್ವಾ, ಸಙ್ಘೇ ಚಾತುದ್ದಿಸೇ ಅದಾ’’ತಿ। ತತ್ಥ ಸಙ್ಘೇ ಚಾತುದ್ದಿಸೇ ಅದಾತಿ ಚತೂಹಿಪಿ ದಿಸಾಹಿ ಆಗತಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಸಮ್ಪದಾನತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ।
೪೨೩-೪. ಸುವತ್ಥವಸನೋತಿ ಸುನ್ದರವತ್ಥವಸನೋ। ಥೇರಸ್ಸ ದಸ್ಸಯೀತುಮನ್ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸಯಿ ದಸ್ಸೇಸಿ, ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ। ಪಟಿಚ್ಛಾದಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛದಾ।
೪೨೮-೯. ಕೂಟಾಗಾರನಿವೇಸನಾತಿ ಕೂಟಾಗಾರಭೂತಾ ತದಞ್ಞನಿವೇಸನಸಙ್ಖಾತಾ ಚ ಘರಾ। ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸವಸೇನ ಹೇತಂ ವುತ್ತಂ। ವಿಭತ್ತಾತಿ ಸಮಚತುರಸ್ಸಆಯತವಟ್ಟಸಣ್ಠಾನಾದಿವಸೇನ ವಿಭತ್ತಾ। ಭಾಗಸೋ ಮಿತಾತಿ ಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ। ನೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ। ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪೇತಲೋಕೇ। ಅಪಿ ದಿಬ್ಬೇಸೂತಿ ಅಪೀತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ದೇವಲೋಕೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೩೧. ಕರಣನ್ತಿ ಧಮಕರಣಂ। ಪೂರೇತ್ವಾತಿ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ। ವಾರಿಕಿಞ್ಜಕ್ಖಪೂರಿತಾತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಾರಿಮತ್ಥಕೇ ಪದುಮುಪ್ಪಲಾದೀನಂ ಕೇಸರಭಾರೇಹಿ ಸಞ್ಛಾದಿತವಸೇನ ಪೂರಿತಾ। ಫಲನ್ತೀತಿ ಪುಪ್ಫನ್ತಿ, ಪಣ್ಹಿಕಪರಿಯನ್ತಾದೀಸು ವಿದಾಲೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೩೫-೬. ಆಹಿಣ್ಡಮಾನಾತಿ ವಿಚರಮಾನಾ। ಖಞ್ಜಾಮಾತಿ ಖಞ್ಜನವಸೇನ ಸಕ್ಖರೇ ಕುಸಕಣ್ಟಕೇತಿ ಯಾನನ್ತಿ ರಥವಯ್ಹಾದಿಕಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾನಂ। ಸಿಪಾಟಿಕನ್ತಿ ಏಕಪಟಲಉಪಾಹನಂ।
೪೩೭-೮. ರಥೇನ ಮಾಗಮುನ್ತಿ ಮಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ರಥೇನ ಆಗಮಂಸು। ಉಭಯನ್ತಿ ಉಭಯೇನ ದಾನೇನ, ಯಾನದಾನೇನ ಚೇವ ಭತ್ತಾದಿಚತುಪಚ್ಚಯದಾನೇನ ಚ। ಪಾನೀಯದಾನೇನ ಹೇತ್ಥ ಭೇಸಜ್ಜದಾನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ। ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ।
ಥೇರೋ
ಸಾಣವಾಸಿತ್ಥೇರಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ರಥಕಾರಪೇತಿವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ವೇಳುರಿಯಥಮ್ಭಂ ರುಚಿರಂ ಪಭಸ್ಸರನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಪೇತಿಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸನ್ನಿಸ್ಸಯೇನ ಸಾಸನೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ಸುವಿಭತ್ತವಿಚಿತ್ರಭಿತ್ತಿಥಮ್ಭಸೋಪಾನಭೂಮಿತಲಂ ಅತಿವಿಯ ದಸ್ಸನೀಯಂ ಏಕಂ ಆವಾಸಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಆಹಾರೇನ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ। ಸಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಸೇನ ಹಿಮವತಿ ಪಬ್ಬತರಾಜೇ ರಥಕಾರದಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಮಾನಪೇತೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತಸ್ಸಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆವಾಸದಾನಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಸಬ್ಬರತನಮಯಂ ಉಳಾರಂ ಅತಿವಿಯ ಸಮನ್ತತೋ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಮನೋಹರಂ ರಮಣೀಯಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ
ಸಾ ತತ್ಥ ಪುರಿಸೇಹಿ ವಿನಾವ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೀ ವಿಹರತಿ। ತಸ್ಸಾ ತತ್ಥ ದೀಘರತ್ತಂ ನಿಪ್ಪುರಿಸಾಯ ವಸನ್ತಿಯಾ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಸಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥೇಸೋ ಉಪಾಯೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಾನಿ ಅಮ್ಬಪಕ್ಕಾನಿ ನದಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪತಿ। ಸಬ್ಬಂ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಪೇತಿವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಆಗತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಇಧ ಪನ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ಏಕೋ ಮಾಣವೋ ಗಙ್ಗಾಯ ತೇಸು ಏಕಂ ಅಮ್ಬಫಲಂ ದಿಸ್ವಾ
೪೩೯.
‘‘ವೇಳುರಿಯಥಮ್ಭಂ ರುಚಿರಂ ಪಭಸ್ಸರಂ, ವಿಮಾನಮಾರುಯ್ಹ ಅನೇಕಚಿತ್ತಂ।
ತತ್ಥಚ್ಛಸಿ ದೇವಿ ಮಹಾನುಭಾವೇ, ಪಥದ್ಧನಿ ಪನ್ನರಸೇವ ಚನ್ದೋ॥
೪೪೦.
‘‘ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಕನಕಸ್ಸ ಸನ್ನಿಭೋ, ಉತ್ತತ್ತರೂಪೋ ಭುಸ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯೋ।
ಪಲ್ಲಙ್ಕಸೇಟ್ಠೇ ಅತುಲೇ ನಿಸಿನ್ನಾ, ಏಕಾ ತುವಂ ನತ್ಥಿ ಚ ತುಯ್ಹ ಸಾಮಿಕೋ॥
೪೪೧.
‘‘ಇಮಾ ಚ ತೇ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಸಮನ್ತಾ, ಪಹೂತಮಲ್ಯಾ ಬಹುಪುಣ್ಡರೀಕಾ।
ಸುವಣ್ಣಚುಣ್ಣೇಹಿ ಸಮನ್ತಮೋತ್ಥತಾ, ನ ತತ್ಥ ಪಙ್ಕೋ ಪಣಕೋ ಚ ವಿಜ್ಜತಿ॥
೪೪೨.
‘‘ಹಂಸಾ ಚಿಮೇ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಮನೋರಮಾ, ಉದಕಸ್ಮಿಮನುಪರಿಯನ್ತಿ
ಸಮಯ್ಯ ವಗ್ಗೂಪನದನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ, ಬಿನ್ದುಸ್ಸರಾ ದುನ್ದುಭೀನಂವ ಘೋಸೋ॥
೪೪೩.
‘‘ದದ್ದಲ್ಲಮಾನಾ ಯಸಸಾ ಯಸಸ್ಸಿನೀ, ನಾವಾಯ ಚ ತ್ವಂ ಅವಲಮ್ಬ ತಿಟ್ಠಸಿ।
ಆಳಾರಪಮ್ಹೇ ಹಸಿತೇ ಪಿಯಂವದೇ, ಸಬ್ಬಙ್ಗಕಲ್ಯಾಣಿ ಭುಸಂ ವಿರೋಚಸಿ॥
೪೪೪.
‘‘ಇದಂ ವಿಮಾನಂ ವಿರಜಂ ಸಮೇ ಠಿತಂ, ಉಯ್ಯಾನವನ್ತಂ ರತಿನನ್ದಿವಡ್ಢನಂ।
ಇಚ್ಛಾಮಹಂ ನಾರಿ ಅನೋಮದಸ್ಸನೇ, ತಯಾ ಸಹ ನನ್ದನೇ ಇಧ ಮೋದಿತು’’ನ್ತಿ॥ –
ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
೪೩೯. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮಾನೇ। ಅಚ್ಛಸೀತಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕಾಲೇ ನಿಸೀದಸಿ। ದೇವೀತಿ ತಂ ಆಲಪತಿ। ಮಹಾನುಭಾವೇತಿ ಮಹತಾ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೇ। ಪಥದ್ಧನೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಥಭೂತೇ ಅದ್ಧನಿ, ಗಗನತಲಮಗ್ಗೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪನ್ನರಸೇವ ಚನ್ದೋತಿ ಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಮಣ್ಡಲೋ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೪೦. ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಕನಕಸ್ಸ ಸನ್ನಿಭೋತಿ ತವ ವಣ್ಣೋ ಚ ಉತ್ತತ್ತಸಿಙ್ಗೀಸುವಣ್ಣೇನ ಸದಿಸೋ ಅತಿವಿಯ ಮನೋಹರೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಉತ್ತತ್ತರೂಪೋ ಭುಸ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯೋ’’ತಿ। ಅತುಲೇತಿ ಮಹಾರಹೇ। ಅತುಲೇತಿ ವಾ ದೇವತಾಯ ಆಲಪನಂ, ಅಸದಿಸರೂಪೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ನತ್ಥಿ ಚ ತುಯ್ಹ ಸಾಮಿಕೋತಿ ತುಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕೋ ಚ ನತ್ಥಿ।
೪೪೧. ಪಹೂತಮಲ್ಯಾತಿ ಕಮಲಕುವಲಯಾದಿಬಹುವಿಧಕುಸುಮವತಿಯೋ ಸುವಣ್ಣಚುಣ್ಣೇಹೀತಿ ಸುವಣ್ಣವಾಲುಕಾಹಿ। ಸಮನ್ತಮೋತ್ಥತಾತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಓಕಿಣ್ಣಾ। ತತ್ಥಾತಿ ತಾಸು ಪೋಕ್ಖರಣೀಸು। ಪಙ್ಕೋ ಪಣಕೋ ಚಾತಿ ಕದ್ದಮೋ ವಾ ಉದಕಪಿಚ್ಛಿಲ್ಲೋ ವಾ ನ ವಿಜ್ಜತಿ।
೪೪೨. ಹಂಸಾ ಚಿಮೇ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಮನೋರಮಾತಿ ಇಮೇ ಹಂಸಾ ಚ ದಸ್ಸನಸುಖಾ ಮನೋರಮಾ ಚ। ಅನುಪರಿಯನ್ತೀತಿ ಅನುವಿಚರನ್ತಿ। ಸಬ್ಬದಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಉತೂಸು। ಸಮಯ್ಯಾತಿ ಸಙ್ಗಮ್ಮ। ವಗ್ಗೂತಿ ಮಧುರಂ। ಉಪನದನ್ತೀತಿ ವಿಕೂಜನ್ತಿ। ಬಿನ್ದುಸ್ಸರಾತಿ ಅವಿಸಟಸ್ಸರಾ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿತಸ್ಸರಾ। ದುನ್ದುಭೀನಂವ ಘೋಸೋತಿ ವಗ್ಗುಬಿನ್ದುಸ್ಸರಭಾವೇನ ದುನ್ದುಭೀನಂ ವಿಯ ತವ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಹಂಸಾನಂ ಘೋಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೪೩. ದದ್ದಲ್ಲಮಾನಾತಿ ಅತಿವಿಯ ಅಭಿಜಲನ್ತೀ। ಯಸಸಾತಿ ದೇವಿದ್ಧಿಯಾ। ನಾವಾಯಾತಿ ದೋಣಿಯಂ। ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಞ್ಹಿ ಪದುಮಿನಿಯಂ ಸುವಣ್ಣನಾವಾಯ ಮಹಾರಹೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತಿಂ ಪೇತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ। ಅವಲಮ್ಬಾತಿ ಅವಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಅಪಸ್ಸೇನಂ ಅಪಸ್ಸಾಯ। ತಿಟ್ಠಸೀತಿ ಇದಂ ಠಾನಸದ್ದಸ್ಸ ಗತಿನಿವತ್ತಿ ಅತ್ಥತ್ತಾ ಗತಿಯಾ ಪಟಿಕ್ಖೇಪವಚನಂ। ‘‘ನಿಸಜ್ಜಸೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ನಿಸೀದಸಿಚ್ಚೇವಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಆಳಾರಪಮ್ಹೇತಿ ವೇಲ್ಲಿತದೀಘನೀಲಪಖುಮೇ। ಹಸಿತೇತಿ ಹಸಿತಮಹಾಹಸಿತಮುಖೇ। ಪಿಯಂವದೇತಿ ಪಿಯಭಾಣಿನೀ। ಸಬ್ಬಙ್ಗಕಲ್ಯಾಣೀತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸುನ್ದರೇ, ಸೋಭನಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿರೋಚಸೀತಿ ವಿರಾಜೇಸಿ।
೪೪೪. ವಿರಜನ್ತಿ ಸಮೇ ಠಿತನ್ತಿ ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಠಿತಂ, ಚತುರಸ್ಸಸೋಭಿತತಾಯ ವಾ ಸಮಭಾಗೇ ಠಿತಂ, ಸಮನ್ತಭದ್ದಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಉಯ್ಯಾನವನ್ತನ್ತಿ ನನ್ದನವನಸಹಿತಂ। ರತಿನನ್ದಿವಡ್ಢನನ್ತಿ ರತಿಞ್ಚ ನಾರೀತಿ ತಸ್ಸಾ ಆಲಪನಂ। ಅನೋಮದಸ್ಸನೇತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗತಾಯ ಅನಿನ್ದಿತದಸ್ಸನೇ। ನನ್ದನೇತಿ ನನ್ದನಕರೇ। ಇಧಾತಿ ನನ್ದನವನೇ, ವಿಮಾನೇ ವಾ। ಮೋದಿತುನ್ತಿ ಅಭಿರಮಿತುಂ ಇಚ್ಛಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ।
ಏವಂ
೪೪೫.
‘‘ಕರೋಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಇಧ ವೇದನೀಯಂ, ಚಿತ್ತಞ್ಚ ತೇ ಇಧ ನಿಹಿತಂ ಭವತು।
ಕತ್ವಾನ ಕಮ್ಮಂ ಇಧ ವೇದನೀಯಂ, ಏವಂ ಮಮಂ ಲಚ್ಛಸಿ ಕಾಮಕಾಮಿನಿ’’ನ್ತಿ॥ –
ಗಾಥಮಾಹ। ತತ್ಥ ಕರೋಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಇಧ ವೇದನೀಯನ್ತಿ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದಿಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ವಿಪಚ್ಚನಕಂ ವಿಪಾಕದಾಯಕಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹಿ ಪಸವೇಯ್ಯಾಸಿ। ಇಧ ನಿಹಿತನ್ತಿ ಇಧೂಪನೀತಂ, ‘‘ಇಧ ನಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿನ್ನಂ ಪೋಣಂ ಪಬ್ಭಾರಂ ತವ ಚಿತ್ತಂ ಭವತು ಹೋತು। ಮಮನ್ತಿ ಮಂ। ಲಚ್ಛಸೀತಿ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ।
ಸೋ ಮಾಣವೋ ತಸ್ಸಾ ವಿಮಾನಪೇತಿಯಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತತೋ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗತೋ ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಣಿಧಾಯ ತಜ್ಜಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಪೇತಿಯಾ ಸಹಬ್ಯತಂ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ –
೪೪೬.
‘‘ಸಾಧೂತಿ ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ,
ಅಕಾಸಿ ಕಮ್ಮಂ ತಹಿಂ ವೇದನೀಯಂ।
ಕತ್ವಾನ ಕಮ್ಮಂ ತಹಿಂ ವೇದನೀಯಂ,
ಉಪಪಜ್ಜಿ ಸೋ ಮಾಣವೋ ತಸ್ಸಾ ಸಹಬ್ಯತ’’ನ್ತಿ॥ –
ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹಂಸು। ತತ್ಥ ಸಾಧೂತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನೇ ನಿಪಾತೋ। ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸಾ ವಿಮಾನಪೇತಿಯಾ। ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾತಿ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ। ತಹಿಂ ವೇದನೀಯನ್ತಿ ಸಹಬ್ಯತನ್ತಿ ಸಹಭಾವಂ। ಸೋ ಮಾಣವೋ ತಸ್ಸಾ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಏವಂ ತೇಸು ತತ್ಥ ಚಿರಕಾಲಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೇಸು ಪುರಿಸೋ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಯೇನ ಕಾಲಮಕಾಸಿ, ಇತ್ಥೀ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸ ಖೇತ್ತಙ್ಗತಭಾವೇನ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ತತ್ಥ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ವಸಿ। ಅಥ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪಬ್ಬತಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ತಂ ವಿಮಾನಞ್ಚ ವಿಮಾನಪೇತಿಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ವೇಳುರಿಯಥಮ್ಭಂ ರುಚಿರಂ ಪಭಸ್ಸರ’’ನ್ತಿಆದಿಕಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಸಾ ಚಸ್ಸ
ರಥಕಾರಪೇತಿವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಭುಸಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಭುಸಾನಿ ಏಕೋ ಸಾಲಿಂ ಪುನಾಪರೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪೇತೇ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಕಿರ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಏಕೋ ಕೂಟವಾಣಿಜೋ ಕೂಟಮಾನಾದೀಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ಸೋ ಸಾಲಿಪಲಾಪೇ ಗಹೇತ್ವಾ ತಮ್ಬಮತ್ತಿಕಾಯ ಪರಿಭಾವೇತ್ವಾ ಗರುತರೇ ಕತ್ವಾ ರತ್ತಸಾಲಿಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಿ। ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ‘‘ಘರಂ ಆಗತಾನಂ ಮಮ ಮಿತ್ತಸುಹಜ್ಜಾನಂ ಸಮ್ಮಾನಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತೋ ಯುಗಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಾತುಸೀಸೇ ಪಹಾರಮದಾಸಿ। ತಸ್ಸ ಸುಣಿಸಾ
ತೇ
ಏವಂ ತೇಸು ಚತೂಸು ಜನೇಸು ಪೇತೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೇಸು ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲಾನೋ ಪಬ್ಬತಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ತಂ ಠಾನಂ ಗತೋ। ತೇ ಪೇತೇ ದಿಸ್ವಾ –
೪೪೭.
‘‘ಭುಸಾನಿ
ತುವಞ್ಚ ಗೂಥಂ ಅಸುಚಿಂ ಅಕನ್ತಂ, ಪರಿಭುಞ್ಜಸಿ ಕಿಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ॥ –
ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ತೇಹಿ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿ। ತತ್ಥ ಭುಸಾನೀತಿ ಪಲಾಪಾನಿ। ಏಕೋತಿ ಏಕಕೋ। ಸಾಲಿನ್ತಿ ಸಾಲಿನೋ। ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ಹೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ಸಾಲಿನೋ ಪಲಾಪಾನಿ ಪುನಾಪರೋತಿ ಪುನ ಅಪರೋ। ಯೋ ಹಿ ಸೋ ಮಾತುಸೀಸಂ ಪಹರಿ, ಸೋ ಅಯೋಮುಗ್ಗರೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸೀಸಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಸೀಸಭೇದಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ಸಕಮಂಸಲೋಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಂ ಲೋಹಿತಞ್ಚ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಅಕನ್ತನ್ತಿ ಅಮನಾಪಂ ಜೇಗುಚ್ಛಂ। ಕಿಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋತಿ ಕತಮಸ್ಸ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಇದಂ ಫಲಂ, ಯಂ ಇದಾನಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪಚ್ಚನುಭವೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಏವಂ ಥೇರೇನ ತೇಹಿ ಕತಕಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತೇ ಕೂಟವಾಣಿಜಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಸಬ್ಬೇಹಿ ತೇಹಿ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೀ –
೪೪೮.
‘‘ಅಯಂ
ಅಯಂ ಮಂಸಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾ, ಮುಸಾವಾದೇನ ವಞ್ಚೇತಿ॥
೪೪೯.
‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ, ಅಗಾರಿನೀ ಸಬ್ಬಕುಲಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಾ।
ಸನ್ತೇಸು ಪರಿಗುಹಾಮಿ, ಮಾ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಇತೋ ಅದಂ॥
೪೫೦.
‘‘ಮುಸಾವಾದೇನ ಛಾದೇಮಿ, ನತ್ಥಿ ಏತಂ ಮಮ ಗೇಹೇ।
ಸಚೇ ಸನ್ತಂ ನಿಗುಹಾಮಿ, ಗೂಥೋ ಮೇ ಹೋತು ಭೋಜನಂ॥
೪೫೧.
‘‘ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೇನ, ಮುಸಾವಾದಸ್ಸ ಚೂಭಯಂ।
ಸುಗನ್ಧಂ ಸಾಲಿನೋ ಭತ್ತಂ, ಗೂಥಂ ಮೇ ಪರಿವತ್ತತಿ॥
೪೫೨.
‘‘ಅವಞ್ಝಾನಿ ಚ ಕಮ್ಮಾನಿ, ನ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಸ್ಸತಿ।
ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಕಿಮಿನಂ ಮೀಳ್ಹಂ, ಭುಞ್ಜಾಮಿ ಚ ಪಿವಾಮಿ ಚಾ’’ತಿ॥ – ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
೪೪೮. ತತ್ಥ ಅಯನ್ತಿ ಪುತ್ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ ವದತಿ। ಹಿಂಸತೀತಿ ಥಾಮೇನ ಪರಿಬಾಧೇತಿ, ಮುಗ್ಗರೇನ ಪಹರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕೂಟವಾಣಿಜೋತಿ ಖಲವಾಣಿಜೋ, ವಞ್ಚನಾಯ ವಣಿಜ್ಜಕಾರಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ ಮಂಸಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾತಿ ಪರೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಖಾದಾಮೀ’’ತಿ ಮುಸಾವಾದೇನ ತೇ ವಞ್ಚೇತಿ।
೪೪೯-೫೦. ಅಗಾರಿನೀತಿ ಗೇಹಸಾಮಿನೀ। ಸನ್ತೇಸೂತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸ್ವೇವ ಪರೇಹಿ ಯಾಚಿತಉಪಕರಣೇಸು। ಪರಿಗುಹಾಮೀತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸಿಂ। ಕಾಲವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ಹೇತಂ ವುತ್ತಂ। ಮಾ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಇತೋ ಅದನ್ತಿ ಇತೋ ಮಮ ಸನ್ತಕತೋ ಕಿಞ್ಚಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿಕಸ್ಸ ಪರಸ್ಸ ನ ಅದಾಸಿಂ। ಛಾದೇಮಿತಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ಏತಂ ಮಮ ಗೇಹೇ’’ತಿ ಮುಸಾವಾದೇನ ಛಾದೇಸಿಂ।
೪೫೧-೨. ಗೂಥಂ ಮೇ ಪರಿವತ್ತತೀತಿ ಸುಗನ್ಧಂ ಸಾಲಿಭತ್ತಂ ಮಯ್ಹಂ ಕಮ್ಮವಸೇನ ಗೂಥಭಾವೇನ ಪರಿವತ್ತತಿ ಪರಿಣಮತಿ। ಅವಞ್ಝಾನೀತಿ ಅಮೋಘಾನಿ ಅನಿಪ್ಫಲಾನಿ। ನ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ಯಥೂಪಚಿತಂ ಕಮ್ಮಂ ಫಲಂ ಅದತ್ವಾ ನ ಹಿ ವಿನಸ್ಸತಿ। ಕಿಮಿನನ್ತಿ ಮೀಳ್ಹನ್ತಿ ಗೂಥಂ। ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಏವಂ ಥೇರೋ ತಸ್ಸಾ ಪೇತಿಯಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ। ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ। ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ।
ಭುಸಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಕುಮಾರಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಅಚ್ಛೇರರೂಪಂ ಸುಗತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ ಇದಂ ಕುಮಾರಪೇತವತ್ಥು। ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಬಹೂ ಉಪಾಸಕಾ ಧಮ್ಮಗಣಾ ಹುತ್ವಾ ನಗರೇ ಮಹನ್ತಂ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಂ ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಸತ್ಥಾರಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾರಹವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣತ್ಥತೇಸು ಆಸನೇಸು ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ
ಅಥ
‘‘ಬುದ್ಧಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ, ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ ಜನತಾ ಉಳಾರಂ।
ತತ್ರಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸಹು ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ, ವಾಚಂ ಅಭಾಸಿ ಫರುಸಂ ಅಸಬ್ಭ’’ನ್ತಿ॥ –
ಆದಿನಾ ನಯೇನ ದಾರಕೇನ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆಯತಿಂ ಪತ್ತಬ್ಬಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಅಕಾಸಿ। ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ
ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇ ಕಾಲಕತೇ ತೇನ ನಿಯ್ಯಾದಿತಂ ಧನಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇಯೇವ ಮಹಾವಿಭವೋ ಗಹಪತಿ ಹುತ್ವಾ ದಾನಾದಿನಿರತೋ ಅಹೋಸಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಅಹೋ ನೂನ ಸತ್ಥಾ ಸತ್ತೇಸು ಅನುಕಮ್ಪಕೋ, ಸೋಪಿ ನಾಮ ದಾರಕೋ ತದಾ ಅನಾಥೋ ಠಿತೋ ಏತರಹಿ ಮಹತಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚನುಭವತಿ, ಉಳಾರಾನಿ ಚ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀ’’ತಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಏತ್ತಕಾವ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತಿ, ಮಹತಿಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ
೪೫೩.
‘‘ಅಚ್ಛೇರರೂಪಂ ಸುಗತಸ್ಸ ಞಾಣಂ, ಸತ್ಥಾ ಯಥಾ ಪುಗ್ಗಲಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ।
ಉಸ್ಸನ್ನಪುಞ್ಞಾಪಿ ಭವನ್ತಿ ಹೇಕೇ, ಪರಿತ್ತಪುಞ್ಞಾಪಿ ಭವನ್ತಿ ಹೇಕೇ॥
೪೫೪.
‘‘ಅಯಂ ಕುಮಾರೋ ಸೀವಥಿಕಾಯ ಛಡ್ಡಿತೋ, ಅಙ್ಗುಟ್ಠಸ್ನೇಹೇನ ಯಾಪೇತಿ ರತ್ತಿಂ।
ನ ಯಕ್ಖಭೂತಾ ನ ಸರೀಸಪಾ ವಾ, ವಿಹೇಠಯೇಯ್ಯುಂ ಕತಪುಞ್ಞಂ ಕುಮಾರಂ॥
೪೫೫.
‘‘ಸುನಖಾಪಿಮಸ್ಸ ಪಲಿಹಿಂಸು ಪಾದೇ, ಧಙ್ಕಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಾ ಪರಿವತ್ತಯನ್ತಿ।
ಗಬ್ಭಾಸಯಂ
೪೫೬.
‘‘ನಯಿಮಸ್ಸ ರಕ್ಖಂ ವಿದಹಿಂಸು ಕೇಚಿ, ನ ಓಸಧಂ ಸಾಸಪಧೂಪನಂ ವಾ।
ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಮ್ಪಿ ನ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ, ನ ಸಬ್ಬಧಞ್ಞಾನಿಪಿ ಆಕಿರಿಂಸು॥
೪೫೭.
‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಉತ್ತಮಕಿಚ್ಛಪತ್ತಂ, ರತ್ತಾಭತಂ ಸೀವಥಿಕಾಯ ಛಡ್ಡಿತಂ।
ನೋನೀತಪಿಣ್ಡಂವ ಪವೇಧಮಾನಂ, ಸಸಂಸಯಂ ಜೀವಿತಸಾವಸೇಸಂ॥
೪೫೮.
‘‘ತಮದ್ದಸಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಪೂಜಿತೋ, ದಿಸ್ವಾ ಚ ತಂ ಬ್ಯಾಕರಿ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ।
‘ಅಯಂ ಕುಮಾರೋ ನಗರಸ್ಸಿಮಸ್ಸ, ಅಗ್ಗಕುಲಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಭೋಗತೋ ಚ’॥
೪೫೯.
‘‘ಕಿಸ್ಸ
ಏತಾದಿಸಂ ಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ, ತಂ ತಾದಿಸಂ ಪಚ್ಚನುಭೋಸ್ಸತಿದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ॥ –
ಛ ಗಾಥಾ ಅವೋಚುಂ।
೪೫೩. ತತ್ಥ ಅಚ್ಛೇರರೂಪನ್ತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಸಭಾವಂ। ಸುಗತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಯಥಾ ಪುಗ್ಗಲಂ ಬ್ಯಾಕಾಸೀ’’ತಿ। ತೇನ ಸತ್ಥು ದೇಸನಾಯ ಏವ ಞಾಣಸ್ಸ ಅಚ್ಛರಿಯಭಾವೋ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
ಇದಾನಿ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಉಸ್ಸನ್ನಪುಞ್ಞಾಪಿ ಭವನ್ತಿ ಹೇಕೇ, ಪರಿತ್ತಪುಞ್ಞಾಪಿ ಭವನ್ತಿ ಹೇಕೇ’’ತಿ ಆಹ। ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಉಸ್ಸನ್ನಕುಸಲಧಮ್ಮಾಪಿ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಸ್ಸ
೪೫೪. ಸೀವಥಿಕಾಯಾತಿ ಸುಸಾನೇ। ಅಙ್ಗುಟ್ಠಸ್ನೇಹೇನಾತಿ ಅಙ್ಗುಟ್ಠತೋ ಪವತ್ತಸ್ನೇಹೇನ, ದೇವತಾಯ ಅಙ್ಗುಟ್ಠತೋ ಪಗ್ಘರಿತಖೀರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನ ಯಕ್ಖಭೂತಾ ನ ಸರೀಸಪಾ ವಾತಿ ಪಿಸಾಚಭೂತಾ ವಾ ಯಕ್ಖಭೂತಾ ವಾ ಸರೀಸಪಾ ವಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಸರನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ವಾ ನ ವಿಹೇಠಯೇಯ್ಯುಂ ನ ಬಾಧೇಯ್ಯುಂ।
೪೫೫. ಪಲಿಹಿಂಸು ಪಾದೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ಪಾದೇ ಲಿಹಿಸುಂ। ಧಙ್ಕಾತಿ ಕಾಕಾ। ಪರಿವತ್ತಯನ್ತೀತಿ ‘‘ಮಾ ನಂ ಕುಮಾರಂ ಕೇಚಿ ವಿಹೇಠೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ರಕ್ಖನ್ತಾ ನಿರೋಗಭಾವಜಾನನತ್ಥಂ ಅಪರಾಪರಂ ಪರಿವತ್ತನ್ತಿ। ಗಬ್ಭಾಸಯನ್ತಿ ಗಬ್ಭಮಲಂ। ಪಕ್ಖಿಗಣಾತಿ ಗಿಜ್ಝಕುಲಲಾದಯೋ ಸಕುಣಗಣಾ। ಹರನ್ತೀತಿ ಅಪನೇನ್ತಿ। ಅಕ್ಖಿಮಲನ್ತಿ ಅಕ್ಖಿಗೂಥಂ।
೪೫೬. ಕೇಚೀತಿ ಓಸಧನ್ತಿ ತದಾ ಆಯತಿಞ್ಚ ಆರೋಗ್ಯಾವಹಂ ಅಗದಂ। ಸಾಸಪಧೂಪನಂ ವಾತಿ ಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ದಾರಕಸ್ಸ ರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಸಾಸಪೇನ ಧೂಪನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಕರೋನ್ತಾ ನಾಹೇಸುನ್ತಿ ದೀಪೇನ್ತಿ। ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಮ್ಪಿ ನ ಅಗ್ಗಹೇಸುನ್ತಿ ನಕ್ಖತ್ತಯುತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಗಣ್ಹಿಂಸು। ‘‘ಅಸುಕಮ್ಹಿ ನಕ್ಖತ್ತೇ ತಿಥಿಮ್ಹಿ ಮುಹುತ್ತೇ ಅಯಂ ಜಾತೋ’’ತಿ ಏವಂ ಜಾತಕಮ್ಮಮ್ಪಿಸ್ಸ ನ ಕೇಚಿ ಅಕಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ನ ಸಬ್ಬಧಞ್ಞಾನಿಪಿ ಆಕಿರಿಂಸೂತಿ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರೋನ್ತಾ ಅಗದವಸೇನ ಯಂ ಸಾಸಪತೇಲಮಿಸ್ಸಿತಂ ಸಾಲಿಆದಿಧಞ್ಞಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿಸ್ಸ ನಾಕಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೫೭. ಏತಾದಿಸನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಉತ್ತಮಕಿಚ್ಛಪತ್ತನ್ತಿ ಪರಮಕಿಚ್ಛಂ ಆಪನ್ನಂ ಅತಿವಿಯ ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತಂ। ರತ್ತಾಭತನ್ತಿ ರತ್ತಿಯಂ ಆಭತಂ। ನೋನೀತಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯಾತಿ ನವನೀತಪಿಣ್ಡಸದಿಸಂ, ಮಂಸಪೇಸಿಮತ್ತತಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ। ಪವೇಧಮಾನನ್ತಿ ದುಬ್ಬಲಭಾವೇನ ಪಕಮ್ಪಮಾನಂ। ಸಸಂಸಯನ್ತಿ ‘‘ಜೀವತಿ ನು ಖೋ ನ ನು ಖೋ ಜೀವತೀ’’ತಿ ಸಂಸಯಿತತಾಯ ಸಂಸಯವನ್ತಂ। ಜೀವಿತಸಾವಸೇಸನ್ತಿ ಜೀವಿತಟ್ಠಿತಿಯಾ ಹೇತುಭೂತಾನಂ
೪೫೮. ಅಗ್ಗಕುಲಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಭೋಗತೋ ಚಾತಿ ಭೋಗನಿಮಿತ್ತಂ ಭೋಗಸ್ಸ ವಸೇನ ಅಗ್ಗಕುಲಿಕೋ ಸೇಟ್ಠಕುಲಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೫೯. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ವತ’’ನ್ತಿ ಅಯಂ ಗಾಥಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಠಿತೇಹಿ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ತೇನ ಕತಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ವುತ್ತಾ। ಸಾ ಚ ಖೋ ಸಿವಥಿಕಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿತೇಹೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತತ್ಥ ಕಿಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂ ಅಸ್ಸ। ವತನ್ತಿ ವತಸಮಾದಾನಂ। ಪುನ ಕಿಸ್ಸಾತಿ ಕೀದಿಸಸ್ಸ ಸುಚಿಣ್ಣಸ್ಸ ವತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಚಾತಿ ವಿಭತ್ತಿಂ ವಿಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ಯೋಜನಾ। ಏತಾದಿಸನ್ತಿ ಗಣಿಕಾಯ ಕುಚ್ಛಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನಂ, ಸುಸಾನೇ ಛಡ್ಡನನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ। ಬ್ಯಸನನ್ತಿ ಅನತ್ಥಂ। ತಾದಿಸನ್ತಿ ತಥಾರೂಪಂ, ‘‘ಅಙ್ಗುಟ್ಠಸ್ನೇಹೇನ ಯಾಪೇತಿ ರತ್ತಿ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ, ‘‘ಅಯಂ ಕುಮಾರೋ ನಗರಸ್ಸಿಮಸ್ಸ ಅಗ್ಗಕುಲಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇದ್ಧಿನ್ತಿ ದೇವಿದ್ಧಿಂ, ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ।
ಇದಾನಿ ತೇಹಿ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಪುಟ್ಠೋ ಭಗವಾ ಯಥಾ ತದಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ –
೪೬೦.
‘‘ಬುದ್ಧಪಮುಖಸ್ಸ
ತತ್ರಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸಹು ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ, ವಾಚಂ ಅಭಾಸಿ ಫರುಸಂ ಅಸಬ್ಭಂ॥
೪೬೧.
‘‘ಸೋ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ಪವಿನೋದಯಿತ್ವಾ, ಪೀತಿಂ ಪಸಾದಂ ಪಟಿಲದ್ಧಾ ಪಚ್ಛಾ।
ತಥಾಗತಂ
೪೬೨.
‘‘ತಸ್ಸ ವತಂ ತಂ ಪನ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ತಸ್ಸ ಸುಚಿಣ್ಣಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ।
ಏತಾದಿಸಂ ಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ, ತಂ ತಾದಿಸಂ ಪಚ್ಚನುಭೋಸ್ಸತಿದ್ಧಿಂ॥
೪೬೩.
‘‘ಠತ್ವಾನ ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಇಧೇವ, ಸಬ್ಬೇಹಿ ಕಾಮೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತೋ।
ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ, ಸಹಬ್ಯತಂ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಸವಸ್ಸಾ’’ತಿ॥ –
ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅವೋಚುಂ।
೪೬೦. ತತ್ಥ ಜನತಾತಿ ಜನಸಮೂಹೋ, ಉಪಾಸಕಗಣೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಸಂ ಪೂಜಾಯಂ। ಅಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ದಾರಕಸ್ಸ। ಚಿತ್ತಸ್ಸಹು ಅಞ್ಞಥತ್ತನ್ತಿ ಪುರಿಮಭವಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥಾಭಾವೋ ಅನಾದರೋ ಅಗಾರವೋ ಅಪಚ್ಚಯೋ ಅಹೋಸಿ। ಅಸಬ್ಭನ್ತಿ ಸಾಧುಸಭಾಯ ಸಾವೇತುಂ ಅಯುತ್ತಂ ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಅಭಾಸಿ।
೪೬೧. ಸೋತಿ ಸೋ ಅಯಂ। ತಂ ವಿತಕ್ಕನ್ತಿ ತಂ ಪಾಪಕಂ ವಿತಕ್ಕಂ। ಪವಿನೋದಯಿತ್ವಾತಿ ಮಾತರಾ ಕತಾಯ ಸಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ। ಪೀತಿಂ ಪಸಾದಂ ಪಟಿಲದ್ಧಾತಿ ಪೀತಿಂ ಪಸಾದಞ್ಚ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ। ಯಾಗುಯಾ ಉಪಟ್ಠಾಸೀತಿ ಯಾಗುದಾನೇನ ಉಪಟ್ಠಹಿ। ಸತ್ತರತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತದಿವಸಂ।
೪೬೨. ತಸ್ಸ ವತಂ ತಂ ಪನ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ತಂ ಮಯಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಸಾದನಂ ದಾನಞ್ಚ ಇಮಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವತಂ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಞ್ಚ, ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೬೩. ಠತ್ವಾನಾತಿ ಯಾವ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನಾ ಇಧೇವ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಠತ್ವಾ। ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯನ್ತಿ ಪುನಬ್ಭವೇ। ಸಹಬ್ಯತಂ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಸವಸ್ಸಾತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವಾನಮಿನ್ದಸ್ಸ
ಕುಮಾರಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಸೇರಿಣೀಪೇತಿವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ನಗ್ಗಾ ದುಬ್ಬಣ್ಣರೂಪಾಸೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಸೇರಿಣೀಪೇತಿಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ಕುರುರಟ್ಠೇ ಕಿರ ಹತ್ಥಿನಿಪುರೇ ಸೇರಿಣೀ ನಾಮ ಏಕಾ ರೂಪೂಪಜೀವಿನೀ ಅಹೋಸಿ। ತತ್ಥ ಚ ಉಪೋಸಥಕರಣತ್ಥಾಯ ತತೋ ತತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು। ಪುನ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ತಿಲತಣ್ಡುಲಾದಿಂ ಸಪ್ಪಿನವನೀತಮಧುಆದಿಞ್ಚ ಬಹುಂ ದಾನೂಪಕರಣಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸಾ ಗಣಿಕಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಾ ತೇಹಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ‘‘ಏಹಿ ತಾವ ಇದಂ ದಾನಂ ಅನುಮೋದಾಹೀ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾಹಿತಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ತೇನ ಮುಣ್ಡಕಾನಂ ಸಮಣಾನಂ ದಿನ್ನೇನಾ’’ತಿ ಅಪ್ಪಸಾದಮೇವ ನೇಸಂ ಸಮ್ಪವೇದೇಸಿ, ಕುತೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಾಗೋ।
ಸಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಪಚ್ಚನ್ತನಗರಸ್ಸ ಪರಿಖಾಪಿಟ್ಠೇ ಪೇತೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಅಥ ಹತ್ಥಿನಿಪುರವಾಸೀ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ತಂ ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ
೪೬೪.
‘‘ನಗ್ಗಾ
ಉಪ್ಫಾಸುಲಿಕೇ ಕಿಸಿಕೇ, ಕಾ ನು ತ್ವಂ ಇಧ ತಿಟ್ಠಸೀ’’ತಿ॥ –
ಗಾಥಾಯ ಪುಚ್ಛಿ। ಸಾಪಿಸ್ಸ –
೪೬೫.
‘‘ಅಹಂ ಭದನ್ತೇ ಪೇತೀಮ್ಹಿ, ದುಗ್ಗತಾ ಯಮಲೋಕಿಕಾ।
ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ’’ತಿ॥ –
ಗಾಥಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪಕಾಸೇಸಿ। ಪುನ ತೇನ –
೪೬೬.
‘‘ಕಿಂ ನು ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಕತಂ।
ಕಿಸ್ಸಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ’’ತಿ॥ –
ಗಾಥಾಯ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿತಾ –
೪೬೭.
‘‘ಅನಾವಟೇಸು
ಸನ್ತೇಸು ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇಸು, ದೀಪಂ ನಾಕಾಸಿಮತ್ತನೋ॥
೪೬೮.
‘‘ನದಿಂ ಉಪೇಮಿ ತಸಿತಾ, ರಿತ್ತಕಾ ಪರಿವತ್ತತಿ।
ಛಾಯಂ ಉಪೇಮಿ ಉಣ್ಹೇಸು, ಆತಪೋ ಪರಿವತ್ತತಿ॥
೪೬೯.
‘‘ಅಗ್ಗಿವಣ್ಣೋ ಚ ಮೇ ವಾತೋ, ಡಹನ್ತೋ ಉಪವಾಯತಿ।
ಏತಞ್ಚ ಭನ್ತೇ ಅರಹಾಮಿ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ಪಾಪಕಂ ತತೋ॥
೪೭೦.
‘‘ಗನ್ತ್ವಾನ
‘ಧೀತಾ ಚ ತೇ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಾ, ದುಗ್ಗತಾ ಯಮಲೋಕಿಕಾ।
ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ’॥
೪೭೧.
‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಏತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಅನಕ್ಖಾತಞ್ಚ ತಂ ಮಯಾ।
ಚತ್ತಾರಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸ ಚ ಹೇಟ್ಠತೋ॥
೪೭೨.
‘‘ತತೋ ಮೇ ದಾನಂ ದದತು, ತಸ್ಸಾ ಚ ಹೋತು ಜೀವಿಕಾ।
ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಚ ಮೇ ಮಾತಾ, ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುದಿಚ್ಛತು।
ತದಾಹಂ ಸುಖಿತಾ ಹೇಸ್ಸಂ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿನೀ’’ತಿ॥ –
ಇಮಾಹಿ
೪೬೭. ತತ್ಥ ಅನಾವಟೇಸು ತಿತ್ಥೇಸೂತಿ ಕೇನಚಿ ಅನಿವಾರಿತೇಸು ನದೀತಳಾಕಾದೀನಂ ತಿತ್ಥಪದೇಸೇಸು, ಯತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ, ಉದಕಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಾದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು। ವಿಚಿನಿಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಕನ್ತಿ ‘‘ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸರಿತಂ ಅಪಿನಾಮೇತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಲಭೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಲೋಭಾಭಿಭೂತಾ ಅಡ್ಢಮಾಸಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ವಿಚಿನಿಂ ಗವೇಸಿಂ। ಅಥ ವಾ ಅನಾವಟೇಸು ತಿತ್ಥೇಸೂತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನೇನ ಕೇನಚಿ ಅನಿವಾರಿತೇಸು ಸತ್ತಾನಂ ಪಯೋಗಾಸಯಸುದ್ಧಿಯಾ ಕಾರಣಭಾವೇನ ತಿತ್ಥಭೂತೇಸು ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು। ವಿಚಿನಿಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಕನ್ತಿ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದೇನ್ತೀ ಅಡ್ಢಮಾಸಕಮ್ಪಿ ವಿಸೇಸೇನ ಚಿನಿಂ, ನ ಸಞ್ಚಿನಿಂ ಪುಞ್ಞಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸನ್ತೇಸು ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇಸು, ದೀಪಂ ನಾಕಾಸಿಮತ್ತನೋ’’ತಿ।
೪೬೮. ತಸಿತಾತಿ ಪಿಪಾಸಿತಾ। ರಿತ್ತಕಾತಿ ಕಾಕಪೇಯ್ಯಾ ಸನ್ದಮಾನಾಪಿ ನದೀ ಮಮ ಪಾಪಕಮ್ಮೇನ ಉದಕೇನ ರಿತ್ತಾ ತುಚ್ಛಾ ವಾಲಿಕಮತ್ತಾ ಉಣ್ಹೇಸೂತಿ ಉಣ್ಹಸಮಯೇಸು। ಆತಪೋ ಪರಿವತ್ತತೀತಿ ಛಾಯಾಟ್ಠಾನಂ ಮಯಿ ಉಪಗತಾಯ ಆತಪೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ।
೪೬೯-೭೦. ಅಗ್ಗಿವಣ್ಣೋತಿ ಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಅಗ್ಗಿಸದಿಸೋ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಡಹನ್ತೋ ಉಪವಾಯತೀ’’ತಿ। ಏತಞ್ಚ, ಭನ್ತೇ, ಅರಹಾಮೀತಿ, ಭನ್ತೇತಿ ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ಗರುಕಾರೇನ ವದತಿ। ಭನ್ತೇ, ಏತಞ್ಚ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಪಿಪಾಸಾದಿದುಕ್ಖಂ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ತತೋ ಪಾಪಕಂ ದಾರುಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿತುಂ ಅರಹಾಮಿ ತಜ್ಜಸ್ಸ ವಜ್ಜೇಸೀತಿ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ।
೪೭೧-೭೨. ಏತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಅನಕ್ಖಾತನ್ತಿ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಏತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತಂ। ಇದಾನಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಮಾಣಂ ಠಪಿತಟ್ಠಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸ ಚ ಹೇಟ್ಠತೋ’’ತಿ ಆಹ। ತತ್ಥ ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅತ್ತನೋ ಸಯನಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸ। ತತೋತಿ ನಿಹಿತಧನತೋ ಏಕದೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಮಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇತು। ತಸ್ಸಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತುಯಾ।
ಏವಂ
೪೭೩.
ಸಾಧೂತಿ ಸೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ, ಗನ್ತ್ವಾನ ಹತ್ಥಿನಿಂ ಪುರಂ।
ಅವೋಚ ತಸ್ಸಾ ಮಾತರಂ –
‘‘ಧೀತಾ ಚ ತೇ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಾ, ದುಗ್ಗತಾ ಯಮಲೋಕಿಕಾ।
ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ॥
೪೭೪.
‘‘ಸಾ ಮಂ ತತ್ಥ ಸಮಾದಪೇಸಿ, ವಜ್ಜೇಸಿ ಮಯ್ಹ ಮಾತರಂ।
‘ಧೀತಾ ಚ ತೇ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಾ, ದುಗ್ಗತಾ ಯಮಲೋಕಿಕಾ।
ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಪೇತಲೋಕಂ ಇತೋ ಗತಾ॥
೪೭೫.
‘‘‘ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಏತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಅನಕ್ಖಾತಞ್ಚ ತಂ ಮಯಾ।
ಚತ್ತಾರಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸ ಚ ಹೇಟ್ಠತೋ॥
೪೭೬.
‘‘‘ತತೋ
ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಚ ಮೇ ಮಾತಾ, ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುದಿಚ್ಛತು।
ತದಾಹಂ ಸುಖಿತಾ ಹೇಸ್ಸಂ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿನೀ’॥
೪೭೭.
‘‘ತತೋ ಹಿ ಸಾ ದಾನಮದಾ, ತಸ್ಸಾ ದಕ್ಖಿಣಮಾದಿಸೀ।
ಪೇತೀ ಚ ಸುಖಿತಾ ಆಸಿ, ತಸ್ಸಾ ಚಾಸಿ ಸುಜೀವಿಕಾ’’ತಿ॥ –
ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ
ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಮಾತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಆದಿಸಿ। ತೇನ ಸಾ ಪಟಿಲದ್ಧೂಪಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಂ ಠಿತಾ ಮಾತು ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ, ಮಾತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಸಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ। ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ। ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ।
ಸೇರಿಣೀಪೇತಿವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಮಿಗಲುದ್ದಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ನರನಾರಿಪುರಕ್ಖತೋ ಯುವಾತಿ ಇದಂ ಭಗವತಿ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಮಿಗಲುದ್ದಕಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ರಾಜಗಹೇ ಕಿರ ಅಞ್ಞತರೋ ಲುದ್ದಕೋ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ತಸ್ಸೇಕೋ ಉಪಾಸಕೋ ಮಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ತಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಾಪತೋ ನಿವತ್ತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಏಹಿ, ಸಮ್ಮ, ರತ್ತಿಯಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರಮಾಹೀ’’ತಿ ರತ್ತಿಯಂ ಪುಞ್ಞೇ ಸಮಾದಪೇಸಿ। ಸೋ ರತ್ತಿಯಂ ವಿರಮಿತ್ವಾ ದಿವಾ ಏವ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರೋತಿ।
ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ರಾಜಗಹಸಮೀಪೇ ವೇಮಾನಿಕಪೇತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ದಿವಸಭಾಗಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ರತ್ತಿಯಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾರದೋ –
೪೭೮.
‘‘ನರನಾರಿಪುರಕ್ಖತೋ
ದಿವಸಂ ಅನುಭೋಸಿ ಕಾರಣಂ, ಕಿಮಕಾಸಿ ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ’’ತಿ॥ –
ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ। ತತ್ಥ ನರನಾರಿಪುರಕ್ಖತೋತಿ ಪರಿಚಾರಕಭೂತೇಹಿ ದೇವಪುತ್ತೇಹಿ ದೇವಧೀತಾಹಿ ಚ ಪುರಕ್ಖತೋ ಪಯಿರುಪಾಸಿತೋ। ಯುವಾತಿ ತರುಣೋ। ರಜನೀಯೇಹೀತಿ ಕಮನೀಯೇಹಿ ರಾಗುಪ್ಪತ್ತಿಹೇತುಭೂತೇಹಿ। ಕಾಮಗುಣೇಹೀತಿ ಕಾಮಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ। ಸೋಭಸೀತಿ ಸಮಙ್ಗಿಭಾವೇನ ವಿರೋಚಸಿ ರತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ದಿವಸಂ ಅನುಭೋಸಿ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ, ದಿವಸಭಾಗೇ ಪನ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕಾರಣಂ ಘಾತನಂ ಪಚ್ಚನುಭವಸಿ। ರಜನೀತಿ ವಾ ರತ್ತೀಸು। ಯೇಹೀತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ। ಕಿಮಕಾಸಿ ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾತಿ ಏವಂ ಸುಖದುಕ್ಖಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಿಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಇತೋ ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ ತ್ವಂ ಅಕತ್ಥ, ತಂ ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ
ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೇತೋ ಥೇರಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ –
೪೭೯.
‘‘ಅಹಂ ರಾಜಗಹೇ ರಮ್ಮೇ, ರಮಣೀಯೇ ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ।
ಮಿಗಲುದ್ದೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಲೋಹಿತಪಾಣಿ ದಾರುಣೋ॥
೪೮೦.
‘‘ಅವಿರೋಧಕರೇಸು
ವಿಚರಿಂ ಅತಿದಾರುಣೋ ಸದಾ, ಪರಹಿಂಸಾಯ ರತೋ ಅಸಞ್ಞತೋ॥
೪೮೧.
‘‘ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಹಾಯೋ ಸುಹದಯೋ, ಸದ್ಧೋ ಆಸಿ ಉಪಾಸಕೋ।
ಸೋಪಿ ಮಂ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತೋ, ನಿವಾರೇಸಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ॥
೪೮೨.
‘‘‘ಮಾಕಾಸಿ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ, ಮಾ ತಾತ ದುಗ್ಗತಿಂ ಅಗಾ।
ಸಚೇ ಇಚ್ಛಸಿ ಪೇಚ್ಚ ಸುಖಂ, ವಿರಮ ಪಾಣವಧಾ ಅಸಂಯಮಾ॥
೪೮೩.
‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಸುಖಕಾಮಸ್ಸ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೋ।
ನಾಕಾಸಿಂ ಸಕಲಾನುಸಾಸನಿಂ, ಚಿರಪಾಪಾಭಿರತೋ ಅಬುದ್ಧಿಮಾ॥
೪೮೪.
‘‘ಸೋ ಮಂ ಪುನ ಭೂರಿಸುಮೇಧಸೋ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಸಂಯಮೇ ನಿವೇಸಯಿ।
ಸಚೇ ದಿವಾ ಹನಸಿ ಪಾಣಿನೋ, ಅಥ ತೇ ರತ್ತಿಂ ಭವತು ಸಂಯಮೋ॥
೪೮೫.
‘‘ಸ್ವಾಹಂ
ರತ್ತಾಹಂ ಪರಿಚಾರೇಮಿ, ದಿವಾ ಖಜ್ಜಾಮಿ ದುಗ್ಗತೋ॥
೪೮೬.
‘‘ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ, ಅನುಭೋಮಿ ರತ್ತಿಂ ಅಮಾನುಸಿಂ।
ದಿವಾ ಪಟಿಹತಾವ ಕುಕ್ಕುರಾ, ಉಪಧಾವನ್ತಿ ಸಮನ್ತಾ ಖಾದಿತುಂ॥
೪೮೭.
‘‘ಯೇ
ಮಞ್ಞಾಮಿ ತೇ ಅಮತಮೇವ ಕೇವಲಂ, ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪದಂ ಅಸಙ್ಖತ’’ನ್ತಿ॥ –
ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
೪೭೯-೮೦. ತತ್ಥ ಲುದ್ದೋತಿ ದಾರುಣೋ। ಲೋಹಿತಪಾಣೀತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಾಣಘಾತೇನ ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಪಾಣೀ। ದಾರುಣೋತಿ ಖರೋ, ಸತ್ತಾನಂ ಹಿಂಸನಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅವಿರೋಧಕರೇಸೂತಿ ಕೇನಚಿ ವಿರೋಧಂ ಅಕರೋನ್ತೇಸು ಮಿಗಸಕುಣಾದೀಸು।
೪೮೨-೮೩. ಅಸಂಯಮಾತಿ ಅಸಂವರಾ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾ। ಸಕಲಾನುಸಾಸನಿನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಅನುಸಾಸನಿಂ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತತೋ ಪಟಿವಿರತಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚಿರಪಾಪಾಭಿರತೋತಿ ಚಿರಕಾಲಂ ಪಾಪೇ ಅಭಿರತೋ।
೪೮೪. ಸಂಯಮೇತಿ ಸುಚರಿತೇ। ನಿವೇಸಯೀಹಿ ನಿವೇಸೇಸಿ। ಸಚೇ ದಿವಾ ಹನಸಿ ಪಾಣಿನೋ, ಅಥ ತೇ ರತ್ತಿಂ ಭವತು ಸಂಯಮೋತಿ ನಿವೇಸಿತಾಕಾರದಸ್ಸನಂ। ಸೋ ಕಿರ ಸಲ್ಲಪಾಸಸಜ್ಜನಾದಿನಾ ರತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಪಾಣವಧಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ।
೪೮೫. ದಿವಾ ಖಜ್ಜಾಮಿ ದುಗ್ಗತೋತಿ ಇದಾನಿ ದುಗ್ಗತಿಂ ಗತೋ ಮಹಾದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತೋ ದಿವಸಭಾಗೇ ಖಾದಿಯಾಮಿ। ತಸ್ಸ ಕಿರ ದಿವಾ ಸುನಖೇಹಿ ಮಿಗಾನಂ ಖಾದಾಪಿತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಸರಿಕ್ಖಕಂ ಫಲಂ ಹೋತಿ, ದಿವಸಭಾಗೇ ಮಹನ್ತಾ ಸುನಖಾ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾತಮತ್ತಾವಸೇಸಂ ಸರೀರಂ ಕರೋನ್ತಿ। ರತ್ತಿಯಾ ಪನ ಉಪಗತಾಯ ತಂ ಪಾಕತಿಕಮೇವ ಹೋತಿ, ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ –
೪೮೬.
‘‘ತಸ್ಸ
ದಿವಾ ಪಟಿಹತಾವ ಕುಕ್ಕುರಾ, ಉಪಧಾವನ್ತಿ ಸಮನ್ತಾ ಖಾದಿತು’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಪಟಿಹತಾತಿ ಪಟಿಹತಚಿತ್ತಾ ಬದ್ಧಾಘಾತಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ। ಸಮನ್ತಾ ಖಾದಿತುನ್ತಿ ಮಮ ಸರೀರಂ ಸಮನ್ತತೋ ಖಾದಿತುಂ ಉಪಧಾವನ್ತಿ। ಇದಞ್ಚ ನೇಸಂ ಅತಿವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಭಯಾವಹಂ ಉಪಗಮನಕಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ। ತೇ ಪನ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಮತ್ತಾವಸೇಸಂ ಸರೀರಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ।
೪೮೭. ಯೇ ಚ ತೇ ಸತತಾನುಯೋಗಿನೋತಿ ಓಸಾನಗಾಥಾಯ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಅಹಮ್ಪಿ ನಾಮ ರತ್ತಿಯಂ ಯೇ ಪನ ತೇ ಪುರಿಸಾ ಸುಗತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಅಧಿಸೀಲಾದಿಕೇ ಧುವಂ ಪಯುತ್ತಾ ದಳ್ಹಂ ಪಯುತ್ತಾ ಸತತಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಅನುಯೋಗವನ್ತಾ, ತೇ ಪುಞ್ಞವನ್ತೋ ಕೇವಲಂ ಲೋಕಿಯಸುಖೇನ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ‘‘ಅಸಙ್ಖತಂ ಪದ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಅಮತಮೇವ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ, ನತ್ಥಿ ತೇಸಂ ತದಧಿಗಮೇ ಕೋಚಿ ವಿಬನ್ಧೋತಿ।
ಏವಂ ತೇನ ಪೇತೇನ ವುತ್ತೇ ಥೇರೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ। ಸತ್ಥಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ। ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
ಮಿಗಲುದ್ದಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ದುತಿಯಮಿಗಲುದ್ದಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಕೂಟಾಗಾರೇ ಚ ಪಾಸಾದೇತಿ ಇದಂ ಭಗವತಿ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಅಪರಂ ಮಿಗಲುದ್ದಕಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ರಾಜಗಹೇ ಕಿರ ಅಞ್ಞತರೋ ಮಾಗವಿಕೋ ಮಾಣವೋ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೋಪಿ ಸಮಾನೋ ಭೋಗಸುಖಂ ಪಹಾಯ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಮಿಗೇ ಹನನ್ತೋ ವಿಚರತಿ। ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಭೂತೋ ಏಕೋ ಉಪಾಸಕೋ ಅನುದ್ದಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಸಮ್ಮ, ಪಾಣಾತಿಪಾತತೋ ವಿರಮಾಹಿ, ಮಾ ತೇ ಅಹೋಸಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾ’’ತಿ ಓವಾದಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ
ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೋ ಥೇರೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋ ಮಾಗವಿಕೋ ಸಞ್ಜಾತಬಹುಮಾನೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ। ನಿಸೀದಿ ಥೇರೋ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ, ಸೋಪಿ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ। ತಸ್ಸ ಥೇರೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಆದೀನವಂ, ತತೋ ವಿರತಿಯಾ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ ಪಕಾಸೇಸಿ। ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ತತೋ ವಿರಮಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿ। ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ, ತ್ವಂ ಆವುಸೋ, ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ವಿರಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ರತ್ತಿಮ್ಪಿ ತಾವ ವಿರಮಸ್ಸೂ’’ತಿ, ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ವಿರಮಾಮಿ ರತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ತತೋ ವಿರಮಿ। ಸೇಸಂ ಅನನ್ತರವತ್ಥುಸದಿಸಂ। ಗಾಥಾಸು ಪನ –
೪೮೮.
‘‘ಕೂಟಾಗಾರೇ
ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇನ ತುರಿಯೇನ, ರಮಸಿ ಸುಪ್ಪವಾದಿತೇ॥
೪೮೯.
‘‘ತತೋ
ಅಪವಿದ್ಧೋ ಸುಸಾನಸ್ಮಿಂ, ಬಹುದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛಸಿ॥
೪೯೦.
‘‘ಕಿಂ ನು ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಕತಂ।
ಕಿಸ್ಸಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ॥ –
ತೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ನಾರದತ್ಥೇರೋ ನಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ। ಅಥಸ್ಸ ಪೇತೋ –
೪೯೧.
‘‘ಅಹಂ ರಾಜಗಹೇ ರಮ್ಮೇ, ರಮಣೀಯೇ ಗಿರಿಬ್ಬಜೇ।
ಮಿಗಲುದ್ದೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಲುದ್ದೋ ಚಾಸಿಮಸಞ್ಞತೋ॥
೪೯೨.
‘‘ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಹಾಯೋ ಸುಹದಯೋ, ಸದ್ಧೋ ಆಸಿ ಉಪಾಸಕೋ।
ತಸ್ಸ
ಸೋಪಿ ಮಂ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತೋ, ನಿವಾರೇಸಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ॥
೪೯೩.
‘‘‘ಮಾಕಾಸಿ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ, ಮಾ ತಾತ ದುಗ್ಗತಿಂ ಅಗಾ।
ಸಚೇ ಇಚ್ಛಸಿ ಪೇಚ್ಚ ಸುಖಂ, ವಿರಮ ಪಾಣವಧಾ ಅಸಂಯಮಾ’॥
೪೯೪.
‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಸುಖಕಾಮಸ್ಸ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೋ।
ನಾಕಾಸಿಂ ಸಕಲಾನುಸಾಸನಿಂ, ಚಿರಪಾಪಾಭಿರತೋ ಅಬುದ್ಧಿಮಾ॥
೪೯೫.
‘‘ಸೋ ಮಂ ಪುನ ಭೂರಿಸುಮೇಧಸೋ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಸಂಯಮೇ ನಿವೇಸಯಿ।
‘ಸಚೇ ದಿವಾ ಹನಸಿ ಪಾಣಿನೋ, ಅಥ ತೇ ರತ್ತಿಂ ಭವತು ಸಂಯಮೋ’॥
೪೯೬.
‘‘ಸ್ವಾಹಂ ದಿವಾ ಹನಿತ್ವಾ ಪಾಣಿನೋ, ವಿರತೋ ರತ್ತಿಮಹೋಸಿ ಸಞ್ಞತೋ।
ರತ್ತಾಹಂ ಪರಿಚಾರೇಮಿ, ದಿವಾ ಖಜ್ಜಾಮಿ ದುಗ್ಗತೋ॥
೪೯೭.
‘‘ತಸ್ಸ
ದಿವಾ ಪಟಿಹತಾವ ಕುಕ್ಕುರಾ, ಉಪಧಾವನ್ತಿ ಸಮನ್ತಾ ಖಾದಿತುಂ॥
೪೯೮.
‘‘ಯೇ
ಮಞ್ಞಾಮಿ ತೇ ಅಮತಮೇವ ಕೇವಲಂ, ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪದಂ ಅಸಙ್ಖತ’’ನ್ತಿ॥ –
ತಮತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ। ತಾಸಂ ಅತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೋವ।
ದುತಿಯಮಿಗಲುದ್ದಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಕೂಟವಿನಿಚ್ಛಯಿಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಮಾಲೀ ಕಿರಿಟೀ ಕಾಯೂರೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಕೂಟವಿನಿಚ್ಛಯಿಕಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ। ತದಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ರಾಜಾ ಮಾಸಸ್ಸ ಛಸು ದಿವಸೇಸು ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸತಿ, ತಂ ಅನುವತ್ತನ್ತಾ ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸನ್ತಿ। ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಾಗತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಿಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಉಪೋಸಥೋ ಉಪವುತ್ಥೋ, ಉದಾಹು ನ ಉಪವುತ್ಥೋ’’ತಿ? ತತ್ರೇಕೋ ಅಧಿಕರಣೇ ನಿಯುತ್ತಕಪುರಿಸೋ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ನೇಕತಿಕೋ ಲಞ್ಜಗಾಹಕೋ ‘‘ನ ಉಪವುತ್ಥೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ಅಸಹನ್ತೋ ‘‘ಉಪವುತ್ಥೋಮ್ಹಿ, ದೇವಾ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥ ನಂ ರಾಜಸಮೀಪತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ಸಹಾಯೋ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ, ಸಮ್ಮ, ಅಜ್ಜ ತಯಾ ಉಪವುತ್ಥೋ’’ತಿ? ‘‘ಭಯೇನಾಹಂ, ಸಮ್ಮ, ರಞ್ಞೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಏವಂ ಅವೋಚಂ, ನಾಹಂ ಉಪೋಸಥಿಕೋ’’ತಿ।
ಅಥ ನಂ ಸಹಾಯೋ ಆಹ – ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಉಪಡ್ಢುಪೋಸಥೋಪಿ ತಾವ ತೇ ಅಜ್ಜ ಹೋತು, ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಿಯಾಹೀ’’ತಿ। ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಭುತ್ವಾವ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ರತ್ತಿಯಂ ವಾಸೂಪಗತೋ ರಿತ್ತಾಸಯಸಮ್ಭೂತೇನ
೪೯೯.
‘‘ಮಾಲೀ ಕಿರಿಟೀ ಕಾಯೂರೀ, ಗತ್ತಾ ತೇ ಚನ್ದನುಸ್ಸದಾ।
ಪಸನ್ನಮುಖವಣ್ಣೋಸಿ, ಸೂರಿಯವಣ್ಣೋವ ಸೋಭಸಿ॥
೫೦೦.
‘‘ಅಮಾನುಸಾ
ದಸ ಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಯಾ ತೇಮಾ ಪರಿಚಾರಿಕಾ।
ತಾ ಕಮ್ಬುಕಾಯೂರಧರಾ, ಕಞ್ಚನಾವೇಳಭೂಸಿತಾ॥
೫೦೧.
‘‘ಮಹಾನುಭಾವೋಸಿ ತುವಂ, ಲೋಮಹಂಸನರೂಪವಾ।
ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಾನಿ ಅತ್ತನೋ, ಸಾಮಂ ಉಕ್ಕಚ್ಚ ಖಾದಸಿ॥
೫೦೨.
‘‘ಕಿಂ ನು ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಕತಂ।
ಕಿಸ್ಸಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಾನಿ ಅತ್ತನೋ।
ಸಾಮಂ ಉಕ್ಕಚ್ಚ ಖಾದಸೀತಿ॥
೫೦೩.
‘‘ಅತ್ತನೋಹಂ ಅನತ್ಥಾಯ, ಜೀವಲೋಕೇ ಅಚಾರಿಸಂ।
ಪೇಸುಞ್ಞಮುಸಾವಾದೇನ, ನಿಕತಿವಞ್ಚನಾಯ ಚ॥
೫೦೪.
‘‘ತತ್ಥಾಹಂ ಪರಿಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸಚ್ಚಕಾಲೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ।
ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಂ ನಿರಾಕತ್ವಾ, ಅಧಮ್ಮಮನುವತ್ತಿಸಂ॥
೫೦೫.
‘‘ಏವಂ ಸೋ ಖಾದತತ್ತಾನಂ, ಯೋ ಹೋತಿ ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಿಕೋ।
ಯಥಾಹಂ ಅಜ್ಜ ಖಾದಾಮಿ, ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಾನಿ ಅತ್ತನೋ॥
೫೦೬.
‘‘ತಯಿದಂ
ಮಾ ಪೇಸುಣಂ ಮಾ ಚ ಮುಸಾ ಅಭಾಣಿ, ಮಾ ಖೋಸಿ ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಿಕೋ ತುವ’’ನ್ತಿ॥ –
ಥೇರೋ
೪೯೯. ತತ್ಥ ಮಾಲೀತಿ ಮಾಲಧಾರೀ, ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಕಿರಿಟೀತಿ ವೇಠಿತಸೀಸೋ। ಕಾಯೂರೀತಿ ಕೇಯೂರವಾ, ಬಾಹಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಗತ್ತಾತಿ ಸರೀರಾವಯವಾ। ಚನ್ದನುಸ್ಸದಾತಿ ಚನ್ದನಸಾರಾನುಲಿತ್ತಾ। ಸೂರಿಯವಣ್ಣೋವ ಸೋಭಸೀತಿ ಬಾಲಸೂರಿಯಸದಿಸವಣ್ಣೋ ಏವ ಹುತ್ವಾ ವಿರೋಚಸಿ। ‘‘ಅರಣವಣ್ಣೀ ಪಭಾಸಸೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಳಿ, ಅರಣನ್ತಿ ಅರಣಿಯೇಹಿ ದೇವೇಹಿ ಸದಿಸವಣ್ಣೋ ಅರಿಯಾವಕಾಸೋತಿ
೫೦೦. ಪಾರಿಸಜ್ಜಾತಿ ಪರಿಸಪರಿಯಾಪನ್ನಾ, ಉಪಟ್ಠಾಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತುವನ್ತಿ ತ್ವಂ। ಲೋಮಹಂಸನರೂಪವಾತಿ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ಲೋಮಹಂಸಜನನರೂಪಯುತ್ತೋ। ಮಹಾನುಭಾವತಾಸಮಙ್ಗಿತಾಯ ಹೇತಂ ವುತ್ತಂ। ಉಕ್ಕಚ್ಚಾತಿ ಉಕ್ಕನ್ತಿತ್ವಾ, ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೦೩. ಅಚಾರಿಸನ್ತಿ ಅಚರಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂ। ಪೇಸುಞ್ಞಮುಸಾವಾದೇನಾತಿ ಪೇಸುಞ್ಞೇನ ಚೇವ ಮುಸಾವಾದೇನ ಚ। ನಿಕತಿವಞ್ಚನಾಯ ಚಾತಿ ನಿಕತಿಯಾ ವಞ್ಚನಾಯ ಚ ಪತಿರೂಪದಸ್ಸನೇನ ಪರೇಸಂ ವಿಕಾರೇನ ವಞ್ಚನಾಯ ಚ।
೫೦೪. ಸಚ್ಚಕಾಲೇತಿ ಸಚ್ಚಂ ವತ್ತುಂ ಯುತ್ತಕಾಲೇ। ಅತ್ಥನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾದಿಭೇದಂ ಹಿತಂ। ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಕಾರಣಂ ಞಾಯಂ। ನಿರಾಕತ್ವಾತಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಹಾಯ। ಸೋತಿ ಯೋ ಪೇಸುಞ್ಞಾದಿಂ ಆಚರತಿ, ಸೋ ಸತ್ತೋ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
ಕೂಟವಿನಿಚ್ಛಯಿಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಧಾತುವಿವಣ್ಣಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ತಿಟ್ಠನ್ತೋತಿ ಇದಂ ಧಾತುವಿವಣ್ಣಪೇತವತ್ಥು। ಭಗವತಿ ಕುಸಿನಾರಾಯಂ ಉಪವತ್ತನೇ ಮಲ್ಲಾನಂ ಸಾಲವನೇ ಯಮಕಸಾಲಾನಮನ್ತರೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಧಾತುವಿಭಾಗೇ ಚ ಕತೇ ರಾಜಾ ಅಜಾತಸತ್ತು ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಧಾತುಭಾಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ತ ಚ ಮಾಸೇ ಸತ್ತ ಚ ದಿವಸೇ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಉಳಾರಪೂಜಂ ಪವತ್ತೇಸಿ। ತತ್ಥ ಅಸಙ್ಖೇಯ್ಯಾ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಾನಿ ಪಸಾದೇತ್ವಾ
ಅಥೇಕದಿವಸಂ
೫೦೭.
‘‘ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ತಿಟ್ಠನ್ತೋ, ದುಗ್ಗನ್ಧೋ ಪೂತಿ ವಾಯಸಿ।
ಮುಖಞ್ಚ ತೇ ಕಿಮಯೋ ಪೂತಿಗನ್ಧಂ, ಖಾದನ್ತಿ ಕಿಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ ಪುಬ್ಬೇ॥
೫೦೮.
‘‘ತತೋ ಸತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಓಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ।
ಖಾರೇನ ಪರಿಪ್ಫೋಸಿತ್ವಾ, ಓಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ॥
೫೦೯.
‘‘ಕಿಂ ನು ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಕತಂ।
ಕಿಸ್ಸಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ॥
೫೧೦.
‘‘ಅಹಂ
ಇಸ್ಸರೋ ಧನಧಞ್ಞಸ್ಸ, ಸುಪಹೂತಸ್ಸ ಮಾರಿಸ॥
೫೧೧.
‘‘ತಸ್ಸಾಯಂ ಮೇ ಭರಿಯಾ ಚ, ಧೀತಾ ಚ ಸುಣಿಸಾ ಚ ಮೇ।
ತಾ ಮಾಲಂ ಉಪ್ಪಲಞ್ಚಾಪಿ, ಪಚ್ಚಗ್ಘಞ್ಚ ವಿಲೇಪನಂ।
ಥೂಪಂ ಹರನ್ತಿಯೋ ವಾರೇಸಿಂ, ತಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ಮಯಾ॥
೫೧೨.
‘‘ಛಳಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ
ಥೂಪಪೂಜಂ ವಿವಣ್ಣೇತ್ವಾ, ಪಚ್ಚಾಮ ನಿರಯೇ ಭುಸಂ॥
೫೧೩.
‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಥೂಪಪೂಜಾಯ, ವತ್ತನ್ತೇ ಅರಹತೋ ಮಹೇ।
ಆದೀನವಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ, ವಿವೇಚಯೇಥ ನೇ ತತೋ॥
೫೧೪.
‘‘ಇಮಾ ಚ ಪಸ್ಸ ಅಯನ್ತಿಯೋ, ಮಾಲಧಾರೀ ಅಲಙ್ಕತಾ।
ಮಾಲಾವಿಪಾಕಂನುಭೋನ್ತಿಯೋ, ಸಮಿದ್ಧಾ ಚ ತಾ ಯಸಸ್ಸಿನಿಯೋ॥
೫೧೫.
‘‘ತಞ್ಚ
ನಮೋ ಕರೋನ್ತಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ, ವನ್ದನ್ತಿ ತಂ ಮಹಾಮುನಿಂ॥
೫೧೬.
‘‘ಸೋಹಂ ನೂನ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ಯೋನಿಂ ಲದ್ಧಾನ ಮಾನುಸಿಂ।
ಥೂಪಪೂಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಪುನಪ್ಪುನ’’ನ್ತಿ॥
೫೦೭-೮. ತತ್ಥ ದುಗ್ಗನ್ಧೋತಿ ಅನಿಟ್ಠಗನ್ಧೋ, ಕುಣಪಗನ್ಧಗನ್ಧೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪೂತಿ ವಾಯಸೀ’’ತಿ। ತತೋತಿ ದುಗ್ಗನ್ಧವಾಯನತೋ ಕಿಮೀಹಿ ಖಾಯಿತಬ್ಬತೋ ಚ ಉಪರಿ। ಸತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಓಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಸಞ್ಚೋದಿತಾ ಸತ್ತಾ ನಿಸಿತಧಾರಂ ಸತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಂ ವಣಮುಖಂ ಅವಕನ್ತನ್ತಿ। ಖಾರೇನ ಪರಿಪ್ಫೋಸಿತ್ವಾ, ಓಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ ಅವಕನ್ತಿತಟ್ಠಾನೇ ಖಾರೋದಕೇನ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಮ್ಪಿ ಅವಕನ್ತನ್ತಿ।
೫೧೦. ಇಸ್ಸರೋ ಧನಧಞ್ಞಸ್ಸ, ಸುಪಹೂತಸ್ಸಾತಿ ಅತಿವಿಯ ಪಹೂತಸ್ಸ
೫೧೧. ತಸ್ಸಾಯಂ ಮೇ ಭರಿಯಾ ಚ, ಧೀತಾ ಚ ಸುಣಿಸಾ ಚಾತಿ ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಅಯಂ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಭರಿಯಾ, ಅಯಂ ಧೀತಾ, ಅಯಂ ಸುಣಿಸಾ। ತಾ ದೇವಭೂತಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ವದತಿ। ಪಚ್ಚಗ್ಘನ್ತಿ ಅಭಿನವಂ। ಥೂಪಂ ಹರನ್ತಿಯೋ ವಾರೇಸಿನ್ತಿ ಥೂಪಂ ಪೂಜೇತುಂ ಉಪನೇನ್ತಿಯೋ ಧಾತುಂ ವಿವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿಂ। ತಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ಮಯಾತಿ ತಂ ಧಾತುವಿವಣ್ಣನಪಾಪಂ ಕತಂ ಸಮಾಚರಿತಂ ಮಯಾತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಪ್ಪತ್ತೋ ವದತಿ।
೫೧೨. ಛಳಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಮಯನ್ತಿ ತೇ ಪೇತೇ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ವದತಿ। ಪಚ್ಚತ್ತವೇದನಾತಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಅನುಭುಯ್ಯಮಾನದುಕ್ಖವೇದನಾ। ನಿರಯೇತಿ ಬಲದುಕ್ಖತಾಯ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ನಿರಯಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಆಹ।
೫೧೩. ಯೇ ಚ ಖೋ ಥೂಪಪೂಜಾಯ, ವತ್ತನ್ತೇ ಅರಹತೋ ಮಹೇತಿ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಥೂಪಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪೂಜಾಮಹೇ ಪವತ್ತಮಾನೇ ಅಹಂ ವಿಯ ಯೇ ಥೂಪಪೂಜಾಯ ಆದೀನವಂ ದೋಸಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ। ತೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ತತೋ ಪುಞ್ಞತೋ ವಿವೇಚಯೇಥ ವಿವೇಚಾಪಯೇಥ, ಪರಿಬಾಹಿರೇ ಜನಯೇಥಾತಿ ಅಞ್ಞಾಪದೇಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಮಹಾಜಾನಿಯತಂ ವಿಭಾವೇತಿ।
೫೧೪. ಆಯನ್ತಿಯೋತಿ ಮಾಲಾವಿಪಾಕನ್ತಿ ಥೂಪೇ ಕತಮಾಲಾಪೂಜಾಯ ವಿಪಾಕಂ ಫಲಂ। ಸಮಿದ್ಧಾತಿ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಮಿದ್ಧಾ। ತಾ ಯಸಸ್ಸಿನಿಯೋತಿ ತಾ ಪರಿವಾರವನ್ತಿಯೋ।
೫೧೫. ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನಾತಿ ತಸ್ಸ ಅತಿಪರಿತ್ತಸ್ಸ ಪೂಜಾಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಅಬ್ಭುತಂ ಲೋಮಹಂಸನಂ ಅತಿಉಳಾರಂ ವಿಪಾಕವಿಸೇಸಂ ದಿಸ್ವಾ। ನಮೋ ಕರೋನ್ತಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ, ವನ್ದನ್ತಿ ತಂ ಮಹಾಮುನಿನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ ಕಸ್ಸಪ, ಇಮಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ತಂ ಉತ್ತಮಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಭೂತಂ ವನ್ದನ್ತಿ ಅಭಿವಾದೇನ್ತಿ, ನಮೋ ಕರೋನ್ತಿ ನಮಕ್ಕಾರಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೧೬. ಅಥ ‘‘ಸೋಹಂ ನೂನಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ। ತಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಏವಂ ಪೇತೇನ ವುತ್ತೋ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ।
ಧಾತುವಿವಣ್ಣಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಇತಿ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪೇತವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ
ದಸವತ್ಥುಪಟಿಮಣ್ಡಿತಸ್ಸ
ತತಿಯಸ್ಸ ಚೂಳವಗ್ಗಸ್ಸ ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।