೫೬. ಯಸವಗ್ಗೋ

೧. ಯಸತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಛಪ್ಪಞ್ಞಾಸಮೇ ವಗ್ಗೇ ಪಠಮಾಪದಾನೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಓಗ್ಗಯ್ಹಾತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಯಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಹಾನುಭಾವೋ ನಾಗರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅತ್ತನೋ ಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ, ಭಗವನ್ತಂ ಮಹಗ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸಿ, ಏಕೇಕಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮಹಗ್ಘೇನೇವ ಪಚ್ಚೇಕದುಸ್ಸಯುಗೇನ ಸಬ್ಬೇನ ಚ ಸಮಣಪರಿಕ್ಖಾರೇನ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡಲಂ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಪೂಜೇಸಿ। ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ। ಏವಂ ಸೋ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಮಹಾವಿಭವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಸುಜಾತಾಯ ಭಗವತೋ ಖೀರಪಾಯಾಸಂ ದಿನ್ನಾಯ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಯಸೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ ಪರಮಸುಖುಮಾಲೋ। ತಸ್ಸ ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ ಹೋನ್ತಿ – ಏಕೋ ಹೇಮನ್ತಿಕೋ, ಏಕೋ ಗಿಮ್ಹಿಕೋ, ಏಕೋ ವಸ್ಸಿಕೋತಿ। ಸೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ನಿಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ತೂರಿಯೇಹಿ ಪರಿಚಾರಯಮಾನೋ ವಸತಿ, ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಂ ನ ಓತರತಿ। ಹೇಮನ್ತಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಸುಫುಸಿತವಾತಪಾನಕವಾಟೇ ತತ್ಥೇವ ಪಟಿವಸತಿ। ಗಿಮ್ಹಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ಬಹುಕವಾಟವಾತಪಾನಜಾಲಾಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನೇ ತತ್ಥೇವ ವಸತಿ। ಹತ್ಥಪಾದಾನಂ ಸುಖುಮಾಲತಾಯ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸಜ್ಜಾದಿಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ। ಸಿಮ್ಬಲಿತುಲಾದಿಪುಣ್ಣಸಭಾವೇ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಉಪಧಾನಾನಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ। ಏವಂ ದೇವಲೋಕೇ ದೇವಕುಮಾರೋ ವಿಯ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತಸ್ಸ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಯಮಾನಸ್ಸ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ನಿದ್ದಾ ಓಕ್ಕಮಿ, ಪರಿಜನಸ್ಸಾಪಿ ನಿದ್ದಾ ಓಕ್ಕಮಿ, ಸಬ್ಬರತ್ತಿಯೋ ಚ ತೇಲಪದೀಪೋ ಝಾಯತಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅದ್ದಸ ಸಕಂ ಪರಿಜನಂ ಸುಪನ್ತಂ ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಕಚ್ಛೇ ವೀಣಂ, ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಕಣ್ಠೇ ಮುದಿಙ್ಗಂ, ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಕಚ್ಛೇ ಆಳಮ್ಬರಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಿಕೇಸಿಕಂ, ವಿಕ್ಖೇಳಿಕಂ, ಅಞ್ಞಾ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತಿಯೋ ಹತ್ಥಪತ್ತಂ ಸುಸಾನಂ ಮಞ್ಞೇ, ದಿಸ್ವಾನಸ್ಸ ಆದೀನವೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಾಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ – ‘‘ಉಪದ್ದುತಂ ವತ ಭೋ, ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ ವತ ಭೋ’’ತಿ।

ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸುವಣ್ಣಪಾದುಕಾಯೋ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಯೇನ ನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಅಮನುಸ್ಸಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿಂಸು – ‘‘ಮಾ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯಮಕಾಸಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯೇನ ನಗರದ್ವಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಅಮನುಸ್ಸಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿಂಸು – ‘‘ಮಾ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯಮಕಾಸಿ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಇಸಿಪತನಂ ಮಿಗದಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮತಿ, ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಚಙ್ಕಮಾ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ – ‘‘ಉಪದ್ದುತಂ ವತ ಭೋ, ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ ವತ ಭೋ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ ಖೋ, ಯಸ, ಅನುಪದ್ದುತಂ, ಇದಂ ಅನುಪಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಏಹಿ, ಯಸ, ನಿಸೀದ, ಧಮ್ಮಂ ತೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ, ‘‘ಇದಂ ಕಿರ ಅನುಪದ್ದುತಂ, ಇದಂ ಅನುಪಸ್ಸಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಹಟ್ಠೋ ಉದಗ್ಗೋ ಸುವಣ್ಣಪಾದುಕಾಹಿ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ, ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಖೋ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ। ಯದಾ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಂ ಮುದುಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತಂ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮುದಯಂ ನಿರೋಧಂ ಮಗ್ಗಂ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ।

ಅಥ ಖೋ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಯೇನ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪುತ್ತೋ ತೇ ಗಹಪತಿ ಯಸೋ ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ, ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ, ಚತುದ್ದಿಸಾ ಅಸ್ಸದೂತೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸಾಮಂಯೇವ ಯೇನ ಇಸಿಪತನಂ ಮಿಗದಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ, ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ, ಸುವಣ್ಣಪಾದುಕಾನಂ ನಿಕ್ಖೇಪಂ, ದಿಸ್ವಾನ ತಂಯೇವ ಅನುಗಮಾಸಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೇಯ್ಯಂ, ಯಥಾ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನಂ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೇಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ತೇನ ಹಿ ಗಹಪತಿ ನಿಸೀದ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನಂ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸೀತಿ। ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ‘‘ಇಧೇವ ಕಿರಾಹಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನಂ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹಟ್ಠೋ ಉದಗ್ಗೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ, ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ…ಪೇ॰… ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಅತ್ಥು ಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ಭನ್ತೇ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ , ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ। ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ, ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ। ಸೋವ ಲೋಕೇ ಪಠಮಂ ಉಪಾಸಕೋ ಅಹೋಸಿ ತೇವಾಚಿಕೋ।

ಅಥ ಖೋ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಿತುನೋ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಯಥಾದಿಟ್ಠಂ ಯಥಾವಿದಿತಂ ಭೂಮಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಯವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಸಸ್ಸ ಖೋ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಿತುನೋ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಯಥಾದಿಟ್ಠಂ ಯಥಾವಿದಿತಂ ಭೂಮಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಅಭಬ್ಬೋ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಕಭೂತೋ, ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಸಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾತಾ ತೇ ತಾತ, ಯಸ, ಪರಿದೇವಸೋಕಸಮಾಪನ್ನಾ, ದೇಹಿ ಮಾತುಯಾ ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಲ್ಲೋಕೇಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಯಸ್ಸ ಸೇಕ್ಖೇನ ಞಾಣೇನ ಸೇಕ್ಖೇನ ದಸ್ಸನೇನ ಧಮ್ಮೋ ದಿಟ್ಠೋ ವಿದಿತೋ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತಯಾ, ತಸ್ಸ ಯಥಾದಿಟ್ಠಂ ಯಥಾವಿದಿತಂ ಭೂಮಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಭಬ್ಬೋ ನು ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಕಭೂತೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಯಸಸ್ಸ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸೇಕ್ಖೇನ ಞಾಣೇನ ಸೇಕ್ಖೇನ ದಸ್ಸನೇನ ಧಮ್ಮೋ ದಿಟ್ಠೋ ವಿದಿತೋ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತಯಾ, ತಸ್ಸ ಯಥಾದಿಟ್ಠಂ ಯಥಾವಿದಿತಂ ಭೂಮಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಅಭಬ್ಬೋ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಕಭೂತೋ’’ತಿ। ‘‘ಲಾಭಾ, ಭನ್ತೇ, ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ, ಸುಲದ್ಧಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ , ಯಥಾ ಯಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಅಜ್ಜತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಯಸೇನ ಕುಲಪುತ್ತೇನ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನಾ’’ತಿ । ‘‘ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ’’। ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ , ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಅಥ ಖೋ ಯಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಸೇಟ್ಠಿಮ್ಹಿ ಗಹಪತಿಮ್ಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ – ‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚರ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ, ಸಾವ ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸಿ।

೧. ಅರಹಾ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಓಗ್ಗಯ್ಹಾತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸಮುದ್ದನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಮುದ್ದಾಯ ಸಂ ಸುಟ್ಠು ದಸ್ಸೇತಬ್ಬತೋ ಸಮುದ್ದೋ, ಅಥ ವಾ ಸಂ ಸುಟ್ಠು ಉದಿಯತಿ ಖೋಭಿಯತಿ ಪಸೋಧಿಯತಿ ಘೋಸನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಲುಳಿಯತೀತಿ ಸಮುದ್ದೋ, ಮಹನ್ತೋ ಚ ಸೋ ಸಮುದ್ದೋ ಚಾತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ತಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ। ಓಗ್ಗಯ್ಹಾತಿ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಭವನಂ ಮೇ ಸುಮಾಪಿತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭವನ್ತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ ನಿವಸನ್ತಿ ಚತೂಹಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಭವನಂ, ಮಯ್ಹಂ ತಂ ಭವನಂ ತಂ ವಿಮಾನಂ ತಂ ಪಾಸಾದಂ ಪಞ್ಚಪಾಕಾರಕೂಟಾಗಾರೇಹಿ ಸಂ ಸುಟ್ಠು ಮಾಪಿತಂ ನಗರಂ, ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಸುಟ್ಠು ನಿಮ್ಮಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸುನಿಮ್ಮಿತಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ ಸುಮಹನ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಭೂತಾ ಇತಾ ಗತಾ ಪವತ್ತಾ ಖಣಿತಾ ಕತಾತಿ ಪೋಕ್ಖರಣೀ, ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಪುಪ್ಫಪುಲಿನತಿತ್ಥಮಧುರೋದಕಾದೀಹಿ ಸುಟ್ಠು ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ನಿಮ್ಮಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚಕ್ಕವಾಕೂಪಕೂಜಿತಾತಿ ಚಕ್ಕವಾಕಕುಕ್ಕುಟಹಂಸಾದೀಹಿ ಕೂಜಿತಾ ಘೋಸಿತಾ ನಾದಿತಾ ಸಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಇತೋ ಪರಂ ನದೀವನದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಪಾದಪಪಕ್ಖೀನಂ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ದಸ್ಸನಞ್ಚ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ದಾನಕ್ಕಮಞ್ಚ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।

ಲೋಕಾಹುತಿಪಟಿಗ್ಗಹನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಲೋಕೇ ಆಹುತಿ ಲೋಕಾಹುತಿ, ಕಾಮರೂಪಾರೂಪಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಆಹುತಿಂ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಲೋಕಾಹುತಿಪಟಿಗ್ಗಹಂ, ಸುಮೇಧಂ ಭಗವನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಬ್ಯಾಕರಣದಾನಞ್ಚ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಫಲಞ್ಚ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ।

ಯಸತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೨. ನದೀಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ದುತಿಯಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ನದೀಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಅತ್ತನಾ ರೋಪಿತಸ್ಸ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಮನೋಸಿಲಾವಣ್ಣಂ ಏಕಂ ಅಮ್ಬಫಲಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಾತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಘರಾವಾಸಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತೀಹಿ ತಾಪಸಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ವಿಹರತಿ। ನದೀತೀರೇ ವಸನತೋ ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತತಾಯ ಚ ನದೀಕಸ್ಸಪೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ। ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಸಪರಿಸಸ್ಸ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ಭಗವತೋ ಗಯಾಸೀಸೇ ಆದಿತ್ತಪರಿಯಾಯ ದೇಸನಾಯ (ಮಹಾವ॰ ೫೪; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೪.೨೮) ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ।

ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಸತ್ಥಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ತಯೋ ಭಾತಿಕಜಟಿಲೇ ದಮೇತುಂ ಯೇನ ಉರುವೇಲಾ ತದವಸರಿ। ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉರುವೇಲಾಯಂ ತಯೋ ಜಟಿಲಾ ಪಟಿವಸನ್ತಿ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ನದೀಕಸ್ಸಪೋ ಗಯಾಕಸ್ಸಪೋತಿ, ತೇಸು ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಜಟಿಲಸತಾನಂ ನಾಯಕೋ ಹೋತಿ ವಿನಾಯಕೋ ಅಗ್ಗೋ ಪಮುಖೋ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ, ನದೀಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಿಣ್ಣಂ ಜಟಿಲಸತಾನಂ ನಾಯಕೋ ಹೋತಿ ವಿನಾಯಕೋ ಅಗ್ಗೋ ಪಮುಖೋ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ, ಗಯಾಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಜಟಿಲಸತಾನಂ ನಾಯಕೋ ಹೋತಿ ವಿನಾಯಕೋ ಅಗ್ಗೋ ಪಮುಖೋ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯೇನ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚೇ ತೇ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಗರು, ವಸೇಯ್ಯಾಮ ಏಕರತ್ತಂ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ’’ತಿ। ನ ಖೋ ಮೇ, ಮಹಾಸಮಣ, ಗರು, ಚಣ್ಡೇತ್ಥ ನಾಗರಾಜಾ ಇದ್ಧಿಮಾ ಆಸಿವಿಸೋ ಘೋರವಿಸೋ, ಸೋ ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀತಿ। ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಏತದವೋಚ…ಪೇ॰… ತತಿಯಮ್ಪಿ…ಪೇ॰… ಸೋ ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀತಿ। ಅಪ್ಪೇವ ಮಂ ನ ವಿಹೇಠೇಯ್ಯ, ಇಙ್ಘ ತ್ವಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಅನುಜಾನಾಹಿ ಅಗ್ಯಾಗಾರನ್ತಿ । ವಿಹರ, ಮಹಾಸಮಣ, ಯಥಾಸುಖನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ।

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸೋ ನಾಗೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪವಿಟ್ಠಂ, ದಿಸ್ವಾ ದುಮ್ಮನೋ ಪಧೂಪಾಯಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ಅನುಪಹಚ್ಚ ಛವಿಞ್ಚ ಚಮ್ಮಞ್ಚ ಮಂಸಞ್ಚ ನ್ಹಾರುಞ್ಚ ಅಟ್ಠಿಞ್ಚ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಞ್ಚ ತೇಜಸಾ ತೇಜಂ ಪರಿಯಾದಿಯೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಪಧೂಪಾಯಿ। ಅಥ ಖೋ ಸೋ ನಾಗೋ ಮಕ್ಖಂ ಅಸಹಮಾನೋ ಪಜ್ಜಲಿ। ಭಗವಾಪಿ ತೇಜೋಧಾತುಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಜ್ಜಲಿ। ಉಭಿನ್ನಂ ಸಜೋತಿಭೂತಾನಂ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಆದಿತ್ತಂ ವಿಯ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ। ಅಥ ಖೋ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಅಭಿರೂಪೋ ವತ, ಭೋ, ಮಹಾಸಮಣೋ ನಾಗೇನ ವಿಹೇಠಿಯತೀ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ತಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ಅನುಪಹಚ್ಚ ಛವಿಞ್ಚ ಚಮ್ಮಞ್ಚ ಮಂಸಞ್ಚ ನ್ಹಾರುಞ್ಚ ಅಟ್ಠಿಞ್ಚ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಞ್ಚ ತೇಜಸಾ ತೇಜಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ತೇ, ಕಸ್ಸಪ, ನಾಗೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನೋ ಅಸ್ಸ ತೇಜಸಾ ತೇಜೋ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಚಣ್ಡಸ್ಸ ನಾಗರಾಜಸ್ಸ ಇದ್ಧಿಮತೋ ಆಸಿವಿಸಸ್ಸ ಘೋರವಿಸಸ್ಸ ತೇಜಸಾ ತೇಜಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

‘‘ನೇರಞ್ಜರಾಯಂ ಭಗವಾ, ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಅವೋಚ।

ಸಚೇ ತೇ ಕಸ್ಸಪ ಅಗರು, ವಿಹರೇಮು ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಮ್ಹೀ’’ತಿ॥

‘‘ನ ಖೋ ಮೇ ಮಹಾಸಮಣ ಗರು, ಫಾಸುಕಾಮೋವ ತಂ ನಿವಾರೇಮಿ।

ಚಣ್ಡೇತ್ಥ ನಾಗರಾಜಾ, ಇದ್ಧಿಮಾ ಆಸಿವಿಸೋ ಘೋರವಿಸೋ।

ಸೋ ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀ’’ತಿ॥

‘‘ಅಪ್ಪೇವ ಮಂ ನ ವಿಹೇಠೇಯ್ಯ, ಇಙ್ಘ ತ್ವಂ ಕಸ್ಸಪ ಅನುಜಾನಾಹಿ ಅಗ್ಯಾಗಾರನ್ತಿ।

ದಿನ್ನನ್ತಿ ನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ಅಭೀತೋ ಪಾವಿಸಿ ಭಯಮತೀತೋ॥

‘‘ದಿಸ್ವಾ ಇಸಿಂ ಪವಿಟ್ಠಂ, ಅಹಿನಾಗೋ ದುಮ್ಮನೋ ಪಧೂಪಾಯಿ।

ಸುಮನಮನಸೋ ಅಧಿಮನೋ, ಮನುಸ್ಸನಾಗೋಪಿ ತತ್ಥ ಪಧೂಪಾಯಿ॥

‘‘ಮಕ್ಖಞ್ಚ ಅಸಹಮಾನೋ, ಅಹಿನಾಗೋ ಪಾವಕೋವ ಪಜ್ಜಲಿ।

ತೇಜೋಧಾತುಸುಕುಸಲೋ, ಮನುಸ್ಸನಾಗೋಪಿ ತತ್ಥ ಪಜ್ಜಲಿ॥

‘‘ಉಭಿನ್ನಂ ಸಜೋತಿಭೂತಾನಂ,

ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಆದಿತ್ತಂ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ।

ಉದಿಚ್ಛರೇ ಜಟಿಲಾ, ಅಭಿರೂಪೋ ವತ ಭೋ ಮಹಾಸಮಣೋ।

ನಾಗೇನ ವಿಹೇಠಿಯತೀತಿ ಭಣನ್ತಿ॥

‘‘ಅಥ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ, ಹತಾ ನಾಗಸ್ಸ ಅಚ್ಚಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ।

ಇದ್ಧಿಮತೋ ಪನ ಠಿತಾ, ಅನೇಕವಣ್ಣಾ ಅಚ್ಚಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ॥

‘‘ನೀಲಾ ಅಥ ಲೋಹಿತಿಕಾ, ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಾ ಪೀತಕಾ ಫಲಿಕವಣ್ಣಾಯೋ।

ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸ ಕಾಯೇ, ಅನೇಕವಣ್ಣಾ ಅಚ್ಚಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ॥

‘‘ಪತ್ತಮ್ಹಿ ಓದಹಿತ್ವಾ, ಅಹಿನಾಗಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸಿ।

ಅಯಂ ತೇ ಕಸ್ಸಪ ನಾಗೋ, ಪರಿಯಾದಿನ್ನೋ ಅಸ್ಸ ತೇಜಸಾ ತೇಜೋ’’ತಿ॥

ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಭಗವತೋ ಇಮಿನಾ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯೇನ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧೇವ, ಮಹಾಸಮಣ, ವಿಹರ, ಅಹಂ ತೇ ಧುವಭತ್ತೇನಾ’’ತಿ।

ಪಠಮಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ।

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಅಟ್ಠಂಸು ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹನ್ತಾ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಾ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತಂ, ತೇ ನು ಖೋ ತೇ, ಮಹಾಸಮಣ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ತ್ವಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಅಟ್ಠಂಸು ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹನ್ತಾ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಾ’’ತಿ। ಏತೇ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯಾತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ । ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ।

ದುತಿಯಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ।

ಅಥ ಖೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪುರಿಮಾಹಿ ವಣ್ಣನಿಭಾಹಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತಂ, ಕೋ ನು ಖೋ ಸೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ತ್ವಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪುರಿಮಾಹಿ ವಣ್ಣನಿಭಾಹಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ। ಏಸೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯಾತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಕ್ಕೋಪಿ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ । ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ।

ತತಿಯಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ।

ಅಥ ಖೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪುರಿಮಾಹಿ ವಣ್ಣನಿಭಾಹಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತಂ, ಕೋ ನು ಖೋ ಸೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ತ್ವಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪುರಿಮಾಹಿ ವಣ್ಣನಿಭಾಹಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ। ಏಸೋ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತಿ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯಾತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಾಪಿ ಸಹಮ್ಪತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ।

ಚತುತ್ಥಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಕೇವಲಕಪ್ಪಾ ಚ ಅಙ್ಗಮಗಧಾ ಪಹೂತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಆದಾಯ ಅಭಿಕ್ಕಮಿತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಮೇ ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ, ಕೇವಲಕಪ್ಪಾ ಚ ಅಙ್ಗಮಗಧಾ ಪಹೂತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಆದಾಯ ಅಭಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಚೇ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾಜನಕಾಯೇ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮಹಾಸಮಣಸ್ಸ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಅಭಿವಡ್ಢಿಸ್ಸತಿ, ಮಮ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಹೋ ನೂನ ಮಹಾಸಮಣೋ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಉತ್ತರಕುರುಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಅಕಾಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ಹಿಯ್ಯೋ ನಾಗಮಾಸಿ, ಅಪಿಚ ಮಯಂ ತಂ ಸರಾಮ, ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ನಾಗಚ್ಛತೀ’ತಿ, ಖಾದನೀಯಸ್ಸ ಚ ಭೋಜನೀಯಸ್ಸ ಚ ತೇ ಪಟಿವೀಸೋ ಠಪಿತೋ’’ತಿ। ನನು ತೇ, ಕಸ್ಸಪ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಮೇ ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಾ ಚ ಅಙ್ಗಮಗಧಾ ಪಹೂತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಆದಾಯ ಅಭಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಚೇ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾಜನಕಾಯೇ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮಹಾಸಮಣಸ್ಸ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಅಭಿವಡ್ಢಿಸ್ಸತಿ, ಮಮ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಹೋ ನೂನ ಮಹಾಸಮಣೋ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ತವ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಉತ್ತರಕುರುಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಅಕಾಸಿನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಚೇತಸಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ।

ಪಞ್ಚಮಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಧೋವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಪಾಣಿನಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ಧೋವತೂ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪರಿಮದ್ದೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಮಹತಿಂ ಸಿಲಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪಿ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪರಿಮದ್ದತೂ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಉತ್ತರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಕಕುಧೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಸಾಖಂ ಓನಾಮೇಸಿ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಉತ್ತರತೂ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಮಹತಿಂ ಸಿಲಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪಿ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೂ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಾಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಇಧ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಸಾಯಂ ಇಧ ಪೋಕ್ಖರಣೀ, ನಯಿಮಾ ಸಿಲಾ ಪುಬ್ಬೇ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಕೇನಿಮಾ ಸಿಲಾ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ನಯಿಮಸ್ಸ ಕಕುಧಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಸಾಖಾ ಓನತಾ, ಸಾಯಂ ಸಾಖಾ ಓನತಾ’’ತಿ? ಇಧ ಮೇ, ಕಸ್ಸಪ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಧೋವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಮಮ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಪಾಣಿನಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ಧೋವತೂ’’ತಿ। ಸಾಯಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಮನುಸ್ಸೇನ ಪಾಣಿನಾ ಖಣಿತಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ। ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪರಿಮದ್ದೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಮಮ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಮಹತಿಂ ಸಿಲಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪಿ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪರಿಮದ್ದತೂ’’ತಿ? ಸಾಯಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಮನುಸ್ಸೇನ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಸಿಲಾ। ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಉತ್ತರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಕಕುಧೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ಮಮ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಸಾಖಂ ಓನಾಮೇಸಿ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಉತ್ತರತೂ’’ತಿ? ಸ್ವಾಯಂ ಆಹರಹತ್ಥೋ ಕಕುಧೋ। ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಮಮ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಮಹತಿಂ ಸಿಲಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪಿ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೂ’’ತಿ? ಸಾಯಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಅಮನುಸ್ಸೇನ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಸಿಲಾತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ , ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಕ್ಕೋಪಿ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ।

ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಆಯಾಮಹ’’ನ್ತಿ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಯಾಯ ಜಮ್ಬುಯಾ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತತೋ ಫಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸೀದಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಮೇನ ತ್ವಂ, ಮಹಾಸಮಣ, ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತೋ, ಅಹಂ ತಯಾ ಪಠಮತರಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ, ಸೋ ತ್ವಂ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಯಾಯ ಜಮ್ಬುಯಾ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತತೋ ಫಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ। ಇದಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಜಮ್ಬುಫಲಂ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ರಸಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ। ‘‘ಅಲಂ, ಮಹಾಸಮಣ, ತ್ವಂಯೇವ ತಂ ಅರಹಸಿ, ತ್ವಂಯೇವ ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಮಂ ಪಠಮತರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಯಾಯ ಜಮ್ಬುಯಾ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತತೋ ಫಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವನಸಣ್ಡೇ ವಿಹಾಸಿ।

ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಮಹಾಸಮಣ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಆಯಾಮಹ’’ನ್ತಿ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಯಾಯ ಜಮ್ಬುಯಾ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಸಾ ಅವಿದೂರೇ ಅಮ್ಬೋ…ಪೇ॰… ತಸ್ಸಾ ಅವಿದೂರೇ ಆಮಲಕೀ…ಪೇ॰… ತಸ್ಸಾ ಅವಿದೂರೇ ಹರೀತಕೀ…ಪೇ॰… ತಾವತಿಂಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸೀದಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಮೇನ ತ್ವಂ, ಮಹಾಸಮಣ, ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತೋ, ಅಹಂ ತಯಾ ಪಠಮತರಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ, ಸೋ ತ್ವಂ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಕಸ್ಸಪ, ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ। ಇದಂ ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಪುಪ್ಫಂ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಸಿ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ । ‘‘ಅಲಂ, ಮಹಾಸಮಣ, ತ್ವಂಯೇವ ತಂ ಅರಹಸಿ, ತ್ವಂಯೇವ ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಮಂ ಪಠಮತರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರಿತುಕಾಮಾ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಕಟ್ಠಾನಿ ಫಾಲೇತುಂ। ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಜಟಿಲಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣಸ್ಸ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೋ ಯಥಾ ಮಯಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ ಕಟ್ಠಾನಿ ಫಾಲೇತು’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಫಾಲಿಯನ್ತು, ಕಸ್ಸಪ, ಕಟ್ಠಾನೀ’’ತಿ। ‘‘ಫಾಲಿಯನ್ತು, ಮಹಾಸಮಣಾ’’ತಿ। ಸಕಿದೇವ ಪಞ್ಚ ಕಟ್ಠಸತಾನಿ ಫಾಲಿಯಿಂಸು। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಕಟ್ಠಾನಿಪಿ ಫಾಲಿಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರಿತುಕಾಮಾ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಉಜ್ಜಲೇತುಂ। ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಜಟಿಲಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣಸ್ಸ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೋ ಯಥಾ ಮಯಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ ಅಗ್ಗಿಂ ಉಜ್ಜಲೇತು’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಜ್ಜಲಿಯನ್ತು, ಕಸ್ಸಪ, ಅಗ್ಗೀ’’ತಿ। ‘‘ಉಜ್ಜಲಿಯನ್ತು, ಮಹಾಸಮಣಾ’’ತಿ। ಸಕಿದೇವ ಪಞ್ಚ ಅಗ್ಗಿಸತಾನಿ ಉಜ್ಜಲಿಯಿಂಸು। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಅಗ್ಗೀಪಿ ಉಜ್ಜಲಿಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರಿತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇತುಂ। ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಜಟಿಲಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣಸ್ಸ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೋ ಯಥಾ ಮಯಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ ಅಗ್ಗಿಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇತು’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ವಿಜ್ಝಾಯನ್ತು, ಕಸ್ಸಪ, ಅಗ್ಗೀ’’ತಿ। ‘‘ವಿಜ್ಝಾಯನ್ತು, ಮಹಾಸಮಣಾ’’ತಿ। ಸಕಿದೇವ ಪಞ್ಚ ಅಗ್ಗಿಸತಾನಿ ವಿಜ್ಝಾಯಿಂಸು। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಅಗ್ಗೀಪಿ ವಿಜ್ಝಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಸೀತಾಸು ಹೇಮನ್ತಿಕಾಸು ರತ್ತೀಸು ಅನ್ತರಟ್ಠಕಾಸು ಹಿಮಪಾತಸಮಯೇ ನಜ್ಜಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತಿಪಿ ನಿಮುಜ್ಜನ್ತಿಪಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನನಿಮುಜ್ಜನಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪಞ್ಚಮತ್ತಾನಿ ಮನ್ದಾಮುಖಿಸತಾನಿ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿ ಯತ್ಥ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇಸುಂ। ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ ಜಟಿಲಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣಸ್ಸ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೋ ಯಥಯಿಮಾ ಮನ್ದಾಮುಖಿಯೋ ನಿಮ್ಮಿತಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ತಾವ ಬಹೂ ಮನ್ದಾಮುಖಿಯೋಪಿ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮಹಾ ಅಕಾಲಮೇಘೋ ಪಾವಸ್ಸಿ, ಮಹಾ ಉದಕವಾಹಕೋ ಸಞ್ಜಾಯಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ ಸೋ ಪದೇಸೋ ಉದಕೇನ ನ ಓತ್ಥಟೋ ಹೋತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ರೇಣುಹತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಚಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ರೇಣುಹತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಚಙ್ಕಮಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ‘‘ಮಾಹೇವ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಉದಕೇನ ವೂಳ್ಹೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ನಾವಾಯ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಜಟಿಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ, ತಂ ಪದೇಸಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ರೇಣುಹತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಚಙ್ಕಮನ್ತಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ ನು ತ್ವಂ, ಮಹಾಸಮಣಾ’’ತಿ। ‘‘ಅಯಮಹಮಸ್ಮಿ, ಕಸ್ಸಪಾ’’ತಿ ಭಗವಾ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ನಾವಾಯ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಸಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ , ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಉದಕಮ್ಪಿ ನ ಪವಾಹಿಸ್ಸತಿ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ।

ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಚಿರಮ್ಪಿ ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಮೋಘಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಖೋ ಮಹಾಸಮಣೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ನ ತ್ವೇವ ಚ ಖೋ ಅರಹಾ ಯಥಾ ಅಹ’ನ್ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಜಟಿಲಂ ಸಂವೇಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಜಟಿಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನೇವ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಅರಹಾ, ನಾಪಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಮಾಪನ್ನೋ, ಸಾಪಿ ತೇ ಪಟಿಪದಾ ನತ್ಥಿ, ಯಾಯ ತ್ವಂ ಅರಹಾ ವಾ ಅಸ್ಸಸಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನೋ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ। ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ಕಸ್ಸಪ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಜಟಿಲಸತಾನಂ ನಾಯಕೋ ವಿನಾಯಕೋ ಅಗ್ಗೋ ಪಮುಖೋ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ, ತೇಪಿ ತಾವ ಅಪಲೋಕೇಹಿ, ಯಥಾ ತೇ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಥಾ ತೇ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಯೇನ ತೇ ಜಟಿಲಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಜಟಿಲೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭೋ, ಮಹಾಸಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ, ಯಥಾ ಭವನ್ತೋ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತಥಾ ಕರೋನ್ತೂ’’ತಿ। ‘‘ಚಿರಪಟಿಕಾ ಮಯಂ, ಭೋ, ಮಹಾಸಮಣೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ, ಸಚೇ ಭವಂ ಮಹಾಸಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬೇವ ಮಯಂ ಮಹಾಸಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಕೇಸಮಿಸ್ಸಂ ಜಟಾಮಿಸ್ಸಂ ಖಾರಿಕಾಜಮಿಸ್ಸಂ ಅಗ್ಗಿಹುತಮಿಸ್ಸಂ ಉದಕೇ ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ – ‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚರಥ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ಸಾವ ತೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸಿ।

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ನದೀಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಕೇಸಮಿಸ್ಸಂ ಜಟಾಮಿಸ್ಸಂ ಖಾರಿಕಾಜಮಿಸ್ಸಂ ಅಗ್ಗಿಹುತಮಿಸ್ಸಂ ಉದಕೇ ವುಯ್ಹಮಾನೇ, ದಿಸ್ವಾನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಾಹೇವ ಮೇ ಭಾತುನೋ ಉಪಸಗ್ಗೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ, ಜಟಿಲೇ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಮೇ ಭಾತರಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ, ಸಾಮಞ್ಚ ತೀಹಿ ಜಟಿಲಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ ನು ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮಾವುಸೋ, ಇದಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಕೇಸಮಿಸ್ಸಂ ಜಟಾಮಿಸ್ಸಂ ಖಾರಿಕಾಜಮಿಸ್ಸಂ ಅಗ್ಗಿಹುತಮಿಸ್ಸಂ ಉದಕೇ ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ – ‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚರಥ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ಸಾವ ತೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸಿ।

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಗಯಾಕಸ್ಸಪೋ ಜಟಿಲೋ ಕೇಸಮಿಸ್ಸಂ ಜಟಾಮಿಸ್ಸಂ ಖಾರಿಕಾಜಮಿಸ್ಸಂ ಅಗ್ಗಿಹುತಮಿಸ್ಸಂ ಉದಕೇ ವುಯ್ಹಮಾನೇ, ದಿಸ್ವಾನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಾಹೇವ ಮೇ ಭಾತೂನಂ ಉಪಸಗ್ಗೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ, ಜಟಿಲೇ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಮೇ ಭಾತರೋ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ, ಸಾಮಞ್ಚ ದ್ವೀಹಿ ಜಟಿಲಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ ನು ಖೋ, ಕಸ್ಸಪ, ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮಾವುಸೋ, ಇದಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ತೇ ಜಟಿಲಾ ಕೇಸಮಿಸ್ಸಂ ಜಟಾಮಿಸ್ಸಂ ಖಾರಿಕಾಜಮಿಸ್ಸಂ ಅಗ್ಗಿಹುತಮಿಸ್ಸಂ ಉದಕೇ ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ, ಭಗವಾ ಅವೋಚ – ‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚರಥ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ಸಾವ ತೇಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಅಹೋಸಿ।

‘‘ಭಗವತೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಪಞ್ಚ ಕಟ್ಠಸತಾನಿ ನ ಫಾಲಿಯಿಂಸು, ಫಾಲಿಯಿಂಸು, ಅಗ್ಗೀ ನ ಉಜ್ಜಲಿಯಿಂಸು, ಉಜ್ಜಲಿಯಿಂಸು, ನ ವಿಜ್ಝಾಯಿಂಸು, ವಿಜ್ಝಾಯಿಂಸು, ಪಞ್ಚ ಮನ್ದಾಮುಖಿಸತಾನಿ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿ, ಏತೇನ ನಯೇನ ಅಡ್ಢುಡ್ಢಪಾಟಿಹಾರಿಯಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ।

‘‘ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಗಯಾಸೀಸಂ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಹಸ್ಸೇನ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಪುರಾಣಜಟಿಲೇಹಿ। ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಗಯಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಗಯಾಸೀಸೇ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸೇನ। ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖು ಆಮನ್ತೇಸಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೪.೨೮) – ‘ಸಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದಿತ್ತಂ, ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಆದಿತ್ತಂ, ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದಿತ್ತಂ, ರೂಪಾ ಆದಿತ್ತಾ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆದಿತ್ತಂ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಆದಿತ್ತೋ, ಯಮಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಆದಿತ್ತಂ। ಕೇನ ಆದಿತ್ತಂ, ರಾಗಗ್ಗಿನಾ ದೋಸಗ್ಗಿನಾ ಮೋಹಗ್ಗಿನಾ ಆದಿತ್ತಂ, ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ ಆದಿತ್ತನ್ತಿ ವದಾಮಿ? ಸೋತಂ ಆದಿತ್ತಂ, ಸದ್ದಾ ಆದಿತ್ತಾ…ಪೇ॰… ಘಾನಂ ಆದಿತ್ತಂ, ಗನ್ಧಾ ಆದಿತ್ತಾ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾ ಆದಿತ್ತಾ, ರಸಾ ಆದಿತ್ತಾ…ಪೇ॰… ಕಾಯೋ ಆದಿತ್ತೋ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಆದಿತ್ತಾ…ಪೇ॰… ಮನೋ ಆದಿತ್ತೋ, ಧಮ್ಮಾ ಆದಿತ್ತಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆದಿತ್ತಂ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಆದಿತ್ತೋ, ಯಮಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಆದಿತ್ತಂ। ಕೇನ ಆದಿತ್ತಂ, ರಾಗಗ್ಗಿನಾ ದೋಸಗ್ಗಿನಾ ಮೋಹಗ್ಗಿನಾ ಆದಿತ್ತಂ, ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ ಆದಿತ್ತ’’’ನ್ತಿ ವದಾಮಿ।

‘‘ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ರೂಪೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಯಮಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ। ಸೋತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸದ್ದೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ॰… ಘಾನಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಗನ್ಧೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ರಸೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ॰… ಕಾಯಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ॰… ಮನಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಧಮ್ಮೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಯಮಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ। ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ , ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ, ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ।

ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸ್ಮಿಂ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ವಿಮುಚ್ಚಿಂಸು।

೨೯. ಏವಂ ಆದಿತ್ತಪರಿಯಾಯದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ ನದೀಕಸ್ಸಪೋ ಥೇರೋ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅಗ್ಗಫಲನ್ತಿ ಉತ್ತಮಫಲಂ, ಅತ್ತನಾ ರೋಪಿತಅಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ ಆದಿಮ್ಹಿ ಗಹಿತಫಲಂ ವಾ। ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ।

ನದೀಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೩. ಗಯಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ತತಿಯಾಪದಾನೇ ಅಜಿನಚಮ್ಮವತ್ಥೋಹನ್ತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಗಯಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸಕಪ್ಪೇ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ವಸತಿ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇನಾಗಚ್ಛಿ, ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ವೇಲಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಮನೋಹರಾನಿ ಕೋಲಫಲಾನಿ ಸತ್ಥು ಉಪನೇಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ದ್ವೀಹಿ ತಾಪಸಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗಯಾಯ ವಿಹರತಿ। ಗಯಾಯ ವಸನತೋ ಹಿಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತತಾಯ ಚ ಗಯಾಕಸ್ಸಪೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಭಗವತೋ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಸಾಯ ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂಪಸಮ್ಪದಂ ದತ್ವಾ ನದೀಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ವುತ್ತನಯೇನ ಆದಿತ್ತಪರಿಯಾಯ ದೇಸನಾಯ ಓವದಿಯಮಾನೋ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ।

೩೫. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಅಜಿನಚಮ್ಮವತ್ಥೋಹನ್ತಿಆದಿಮಾಹ । ತತ್ಥ ಅಜಿನಚಮ್ಮವತ್ಥೋತಿ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜಿತತ್ತಾ ಅಜಿನಚಮ್ಮನಿವಾಸನಪಾವುರಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಖಾರಿಭಾರಧರೋತಿ ತಾಪಸಕಾಲೇ ತಾಪಸಪರಿಕ್ಖಾರಪರಿಪುಣ್ಣಕಾಜಧರೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಖಾರಿಕತಾಪಸಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಪೂರೇತ್ವಾ। ಕೋಲಂ ಅಹಾಸಿ ಅಸ್ಸಮನ್ತಿ ಕೋಲಫಲಂ ಅಸ್ಸಮೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮೇ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಗೋಪಯಿನ್ತಿ ಪಾಠೇ ಕೋಲಫಲಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಂ ಗೋಪೇಸಿಂ ರಕ್ಖಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ।

ಗಯಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೪. ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಚತುತ್ಥಾಪದಾನೇ ನಿಬ್ಬುತೇ ಕಕುಸನ್ಧಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ಥರಿ ತಸ್ಸ ಧಾತುಯೋ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಸಲಲಮಾಲಾಹಿ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತಾವತಿಂಸೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಸಕ್ಯರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಕಿಮಿಲೋತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ। ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪಮತ್ತೋ ವಿಹರತಿ। ತಸ್ಸ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಞತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜನನತ್ಥಂ ಅನುಪಿಯಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಪಠಮಯೋಬ್ಬನೇ ಠಿತಂ ರಮಣೀಯಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಯಥಾ ಜರಾರೋಗವಿಪತ್ತೀಹಿ ಅಭಿಭೂತಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಮಿಲಕುಮಾರೋ ಅತಿವಿಯ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಸಂವೇಗಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಭಗವತೋ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಲದ್ಧಾನುಸಾಸನೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ।

೪೨. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೇ ಕಕುಸನ್ಧಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ಹಿ ವುಸೀಮತೀತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಸಿತಾಹಿ ವಸಿಪ್ಪತ್ತಮ್ಹಿ ಭಗವತಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಬ್ಬಗುಣಗಣೇಹಿ ಮಣ್ಡಿತತ್ತಾ ಅಭಿವೂಳ್ಹೀತತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ಹಿ ಕಕುಸನ್ಧೇ ಭಗವತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ।

ಕಿಮಿಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೫. ವಜ್ಜಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಸಹಸ್ಸರಂಸೀ ಭಗವಾತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಚತುನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಏಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಕದಲಿಫಲಾನಿ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಕುಮಾರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ವಜ್ಜಿರಾಜಪುತ್ತತ್ತಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತೋತ್ವೇವಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ। ಸೋ ದಹರೋ ಹುತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಾದಿಸಿಕ್ಖನಕಾಲೇಪಿ ಹೇತುಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯೋವ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ। ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅಚಿರಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ಥರಿ ಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಗಾಯಿತುಂ ಸಙ್ಕೇತಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಥೇರೇಸು ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಹರನ್ತೇಸು ಏಕದಿವಸಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಸೇಖಂಯೇವ ಸಮಾನಂ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಉಪರಿಮಗ್ಗಾಧಿಗಮಾಯ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇನ್ತೋ –

‘‘ರುಕ್ಖಮೂಲಗಹನಂ ಪಸಕ್ಕಿಯ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಹದಯಸ್ಮಿಂ ಓಪಿಯ।

ಝಾಯ ಗೋತಮ ಮಾ ಚ ಪಮಾದೋ, ಕಿಂ ತೇ ಬಿಳಿಬಿಳಿಕಾ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ॥ (ಥೇರಗಾ॰ ೧೧೯) – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ।

ತತ್ಥ ರುಕ್ಖಮೂಲಗಹನನ್ತಿ ರುಕ್ಖಮೂಲಭೂತಂ ಗಹನಂ, ಗಹನಞ್ಹಿ ಅತ್ಥಿ, ನ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ, ರುಕ್ಖಮೂಲಞ್ಚ ಅತ್ಥಿ, ನ ಗಹನಂ, ತೇಸು ರುಕ್ಖಮೂಲಗ್ಗಹಣೇನ ಠಾನಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ ಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ವಾತಾತಪಪರಿಸ್ಸಯಾಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ, ಗಹನಗ್ಗಹಣೇನ ನಿವಾತಭಾವೇನ ವಾತಪರಿಸ್ಸಯಾಭಾವಂ ಜನಸಮ್ಬಾಧಾಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ, ತದುಭಯೇನ ಚ ಭಾವನಾಯೋಗ್ಯತಂ। ಪಸಕ್ಕಿಯಾತಿ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ। ನಿಬ್ಬಾನಂ ಹದಯಸ್ಮಿಂ ಓಪಿಯಾತಿ ‘‘ಏವಂ ಮಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನಿಬ್ಬುತಿಂ ಹದಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇ ಕತ್ವಾ। ಝಾಯಾತಿ ತಿಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಝಾಯ, ವಿಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾಸಹಿತಂ ಮಗ್ಗಭಾವನಂ ಭಾವೇಹಿ। ಗೋತಮಾತಿ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಂ ಗೋತ್ತೇನಾಲಪತಿ। ಮಾ ಚ ಪಮಾದೋತಿ ಅಧಿಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಮಾ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿ। ಇದಾನಿ ಯಾದಿಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಪಮಾದೋ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಬಿಳಿಬಿಳಿಕಾ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ। ತತ್ಥ ಬಿಳಿಬಿಳಿಕಾತಿ ಬಿಳಿಬಿಳಿಕಿರಿಯಾ, ಬಿಳಿಬಿಳಿತಿಸದ್ದಪವತ್ತಿ ಯಥಾ ನಿರತ್ಥಕಾ, ಏವಂ ಬಿಳಿಬಿಳಿಕಾಸದಿಸಾ ಜನಪಞ್ಞತ್ತಿ। ಕಿಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಕೀದಿಸಂ ಅತ್ಥಂ ತುಯ್ಹಂ ಸಾಧೇಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಜನಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಸದತ್ಥಪಸುತೋ ಹೋಹೀತಿ ಓವಾದಂ ಅದಾಸಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವುತ್ತೇನ ವಿಸ್ಸಗನ್ಧವಾಯನವಚನೇನ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಚಙ್ಕಮೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಸಿನ್ನಮತ್ತೋವ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿ ಸಯಾಮೀ’’ತಿ ಸೀಸಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನಮಸಮ್ಪತ್ತಂ ಪಾದಂ ಭೂಮಿತೋ ಉಗ್ಗತಂ ಸರೀರಸ್ಸ ಆಕಾಸಗತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ।

೪೯. ವಜ್ಜಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸಹಸ್ಸರಂಸೀ ಭಗವಾತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸಹಸ್ಸರಂಸೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸರಂಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಗಾಥಾಬನ್ಧಸುಖತ್ಥಂ ‘‘ಸಹಸ್ಸರಂಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ।

ವಜ್ಜಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೬. ಉತ್ತರತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಛಟ್ಠಾಪದಾನೇ ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉತ್ತರಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ವಿಚರತಿ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸೇವ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ವನನ್ತರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಂಸಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ। ಸೋ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಆಕಾಸತೋ ಓರುಯ್ಹ ಸುವಿಸುದ್ಧೇಹಿ ವಿಪುಲೇಹಿ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫೇಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇಸಿ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಸತ್ಥು ಉಪರಿ ಛತ್ತಾಕಾರೇನ ಅಟ್ಠಂಸು, ಸೋ ತೇನ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಉತ್ತರೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿಜ್ಜಾಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಯಾ ರೂಪೇನ ವಿಜ್ಜಾಯ ವಯೇನ ಸೀಲಾಚಾರೇನ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಮ್ಭಾವನೀಯೋ ಜಾತೋ।

ತಸ್ಸ ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪವೇದೇಸಿ। ಸೋ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ।

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೋ ಆಬಾಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಉತ್ತರೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ತಳಾಕಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಉದಕಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮುಖಂ ಧೋವತಿ। ಅಥ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಮಙ್ಗಚೋರೋ ಕತಕಮ್ಮೋ ಆರಕ್ಖಪುರಿಸೇಹಿ ಅನುಬದ್ಧೋ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತಂ ರತನಭಣ್ಡಿತಂ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ। ಸಾಮಣೇರೋಪಿ ಪತ್ತಸಮೀಪಂ ಉಪಗತೋ। ಚೋರಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಾ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಭಣ್ಡಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಚೋರೋ, ಇಮಿನಾ ಚೋರಿಯಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಣೇರಂ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಸ್ಸಕಾರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸುಂ। ವಸ್ಸಕಾರೋ ಚ ತದಾ ರಞ್ಞೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ನಿಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸತಿ, ಸೋ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮಮ ವಚನಂ ನಾದಿಯಿ, ಸುದ್ಧಪಾಸಣ್ಡಿಯೇಸು ಪಬ್ಬಜೀ’’ತಿ (ಥೇರಗಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.ಉತ್ತರತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ) ಕಮ್ಮಂ ಅಸೋಧೇತ್ವಾ ಘಾತುಕಾಮತ್ತಾವ ಜೀವನ್ತಮೇವ ತಂ ಸೂಲೇ ಉತ್ತಾಸೇಸಿ।

ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಫುರನ್ತಹತ್ಥನಖಮಣಿಮಯೂಖಸಮ್ಭಿನ್ನಸಿತಾಭತಾಯ ಪಗ್ಘರನ್ತಜಾತಿಹಿಙ್ಗುಲಕಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಂ ವಿಯ ಜಾಲಾಗುಣ್ಠಿತಮುದುತಲುನದೀಘಙ್ಗುಲಿಹತ್ಥಂ ಉತ್ತರಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಉತ್ತರ, ಇದಂ ತೇ ಪುರಿಮಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತತ್ಥ ತಯಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಬಲೇನ ಅಧಿವಾಸನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ। ಉತ್ತರೋ ಅಮತಾಭಿಸೇಕಸದಿಸೇನ ಸತ್ಥು ಹತ್ಥಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಸಞ್ಜಾತಪ್ಪಸಾದಸೋಮನಸ್ಸತಾಯ ಉಳಾರಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಯಥಾಪರಿಚಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಂ ಸಮಾರೂಳ್ಹೋ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಚ ದೇಸನಾವಿಲಾಸೇನ ತಾವದೇವ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ। ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಸೂಲತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಾನುದ್ದಯಾಯ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ಮಹಾಜನೋ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತೋ ಅಹೋಸಿ। ತಾವದೇವಸ್ಸ ವಣೋ ಸಂರೂಳ್ಹಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ತಾದಿಸದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಕಥಂ ತ್ವಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಅನುಯುಞ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ, ‘‘ಪಗೇವ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಸಂಸಾರೇ ಆದೀನವೋ, ಸಙ್ಖಾರಾನಞ್ಚ ಸಭಾವೋ ಸುದಿಟ್ಠೋ, ಏವಾಹಂ ತಾದಿಸಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತೋಪಿ ಅಸಕ್ಖಿಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ವಿಸೇಸಂ ಅಧಿಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಆಹ। ‘‘ಪುಬ್ಬಜಾತಿಯಾ ದಹರಕಾಲೇ ಮಕ್ಖಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮ್ಬಸೂಲಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೂಲಾರೋಪನಕೀಳಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಏವಂ ಅನೇಕಜಾತಿಸತೇಸು ಸೂಲಾರೋಪನದುಕ್ಖಮನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಾಯ ಪರಿಯೋಸಾನಜಾತಿಯಾ ಏವರೂಪಂ ದುಕ್ಖಮನುಭೂತ’’ನ್ತಿ ಆಹ।

೫೫. ಅಥ ಅಪರಭಾಗೇ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಅನುತ್ತಾನಪದವಣ್ಣನಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮ।

೫೭. ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ತದಾ ಆಸಿನ್ತಿ ಬಾಹಿರಕಮನ್ತಾದಿವಿಜ್ಜಾಸಿದ್ಧಿಯಾ ಆಕಾಸಗಾಮಿಸಮತ್ಥೋ ಹುತ್ವಾ ಚರಣವಸೇನ ತಂ ವಿಜ್ಜಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಪರಿಹರಣವಸೇನ ವಿಜ್ಜಾಧರಯೋನಿ ಆಸಿಂ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರೋ ಅಹನ್ತಿ ಅನ್ತಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಕೋಟಿಂ ಲಿಖತೇ ಸಂಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಂ। ಅಥ ವಾ ಅನ್ತಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಲಿಖ್ಯತೇ ಓಲೋಕಿಯತೇ ಏತೇನಾತಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ, ಆಕಾಸೇ ಚರಣಸೀಲೋ ಅಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಿಸೂಲಂ ಸುಕತಂ ಗಯ್ಹಾತಿ ತಿಖಿಣಂ ಸೂಲಂ, ಅಗ್ಗಂ ಆವುಧಂ। ತಿಸೂಲಂ ಸುನ್ದರಂ ಕತಂ, ಕೋಟ್ಟನಘಂಸನಮದ್ದನಪಹರಣವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ಕತಂ ಸೂಲಾವುಧಂ ಗಯ್ಹ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬರತೋ ಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾವ ನಯಾನುಯೋಗೇನ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ।

ಉತ್ತರತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೭. ಅಪರಉತ್ತರತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಮಾಪದಾನೇ ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅಪರಸ್ಸ ಉತ್ತರತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಚತುನ್ನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಲದ್ಧಪ್ಪಸಾದೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಾಸಕತ್ತಂ ನಿವೇದೇಸಿ। ಸೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಬಹುಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಧಾತುಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾಕೇತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉತ್ತರೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗತೋ ಕಣ್ಡಮ್ಬಮೂಲೇ ಕತಂ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಾಳಕಾರಾಮಸುತ್ತದೇಸನಾಯ ಅಭಿವಡ್ಢಮಾನಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಚರನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ। ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ರಾಜಗಹತೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಉಪಗತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ – ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಿಚ್ಚಂ ತಯಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ।

೯೩. ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ। ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ।

ಅಪರಉತ್ತರತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೮. ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಮಾಪದಾನೇ ಓಗಯ್ಹಾಹಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿನ್ತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ಪಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಸನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿ। ಓತಿಣ್ಣಸ್ಸ ಪನ ಭಗವತೋ ಮಧುಞ್ಚ ಭಿಸಮುಳಾಲಞ್ಚ ಸಪ್ಪಿಖೀರಞ್ಚ ಉಪನಾಮೇಸಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಭಗವಾ ಅನುಕಮ್ಮಂ ಉಪಾದಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತುಸಿತೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಹದ್ಧನೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ತಿಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸಿ।

ಏವಂ ಬಹುಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸತಾನಿ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಪೂಜೇಸಿ। ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತಾನಿ ತಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಭದ್ದಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಭದ್ದಜೀತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ತಸ್ಸ ಕಿರ ಇಸ್ಸರಿಯಭೋಗಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿ ಚರಿಮಭವೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ।

ತದಾ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸಿತ್ವಾ ಭದ್ದಜಿಕುಮಾರಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಾಯ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭದ್ದಿಯನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಯಾವನೇ ವಸಿ ತಸ್ಸ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ। ಸೋಪಿ ಉಪರಿಪಾಸಾದೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಮಹಾಜನಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕತ್ಥಾಯಂ ಮಹಾಜನೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಸುತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸಬ್ಬಾಭರಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋವ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ। ಅರಹತ್ತೇ ಪನ ತೇನ ಅಧಿಗತೇ ಸತ್ಥಾ ಭದ್ದಿಯಸೇಟ್ಠಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತವ ಪುತ್ತೋ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ತೇನಸ್ಸ ಇದಾನೇವ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಯುತ್ತಂ, ನೋ ಚೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ದಹರಸ್ಸೇವ ಸತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ, ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ। ತಂ ಸತ್ಥಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸತ್ತಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಕೋಟಿಗಾಮಂ ಪಾಪುಣಿ, ಸೋ ಚ ಗಾಮೋ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಅಹೋಸಿ । ಕೋಟಿಗಾಮವಾಸಿನೋ ಚ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ। ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಅನುಮೋದನಾಯ ಆರದ್ಧಮತ್ತಾಯ ಬಹಿಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ಸತ್ಥು ಆಗತಕಾಲೇ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ। ಮಹಾಥೇರೇಸು ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಸುಪಿ ಅವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಗತಕಾಲೇಯೇವ ವುಟ್ಠಾಸಿ। ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ಅಯಂ ಅಧುನಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಮಹಾಥೇರೇಸು ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ಮಾನಥದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ನ ವುಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು।

ಕೋಟಿಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಬಹೂ ನಾವಾಸಙ್ಘಾಟೇ ಬನ್ಧಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭದ್ದಜಿಸ್ಸಾನುಭಾವಂ ಪಕಾಸೇಮೀ’’ತಿ ನಾವಾಯ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಭದ್ದಜೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರೋ – ‘‘ಸೋಹಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಹಿ, ಭದ್ದಜಿ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕನಾವಂ ಅಭಿರುಹಾ’’ತಿ। ಸೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಠಿತನಾವಾಯಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸತ್ಥಾ ಗಙ್ಗಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಗತಕಾಲೇ, ‘‘ಭದ್ದಜಿ, ತಯಾ ಮಹಾಪನಾದಕಾಲೇ ಅಜ್ಝಾವುಟ್ಠರತನಪಾಸಾದೋ ಕಹ’’ನ್ತಿ ಆಹ। ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಮುಗ್ಗೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭದ್ದಜಿ, ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಕಙ್ಖಂ ಛಿನ್ದಾ’’ತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಸಾದಥೂಪಿಕಂ ಪಾದಙ್ಗುಲನ್ತರೇನ ಸನ್ನಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯೋಜನಂ ಪಾಸಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿ, ಉಪ್ಪತನ್ತೋ ಚ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಾನಿ ಉಕ್ಖಿಪಿ। ಅಥಸ್ಸ ಪುರಿಮಭವೇ ಞಾತಕಾ ಪಾಸಾದಗತೇನ ಲೋಭೇನ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಮಣ್ಡೂಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ಉಟ್ಠಹನ್ತೇ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪತಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ತೇ ಸಮ್ಪತನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಞಾತಕಾ ತೇ, ಭದ್ದಜಿ, ಕಿಲಮನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ। ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ವಚನೇನ ಪಾಸಾದಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ಪಾಸಾದೋ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ಪತಿಟ್ಠಹಿ। ಸತ್ಥಾ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ – ‘‘ಕದಾ, ಭನ್ತೇ, ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರೇನ ಅಯಂ ಪಾಸಾದೋ ಅಜ್ಝಾವುಟ್ಠೋ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಮಹಾಪನಾದಜಾತಕಂ (ಜಾ॰ ೧.೩.೪೦ ಆದಯೋ) ಕಥೇತ್ವಾ ಬಹುಜನಂ ಧಮ್ಮಾಮತಂ ಪಾಯೇಸಿ।

೯೮. ಥೇರೋ ಪನ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ಓಗಯ್ಹಾಹಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಓಗಯ್ಹಾಹಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿನ್ತಿ ಪುಥುನಾನಾಅನೇಕಮಹೋಘೇಹಿ ಖಣಿತತ್ತಾ ‘‘ಪೋಕ್ಖರಣೀ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಜಲಾಸಯಂ ಓಗಯ್ಹ ಓಗಹೇತ್ವಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಘಾಸಹೇತುಖಾದನತ್ಥಾಯ ತತ್ಥ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಿಸಂ ಪದುಮಪುಣ್ಡರೀಕಮೂಲಂ ಉದ್ಧರಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಪದತ್ಥತ್ತಾ ಚ ನಯಾನುಸಾರೇನ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ।

ಭದ್ದಜಿತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೯. ಸಿವಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ನವಮಾಪದಾನೇ ಏಸನಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸಾತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಿವಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ಕುಮ್ಮಾಸಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಿವಕೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ।

೧೧೭. ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಏಸನಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸಾತಿಆದಿಮಾಹ। ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ।

ಸಿವಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೧೦. ಉಪವಾನತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ದಸಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪವಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಂ ಕಿರ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮಚ್ಛಿದ್ದೇನ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ದಲ್ಲಿದ್ದಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಭಗವತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ತಸ್ಸ ಧಾತುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸದೇವನಾಗಗರುಳಯಕ್ಖಕುಮ್ಭಣ್ಡಗನ್ಧಬ್ಬೇಹಿ ಸತ್ತರತನಮಯೇ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕೇ ಥೂಪೇ ಕತೇ ತತ್ಥ ಸುಧೋತಂ ಅತ್ತನೋ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ವೇಳಗ್ಗೇ ಆಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಧಜಂ ಕತ್ವಾ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ। ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಮತಕೋ ನಾಮ ಯಕ್ಖಸೇನಾಪತಿ ದೇವೇಹಿ ಚೇತಿಯಪೂಜಾರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಠಪಿತೋ ಅದಿಸ್ಸಮಾನಕಾಯೋ ಆಕಾಸೇ ಧಾರೇನ್ತೋ ಚೇತಿಯಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಅಕಾಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉಪವಾನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಜೇತವನಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ। ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಉಪವಾನೋ ಭಗವತೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಹೋಸಿ । ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವತೋ ವಾತಾಬಾಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ। ಥೇರಸ್ಸ ಗಿಹಿಸಹಾಯೋ ದೇವಹಿತೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸತಿ। ಸೋ ಥೇರಂ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಪವಾರೇಸಿ। ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಉಪವಾನೋ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಕೇನಚಿ ಮಞ್ಞೇ ಪಯೋಜನೇನ ಥೇರೋ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ವದೇಯ್ಯಾಥ, ಭನ್ತೇ, ಕೇನತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ। ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಯೋಜನಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ –

‘‘ಅರಹಂ ಸುಗತೋ ಲೋಕೇ, ವಾತೇಹಾಬಾಧಿಕೋ ಮುನಿ।

ಸಚೇ ಉಣ್ಹೋದಕಂ ಅತ್ಥಿ, ಮುನಿನೋ ದೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ॥

‘‘ಪೂಜಿತೋ ಪೂಜನೇಯ್ಯಾನಂ, ಸಕ್ಕರೇಯ್ಯಾನ ಸಕ್ಕತೋ।

ಅಪಚಿತೋಪಚೇಯ್ಯಾನಂ, ತಸ್ಸ ಇಚ್ಛಾಮಿ ಹಾತವೇ’’ತಿ॥ (ಥೇರಗಾ॰ ೧೮೫-೧೮೬) –

ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ।

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪೂಜನೇಯ್ಯಾನಂ ಪೂಜೇತಬ್ಬೇಹಿ ಸಕ್ಕಾದೀಹಿ ದೇವೇಹಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾದೀಹಿ ಚ ಬ್ರಹ್ಮೇಹಿ ಪೂಜಿತೋ, ಸಕ್ಕರೇಯ್ಯಾನಂ ಸಕ್ಕಾತಬ್ಬೇಹಿ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಕೋಸಲರಾಜಾದೀಹಿ ಸಕ್ಕತೋ, ಅಪಚೇಯ್ಯಾನಂ ಅಪಚಾಯಿತಬ್ಬೇಹಿ ಮಹೇಸೀಹಿ ಖೀಣಾಸವೇಹಿ ಅಪಚಿತೋ, ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕತ್ತಾದಿನಾ ಅರಹಂ, ಸೋಭನಗಮನಾದಿನಾ ಸುಗತೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಮುನಿ ಮಯ್ಹಂ ಸತ್ಥಾ ದೇವದೇವೋ ಸಕ್ಕಾನಂ ಅತಿಸಕ್ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಅತಿಬ್ರಹ್ಮಾ, ಸೋ ದಾನಿ ವಾತೇಹಿ ವಾತಹೇತು ವಾತಕ್ಖೋಭನಿಮಿತ್ತಂ ಆಬಾಧಿಕೋ ಜಾತೋ। ಸಚೇ , ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಣ್ಹೋದಕಂ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ವಾತಾಬಾಧವೂಪಸಮನತ್ಥಂ ತಂ ಹಾತವೇ ಉಪನೇತುಂ ಇಚ್ಛಾಮೀತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಣ್ಹೋದಕಂ ತದನುರೂಪಂ ವಾತಹರಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಭಗವತೋ ಉಪನಾಮೇಸಿ। ತೇನ ಚ ಸತ್ಥು ರೋಗೋ ವೂಪಸಮಿ। ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ।

೧೨೨. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಉಪವಾನೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಪದುಮುತ್ತರೋತಿಆದೀನಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತತ್ಥಾನೇವ।

೧೨೩. ಮಹಾಜನಾ ಸಮಾಗಮ್ಮಾತಿ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ರಾಸಿಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚಿತಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋಜನುಬ್ಬೇಧಂ ಚನ್ದನರಾಸಿಚಿತಕಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸರೀರಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರೋಪಯಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।

೧೨೪. ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾನಾತಿ ಆದಹನಾತಿ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಹನಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೨೭-೨೮. ಜಙ್ಘಾ ಮಣಿಮಯಾ ಆಸೀತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಕತಥೂಪೇ ಜಙ್ಘಾ ಪುಪ್ಫವಾಹತ್ಥಂ ಚರಿತಟ್ಠಾನಂ ಮಣಿಮಯಾ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿನಾ ಕತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಯಮ್ಪೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ದೇವಾ ಥೂಪಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೨೯. ಧಾತು ಆವೇಣಿಕಾ ನತ್ಥೀತಿ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಹಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಚೇತಿಯಂ ಕಾತುಂ ಆವೇಣಿಕಾ ವಿಸುಂ ಧಾತು ನತ್ಥಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಸರೀರಂ ಏಕಪಿಣ್ಡಿತನ್ತಿ ಆಹ। ಅಧಿಟ್ಠಾನಬಲೇನ ಸಕಲಸರೀರಧಾತು ಏಕಘನಸಿಲಾಮಯಪಟಿಮಾ ವಿಯ ಏಕಮೇವ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಮಮ್ಹಿ ಬುದ್ಧಥೂಪಮ್ಹೀತಿ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸೀಹಿ ಕತಮ್ಹಿ ಇಮಮ್ಹಿ ಸುವಣ್ಣಥೂಪಮ್ಹಿ ಮಯಂ ಸಬ್ಬೇ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಕಞ್ಚುಕಥೂಪಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೩೩. ಇನ್ದನೀಲಂ ಮಹಾನೀಲನ್ತಿ ಇನ್ದೀವರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾಭಂ ಮಣಿ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿ। ತತೋ ಅಧಿಕವಣ್ಣತಾ ಮಹಾಮಣಿ ಇನ್ದನೀಲಮಣಯೋ ಚ ಮಹಾನೀಲಮಣಯೋ ಚ ಜೋತಿರಸಮಣಿಜಾತಿರಙ್ಗಮಣಯೋ ಚ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ರಾಸೀ ಕತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಥೂಪೇ ಕಞ್ಚುಕಥೂಪಂ ಕತ್ವಾ ಅಛಾದಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।

೧೪೪. ಪಚ್ಚೇಕಂ ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಬುದ್ಧುತ್ತಮಸ್ಸ ಪತಿ ಏಕಂ ವಿಸುಂ ಉಪರಿಛದನೇನ ಥೂಪಂ ಅಕಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೪೭. ಕುಮ್ಭಣ್ಡಾ ಗುಯ್ಹಕಾ ತಥಾತಿ ಕುಮ್ಭಮತ್ತಾನಿ ಅಣ್ಡಾನಿ ಯೇಸಂ ದೇವಾನಂ ತೇ ಕುಮ್ಭಣ್ಡಾ, ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನಿಗುಹಿತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದನತೋ ಗರುಳಾ ಗುಯ್ಹಕಾ ನಾಮ ಜಾತಾ, ತೇ ಕುಮ್ಭಣ್ಡಾ ಗುಯ್ಹಕಾಪಿ ಥೂಪಂ ಅಕಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೫೧. ಅತಿಭೋನ್ತಿ ನ ತಸ್ಸಾಭಾತಿ ತಸ್ಸ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಪಭಂ ಚನ್ದಸೂರಿಯತಾರಕಾನಂ ಪಭಾ ನ ಅತಿಭೋನ್ತಿ, ನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೫೮. ಅಹಮ್ಪಿ ಕಾರಂ ಕಸ್ಸಾಮೀತಿ ತಾದಿನೋ ಲೋಕನಾಥಸ್ಸ ಥೂಪಸ್ಮಿಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಕಾರಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಧಜಪಟಾಕಪೂಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಉಪವಾನತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

೧೧. ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಏಕಾದಸಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಘರಾವಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ರತನಕೋಟ್ಠಾಗಾರಕಮ್ಮಿಕೇನ ದಸ್ಸಿತಂ ಅಪರಿಮಾಣಂ ಕುಲವಂಸಾನುಗತಂ ಧನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಧನರಾಸಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಯ್ಯಕಪಯ್ಯಕಾದಯೋ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಮಯಾ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ। ಸೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಲಾಭಿಂ ಏಕಂ ತಾಪಸಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ ತೇನ ದೇವಲೋಕಾಧಿಪಚ್ಚೇ ಉಯ್ಯೋಜಿತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ದೇವಲೋಕೇ ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಭಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಏಕಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ವೇನೇಯ್ಯಸತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಮಹಾನಗರಸಙ್ಖಾತಖೇಮನ್ತಭೂಮಿಂ ಸಮ್ಪಾಪೇಸಿ। ಅಥ ಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿ।

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮಹತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ। ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಇಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ। ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವಾನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಫುಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸತ್ಥು ವೇಮಾತಿಕಭಾತಿಕೇಸು ತೀಸು ರಾಜಪುತ್ತೇಸು ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಸು ತೇಸಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯ ಸಹಾಯಕಿಚ್ಚಂ ಅಕಾಸಿ। ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ತಂ ತಂ ಬಹುಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕನಿಗಮೇ ರಟ್ಠಪಾಲಸೇಟ್ಠಿಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥೇ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋತಿ ವಂಸಾನುಗತಮೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಯೋಬ್ಬನಂ ಪತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪತಿರೂಪೇನ ದಾರೇನ ಸಂಯೋಜೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇ ಚ ಯಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೋ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಸದಿಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ। ಅಥ ಭಗವಾ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಅನುಪಾಪುಣಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಸತ್ತವಾರೇ ಭತ್ತಚ್ಛೇದೇ ಕತ್ವಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಣತ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ।

೧೭೯-೧೮೦. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ। ಸುನಾಗೋ ಸೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋತಿ ತದಾ ಮಹಾಧನಸೇಟ್ಠಿ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ದಾನಮುಖೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಸಮಯೇ ಸತ್ತಪ್ಪತಿಟ್ಠೋ ಸುನ್ದರೋ ನಾಗೋ ಹತ್ಥಿರಾಜಾ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ। ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಈಸಾದನ್ತೋತಿಆದಿಮಾಹ। ಈಸಾದನ್ತೋ ರಥಈಸಪ್ಪಮಾಣದನ್ತೋ, ಸೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ। ಉರೂಳ್ಹವಾತಿ ರಾಜಾವಹನಯೋಗ್ಗಸಮತ್ಥೋ, ರಾಜಾರಹೋ ವಾ। ಸೇತಚ್ಛತ್ತೋತಿ ಅಲಙ್ಕಾರತ್ಥಾಯ ಉಪಟ್ಠಹನಸೇತಚ್ಛತ್ತಸಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಸೋಭಿತೋತಿ ಆರೋಹಪರಿಣಾಹವಾ ರೂಪಸೋಭಾಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಕಪ್ಪನೋ ಸಹತ್ಥಿಪೋತಿ ಹತ್ಥಿಅಲಙ್ಕಾರಸಹಿತೋ ಹತ್ಥಿಗೋಪಕಸಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೮೧. ಮಯಾ ಭತ್ತಂ ಕಾರೇತ್ವಾನಾತಿ ಮಯಾ ಕಾರಾಪಿತವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಾನಂ ಕೋಟಿಸಙ್ಖಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹೇಸಿನೋ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।

೧೮೩. ಜಲಜುತ್ತಮನಾಮಕೋತಿ ಜಲತೋ ಜಾತೋ ಜಲಜೋ, ಕಿಂ ತಂ? ಪದುಮಂ, ಪದುಮೇನ ಸಮಾನನಾಮತ್ತಾ ಉತ್ತಮತ್ತಾ ಚ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಭಗವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ।

ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

ಛಪ್ಪಞ್ಞಾಸಮಮಹಾವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ।

ಇತಿ ವಿಸುದ್ಧಜನವಿಲಾಸಿನಿಯಾ ಅಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಏತ್ತಾವತಾ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸಾವಕತ್ಥೇರಾಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ।

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಸೀಹಳದೀಪಕೇ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾದಿಗುಣವನ್ತಾನಂ ಥೇರವಂಸಪ್ಪದೀಪಾನಂ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಾದೀನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಾದಯೋ ಛೇದನನಿಗ್ಗಹವಿವೇಚನಾದ್ಯತ್ಥಂ ಸತ್ತಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಅತಿವಿಯ ಆರಾಧನೇನ ಲದ್ಧಕೋಸಲ್ಲೇನ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರಂ ಗವೇಸನ್ತೇನ ಸತಿಧಿತಿಗತಿವೀರಿಯಪರಕ್ಕಮನ್ತೇನ ಮಹಾಸಮನ್ತಗುಣಸೋಭನೇನ ತಿಪಿಟಕಧರೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಆಭತಂ ಇಮಂ ಅಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಂ ಸಬ್ಬೋ ಸದೇವಲೋಕೋ ಜಾನಾತೂತಿ।

ಅನೇನ ಲೋಭಾದಿಮಲಾ ಪಜಾನಂ, ಚಕ್ಖಾದಿರೋಗಾ ವಿವಿಧಾ ಚ ದುಕ್ಖಾ।

ಕಲಹಾದಿಭಯಾ ದುಕ್ಖಿತಾ ಜಾತಾ, ಚೋರಾದಯೋನತ್ಥಕರಾ ಚ ಲೋಕೇ॥

ನಸ್ಸನ್ತು ಮೇ ಪಞ್ಚ ವೇರಾ ಚ ಪಾಪಾ, ನಸ್ಸನ್ತು ಗಿಮ್ಹೇ ಯಥಾ ವುಟ್ಠಿವಾತಾ।

ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವರೇನ ಪತ್ವಾ, ನಿಬ್ಬಾನಪುರಂ ಪಟಿಪಾದಯಾಮಿ॥

ಸಬ್ಬದಿಟ್ಠಿಞ್ಚ ಮದ್ದನ್ತೋ, ರಾಗದೋಸಾದಿಪಾಪಕೇ।

ಸಂಸಾರವಟ್ಟಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಉಪೇಮಿ ಸಗ್ಗಮೋಕ್ಖಕೇ॥

ಆಣಾಖೇತ್ತಮ್ಹಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ಭವಗ್ಗತೋ।

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾನುಯಾಯನ್ತು, ತಯೋ ಲೋಕಾ ಉತುಪಿ ಚಾತಿ॥

ಅಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ।