೨೦. ಫುಸ್ಸಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ
ತಸ್ಸ ಫುಸ್ಸೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ। ಸೋಪಿ ಭಗವಾ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ತುಸಿತಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕಾಸಿಕನಗರೇ ಜಯಸೇನರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಸಿರಿಮಾಯ ನಾಮ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಿರಿಮುಯ್ಯಾನೇ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ। ಸೋ ನವವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿ। ತಸ್ಸ ಕಿರ ಗರುಳಪಕ್ಖ-ಹಂಸ-ಸುವಣ್ಣಭಾರಾತಿ ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ ಅಹೇಸುಂ। ಕಿಸಾಗೋತಮಿಪ್ಪಮುಖಾನಿ ತಿಂಸ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ।
ಸೋ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಸಾಗೋತಮಿಯಾ ಅನುಪಮೇ ನಾಮ ಪುತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಅಲಙ್ಕತಗಜವರಕ್ಖನ್ಧಗತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ। ತಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಜನಕೋಟಿ ಅನುಪಬ್ಬಜಿ। ಸೋ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಛ ಮಾಸೇ ಪಧಾನಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ತತೋ ಗಣಂ ಪಹಾಯ ಸತ್ತಾಹಂ ಏಕಚರಿಯಂ ಅನುಬ್ರೂಹಯಮಾನೋ ವಸಿತ್ವಾ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮಾಯ ಅಞ್ಞತರೇ ನಗರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾಯ ಸಿರಿವಡ್ಢಾಯ ನಾಮ ದಿನ್ನಂ ಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಿಂಸಪಾವನೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸಿರಿವಡ್ಢೇನ ನಾಮ ಉಪಾಸಕೇನ ದಿನ್ನಾ ಅಟ್ಠ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಮಲಕಬೋಧಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮಾರಂ ಮಾರಬಲಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪತ್ವಾ – ‘‘ಅನೇಕಜಾತಿಸಂಸಾರಂ…ಪೇ॰… ತಣ್ಹಾನಂ ಖಯಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇತ್ವಾ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಬೋಧಿಸಮೀಪೇಯೇವ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕೋಟೀನಂ ಧಮ್ಮಪಟಿವೇಧಸಮತ್ಥತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರೇ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇಸಿ। ತದಾ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಪಠಮೋ ಅಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ –
೧.
‘‘ತತ್ಥೇವ ಮಣ್ಡಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಅಹು ಸತ್ಥಾ ಅನುತ್ತರೋ।
ಅನೂಪಮೋ ಅಸಮಸಮೋ, ಫುಸ್ಸೋ ಲೋಕಗ್ಗನಾಯಕೋ॥
೨.
‘‘ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬಂ ತಮಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ವಿಜಟೇತ್ವಾ ಮಹಾಜಟಂ।
ಸದೇವಕಂ ತಪ್ಪಯನ್ತೋ, ಅಭಿವಸ್ಸಿ ಅಮತಮ್ಬುನಾ॥
೩.
‘‘ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ
ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ಪಠಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೂ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಮಣ್ಡಕಪ್ಪಮ್ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ದ್ವೇ ಬುದ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಸೋ ‘‘ಮಣ್ಡಕಪ್ಪೋ’’ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋ। ವಿಜಟೇತ್ವಾತಿ ಪಟಿವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ। ಮಹಾಜಟನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಜಟಾತಿ ತಣ್ಹಾಯೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ಸಾ ಹಿ ರೂಪಾದೀಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಹೇಟ್ಠುಪರಿಯವಸೇನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಸಂಸಿಬ್ಬನತೋ ಸುತ್ತಗುಮ್ಬಜಾಲಪೂವಸಙ್ಖಾತಾ ಜಟಾ ವಿಯಾತಿ ಜಟಾತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಮಹಾಜಟಂ। ಸದೇವಕನ್ತಿ ಸದೇವಕಂ ಲೋಕಂ। ಅಭಿವಸ್ಸೀತಿ ಪಾವಸ್ಸಿ। ಅಮತಮ್ಬುನಾತಿ ಅಮತಸಙ್ಖಾತೇನ ಧಮ್ಮಕಥಾಸಲಿಲೇನ ತಪ್ಪಯನ್ತೋ ಪಾವಸ್ಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಯದಾ ಪನ ಬಾರಾಣಸೀನಗರೇ ಸಿರಿವಡ್ಢೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಮಹನ್ತಂ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ। ತೇನ ಸಹ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ತಾಪಸಾನಂ ನವುತಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಹೇಸುಂ। ತೇಸಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ। ತದಾ ನವುತಿಯಾ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ದುತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ। ಯದಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಮಕುಮಾರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ತದಾ ಅಸೀತಿಯಾ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ತತಿಯೋ ಅಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ –
೪.
‘‘ನವುತಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹು।
ಅಸೀತಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ತತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೂ’’ತಿ॥
ತತೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಣ್ಣಕುಜ್ಜನಗರೇ ಸುರಕ್ಖಿತೋ ರಾಜಪುತ್ತೋ ಚ ಪುರೋಹಿತಪುತ್ತೋ ಧಮ್ಮಸೇನಕುಮಾರೋ ಚ ಫುಸ್ಸೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಸಟ್ಠಿಯಾ ಪುರಿಸಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವತಿ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ತೇ ಸಪರಿವಾರಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ತೇಸಂ ಸಟ್ಠಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಗವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿ, ಸೋ ಪಠಮೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ। ಪುನ ಕಾಸಿನಗರೇ ಜಯಸೇನರಞ್ಞೋ ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಞಾತೀನಂ ಸಮಾಗಮೇ ಬುದ್ಧವಂಸಂ ದೇಸೇಸಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ತೇಸಂ ಮಜ್ಝಗತೋ ಭಗವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿ, ಸೋ ದುತಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ। ಪುನ ಮಹಾಮಙ್ಗಲಸಮಾಗಮೇ ಮಙ್ಗಲಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಪುರಿಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ತೇಸಂ ಮಜ್ಝಗತೋ ಸುಗತೋ
೫.
‘‘ಸನ್ನಿಪಾತಾ
ಖೀಣಾಸವಾನಂ ವಿಮಲಾನಂ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಾನ ತಾದಿನಂ॥
೬.
‘‘ಸಟ್ಠಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ
ಪಞ್ಞಾಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ॥
೭.
‘‘ಚತ್ತಾಲೀಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ತತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ।
ಅನುಪಾದಾ ವಿಮುತ್ತಾನಂ, ವೋಚ್ಛಿನ್ನಪಟಿಸನ್ಧಿನ’’ನ್ತಿ॥
ತದಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಿನ್ದಮನಗರೇ ವಿಜಿತಾವೀ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವತಿ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಮಹಾರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತೀಣಿ ಪಿಟಕಾನಿ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಪಿಟಕಧರೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೀಲಪಾರಮಿಞ್ಚ ಪೂರೇಸಿ। ಸೋಪಿ ನಂ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ –
೮.
‘‘ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ, ವಿಜಿತಾವೀ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ।
ಛಡ್ಡಯಿತ್ವಾ ಮಹಾರಜ್ಜಂ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ॥
೯.
‘‘ಸೋಪಿ ಮಂ ಬುದ್ಧೋ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ಫುಸ್ಸೋ ಲೋಕಗ್ಗನಾಯಕೋ।
ದ್ವೇನವುತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಅಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ॥
೧೦.
‘‘ಪಧಾನಂ ಪದಹಿತ್ವಾನ…ಪೇ॰… ದಸಪಾರಮಿಪೂರಿಯಾ॥
೧೨.
‘‘ಸುತ್ತನ್ತಂ ವಿನಯಞ್ಚಾಪಿ, ನವಙ್ಗಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ।
ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತ್ವಾ, ಸೋಭಯಿಂ ಜಿನಸಾಸನಂ॥
೧೩.
‘‘ತತ್ಥಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ, ಬ್ರಹ್ಮಂ ಭಾವೇತ್ವ ಭಾವನಂ।
ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಮಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮಗಞ್ಛಹ’’ನ್ತಿ॥
ತಸ್ಸ ಪನ ಭಗವತೋ ಕಾಸಿಕಂ ನಾಮ ನಗರಂ ಅಹೋಸಿ। ಜಯಸೇನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಪಿತಾ, ಸಿರಿಮಾ ನಾಮ ಮಾತಾ, ಸುರಕ್ಖಿತೋ ಚ ಧಮ್ಮಸೇನೋ ಚ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ, ಸಭಿಯೋ ನಾಮುಪಟ್ಠಾಕೋ, ಚಾಲಾ ಚ ಉಪಚಾಲಾ
೧೪.
‘‘ಕಾಸಿಕಂ ನಾಮ ನಗರಂ, ಜಯಸೇನೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ।
ಸಿರಿಮಾ ನಾಮ ಜನಿಕಾ, ಫುಸ್ಸಸ್ಸಾಪಿ ಮಹೇಸಿನೋ…ಪೇ॰
ಬೋಧಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಆಮಣ್ಡೋತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ॰…॥
೨೨.
‘‘ಅಟ್ಠಪಣ್ಣಾಸರತನಂ, ಸೋಪಿ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ಮುನಿ।
ಸೋಭತೇ ಸತರಂಸೀವ, ಉಳುರಾಜಾವ ಪೂರಿತೋ॥
೨೩.
‘‘ನವುತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಯು ವಿಜ್ಜತಿ ತಾವದೇ।
ತಾವತಾ ತಿಟ್ಠಮಾನೋ ಸೋ, ತಾರೇಸಿ ಜನತಂ ಬಹುಂ॥
೨೪.
‘‘ಓವದಿತ್ವಾ ಬಹೂ ಸತ್ತೇ, ಸನ್ತಾರೇತ್ವಾ ಬಹೂ ಜನೇ।
ಸೋಪಿ ಸತ್ಥಾ ಅತುಲಯಸೋ, ನಿಬ್ಬುತೋ ಸೋ ಸಸಾವಕೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಆಮಣ್ಡೋತಿ ಆಮಲಕರುಕ್ಖೋ। ಓವದಿತ್ವಾತಿ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ, ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೋಪಿ ಸತ್ಥಾ ಅತುಲಯಸೋತಿ ಸೋಪಿ ಸತ್ಥಾ ಅಮಿತಯಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ಸೋ ಜಹಿತ್ವಾ ಅಮಿತಯಸೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ಸೋ ಸಬ್ಬಮೇವ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ವಿಸೇಸಂ ಹಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಫುಸ್ಸೋ ಕಿರ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಕುಸಿನಾರಾಯಂ ಸೇನಾರಾಮೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ। ಧಾತುಯೋ ಕಿರಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ। ಸೇಸಗಾಥಾಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವಾತಿ।
ಫುಸ್ಸಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನಿಟ್ಠಿತೋ ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ ಬುದ್ಧವಂಸೋ।