೯. ನವಕನಿಪಾತೋ
೧. ಭೂತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ
ನವಕನಿಪಾತೇ ಯದಾ ದುಕ್ಖನ್ತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಭೂತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ। ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸೇನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ‘‘ಉಸಭಂ ಪವರ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿತ್ಥವಿ।
ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾಕೇತನಗರಸ್ಸ ದ್ವಾರಗಾಮೇ ಮಹಾವಿಭವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತಸ್ಸ ಕಿರ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಜಾತಾ ಜಾತಾ ದಾರಕಾ ಬದ್ಧಾಘಾತೇನ ಏಕೇನ ಯಕ್ಖೇನ ಖಾದಿತಾ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕತ್ತಾ ಭೂತಾ ಆರಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು। ಯಕ್ಖೋ ಪನ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗತೋ, ಪುನ ನಾಗಮಾಸಿ। ನಾಮಕರಣದಿವಸೇ ಚಸ್ಸ ‘‘ಏವಂ ಕತೇ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಾ ಪರಿಹರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಭೂತೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು। ಸೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಬಲೇನ ಅನನ್ತರಾಯೋ ವಡ್ಢಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ ಅಹೇಸು’’ನ್ತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವಿಭವಕಿತ್ತನೇ ವಿಯ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಸಾಕೇತೇ ವಸನ್ತೇ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ। ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಜಕರಣಿಯಾ ನಾಮ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಲೇಣೇ ವಸನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ॰ ಥೇರ ೧.೭.೨೦-೨೮) –
‘‘ಉಸಭಂ ಪವರಂ ವೀರಂ, ಮಹೇಸಿಂ ವಿಜಿತಾವಿನಂ।
ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನಪ್ಪಸೀದತಿ॥
‘‘ಹಿಮವಾ ವಾಪರಿಮೇಯ್ಯೋ, ಸಾಗರೋವ ದುರುತ್ತರೋ।
ತಥೇವ ಝಾನಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನಪ್ಪಸೀದತಿ॥
‘‘ವಸುಧಾ
ತಥೇವ ಸೀಲಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನಪ್ಪಸೀದತಿ॥
‘‘ಅನಿಲಞ್ಜಸಾಸಙ್ಖುಬ್ಭೋ
ತಥೇವ ಞಾಣಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನಪ್ಪಸೀದತಿ॥
‘‘ಇಮಾಹಿ ಚತುಗಾಥಾಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೇನಸವ್ಹಯೋ।
ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಥವಿತ್ವಾನ, ಸಿದ್ಧತ್ಥಂ ಅಪರಾಜಿತಂ॥
‘‘ಚತುನ್ನವುತಿಕಪ್ಪಾನಿ, ದುಗ್ಗತಿಂ ನುಪಪಜ್ಜಥ।
ಸುಗತಿಂ ಸುಖಸಮ್ಪತ್ತಿಂ, ಅನುಭೋಸಿಮನಪ್ಪಕಂ॥
‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಥವಿತ್ವಾ ಲೋಕನಾಯಕಂ।
ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಥೋಮನಾಯ ಇದಂ ಫಲಂ॥
‘‘ಚಾತುದ್ದಸಮ್ಹಿ ಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಚತುರೋ ಆಸುಮುಗ್ಗತಾ।
ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ॥
‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ॰… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ॥
ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಞಾತೀನಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಸಾಕೇತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ತೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಿಯಮಾನೋ ಅಞ್ಜನವನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನ ಅತ್ತನಾ ವಸಿತಟ್ಠಾನಮೇವ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಗಮನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ಞಾತಕಾ ‘‘ಇಧೇವ, ಭನ್ತೇ, ವಸಥ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ನ ಕಿಲಮಿಸ್ಸಥ, ಮಯಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಞೇನ ವಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಥೇರಂ ಯಾಚಿಂಸು। ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ವಿವೇಕಾಭಿರತಿಂ ತತ್ಥ ಚ ಫಾಸುವಿಹಾರಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ –
೫೧೮.
‘‘ಯದಾ ದುಕ್ಖಂ ಜರಾಮರಣನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ, ಅವಿದ್ದಸೂ ಯತ್ಥ ಸಿತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ।
ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಸತೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೧೯.
‘‘ಯದಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾವಹನಿಂ ವಿಸತ್ತಿಕಂ, ಪಪಞ್ಚಸಙ್ಘಾತದುಖಾಧಿವಾಹಿನಿಂ।
ತಣ್ಹಂ ಪಹನ್ತ್ವಾನ ಸತೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೦.
‘‘ಯದಾ
ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸಿತ್ವ ಸತೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೧.
‘‘ಯದಾ
ಭಾವೇತಿ ಸಞ್ಞೋಜನಬನ್ಧನಚ್ಛಿದಂ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೨.
‘‘ಯದಾ ನಭೇ ಗಜ್ಜತಿ ಮೇಘದುನ್ದುಭಿ, ಧಾರಾಕುಲಾ ವಿಹಗಪಥೇ ಸಮನ್ತತೋ।
ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಪಬ್ಭಾರಗತೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೩.
‘‘ಯದಾ
ತೀರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸುಮನೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೪.
‘‘ಯದಾ ನಿಸೀಥೇ ರಹಿತಮ್ಹಿ ಕಾನನೇ, ದೇವೇ ಗಳನ್ತಮ್ಹಿ ನದನ್ತಿ ದಾಠಿನೋ।
ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಪಬ್ಭಾರಗತೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೫.
‘‘ಯದಾ ವಿತಕ್ಕೇ ಉಪರುನ್ಧಿಯತ್ತನೋ, ನಗನ್ತರೇ ನಗವಿವರಂ ಸಮಸ್ಸಿತೋ।
ವೀತದ್ದರೋ ವೀತಖಿಲೋವ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತಿ॥
೫೨೬.
‘‘ಯದಾ ಸುಖೀ ಮಲಖಿಲಸೋಕನಾಸನೋ,
ನಿರಗ್ಗಳೋ ನಿಬ್ಬನಥೋ ವಿಸಲ್ಲೋ।
ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಬ್ಯನ್ತಿಕತೋವ ಝಾಯತಿ,
ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ನ ವಿನ್ದತೀ’’ತಿ॥ – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
ತತ್ಥಾಯಂ ಜರಾ। ಭೇದೋ ಮರಣಂ। ಜರಾಮರಣಸೀಸೇನ ಚೇತ್ಥ ಜರಾಮರಣವನ್ತೋ ಧಮ್ಮಾ ಗಹಿತಾ। ‘‘ತಯಿದಂ ಜರಾಮರಣಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಅವಿದ್ದಸೂ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಯತ್ಥ ಯಸ್ಮಿಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕೇ ಸಿತಾ ಪಟಿಬನ್ಧಾ ಅಲ್ಲೀನಾ, ತಂ ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ, ಏತ್ತಕಂ ದುಕ್ಖಂ, ನ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಸಹಿತಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಜಾನಿತ್ವಾ, ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು, ಯದಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಝಾಯತಿ। ತತೋ ವಿಪಸ್ಸನಾರತಿತೋ ಮಗ್ಗಫಲರತಿತೋ ಚ ಪರಮತರಂ ಉತ್ತಮತರಂ ರತಿಂ ನ ವಿನ್ದತಿ ನಪ್ಪಟಿಲಭತಿ। ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –
‘‘ಯತೋ ಯತೋ ಸಮ್ಮಸತಿ, ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ।
ಲಭತೀ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ, ಅಮತಂ ತಂ ವಿಜಾನತಂ॥
‘‘ಪಠಬ್ಯಾ ಏಕರಜ್ಜೇನ, ಸಗ್ಗಸ್ಸ ಗಮನೇನ ವಾ।
ಸಬ್ಬಲೋಕಾಧಿಪಚ್ಚೇನ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ವರ’’ನ್ತಿ॥ (ಧ॰ ಪ॰ ೩೭೪, ೧೭೮)।
ಏವಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾವಹನಿನ್ತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಆಯತಿಂ ಪವತ್ತಿಂ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ತಣ್ಹಂ। ಸಾ ಹಿ ವಿಸತಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಾಲಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಟಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಕ್ಕತೀತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಂ ಹರತೀತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಂವಾದಿಕಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಮೂಲಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಫಲಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಪರಿಭೋಗಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ, ವಿಸಾಲಾ ವಾ ಪನ ಸಾ ತಣ್ಹಾ ರೂಪೇ ಸದ್ದೇ ಗನ್ಧೇ ರಸೇ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮೇ ಕುಲೇ ಪಪಞ್ಚಸಙ್ಘಾತದುಖಾಧಿವಾಹಿನಿನ್ತಿ ಸತ್ತಸನ್ತಾನಂ ಸಂಸಾರೇ ಪಪಞ್ಚೇನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೀತಿ ಪಪಞ್ಚಾ, ರಾಗಾದಯೋ ಮಾನಾದಯೋ ಚ। ತೇ ಏವ ಪವತ್ತಿದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾತಟ್ಠೇನ ಸಙ್ಘಾತಾ, ಸದರಥಪರಿಳಾಹಸಭಾವತ್ತಾ ದುಕ್ಖಞ್ಚಾತಿ ಪಪಞ್ಚಸಙ್ಘಾತದುಖಂ, ತಸ್ಸ ಅಧಿವಾಹತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತನತೋ ಪಪಞ್ಚಸಙ್ಘಾತದುಖಾಧಿವಾಹಿನೀ। ತಂ ತಣ್ಹಂ ಪಹನ್ತ್ವಾನಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ।
ಸಿವನ್ತಿ ದ್ವೇಚತುರಙ್ಗಗಾಮಿನಂ, ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಞ್ಚೇತ್ಥ ವಿಭತ್ತಿಅಲೋಪೋ ಕತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾದೀಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಮಗ್ಗೇಸು ಉತ್ತಮತ್ತಾ ಮಗ್ಗುತ್ತಮಂ। ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಮಗ್ಗಾನಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ’’ತಿಆದಿ (ಧ॰ ಪ॰ ೨೭೩)। ಸಬ್ಬೇಹಿ ಕಿಲೇಸಮಲೇಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ಸೋಧನತೋ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಸೋಧನಂ। ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾತಿ ಪಟಿವೇಧಪಞ್ಞಾಯ ಭಾವನಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ।
ಸೋಕಹೇತೂನಂ ಅಭಾವತೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ಸೋಕಾಭಾವಹೇತುತೋ ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಸೋಕೋತಿ ಅಸೋಕಂ। ತಥಾ ವಿಗತರಾಗಾದಿರಜತ್ತಾ ವಿರಜಂ। ನ ಕೇನಚಿ ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಅಸಙ್ಖತಂ। ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ವೂಪಸಮಭಾವತೋ, ಸಂಸಾರದುಕ್ಖದ್ದಿತೇಹಿ ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬತೋ ಚ ಸನ್ತಂ ಪದಂ। ಸಬ್ಬೇಹಿ ಕಿಲೇಸಮಲೇಹಿ ಸತ್ತಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಸೋಧನನಿಮಿತ್ತತೋ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಸೋಧನಂ। ಭಾವೇತೀತಿ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಅಭಿಸಮೇತಿ। ಬಹುಕ್ಖತ್ತುಞ್ಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಿಸಮಯಂ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಆಲಮ್ಬಕೇ ಲಬ್ಭಮಾನವಿಸೇಸಕಂ ಆಲಮ್ಬಿತಬ್ಬೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ। ಸಂಯೋಜನಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಬನ್ಧನಾನಂ ಛೇದನತೋ ಸಂಯೋಜನಬನ್ಧನಚ್ಛಿದಂ। ನಿಮಿತ್ತಞ್ಹೇತ್ಥ ಕತ್ತುಭಾವೇನ ಉಪಚಾರಿತಂ, ಯಥಾ ಅರಿಯಭಾವಕರಾನಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನೀತಿ। ಯಥಾ ಪುರಿಮಗಾಥಾಸು ಯದಾ ಝಾಯತಿ, ತದಾ
ಏವಂ ಥೇರೋ ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಅನುಪನೇತ್ವಾವ ಚತುಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧಕಿತ್ತನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಾ ವಸಿತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ವಿವಿತ್ತಭಾವೇನ ಫಾಸುತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯದಾ ನಭೇ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ। ತತ್ಥ ನಭೇತಿ ಆಕಾಸೇ। ಸಿನಿದ್ಧಗಮ್ಭೀರನಿಗ್ಘೋಸತಾಯ ಮೇಘೋಯೇವ ದುನ್ದುಭಿ ಮೇಘದುನ್ದುಭಿ। ಸಮನ್ತತೋ ಪಗ್ಘರನ್ತೀಹಿ ಧಾರಾಹಿ ಆಕುಲಾತಿ ಧಾರಾಕುಲಾ। ವಿಹಗಾನಂ ಪಕ್ಖೀನಂ ಗಮನಮಗ್ಗತ್ತಾ ವಿಹಗಪಥೇ ನಭೇತಿ ಯೋಜನಾ। ತತೋತಿ ಝಾನರತಿತೋ।
ಕುಸುಮಾಕುಲಾನನ್ತಿ ವಿಚಿತ್ತವಾನೇಯ್ಯವಟಂಸಕಾನನ್ತಿ ವನೇ ಜಾತತ್ತಾ ಸುಮನೋ ಝಾಯತಿ।
ನಿಸೀಥೇತಿ ರತ್ತಿಯಂ। ರಹಿತಮ್ಹೀತಿ, ಜನಸಮ್ಬಾಧವಿರಹಿತೇ ವಿವಿತ್ತೇ। ದೇವೇತಿ ಮೇಘೇ। ಗಳನ್ತಮ್ಹೀತಿ ವುಟ್ಠಿಧಾರಾಯೋ ಪಗ್ಘರನ್ತೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ। ದಾಠಿನೋತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಯೋ ಪಟಿಪಕ್ಖಸತ್ತಾ। ತೇ ಹಿ ದಾಠಾವುಧಾತಿ ‘‘ದಾಠಿನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ನದನ್ತಿ ದಾಠಿನೋತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಜನವಿವೇಕದಸ್ಸನತ್ಥಮೇವ ಗಹಿತಂ।
ವಿತಕ್ಕೇ ಉಪರುನ್ಧಿಯತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತಸನ್ತಾನಪರಿಯಾಪನ್ನತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಕೇ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇ ಪಟಿಪಕ್ಖಬಲೇನ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ। ಅತ್ತನೋತಿ ವಾ ಇದಂ ವಿನ್ದತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ ‘‘ತತೋ ರತಿಂ ಪರಮತರಂ ಅತ್ತನಾ ನ ವಿನ್ದತೀ’’ತಿ। ನಗನ್ತರೇತಿ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ। ನಗವಿವರನ್ತಿ ಪಬ್ಬತಗುಹಂ ಪಬ್ಭಾರಂ ವಾ। ಸಮಸ್ಸಿತೋತಿ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಉಪಗತೋ। ವೀತದ್ದರೋತಿ ವಿಗತಕಿಲೇಸದರಥೋ। ವೀತಖಿಲೋತಿ ಪಹೀನಚೇತೋಖಿಲೋ।
ಸುಖೀತಿ ಝಾನಾದಿಸುಖೇನ ಸುಖಿತೋ। ಮಲಖಿಲಸೋಕನಾಸನೋತಿ ರಾಗಾದೀನಂ ಮಲಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಚ ಚೇತೋಖಿಲಾನಂ ಞಾತಿವಿಯೋಗಾದಿಹೇತುಕಸ್ಸ ಸೋಕಸ್ಸ ಚ ಪಹಾಯಕೋ। ನಿರಗ್ಗಳೋತಿ, ಅಗ್ಗಳಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅವಿಜ್ಜಾ ನಿಬ್ಬಾನಪುರಪವೇಸನಿವಾರಣತೋ, ತದಭಾವತೋ ನಿರಗ್ಗಳೋ। ನಿಬ್ಬನಥೋತಿ ನಿತಣ್ಹೋ। ವಿಸಲ್ಲೋತಿ, ವಿಗತರಾಗಾದಿಸಲ್ಲೋ। ಸಬ್ಬಾಸವೇತಿ, ಕಾಮಾಸವಾದಿಕೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಆಸವೇ। ಬ್ಯನ್ತಿಕತೋತಿ ಬ್ಯನ್ತಿಕತಾವೀ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ವಿಗತನ್ತೇ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರತ್ಥಂ ಯದಾ ಝಾಯತಿ, ತತೋ ಝಾನರತಿತೋ ಪರಮತರಂ ರತಿಂ ನ ವಿನ್ದತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಏವಂ ಪನ ವತ್ವಾ ಥೇರೋ ಅಜಕರಣೀತೀರಮೇವ ಗತೋ।
ಭೂತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನವಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।