೨೩. ವೇಸ್ಸಭೂಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ
ಸಿಖಿಸ್ಸ ವೇಸ್ಸಭೂ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಉದಪಾದಿ। ಸೋ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ತುಸಿತಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅನೋಮನಗರೇ ಸುಪ್ಪತೀತಸ್ಸ ಸುಪ್ಪತೀತಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಸೀಲವತಿಯಾ ಯಸವತಿಯಾ ನಾಮ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ। ಸೋ ದಸನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಅನುಪಮುಯ್ಯಾನೇ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ। ಜಾಯಮಾನೋವ ಜನಂ ತೋಸೇನ್ತೋ ವಸಭನಾದಂ ನದಿ। ತಸ್ಮಾ ವಸಭನಾದಹೇತುತ್ತಾ ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ‘‘ವೇಸ್ಸಭೂ’’ತಿ ನಾಮಮಕಂಸು
ಸೋ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಸುಚಿತ್ತಾಯ ನಾಮ ದೇವಿಯಾ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧೇ ನಾಮ ಕುಮಾರೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸುವಣ್ಣಸಿವಿಕಾಯ ಉಯ್ಯಾನದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಾನಿ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ। ತಂ ಸತ್ತತ್ತಿಂಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅನುಪಬ್ಬಜಿಂಸು। ಅಥ ಸೋ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಛ ಮಾಸೇ ಪಧಾನಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮಾಯ ಸುಚಿತ್ತನಿಗಮೇ ಸನ್ದಿಸ್ಸಮಾನಸರೀರಾಯ ಸಿರಿವಡ್ಢನಾಯ ನಾಮ ದಿನ್ನಂ ಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಾಲವನೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ನರಿನ್ದನಾಗರಾಜೇನ ದಿನ್ನಾ ಅಟ್ಠ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಲಬೋಧಿಂ ಪದಕ್ಖಿಣತೋ ಉಪಾಗಮಿ। ತಸ್ಸಾಪಿ ಸಾಲಸ್ಸ ತದೇವ ಪಾಟಲಿಯಾ ಪಮಾಣಮೇವ ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ। ತಥೇವ ಪುಪ್ಫಫಲಸಿರಿವಿಭವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಸೋ ಸಾಲಮೂಲಮುಪಗನ್ತ್ವಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಹತ್ಥವಿತ್ಥತಂ ತಿಣಸನ್ಥರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ವಿಗತನೀವರಣಂ ಸಬ್ಬಕಾಮಮದಾವರಣಂ ಅನಾವರಣಞಾಣಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ – ‘‘ಅನೇಕಜಾತಿಸಂಸಾರಂ…ಪೇ॰… ತಣ್ಹಾನಂ ಖಯಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇತ್ವಾ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ತತ್ಥೇವ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ಸೋಣಕುಮಾರಸ್ಸ ಉತ್ತರಕುಮಾರಸ್ಸ ಚ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ದೇವಪಥೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನೋಮನಗರಸಮೀಪೇ ಅರುಣುಯ್ಯಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೇನ ಕುಮಾರೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸಪರಿವಾರಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇಸಿ। ತದಾ ಅಸೀತಿಯಾ ಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಪಠಮೋ ಅಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ।
ಪುನ
೧.
‘‘ತತ್ಥೇವ ಮಣ್ಡಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಅಸಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋ।
ವೇಸ್ಸಭೂ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ನಾಯಕೋ॥
೨.
‘‘ಆದಿತ್ತಂ
ನಾಗೋವ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾ, ಪತ್ತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ॥
೩.
‘‘ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇನ್ತೇ, ವೇಸ್ಸಭೂಲೋಕನಾಯಕೇ।
ಅಸೀತಿಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಾನಂ, ಪಠಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹು॥
೪.
‘‘ಪಕ್ಕನ್ತೇ
ಸತ್ತತಿಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹು॥
೫.
‘‘ಮಹಾದಿಟ್ಠಿಂ ವಿನೋದೇನ್ತೋ, ಪಾಟಿಹೇರಂ ಕರೋತಿ ಸೋ।
ಸಮಾಗತಾ ನರಮರೂ, ದಸಸಹಸ್ಸೀ ಸದೇವಕೇ॥
೬.
‘‘ಮಹಾಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ಅಬ್ಭುತಂ ಲೋಮಹಂಸನಂ।
ದೇವಾ ಚೇವ ಮನುಸ್ಸಾ ಚ, ಬುಜ್ಝರೇ ಸಟ್ಠಿಕೋಟಿಯೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಆದಿತ್ತನ್ತಿ ಸಕಲಮಿದಂ ಲೋಕತ್ತಯಂ ಸಮ್ಪದಿತ್ತಂ। ರಾಗಗ್ಗೀತಿ ರಾಗೇನ। ತಣ್ಹಾನಂ ವಿಜಿತನ್ತಿ ತಣ್ಹಾನಂ ವಿಜಿತಂ ರಟ್ಠಂ ವಸವತ್ತಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಏವಂ ಞತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಾಗೋವ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾತಿ ಹತ್ಥೀ ವಿಯ ಪೂತಿಲತಾಬನ್ಧನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ತೋ ಅಧಿಗತೋ। ದಸಸಹಸ್ಸೀತಿ ದಸಸಹಸ್ಸಿಯಂ। ಸದೇವಕೇತಿ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ। ಬುಜ್ಝರೇತಿ ಬುಜ್ಝಿಂಸು।
ಸೋಣುತ್ತರಾನಂ
ಯದಾ ಪನ ನಾರಿವಾಹನನಗರೇ ಉಪಸನ್ತೋ ನಾಮ ರಾಜಪುತ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ತಸ್ಸಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಭಗವಾ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ, ಸೋಪಿ ಭಗವತೋ ಆಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಹದಯೋ ಪಬ್ಬಜಿ। ತಂ ಸಟ್ಠಿಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾ ಪುರಿಸಾ
೭.
‘‘ಸನ್ನಿಪಾತಾ ತಯೋ ಆಸುಂ, ವೇಸ್ಸಭುಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ।
ಖೀಣಾಸವಾನಂ ವಿಮಲಾನಂ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಾನ ತಾದಿನಂ॥
೮.
‘‘ಅಸೀತಿಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಂ, ಪಠಮೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ।
ಸತ್ತತಿಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ॥
೯.
‘‘ಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಂ
ಜರಾದಿಭಯತೀತಾನಂ, ಓರಸಾನಂ ಮಹೇಸಿನೋ’’ತಿ॥
ತದಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸರಭವತೀನಗರೇ ಪರಮಪಿಯದಸ್ಸನೋ ಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ವೇಸ್ಸಭುಮ್ಹಿ ಲೋಕನಾಯಕೇ ಸರಭನಗರಮುಪಗತೇ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಹದಯೋ ದಸನಖಸಮೋಧಾನಸಮುಜ್ಜಲಂ ಜಲಜಾಮಲಾವಿಕಲಕಮಲಮಕುಲಸದಿಸಮಞ್ಜಲಿಂ ಸಿರಸಿ ಕತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಚೀವರಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಭಗವತೋ ನಿವಾಸತ್ಥಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಸಹಸ್ಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಚ ವಿಭವಜಾತಂ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಆಚಾರಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ತೇರಸಧುತಗುಣೇಸು ನಿರತೋ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರಪರಿಯೇಸನಾಯ ರತೋ
೧೦.
‘‘ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ, ಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ।
ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾವೀರಂ, ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಮಹಾರಹಂ।
ಅನ್ನಪಾನೇನ ವತ್ಥೇನ, ಸಸಙ್ಘಂ ಜಿನಪೂಜಯಿಂ॥
೧೧.
‘‘ತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಸಮಸ್ಸ, ಚಕ್ಕಂ ವತ್ತಿತಮುತ್ತಮಂ।
ಸುತ್ವಾನ ಪಣಿತಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಮಭಿರೋಚಯಿಂ॥
೧೨.
‘‘ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತೋ।
ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಜಿನಸನ್ತಿಕೇ॥
೧೩.
‘‘ಆಚಾರಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ವತ್ತಸೀಲಸಮಾಹಿತೋ।
ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಗವೇಸನ್ತೋ, ರಮಾಮಿ ಜಿನಸಾಸನೇ॥
೧೪.
‘‘ಸದ್ಧಾಪೀತಿಂ
ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮಯ್ಹಂ, ಬೋಧಿಯಾಯೇವ ಕಾರಣಾ॥
೧೫.
‘‘ಅನಿವತ್ತಮಾನಸಂ ಞತ್ವಾ, ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
ಏಕತ್ತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಅಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ॥
೧೬.
‘‘ಅಹು ಕಪಿಲವ್ಹಯಾ ರಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಹೇಸ್ಸಾಮ ಸಮ್ಮುಖಂ ಇಮಂ॥
೧೭.
‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಭಿಯ್ಯೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ।
ಉತ್ತರಿಂ ವತಮಧಿಟ್ಠಾಸಿಂ, ದಸಪಾರಮಿಪೂರಿಯಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಚಕ್ಕಂ ವತ್ತಿತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತಿತಂ। ಪಣೀತಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ। ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ವತ್ತಸೀಲಸಮಾಹಿತೋತಿ ವತ್ತೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಸಮಾಹಿತೋ। ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಪೂರಣೇ ಸಮಾಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ರಮಾಮೀತಿ ಅಭಿರಮಿಂ। ಸದ್ಧಾಪೀತಿನ್ತಿ ಸದ್ಧಞ್ಚ ಪೀತಿಞ್ಚ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ। ವನ್ದಾಮೀತಿ ಅಭಿವನ್ದಿಂ, ಅತೀತತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಸತ್ಥರನ್ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ। ಅನಿವತ್ತಮಾನಸನ್ತಿ ಅನೋಸಕ್ಕಿಯಮಾನಮಾನಸಂ।
ತಸ್ಸ
೧೮.
‘‘ಅನೋಮಂ ನಾಮ ನಗರಂ, ಸುಪ್ಪತೀತೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ।
ಮಾತಾ ಯಸವತೀ ನಾಮ, ವೇಸ್ಸಭುಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ॥
೨೩.
‘‘ಸೋಣೋ ಚ ಉತ್ತರೋ ಚೇವ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ।
ಉಪಸನ್ತೋ ನಾಮುಪಟ್ಠಾಕೋ, ವೇಸ್ಸಭುಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ॥
೨೪.
‘‘ರಾಮಾ ಚೇವ ಸಮಾಲಾ ಚ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗಸಾವಿಕಾ।
ಬೋಧಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಮಹಾಸಾಲೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
೨೫.
‘‘ಸೋತ್ಥಿಕೋ
ಗೋತಮೀ ಸಿರಿಮಾ ಚೇವ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಿಕಾ॥
೨೬.
‘‘ಸಟ್ಠಿರತನಮುಬ್ಬೇಧೋ, ಹೇಮಯೂಪಸಮೂಪಮೋ।
ಕಾಯಾ ನಿಚ್ಛರತೀ ರಸ್ಮಿ, ರತ್ತಿಂವ ಪಬ್ಬತೇ ಸಿಖೀ॥
೨೭.
‘‘ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಯು ತಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ।
ತಾವತಾ ತಿಟ್ಠಮಾನೋ ಸೋ, ತಾರೇಸಿ, ಜನತಂ ಬಹುಂ॥
೨೮.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ, ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ।
ಧಮ್ಮನಾವಂ ಠಪೇತ್ವಾನ, ನಿಬ್ಬುತೋ ಸೋ ಸಸಾವಕೋ॥
೨೯.
‘‘ದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ ಸಬ್ಬಜನಂ, ವಿಹಾರಂ ಇರಿಯಾಪಥಂ।
ಸಬ್ಬಂ ತಮನ್ತರಹಿತಂ, ನನು ರಿತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಹೇಮಯೂಪಸಮೂಪಮೋತಿ ನಿಚ್ಛರತೀತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸನ್ಧಾವತಿ। ರಸ್ಮೀತಿ ಪಭಾರಸ್ಮಿ। ರತ್ತಿಂವ ಪಬ್ಬತೇ ಸಿಖೀತಿ ರತ್ತಿಯಂ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ। ರಂಸಿವಿಜ್ಜೋತಾ ತಸ್ಸ ಕಾಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಭಜಿತ್ವಾತಿ ವಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ, ಉಗ್ಘಟಿತಾದಿವಸೇನ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಿವಸೇನ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಧಮ್ಮನಾವನ್ತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಂ ಧಮ್ಮನಾವಂ, ಚತುರೋಘನಿತ್ಥರಣತ್ಥಾಯ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದಸ್ಸನೇಯ್ಯನ್ತಿ ದಸ್ಸನೀಯೋ। ಸಬ್ಬಜನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೋ ಜನೋ, ಸಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಹಾರನ್ತಿ ವಿಹಾರೋ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಚ್ಚತ್ತೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ವೇಸ್ಸಭೂ ಕಿರ ಭಗವಾ ಉಸಭವತೀನಗರೇ ಖೇಮೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ। ಧಾತುಯೋ ಪನಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಂಸು।
‘‘ಉಸಭವತಿಪುರೇ ಪುರುತ್ತಮೇ, ಜಿನವಸಭೋ ಭಗವಾ ಹಿ ವೇಸ್ಸಭೂ।
ಉಪವನವಿಹರೇ ಮನೋರಮೇ, ನಿರುಪಧಿಸೇಸಮುಪಾಗತೋ ಕಿರಾ’’ತಿ॥
ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಗಾಥಾಸು ಪಾಕಟಮೇವಾತಿ।
ವೇಸ್ಸಭೂಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನಿಟ್ಠಿತೋ ಏಕವೀಸತಿಮೋ ಬುದ್ಧವಂಸೋ।