೧೪. ಪಕಿಣ್ಣಕನಿಪಾತೋ

[೪೮೪] ೧. ಸಾಲಿಕೇದಾರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಾಲಿಕೇದಾರನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಾತುಪೋಸಕಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ಸಾಮಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೨.೨೨.೨೯೬ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ಸತ್ಥಾ ಪನ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಗಿಹೀ ಪೋಸೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು ಭಿಕ್ಖು, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಾ ಹುತ್ವಾ ಸುವಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾಪಿ ಜಿಣ್ಣೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕುಲಾವಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ಗೋಚರಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪೋಸೇಸು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ರಾಜಗಹೇ ಮಗಧರಾಜಾ ನಾಮ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ। ತದಾ ನಗರತೋ ಪುಬ್ಬುತ್ತರದಿಸಾಯ ಸಾಲಿದ್ದಿಯೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ। ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬುತ್ತರದಿಸಾಯ ಮಗಧಖೇತ್ತಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಕೋಸಿಯಗೋತ್ತೋ ನಾಮ ಸಾಲಿದ್ದಿಯವಾಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಹಸ್ಸಕರೀಸಮತ್ತಂ ಖೇತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಲಿಂ ವಪಾಪೇಸಿ। ಉಟ್ಠಿತೇ ಚ ಪನ ಸಸ್ಸೇ ವತಿಂ ಥಿರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಣ್ಣಾಸಕರೀಸಮತ್ತಂ, ಕಸ್ಸಚಿ ಸಟ್ಠಿಕರೀಸಮತ್ತನ್ತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚಸತಕರೀಸಮತ್ತಂ ಖೇತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಸಾನಂಯೇವ ಆರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ದತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಪಞ್ಚಸತಕರೀಸಮತ್ತಂ ಖೇತ್ತಂ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಭತಕಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ವಸತಿ। ಖೇತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪುಬ್ಬುತ್ತರದಿಸಾಭಾಗೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಾನುಪಬ್ಬತೇ ಮಹನ್ತಂ ಸಿಮ್ಬಲಿವನಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಅನೇಕಾನಿ ಸುವಸತಾನಿ ವಸನ್ತಿ। ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸುವಸಙ್ಘೇ ಸುವರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಭಿರೂಪೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಕಟನಾಭಿಪಮಾಣಸರೀರೋ ಅಹೋಸಿ। ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ‘‘ಅಹಂ ಇದಾನಿ ದೂರಂ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ಗಣಂ ಪರಿಹರಾ’’ತಿ ಗಣಂ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ। ಸೋ ಪುನದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಗೋಚರತ್ಥಾಯ ಗನ್ತುಂ ನಾದಾಸಿ, ಸುವಗಣಂ ಪರಿಹರನ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಯಂಜಾತಸಾಲಿವನೇ ಯಾವದತ್ಥಂ ಸಾಲಿಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಆಗಮನಕಾಲೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪಹೋನಕಂ ಗೋಚರಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪೋಸೇಸಿ।

ಅಥಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ಸುವಾ ಆರೋಚೇಸುಂ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಮಗಧಖೇತ್ತೇ ಸಾಲಿ ಪಚ್ಚತಿ, ಇದಾನಿ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಜಾತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ದ್ವೇ ಸುವೇ ಪಹಿಣಿಂಸು। ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಗಧಖೇತ್ತೇ ಓತರನ್ತಾ ತಸ್ಸ ಭತಿಯಾ ರಕ್ಖಣಪುರಿಸಸ್ಸ ಖೇತ್ತೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಾಲಿಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಸಾಲಿಸೀಸಂ ಆದಾಯ ಸಿಮ್ಬಲಿವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಲಿಸೀಸಂ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ತತ್ಥ ಏವರೂಪೋ ಸಾಲೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ಸೋ ಪುನದಿವಸೇ ಸುವಗಣಪರಿವುತೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಭತಕಸ್ಸ ಖೇತ್ತೇ ಓತರಿ। ಸೋ ಪನ ಪುರಿಸೋ ಸುವೇ ಸಾಲಿಂ ಖಾದನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಧಾವಿತ್ವಾ ವಾರೇನ್ತೋಪಿ ವಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ। ಸೇಸಾ ಸುವಾ ಯಾವದತ್ಥಂ ಸಾಲಿಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ತುಚ್ಛಮುಖಾವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಸುವರಾಜಾ ಪನ ಬಹೂನಿ ಸಾಲಿಸೀಸಾನಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ದೇತಿ। ಸುವಾ ಪುನದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತತ್ಥೇವ ಸಾಲಿಂ ಖಾದಿಂಸು। ಅಥ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ‘‘ಸಚೇ ಇಮೇ ಅಞ್ಞಂ ಕತಿಪಾಹಂ ಏವಂ ಖಾದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾಲಿಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಇಣಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಲಿಮುಟ್ಠಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ತಥಾರೂಪಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಲಿದ್ದಿಯಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ‘‘ಕಿಂ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಾಲಿಖೇತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಆಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಮ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧.

‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಾಲಿಕೇದಾರಂ, ಸುವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಕೋಸಿಯ।

ಪಟಿವೇದೇಮಿ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮೇ, ನ ನೇ ವಾರೇತುಮುಸ್ಸಹೇ॥

೨.

‘‘ಏಕೋ ಚ ತತ್ಥ ಸಕುಣೋ, ಯೋ ನೇಸಂ ಸಬ್ಬಸುನ್ದರೋ।

ಭುತ್ವಾ ಸಾಲಿಂ ಯಥಾಕಾಮಂ, ತುಣ್ಡೇನಾದಾಯ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅವೇಕಲ್ಲಂ। ಸಾಲಿಕೇದಾರನ್ತಿ ಸಾಲಿಖೇತ್ತಂ। ಸಬ್ಬಸುನ್ದರೋತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಸುನ್ದರೋ ರತ್ತತುಣ್ಡೋ ಜಿಞ್ಜುಕಸನ್ನಿಭಅಕ್ಖಿ ರತ್ತಪಾದೋ ತೀಹಿ ರತ್ತರಾಜೀಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಗೀವೋ ಮಹಾಮಯೂರಪಮಾಣೋ ಸೋ ಯಾವದತ್ಥಂ ಸಾಲಿಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ತುಣ್ಡೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ।

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸುವರಾಜೇ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಖೇತ್ತಪಾಲಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪಾಸಂ ಓಡ್ಡೇತುಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ। ಅಥ ನಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೩.

‘‘ಓಡ್ಡೇನ್ತು ವಾಲಪಾಸಾನಿ, ಯಥಾ ಬಜ್ಝೇಥ ಸೋ ದಿಜೋ।

ಜೀವಞ್ಚ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಆನಯೇಹಿ ಮಮನ್ತಿಕೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಓಡ್ಡೇನ್ತೂತಿ ಓಡ್ಡಯನ್ತು। ವಾಲಪಾಸಾನೀತಿ ಅಸ್ಸವಾಲಾದಿರಜ್ಜುಮಯಪಾಸಾನಿ। ಜೀವಞ್ಚ ನನ್ತಿ ಜೀವನ್ತಂ ಏವ ನಂ। ಆನಯೇಹೀತಿ ಆನೇಹಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಖೇತ್ತಪಾಲೋ ಸಾಲಿಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಇಣಸ್ಸ ಅಕತಭಾವೇನ ತುಟ್ಠೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸ್ಸವಾಲೇ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಓತರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸುವರಞ್ಞೋ ಓತರಣಟ್ಠಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ಚಾಟಿಪಮಾಣಂ ಪಞ್ಜರಂ ಕತ್ವಾ ಪಾಸಞ್ಚ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ ಸುವಾನಂ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಕುಟಿಯಂ ನಿಸೀದಿ। ಸುವರಾಜಾಪಿ ಸುವಗಣಪರಿವುತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಲೋಲುಪ್ಪಚಾರತಾಯ ಹಿಯ್ಯೋ ಖಾದಿತಟ್ಠಾನೇ ಓಡ್ಡಿತಪಾಸೇ ಪಾದಂ ಪವೇಸನ್ತೋವ ಓತರಿ। ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಬದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಚಾಹಂ ಇದಾನೇವ ಬದ್ಧರವಂ ರವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಞಾತಕಾಮೇ ಭಯತಜ್ಜಿತಾ ಗೋಚರಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಯಾವ ಏತೇಸಂ ಗೋಚರಗ್ಗಹಣಂ, ತಾವ ಅಧಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ತೇಸಂ ಸುಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಬದ್ಧರವಂ ರವಿ। ಅಥ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸುವಾ ಪಲಾಯಿಂಸು। ಸುವರಾಜಾ ‘‘ಏತ್ತಕೇಸು ಮೇ ಞಾತಕೇಸು ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕೋಪಿ ನತ್ಥಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಪಾಪಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವಿಲಪನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೪.

‘‘ಏತೇ ಭುತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ, ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ ವಿಹಙ್ಗಮಾ।

ಏಕೋ ಬದ್ಧೋಸ್ಮಿ ಪಾಸೇನ, ಕಿಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ಮಯಾ’’ತಿ॥

ಖೇತ್ತಪಾಲೋ ಸುವರಾಜಸ್ಸ ಬದ್ಧರವಂ ಸುವಾನಞ್ಚ ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖನ್ದನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ’’ತಿ ಕುಟಿಯಾ ಓರುಯ್ಹ ಪಾಸಾಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುವರಾಜಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಯಸ್ಸೇವ ಮೇ ಪಾಸೋ ಓಡ್ಡಿತೋ, ಸ್ವೇವ ಬದ್ಧೋ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಸುವರಾಜಾನಂ ಪಾಸತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪಾದೇ ಏಕತೋ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ದಳ್ಹಂ ಆದಾಯ ಸಾಲಿದ್ದಿಯಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುವರಾಜಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬಲವಸಿನೇಹೇನ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೫.

‘‘ಉದರಂ ನೂನ ಅಞ್ಞೇಸಂ, ಸುವ ಅಚ್ಚೋದರಂ ತವ।

ಭುತ್ವಾ ಸಾಲಿಂ ಯಥಾಕಾಮಂ, ತುಣ್ಡೇನಾದಾಯ ಗಚ್ಛಸಿ॥

೬.

‘‘ಕೋಟ್ಠಂ ನು ತತ್ಥ ಪೂರೇಸಿ, ಸುವ ವೇರಂ ನು ತೇ ಮಯಾ।

ಪುಟ್ಠೋ ಮೇ ಸಮ್ಮ ಅಕ್ಖಾಹಿ, ಕುಹಿಂ ಸಾಲಿಂ ನಿದಾಹಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಉದರಂ ನೂನಾತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಉದರಂ ಉದರಮೇವ ಮಞ್ಞೇ, ತವ ಉದರಂ ಪನ ಅತಿಉದರಂ। ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಿಮ್ಬಲಿವನೇ। ಪೂರೇಸೀತಿ ವಸ್ಸಾರತ್ತತ್ಥಾಯ ಪೂರೇಸಿ। ನಿದಾಹಸೀತಿ ನಿಧಾನಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇಸಿ, ‘‘ನಿಧೀಯಸೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸುವರಾಜಾ ಮಧುರಾಯ ಮನುಸ್ಸಭಾಸಾಯ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭.

‘‘ನ ಮೇ ವೇರಂ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ, ಕೋಟ್ಠೋ ಮಯ್ಹಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ।

ಇಣಂ ಮುಞ್ಚಾಮಿಣಂ ದಮ್ಮಿ, ಸಮ್ಪತ್ತೋ ಕೋಟಸಿಮ್ಬಲಿಂ।

ನಿಧಿಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ನಿದಹಾಮಿ, ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ ಕೋಸಿಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಇಣಂ ಮುಞ್ಚಾಮಿಣಂ ದಮ್ಮೀತಿ ತವ ಸಾಲಿಂ ಹರಿತ್ವಾ ಇಣಂ ಮುಞ್ಚಾಮಿ ಚೇವ ದಮ್ಮಿ ಚಾತಿ ವದತಿ। ನಿಧಿಮ್ಪೀತಿ ಏಕಂ ತತ್ಥ ಸಿಮ್ಬಲಿವನೇ ಅನುಗಾಮಿಕನಿಧಿಮ್ಪಿ ನಿದಹಾಮಿ।

ಅಥ ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಚ್ಛಿ –

೮.

‘‘ಕೀದಿಸಂ ತೇ ಇಣದಾನಂ, ಇಣಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಕೀದಿಸೋ।

ನಿಧಿನಿಧಾನಮಕ್ಖಾಹಿ, ಅಥ ಪಾಸಾ ಪಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಇಣದಾನನ್ತಿ ಇಣಸ್ಸ ದಾನಂ। ನಿಧಿನಿಧಾನನ್ತಿ ನಿಧಿನೋ ನಿಧಾನಂ।

ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಪುಟ್ಠೋ ಸುವರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೯.

‘‘ಅಜಾತಪಕ್ಖಾ ತರುಣಾ, ಪುತ್ತಕಾ ಮಯ್ಹ ಕೋಸಿಯ।

ತೇ ಮಂ ಭತಾ ಭರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಇಣಂ ದದೇ॥

೧೦.

‘‘ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ಮೇ ವುದ್ಧಾ, ಜಿಣ್ಣಕಾ ಗತಯೋಬ್ಬನಾ।

ತೇಸಂ ತುಣ್ಡೇನ ಹಾತೂನ, ಮುಞ್ಚೇ ಪುಬ್ಬಕತಂ ಇಣಂ॥

೧೧.

‘‘ಅಞ್ಞೇಪಿ ತತ್ಥ ಸಕುಣಾ, ಖೀಣಪಕ್ಖಾ ಸುದುಬ್ಬಲಾ।

ತೇಸಂ ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕೋ ದಮ್ಮಿ, ತಂ ನಿಧಿಂ ಆಹು ಪಣ್ಡಿತಾ॥

೧೨.

‘‘ಈದಿಸಂ ಮೇ ಇಣದಾನಂ, ಇಣಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಈದಿಸೋ।

ನಿಧಿನಿಧಾನಮಕ್ಖಾಮಿ, ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ ಕೋಸಿಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಹಾತೂನಾತಿ ಹರಿತ್ವಾ। ತಂ ನಿಧಿನ್ತಿ ತಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಪಣ್ಡಿತಾ ಅನುಗಾಮಿಕನಿಧಿಂ ನಾಮ ಕಥೇನ್ತಿ। ನಿಧಿನಿಧಾನನ್ತಿ ನಿಧಿನೋ ನಿಧಾನಂ, ‘‘ನಿಧಾನನಿಧಿ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವತ್ಥೋ।

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।

೧೩.

‘‘ಭದ್ದಕೋ ವತಯಂ ಪಕ್ಖೀ, ದಿಜೋ ಪರಮಧಮ್ಮಿಕೋ।

ಏಕಚ್ಚೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ನ ವಿಜ್ಜತಿ॥

೧೪.

‘‘ಭುಞ್ಜ ಸಾಲಿಂ ಯಥಾಕಾಮಂ, ಸಹ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಞಾತಿಭಿ।

ಪುನಾಪಿ ಸುವ ಪಸ್ಸೇಮು, ಪಿಯಂ ಮೇ ತವ ದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಭುಞ್ಜ ಸಾಲಿನ್ತಿ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಬ್ಭಯೋ ಹುತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾತಿ ಕರೀಸಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ತಸ್ಸೇವ ನಿಯ್ಯಾದೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ। ಪಸ್ಸೇಮೂತಿ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಆಗತಂ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ದಿವಸೇಸು ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಮಾತಿ।

ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಿಯಪುತ್ತಂ ವಿಯ ಮುದುಚಿತ್ತೇನ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪಾದತೋ ಬನ್ಧನಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಸತಪಾಕತೇಲೇನ ಪಾದೇ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಭದ್ದಪೀಠೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಕಞ್ಚನತಟ್ಟಕೇ ಮಧುಲಾಜೇ ಖಾದಾಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಖರೋದಕಂ ಪಾಯೇಸಿ। ಅಥಸ್ಸ ಸುವರಾಜಾ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ ಆಹ –

೧೫.

‘‘ಭುತ್ತಞ್ಚ ಪೀತಞ್ಚ ತವಸ್ಸಮಮ್ಹಿ, ರತೀ ಚ ನೋ ಕೋಸಿಯ ತೇ ಸಕಾಸೇ।

ನಿಕ್ಖಿತ್ತದಣ್ಡೇಸು ದದಾಹಿ ದಾನಂ, ಜಿಣ್ಣೇ ಚ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಭರಸ್ಸೂ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತವಸ್ಸಮಮ್ಹೀತಿ ತವ ನಿವೇಸನೇ। ರತೀತಿ ಅಭಿರತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬.

‘‘ಲಕ್ಖೀ ವತ ಮೇ ಉದಪಾದಿ ಅಜ್ಜ, ಯೋ ಅದ್ದಸಾಸಿಂ ಪವರಂ ದಿಜಾನಂ।

ಸುವಸ್ಸ ಸುತ್ವಾನ ಸುಭಾಸಿತಾನಿ, ಕಾಹಾಮಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಅನಪ್ಪಕಾನೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಲಕ್ಖೀತಿ ಸಿರೀಪಿ ಪುಞ್ಞಮ್ಪಿ ಪಞ್ಞಾಪಿ।

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಅತ್ತನೋ ದಿನ್ನಂ ಕರೀಸಸಹಸ್ಸಮತ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕರೀಸಮೇವ ಗಣ್ಹಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಥಮ್ಭೇ ನಿಖನಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ಸಾಮಿ, ಅಸ್ಸುಮುಖೇ ರೋದಮಾನೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಸ್ಸಾಸೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ। ಸೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಸಾಲಿಸೀಸಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪುರತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಉಟ್ಠೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ತೇ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರೋದಮಾನಾ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು, ತಾವದೇವ ಸುವಗಣಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಕಥಂ ಮುತ್ತೋಸಿ, ದೇವಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು। ಸೋ ತೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಕಥೇಸಿ। ಕೋಸಿಯೋಪಿ ಸುವರಞ್ಞೋ ಓವಾದಂ ಸುತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –

೧೭.

‘‘ಸೋ ಕೋಸಿಯೋ ಅತ್ತಮನೋ ಉದಗ್ಗೋ, ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ।

ಅನ್ನೇನ ಪಾನೇನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಸನ್ತಪ್ಪಯಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಚಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸನ್ತಪ್ಪಯೀತಿ ಗಹಿತಗಹಿತಾನಿ ಭಾಜನಾನಿ ಪೂರೇನ್ತೋ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸೀತಿ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪೋಸನಂ ನಾಮ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಂಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ। ತದಾ ಸುವಗಣಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಅಹೇಸುಂ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ, ಖೇತ್ತಪಾಲೋ ಛನ್ನೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆನನ್ದೋ, ಸುವರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ।

ಸಾಲಿಕೇದಾರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ।

[೪೮೫] ೨. ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಉಪನೀಯತಿದಂ ಮಞ್ಞೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಪುರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೋ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ರಾಹುಲಮಾತರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಇದಂ ಪನ ಜಾತಕಂ ದೂರೇನಿದಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಥೇತಬ್ಬಂ। ಸಾ ಪನೇಸಾ ನಿದಾನಕಥಾ ಯಾವ ಲಟ್ಠಿವನೇ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸೀಹನಾದಾ ಅಪಣ್ಣಕಜಾತಕೇ ಕಥಿತಾ, ತತೋ ಪರಂ ಯಾವ ಕಪಿಲವತ್ಥುಗಮನಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರಜಾತಕೇ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ಸತ್ಥಾ ಪನ ಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಭತ್ತಸಮಯೇ ಮಹಾಧಮ್ಮಪಾಲಜಾತಕಂ (ಜಾ॰ ೧.೧೦.೯೨ ಆದಯೋ) ಕಥೇತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ‘‘ರಾಹುಲಮಾತು ನಿವೇಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕಂ (ಜಾ॰ ೧.೧೪.೧೮ ಆದಯೋ) ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಪತ್ತಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದ್ವೀಹಿ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಹುಲಮಾತು ನಿವೇಸನಟ್ಠಾನಂ ಪಾಯಾಸಿ। ತದಾ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಸಹಸ್ಸನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ವಸನ್ತಿ ತಾಸು ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾನಂಯೇವ ನವುತಿಅಧಿಕಸಹಸ್ಸಂ। ಸಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬಾ ಕಾಸಾವಾನೇವ ನಿವಾಸೇನ್ತೂ’’ತಿ ತಾಸಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ। ತಾ ತಥಾ ಕರಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ವಿರವಿಂಸು, ಮಹಾಪರಿದೇವಸದ್ದೋ ಅಹೋಸಿ। ರಾಹುಲಮಾತಾಪಿ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಸೋಕಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ರಾಜಗತೇನ ಬಹುಮಾನೇನ ಸಗಾರವೇನ ನಿಸೀದಿ। ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಆರಭಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಸುಣ್ಹಾ ‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಾಸಾವಾನಿ ನಿವತ್ಥಾನೀ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಕಾಸಾವಾನೇವ ನಿವಾಸೇಸಿ, ‘ಮಾಲಾದೀನಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾನೀ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಮಾಲಾದೀನಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿ, ‘ಭೂಮಿಯಂ ಸಯತೀ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಭೂಮಿಸಯನಾವ ಜಾತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ವಿಧವಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ರಾಜೂಹಿ ಪೇಸಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಸು ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಏಸಾ’’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇಸಿ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಂ ಏಸಾ ಇದಾನಿ ಮಮ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಯಿ ಸಸಿನೇಹಾ ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಾ ಭವೇಯ್ಯ। ಏಸಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪಿ ಮಯಿ ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಕಿನ್ನರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಚನ್ದಾ ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ। ತೇ ಉಭೋಪಿ ಚನ್ದನಾಮಕೇ ರಜತಪಬ್ಬತೇ ವಸಿಂಸು। ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಕಾಸಾಯಾನಿ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧೋ ಏಕಕೋವ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸೋ ಮಿಗಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಏಕಂ ಖುದ್ದಕನದಿಂ ಅನುಸಞ್ಚರನ್ತೋ ಉದ್ಧಂ ಅಭಿರುಹಿ। ಚನ್ದಪಬ್ಬತವಾಸಿನೋ ಕಿನ್ನರಾ ವಸ್ಸಾರತ್ತಸಮಯೇ ಅನೋತರಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತೇಯೇವ ವಸನ್ತಿ, ನಿದಾಘಸಮಯೇ ಓತರನ್ತಿ। ತದಾ ಚ ಸೋ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಗನ್ಧೇ ವಿಲಿಮ್ಪನ್ತೋ ಪುಪ್ಫರೇಣುಂ ಖಾದನ್ತೋ ಪುಪ್ಫಪಟೇ ನಿವಾಸೇನ್ತೋ ಪಾರುಪನ್ತೋ ಲತಾದೋಲಾಹಿ ಕೀಳನ್ತೋ ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಗಾಯನ್ತೋ ತಂ ಖುದ್ದಕನದಿಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಪಟೇ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ರಜತಪಟ್ಟವಣ್ಣಾಯ ವಾಲುಕಾಯ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ವೇಳು ದಣ್ಡಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಯನೇ ನಿಸೀದಿ । ತತೋ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೋ ವೇಳುಂ ವಾದೇನ್ತೋ ಮಧುರಸದ್ದೇನ ಗಾಯಿ। ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀ ಮುದುಹತ್ಥೇ ನಾಮೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತಾ ನಚ್ಚಿ ಚೇವ ಗಾಯಿ ಚ। ಸೋ ರಾಜಾ ತೇಸಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಪದಸದ್ದಂ ಅಸಾವೇನ್ತೋ ಸಣಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠತ್ವಾ ತೇ ಕಿನ್ನರೇ ದಿಸ್ವಾ ಕಿನ್ನರಿಯಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ತಂ ಕಿನ್ನರಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಇಮಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಠತ್ವಾ ಚನ್ದಕಿನ್ನರಂ ವಿಜ್ಝಿ। ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೮.

‘‘ಉಪನೀಯತಿದಂ ಮಞ್ಞೇ, ಚನ್ದೇ ಲೋಹಿತಮದ್ದನೇ।

ಅಜ್ಜ ಜಹಾಮಿ ಜೀವಿತಂ, ಪಾಣಾ ಮೇ ಚನ್ದೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ॥

೧೯.

‘‘ಓಸೀದಿ ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ಹದಯಂ, ಮೇ ಡಯ್ಹತೇ ನಿತಮ್ಮಾಮಿ।

ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹಿ॥

೨೦.

‘‘ತಿಣಮಿವ ವನಮಿವ ಮಿಲಾಯಾಮಿ, ನದೀ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾವ ಸುಸ್ಸಾಮಿ।

ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹಿ॥

೨೧.

‘‘ವಸ್ಸಮಿವ ಸರೇ ಪಾದೇ, ಇಮಾನಿ ಅಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತರೇ ಮಯ್ಹಂ।

ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಉಪನೀಯತೀತಿ ಸನ್ತತಿವಿಚ್ಛೇದಂ ಉಪನೀಯತಿ। ಇದನ್ತಿ ಜೀವಿತಂ। ಪಾಣಾ ಮೇತಿ ಭದ್ದೇ, ಚನ್ದೇ ಮಮ ಜೀವಿತಪಾಣಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ। ಓಸೀದಿ ಮೇತಿ ಜೀವಿತಂ ಮೇ ಓಸೀದತಿ। ನಿತಮ್ಮಾಮೀತಿ ಅತಿಕಿಲಮಾಮಿ। ತವ ಚನ್ದಿಯಾತಿ ಇದಂ ಮಮ ದುಕ್ಖಂ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹಿ, ಅಥ ಖೋ ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ ಸೋಕಹೇತು ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಮಮ ವಿಯೋಗೇನ ಸೋಚಿಸ್ಸಸಿ, ತಸ್ಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಿಣಮಿವ ವನಮಿವ ಮಿಲಾಯಾಮೀತಿ ತತ್ತಪಾಸಾಣೇ ಖಿತ್ತತಿಣಮಿವ ಮೂಲಛಿನ್ನವನಮಿವ ಮಿಲಾಯಾಮೀತಿ ವದತಿ। ಸರೇ ಪಾದೇತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಪತಿತವಸ್ಸಂ ಸರಿತ್ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಧಾರಂ ವತ್ತತಿ।

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಇಮಾಹಿ ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಸಯನೇ ನಿಪನ್ನೋವ ಸತಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತಿ। ರಾಜಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೋವ। ಇತರಾ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಪರಿದೇವನ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ರತಿಯಾ ಮತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿದ್ಧಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ವಿಸಞ್ಞಂ ಪನ ನಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪಿಯಸಾಮಿಕಸ್ಸ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ಪಹಾರಮುಖತೋ ಪಗ್ಘರನ್ತಂ ಲೋಹಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯಸಾಮಿಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಬಲವಸೋಕಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಪರಿದೇವಿ। ರಾಜಾ ‘‘ಕಿನ್ನರೋ ಮತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ಚನ್ದಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಚೋರೇನ ಪಿಯಸಾಮಿಕೋ ವಿದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕಮ್ಪಮಾನಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಠತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪರಿಭಾಸನ್ತೀ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೨.

‘‘ಪಾಪೋ ಖೋಸಿ ರಾಜಪುತ್ತ, ಯೋ ಮೇ ಇಚ್ಛಿತಂ ಪತಿಂ ವರಾಕಿಯಾ।

ವಿಜ್ಝಸಿ ವನಮೂಲಸ್ಮಿಂ, ಸೋಯಂ ವಿದ್ಧೋ ಛಮಾ ಸೇತಿ॥

೨೩.

‘‘ಇಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕಂ, ಪಟಿಮುಞ್ಚತು ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಮಾತಾ।

ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕೋ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವೇಕ್ಖಮಾನಾಯ॥

೨೪.

‘‘ಇಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕಂ, ಪಟಿಮುಞ್ಚತು ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಜಾಯಾ।

ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕೋ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವೇಕ್ಖಮಾನಾಯ॥

೨೫.

‘‘ಮಾ ಚ ಪುತ್ತಂ ಮಾ ಚ ಪತಿಂ, ಅದ್ದಕ್ಖಿ ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಮಾತಾ।

ಯೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವಧಿ, ಅದೂಸಕಂ ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹಿ॥

೨೬.

‘‘ಮಾ ಚ ಪುತ್ತಂ ಮಾ ಚ ಪತಿಂ, ಅದ್ದಕ್ಖಿ ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಜಾಯಾ।

ಯೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವಧಿ, ಅದೂಸಕಂ ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ವರಾಕಿಯಾತಿ ಕಪಣಾಯ। ಪಟಿಮುಞ್ಚತೂತಿ ಪಟಿಲಭತು ಫುಸತು ಪಾಪುಣಾತು। ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹೀತಿ ಮಯ್ಹಂ ಕಾಮೇನ।

ರಾಜಾ ನಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಂಯೇವ ಅಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೭.

‘‘ಮಾ ತ್ವಂ ಚನ್ದೇ ರೋದಿ ಮಾ ಸೋಪಿ, ವನತಿಮಿರಮತ್ತಕ್ಖಿ।

ಮಮ ತ್ವಂ ಹೇಹಿಸಿ ಭರಿಯಾ, ರಾಜಕುಲೇ ಪೂಜಿತಾ ನಾರೀಭೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಚನ್ದೇತಿ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಿದೇವನಕಾಲೇ ನಾಮಸ್ಸ ಸುತತ್ತಾ ಏವಮಾಹ। ವನತಿಮಿರಮತ್ತಕ್ಖೀತಿ ವನತಿಮಿರಪುಪ್ಫಸಮಾನಅಕ್ಖಿ। ಪೂಜಿತಾ ನಾರೀಭೀತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಹೇಸ್ಸಸಿ।

ಚನ್ದಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಂ ಮಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೀ ಅನನ್ತರಗಾಥಮಾಹ –

೨೮.

‘‘ಅಪಿ ನೂನಹಂ ಮರಿಸ್ಸಂ, ನಾಹಂ ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಹೇಸ್ಸಂ।

ಯೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವಧಿ, ಅದೂಸಕಂ ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಪಿ ನೂನಹನ್ತಿ ಅಪಿ ಏಕಂಸೇನೇವ ಅಹಂ ಮರಿಸ್ಸಂ।

ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ ಹುತ್ವಾ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೯.

‘‘ಅಪಿ ಭೀರುಕೇ ಅಪಿ ಜೀವಿತುಕಾಮಿಕೇ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸಿ ಗಚ್ಛ ಹಿಮವನ್ತಂ।

ತಾಲೀಸತಗರಭೋಜನಾ, ಅಞ್ಞೇ ತಂ ಮಿಗಾ ರಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಪಿ ಭೀರುಕೇತಿ ಭೀರುಜಾತಿಕೇ। ತಾಲೀಸತಗರಭೋಜನಾತಿ ತ್ವಂ ತಾಲೀಸಪತ್ತತಗರಪತ್ತಭೋಜನಾ ಮಿಗೀ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞೇ ತಂ ಮಿಗಾ ರಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತ್ವಂ ರಾಜಕುಲಾರಹಾ, ಗಚ್ಛಾತಿ ನಂ ಅವಚ, ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ।

ಸಾ ತಸ್ಸ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಓರುಯ್ಹ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತತಲೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸಮಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಊರೂಸು ಕತ್ವಾ ಬಲವಪರಿದೇವಂ ಪರಿದೇವಮಾನಾ ದ್ವಾದಸ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೦.

‘‘ತೇ ಪಬ್ಬತಾ ತಾ ಚ ಕನ್ದರಾ, ತಾ ಚ ಗಿರಿಗುಹಾಯೋ ತಥೇವ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೧.

‘‘ತೇ ಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾ ರಮಣೀಯಾ, ವಾಳಮಿಗೇಹಿ ಅನುಚಿಣ್ಣಾ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೨.

‘‘ತೇ ಪುಪ್ಫಸನ್ಥತಾ ರಮಣೀಯಾ, ವಾಳಮಿಗೇಹಿ ಅನುಚಿಣ್ಣಾ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೩.

‘‘ಅಚ್ಛಾ ಸವನ್ತಿ ಗಿರಿವನನದಿಯೋ, ಕುಸುಮಾಭಿಕಿಣ್ಣಸೋತಾಯೋ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೪.

‘‘ನೀಲಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೫.

‘‘ಪೀತಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೬.

‘‘ತಮ್ಬಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೭.

‘‘ತುಙ್ಗಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೮.

‘‘ಸೇತಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೩೯.

‘‘ಚಿತ್ರಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೪೦.

‘‘ಯಕ್ಖಗಣಸೇವಿತೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇ, ಓಸಧೇಭಿ ಸಞ್ಛನ್ನೇ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥

೪೧.

‘‘ಕಿಮ್ಪುರಿಸಸೇವಿತೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇ, ಓಸಧೇಭಿ ಸಞ್ಛನ್ನೇ।

ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ತೇ ಪಬ್ಬತಾತಿ ಯೇಸು ಮಯಂ ಏಕತೋವ ಅಭಿರಮಿಮ್ಹ, ಇಮೇ ತೇ ಪಬ್ಬತಾ ತಾ ಚ ಕನ್ದರಾ ತಾ ಚ ಗಿರಿಗುಹಾಯೋ ತಥೇವ ಠಿತಾ। ತೇಸು ಅಹಂ ಇದಾನಿ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಕಥಂ ಕಸ್ಸಂ, ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತೇಸು ಪುಪ್ಫಫಲಪಲ್ಲವಾದಿಸೋಭಂ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಕಥಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪರಿದೇವತಿ। ಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾತಿ ತಾಲೀಸಪತ್ತಾದಿಗನ್ಧಪಣ್ಣಸನ್ಥರಾ। ಅಚ್ಛಾತಿ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋದಕಾ। ನೀಲಾನೀತಿ ನೀಲಮಣಿಮಯಾನಿ। ಪೀತಾನೀತಿ ಸೋವಣ್ಣಮಯಾನಿ। ತಮ್ಬಾನೀತಿ ಮನೋಸಿಲಮಯಾನಿ। ತುಙ್ಗಾನೀತಿ ಉಚ್ಚಾನಿ ತಿಖಿಣಗ್ಗಾನಿ। ಸೇತಾನೀತಿ ರಜತಮಯಾನಿ। ಚಿತ್ರಾನೀತಿ ಸತ್ತರತನಮಿಸ್ಸಕಾನಿ। ಯಕ್ಖಗಣಸೇವಿತೇತಿ ಭುಮ್ಮದೇವತಾಹಿ ಸೇವಿತೇ।

ಇತಿ ಸಾ ದ್ವಾದಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಉರೇ ಹತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸನ್ತಾಪಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಚನ್ದೋ ಜೀವತಿಯೇವ, ದೇವುಜ್ಝಾನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಲೋಕಪಾಲಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಉದಾಹು ವಿಪ್ಪವುತ್ಥಾ, ಅದು ಮತಾ , ತೇ ಮೇ ಪಿಯಸಾಮಿಕಂ ನ ರಕ್ಖನ್ತೀ’’ತಿ ದೇವುಜ್ಝಾನಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ। ತಸ್ಸಾ ಸೋಕವೇಗೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಆಸನಂ ಉಣ್ಹಂ ಅಹೋಸಿ। ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಣ್ಣೇನ ವೇಗೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕುಣ್ಡಿಕತೋ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಸಿಞ್ಚಿ। ತಾವದೇವ ವಿಸಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ವಣೋ ರುಹಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಿದ್ಧೋತಿಪಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯಿ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸುಖಿತೋ ಉಟ್ಠಾಸಿ। ಚನ್ದಾ ಪಿಯಸಾಮಿಕಂ ಅರೋಗಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತಾ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದನ್ತೀ ಅನನ್ತರಗಾಥಮಾಹ –

೪೨.

‘‘ವನ್ದೇ ತೇ ಅಯಿರಬ್ರಹ್ಮೇ, ಯೋ ಮೇ ಇಚ್ಛಿತಂ ಪತಿಂ ವರಾಕಿಯಾ।

ಅಮತೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿ, ಸಮಾಗತಾಸ್ಮಿ ಪಿಯತಮೇನಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಮತೇನಾತಿ ಉದಕಂ ‘‘ಅಮತ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಏವಮಾಹ। ಪಿಯತಮೇನಾತಿ ಪಿಯತರೇನ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ।

ಸಕ್ಕೋ ತೇಸಂ ಓವಾದಮದಾಸಿ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚನ್ದಪಬ್ಬತತೋ ಓರುಯ್ಹ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಮಾ ಗಮಿತ್ಥ, ಇಧೇವ ವಸಥಾ’’ತಿ। ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ತೇ ಓವದಿತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ। ಚನ್ದಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ನೋ ಸಾಮಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿಪನ್ಥಟ್ಠಾನೇನ, ಏಹಿ ಚನ್ದಪಬ್ಬತಮೇವ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –

೪೩.

‘‘ವಿಚರಾಮ ದಾನಿ ಗಿರಿವನನದಿಯೋ, ಕುಸುಮಾಭಿಕಿಣ್ಣಸೋತಾಯೋ।

ನಾನಾದುಮವಸನಾಯೋ, ಪಿಯಂವದಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸಾ’’ತಿ॥

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸಾ ಮಯಿ ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಾ ಏವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಕ್ಕೋ ಅನುರುದ್ಧೋ, ಚನ್ದಾ ರಾಹುಲಮಾತಾ, ಚನ್ದಕಿನ್ನರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ।

[೪೮೬] ೩. ಮಹಾಉಕ್ಕುಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಉಕ್ಕಾ ಚಿಲಾಚಾ ಬನ್ಧನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಿತ್ತಬನ್ಧಕಉಪಾಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪರಿಜಿಣ್ಣಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಸಹಾಯಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಲಧೀತರಂ ವಾರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಚ್ಚಂ ನಿತ್ಥರಣಸಮತ್ಥೋ ಮಿತ್ತೋ ವಾ ಸಹಾಯೋ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಿತ್ತೇ ತಾವ ಬನ್ಧತೂ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಪಠಮಂ ತಾವ ಚತೂಹಿ ದೋವಾರಿಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಅಕಾಸಿ, ಅಥಾನುಪುಬ್ಬೇನ ನಗರಗುತ್ತಿಕಗಣಕಮಹಾಮತ್ತಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಪತಿನಾಪಿ ಉಪರಾಜೇನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಅಕಾಸಿ। ತೇಹಿ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಅಕಾಸಿ। ತತೋ ಅಸೀತಿಯಾ ಮಹಾಥೇರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ತಥಾಗತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಅಕಾಸಿ। ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ರಾಜಾಪಿಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಿಯಮದಾಸಿ। ಸೋ ಮಿತ್ತಬನ್ಧಕೋಯೇವಾತಿ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ। ಅಥಸ್ಸ ರಾಜಾ ಮಹನ್ತಂ ಗೇಹಂ ದತ್ವಾ ಆವಾಹಮಙ್ಗಲಂ ಕಾರೇಸಿ। ರಾಜಾನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ಪಣ್ಣಾಕಾರೇ ಪಹಿಣಿ। ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ರಞ್ಞಾ ಪಹಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಉಪರಾಜಸ್ಸ, ಉಪರಾಜೇನ ಪಹಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸಾತಿ ಏತೇನ ಉಪಾಯೇನ ಸಕಲನಗರವಾಸಿನೋ ಆಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿ। ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಸತ್ಥಾರಾ ಕಥಿತಂ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು।

ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಮಿತ್ತಬನ್ಧಕಉಪಾಸಕೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಮೇತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭಿ, ತಥಾಗತೇನ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಸೋ ಏತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಪಿ ಪನೇಸ ಏತಿಸ್ಸಾ ವಚನೇನ ಬಹೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಪುತ್ತಸೋಕತೋ ಮುತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಏಕಚ್ಚೇ ಪಚ್ಚನ್ತವಾಸಿನೋ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಬಹುಂ ಮಂಸಂ ಲಭನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗಾಮಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಚರಿತ್ವಾ ಮಿಗಾದಯೋ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರೇ ಪೋಸೇನ್ತಿ। ತೇಸಂ ಗಾಮತೋ ಅವಿದೂರೇ ಮಹಾಜಾತಸ್ಸರೋ ಅತ್ಥಿ। ತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ ಏಕೋ ಸೇನಸಕುಣೋ, ಪಚ್ಛಿಮಪಸ್ಸೇ ಏಕಾ ಸೇನಸಕುಣೀ, ಉತ್ತರಪಸ್ಸೇ ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ, ಪಾಚೀನಪಸ್ಸೇ ಉಕ್ಕುಸಸಕುಣರಾಜಾ ವಸತಿ। ಜಾತಸ್ಸರಮಜ್ಝೇ ಪನ ಉನ್ನತಟ್ಠಾನೇ ಕಚ್ಛಪೋ ವಸತಿ। ತದಾ ಸೇನೋ ಸೇನಿಂ ‘‘ಭರಿಯಾ ಮೇ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವದತಿ। ಅಥ ನಂ ಸಾ ಆಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ ತೇ ಕೋಚಿ ಮಿತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ ಭದ್ದೇ’’ತಿ। ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಭಯಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಹರಣಸಮತ್ಥಂ ಮಿತ್ತಂ ವಾ ಸಹಾಯಂ ವಾ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಮಿತ್ತೇ ತಾವ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ। ‘‘ಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಕರೋಮಿ ಭದ್ದೇ’’ತಿ? ಪಾಚೀನಪಸ್ಸೇ ವಸನ್ತೇನ ಉಕ್ಕುಸರಾಜೇನ, ಉತ್ತರಪಸ್ಸೇ ಸೀಹೇನ, ಜಾತಸ್ಸರಮಜ್ಝೇ ಕಚ್ಛಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಕರೋಹೀತಿ। ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ತದಾ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದೀಪಕೇ ಕದಮ್ಬರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕೇನ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲಾವಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿವಸಿಂಸು।

ತೇಸಂ ಅಪರಭಾಗೇ ದ್ವೇ ಸಕುಣಪೋತಕಾ ಜಾಯಿಂಸು। ತೇಸಂ ಪಕ್ಖೇಸು ಅಸಞ್ಜಾತೇಸುಯೇವ ಏಕದಿವಸಂ ತೇ ಜಾನಪದಾ ದಿವಸಂ ಅರಞ್ಞೇ ಚರಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ತುಚ್ಛಹತ್ಥೇನ ಘರಂ ಗನ್ತುಂ, ಮಚ್ಛೇ ವಾ ಕಚ್ಛಪೇ ವಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ತಂ ದೀಪಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕದಮ್ಬಸ್ಸ ಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮಕಸಾದೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನಾ ತೇಸಂ ಪಲಾಪನತ್ಥಾಯ ಅರಣಿಂ ಮನ್ಥೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಧೂಮಂ ಕರಿಂಸು। ಧುಮೋ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕುಣೇ ಪಹರಿ, ಸಕುಣಪೋತಕಾ ವಿರವಿಂಸು। ಜಾನಪದಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಸಕುಣಪೋತಕಾನಂ ಸೂಯತಿ ಸದ್ದೋ, ಉಟ್ಠೇಥ ಉಕ್ಕಾ ಬನ್ಧಥ, ಛಾತಾ ಸಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ, ಸಕುಣಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾವ ಸಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕಾ ಬನ್ಧಿಂಸು। ಸಕುಣಿಕಾ ತೇಸಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪೋತಕೇ ಖಾದಿತುಕಾಮಾ, ಮಯಂ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಭಯಸ್ಸ ಹರಣತ್ಥಾಯ ಮಿತ್ತೇ ಗಣ್ಹಿಮ್ಹ, ಸಾಮಿಕಂ ಉಕ್ಕುಸರಾಜಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಸಾಮಿ , ಪುತ್ತಾನಂ ನೋ ಉಪ್ಪನ್ನಭಯಂ ಉಕ್ಕುಸರಾಜಸ್ಸ ಆರೋಚೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೪.

‘‘ಉಕ್ಕಾ ಚಿಲಾಚಾ ಬನ್ಧನ್ತಿ ದೀಪೇ, ಪಜಾ ಮಮಂ ಖಾದಿತುಂ ಪತ್ಥಯನ್ತಿ।

ಮಿತ್ತಂ ಸಹಾಯಞ್ಚ ವದೇಹಿ ಸೇನಕ, ಆಚಿಕ್ಖ ಞಾತಿಬ್ಯಸನಂ ದಿಜಾನ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಚಿಲಾಚಾತಿ ಜಾನಪದಾ। ದೀಪೇತಿ ದೀಪಕಮ್ಹಿ। ಪಜಾ ಮಮನ್ತಿ ಮಮ ಪುತ್ತಕೇ। ಸೇನಕಾತಿ ಸೇನಕಸಕುಣಂ ನಾಮೇನಾಲಪತಿ। ಞಾತಿಬ್ಯಸನನ್ತಿ ಪುತ್ತಾನಂ ಬ್ಯಸನಂ। ದಿಜಾನನ್ತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತೀನಂ ದಿಜಾನಂ ಇದಂ ಬ್ಯಸನಂ ಉಕ್ಕುಸರಾಜಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಚಿಕ್ಖಾಹೀತಿ ವದತಿ।

ಸೋ ವೇಗೇನ ತಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಕತೋಕಾಸೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಆಗತಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೫.

‘‘ದಿಜೋ ದಿಜಾನಂ ಪವರೋಸಿ ಪಕ್ಖಿಮ, ಉಕ್ಕುಸರಾಜ ಸರಣಂ ತಂ ಉಪೇಮ।

ಪಜಾ ಮಮಂ ಖಾದಿತುಂ ಪತ್ಥಯನ್ತಿ, ಲುದ್ದಾ ಚಿಲಾಚಾ ಭವ ಮೇ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ದಿಜೋತಿ ತ್ವಂ ದಿಜೋ ಚೇವ ದಿಜಾನಂ ಪವರೋ ಚ।

ಉಕ್ಕುಸರಾಜಾ ‘‘ಸೇನಕ ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ತಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೬.

‘‘ಮಿತ್ತಂ ಸಹಾಯಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ, ಕಾಲೇ ಅಕಾಲೇ ಸುಖಮೇಸಮಾನಾ।

ಕರೋಮಿ ತೇ ಸೇನಕ ಏತಮತ್ಥಂ, ಅರಿಯೋ ಹಿ ಅರಿಯಸ್ಸ ಕರೋತಿ ಕಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಕಾಲೇ ಅಕಾಲೇತಿ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತಿಞ್ಚ। ಅರಿಯೋತಿ ಇಧ ಆಚಾರಅರಿಯೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ। ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹಿ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತೇವ, ಕಿಮೇತ್ಥ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದತಿ।

ಅಥ ನಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಿಂ, ಸಮ್ಮ, ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಳ್ಹಾ ಚಿಲಾಚಾ’’ತಿ? ನ ತಾವ ಅಭಿರುಳ್ಹಾ, ಉಕ್ಕಾಯೇವ ಬನ್ಧನ್ತೀತಿ। ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ ಸೀಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಮ ಸಹಾಯಿಕಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಮಮಾಗಮನಭಾವಂ ಆಚಿಕ್ಖಾಹೀತಿ। ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ಉಕ್ಕುಸರಾಜಾಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಕದಮ್ಬಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಚಿಲಾಚಾನಂ ಅಭಿರುಹನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಚಿಲಾಚಸ್ಸ ಅಭಿರುಹನಕಾಲೇ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲಾವಕಸ್ಸ ಅವಿದೂರಂ ಅಭಿರುಳ್ಹೇ ಸರೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖೇಹಿ ಚ ಮುಖೇನ ಚ ಉದಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕಾಯ ಉಪರಿ ಆಸಿಞ್ಚಿ, ಸಾ ನಿಬ್ಬಾಯಿ। ಚಿಲಾಚಾ ‘‘ಇಮಞ್ಚ ಸೇನಕಸಕುಣಪೋತಕೇ ಚಸ್ಸ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಓತರಿತ್ವಾ ಪುನ ಉಕ್ಕಂ ಜಾಲಾಪೇತ್ವಾ ಅಭಿರುಹಿಂಸು। ಪುನ ಸೋ ಉಕ್ಕಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇಸಿ। ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಬದ್ಧಂ ಬದ್ಧಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತಸ್ಸೇವಸ್ಸ ಅಡ್ಢರತ್ತೋ ಜಾತೋ। ಸೋ ಅತಿವಿಯ ಕಿಲಮಿ, ಹೇಟ್ಠಾಉದರೇ ಕಿಲೋಮಕಂ ತನುತಂ ಗತಂ, ಅಕ್ಖೀನಿ ರತ್ತಾನಿ ಜಾತಾನಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಕುಣೀ ಸಾಮಿಕಂ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಅತಿವಿಯ ಕಿಲನ್ತೋ ಉಕ್ಕುಸರಾಜಾ, ಏತಸ್ಸ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮನತ್ಥಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪರಾಜಸ್ಸ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ। ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೪೭.

‘‘ಯಂ ಹೋತಿ ಕಿಚ್ಚಂ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ, ಅರಿಯಸ್ಸ ಅರಿಯೇನ ಕತಂ ತಯೀದಂ।

ಅತ್ತಾನುರಕ್ಖೀ ಭವ ಮಾ ಅಡಯ್ಹಿ, ಲಚ್ಛಾಮ ಪುತ್ತೇ ತಯಿ ಜೀವಮಾನೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತಯೀದನ್ತಿ ತಯಾ ಇದಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ।

ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೮.

‘‘ತವೇವ ರಕ್ಖಾವರಣಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಸರೀರಭೇದಾಪಿ ನ ಸನ್ತಸಾಮಿ।

ಕರೋನ್ತಿ ಹೇಕೇ ಸಖಿನಂ ಸಖಾರೋ, ಪಾಣಂ ಚಜನ್ತಾ ಸತಮೇಸ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ॥

ಛಟ್ಠಂ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಆಹ –

೪೯.

‘‘ಸುದುಕ್ಕರಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ, ಅಣ್ಡಜಾಯಂ ವಿಹಙ್ಗಮೋ।

ಅತ್ಥಾಯ ಕುರರೋ ಪುತ್ತೇ, ಅಡ್ಢರತ್ತೇ ಅನಾಗತೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಕುರರೋತಿ ಉಕ್ಕುಸರಾಜಾ। ಪುತ್ತೇತಿ ಸೇನಕಸ್ಸ ಪುತ್ತೇ ರಕ್ಖನ್ತೋ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಡ್ಢರತ್ತೇ ಅನಾಗತೇ ಯಾವ ದಿಯಡ್ಢಯಾಮಾ ವಾಯಾಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ದುಕ್ಕರಂ ಅಕಾಸಿ।

ಸೇನೋಪಿ ಉಕ್ಕುಸಂ ‘‘ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಾಹಿ, ಸಮ್ಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಸಮ್ಮ, ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಭಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಉಕ್ಕುಸರಾಜಾ ಪಠಮಯಾಮತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಾಯಮನ್ತೋ ಕಿಲಮಿ, ತೇನಮ್ಹಿ ತವ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೦.

‘‘ಚುತಾಪಿ ಹೇಕೇ ಖಲಿತಾ ಸಕಮ್ಮುನಾ, ಮಿತ್ತಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತಿ।

ಪುತ್ತಾ ಮಮಟ್ಟಾ ಗತಿಮಾಗತೋಸ್ಮಿ, ಅತ್ಥಂ ಚರೇಥೋ ಮಮ ವಾರಿಚರಾ’’ತಿ॥

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಾಮಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಹಿ ಯಸತೋ ವಾ ಧನತೋ ವಾ ಚುತಾಪಿ ಸಕಮ್ಮುನಾ ಖಲಿತಾಪಿ ಮಿತ್ತಾನಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಮಮ ಚ ಪುತ್ತಾ ಅಟ್ಟಾ ಆತುರಾ, ತೇನಾಹಂ ತಂ ಗತಿಂ ಪಟಿಸರಣಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತೋಸ್ಮಿ, ಪುತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಅತ್ಥಂ ಮೇ ಚರಾಹಿ ವಾರಿಚರಾತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪೋ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೧.

‘‘ಧನೇನ ಧಞ್ಞೇನ ಚ ಅತ್ತನಾ ಚ, ಮಿತ್ತಂ ಸಹಾಯಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ।

ಕರೋಮಿ ತೇ ಸೇನಕ ಏತಮತ್ಥಂ, ಅರಿಯೋ ಹಿ ಅರಿಯಸ್ಸ ಕರೋತಿ ಕಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ॥

ಅಥಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಅವಿದೂರೇ ನಿಪನ್ನೋ ಪಿತು ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಮೇ ಪಿತಾ ಕಿಲಮತು, ಅಹಂ ಪಿತು ಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನವಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೨.

‘‘ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ತಾತ ತುವಂ ನಿಸೀದ, ಪುತ್ತೋ ಪಿತು ಚರತಿ ಅತ್ಥಚರಿಯಂ।

ಅಹಂ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ ತವೇತಮತ್ಥಂ, ಸೇನಸ್ಸ ಪುತ್ತೇ ಪರಿತಾಯಮಾನೋ’’ತಿ॥

ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೫೩.

‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ತಾತ ಸತಮೇಸ ಧಮ್ಮೋ, ಪುತ್ತೋ ಪಿತು ಯಂ ಚರೇ ಅತ್ಥಚರಿಯಂ।

ಅಪ್ಪೇವ ಮಂ ದಿಸ್ವಾನ ಪವಡ್ಢಕಾಯಂ, ಸೇನಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ನ ವಿಹೇಠಯೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸತಮೇಸ ಧಮ್ಮೋತಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಏಸ ಧಮ್ಮೋ। ಪುತ್ತಾತಿ ಸೇನಸ್ಸ ಪುತ್ತೇ ಚಿಲಾಚಾ ನ ಹೇಠಯೇಯ್ಯುನ್ತಿ।

ಏವಂ ವತ್ವಾ ಮಹಾಕಚ್ಛಪೋ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ತ್ವಂ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛ, ಇದಾನಾಹಂ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪತಿತ್ವಾ ಕಲಲಞ್ಚ ಸೇವಾಲಞ್ಚ ಸಂಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಆದಾಯ ದೀಪಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ। ಚಿಲಾಚಾ ‘‘ಕಿಂ ನೋ ಸೇನಪೋತಕೇಹಿ, ಇಮಂ ಕಾಳಕಚ್ಛಪಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮ, ಅಯಂ ನೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಹೋಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಲ್ಲಿಯೋ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಜಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಪಿಲೋತಿಕಾಪಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪಂ ಪರಿವತ್ತೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಕಚ್ಛಪೋ ತೇ ಆಕಡ್ಢನ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಮ್ಭೀರಟ್ಠಾನೇ ಉದಕೇ ಪತಿ। ತೇಪಿ ಕಚ್ಛಪಲೋಭೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಪತಿತ್ವಾ ಉದಕಪುಣ್ಣಾಯ ಕುಚ್ಛಿಯಾ ಕಿಲನ್ತಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಏಕೇನ ನೋ ಉಕ್ಕುಸೇನ ಯಾವ ಅಡ್ಢರತ್ತಾ ಉಕ್ಕಾ ವಿಜ್ಝಾಪಿತಾ, ಇದಾನಿ ಇಮಿನಾ ಕಚ್ಛಪೇನ ಉದಕೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಮಹೋದರಾ ಕತಮ್ಹ, ಪುನ ಅಗ್ಗಿಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅರುಣೇ ಉಗ್ಗತೇಪಿ ಇಮೇ ಸೇನಕಪೋತಕೇ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿಂಸು। ಸಕುಣೀ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಇಮೇ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ವೇಲಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಕೇ ಖಾದಿತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಹಾಯಸ್ಸ ನೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ। ಸೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಸೀಹಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಅವೇಲಾಯ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಏಕಾದಸಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೪.

‘‘ಪಸೂ ಮನುಸ್ಸಾ ಮಿಗವೀರಸೇಟ್ಠ, ಭಯಟ್ಟಿತಾ ಸೇಟ್ಠಮುಪಬ್ಬಜನ್ತಿ।

ಪುತ್ತಾ ಮಮಟ್ಟಾ ಗತಿಮಾಗತೋಸ್ಮಿ, ತ್ವಂ ನೋಸಿ ರಾಜಾ ಭವ ಮೇ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಪಸೂತಿ ಸಬ್ಬತಿರಚ್ಛಾನೇ ಆಹ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಿಗೇಸು ವೀರಿಯೇನ ಸೇಟ್ಠ, ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬೇ ತಿರಚ್ಛಾನಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಾಪಿ ಭಯಟ್ಟಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಮ ಚ ಪುತ್ತಾ ಅಟ್ಟಾ ಆತುರಾ। ತಸ್ಮಾಹಂ ತಂ ಗತಿಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಸುಖಾಯ ಮೇ ಭವಾಹೀ’’ತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಹೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೫.

‘‘ಕರೋಮಿ ತೇ ಸೇನಕ ಏತಮತ್ಥಂ, ಆಯಾಮಿ ತೇ ತಂ ದಿಸತಂ ವಧಾಯ।

ಕಥಞ್ಹಿ ವಿಞ್ಞೂ ಪಹು ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ನ ವಾಯಮೇ ಅತ್ತಜನಸ್ಸ ಗುತ್ತಿಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತಂ ದಿಸತನ್ತಿ ತಂ ದಿಸಸಮೂಹಂ, ತಂ ತವ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಗಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಹೂತಿ ಅಮಿತ್ತೇ ಹನ್ತುಂ ಸಮತ್ಥೋ। ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಮಿತ್ತಸ್ಸ ಭಯುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಜಾನನ್ತೋ। ಅತ್ತಜನಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತಸಮಸ್ಸ ಅಙ್ಗಸಮಾನಸ್ಸ ಜನಸ್ಸ, ಮಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಪುತ್ತೇ ಸಮಸ್ಸಾಸೇಹೀ’’ತಿ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣಂ ಉದಕಂ ಮದ್ದಮಾನೋ ಪಾಯಾಸಿ। ಚಿಲಾಚಾ ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುರರೇನ ತಾವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಕ್ಕಾ ವಿಜ್ಝಾಪಿತಾ, ತಥಾ ಕಚ್ಛಪೇನ ಅಮ್ಹೇ ನಿವತ್ಥಪಿಲೋತಿಕಾನಮ್ಪಿ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾ ಕತಾ, ಇದಾನಿ ಪನ ನಟ್ಠಮ್ಹಾ, ಸೀಹೋ ನೋ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಮೇವ ಪಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತಾ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯಿಂಸು। ಸೀಹೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದ್ದಸ। ಅಥ ನಂ ಕುರರೋ ಚ ಕಚ್ಛಪೋ ಚ ಸೇನೋ ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿಂಸು। ಸೋ ತೇಸಂ ಮಿತ್ತಾನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ತೇಪಿ ಸಕಠಾನಾನಿ ಗತಾ। ಸೇನಸಕುಣೀ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಮಿತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಮ್ಹೇಹಿ ದಾರಕಾ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ ಸುಖನಿಸಿನ್ನಸಮಯೇ ಸೇನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೀ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಂ ಪಕಾಸಮಾನಾ ಛ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೫೬.

‘‘ಮಿತ್ತಞ್ಚ ಕಯಿರಾಥ ಸುಹದಯಞ್ಚ, ಅಯಿರಞ್ಚ ಕಯಿರಾಥ ಸುಖಾಗಮಾಯ।

ನಿವತ್ಥಕೋಚೋವ ಸರೇಭಿಹನ್ತ್ವಾ, ಮೋದಾಮ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತಾ॥

೫೭.

‘‘ಸಕಮಿತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮೇನ, ಸಹಾಯಸ್ಸಾಪಲಾಯಿನೋ।

ಕೂಜನ್ತಮುಪಕೂಜನ್ತಿ, ಲೋಮಸಾ ಹದಯಙ್ಗಮಂ॥

೫೮.

‘‘ಮಿತ್ತಂ ಸಹಾಯಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ಪಣ್ಡಿತೋ, ಸೋ ಭುಞ್ಜತೀ ಪುತ್ತ ಪಸುಂ ಧನಂ ವಾ।

ಅಹಞ್ಚ ಪುತ್ತಾ ಚ ಪತೀ ಚ ಮಯ್ಹಂ, ಮಿತ್ತಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತಾ॥

೫೯.

‘‘ರಾಜವತಾ ಸೂರವತಾ ಚ ಅತ್ಥೋ, ಸಮ್ಪನ್ನಸಖಿಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ಹೇತೇ।

ಸೋ ಮಿತ್ತವಾ ಯಸವಾ ಉಗ್ಗತತ್ತೋ, ಅಸ್ಮಿಂಧಲೋಕೇ ಮೋದತಿ ಕಾಮಕಾಮೀ॥

೬೦.

‘‘ಕರಣೀಯಾನಿ ಮಿತ್ತಾನಿ, ದಲಿದ್ದೇನಾಪಿ ಸೇನಕ।

ಪಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾನುಕಮ್ಪಾಯ, ಸಮಗ್ಗಮ್ಹಾ ಸಞಾತಕೇ॥

೬೧.

‘‘ಸೂರೇನ ಬಲವನ್ತೇನ, ಯೋ ಮಿತ್ತೇ ಕುರುತೇ ದಿಜೋ।

ಏವಂ ಸೋ ಸುಖಿತೋ ಹೋತಿ, ಯಥಾಹಂ ತ್ವಞ್ಚ ಸೇನಕಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಮಿತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ತನೋ ಮಿತ್ತಞ್ಚ ಸುಹದಯಞ್ಚ ಸುಹದಯಸಹಾಯಞ್ಚ ಸಾಮಿಕಸಙ್ಖಾತಂ ಅಯಿರಞ್ಚ ಕರೋಥೇವ। ನಿವತ್ಥಕೋಚೋವ ಸರೇಭಿಹನ್ತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಕೋಚೋತಿ ಕವಚೋ। ಯಥಾ ನಾಮ ಪಟಿಮುಕ್ಕಕವಚೋ ಸರೇ ಅಭಿಹನತಿ ನಿವಾರೇತಿ, ಏವಂ ಮಯಮ್ಪಿ ಮಿತ್ತಬಲೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಅಭಿಹನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮೋದಾಮಾತಿ ವದತಿ। ಸಕಮಿತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಕಸ್ಸ ಮಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಕ್ಕಮೇನ। ಸಹಾಯಸ್ಸಾಪಲಾಯಿನೋತಿ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಅಪಲಾಯಿನೋ ಮಿಗರಾಜಸ್ಸ। ಲೋಮಸಾತಿ ಪಕ್ಖಿನೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಕಾ ಮಞ್ಚ ತಞ್ಚ ಕೂಜನ್ತಂ ಹದಯಙ್ಗಮಂ ಮಧುರಸ್ಸರಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ಉಪಕೂಜನ್ತಿ। ಸಮಙ್ಗಿಭೂತಾತಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ।

ರಾಜವತಾ ಸೂರವತಾ ಚ ಅತ್ಥೋತಿ ಯಸ್ಸ ಸೀಹಸದಿಸೋ ರಾಜಾ ಉಕ್ಕುಸಕಚ್ಛಪಸದಿಸಾ ಚ ಸೂರಾ ಮಿತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ರಾಜವತಾ ಸೂರವತಾ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಕ್ಕಾ ಪಾಪುಣಿತುಂ। ಭವನ್ತಿ ಹೇತೇತಿ ಯೋ ಚ ಸಮ್ಪನ್ನಸಖೋ ಪರಿಪುಣ್ಣಮಿತ್ತಧಮ್ಮೋ, ತಸ್ಸ ಏತೇ ಸಹಾಯಾ ಭವನ್ತಿ। ಉಗ್ಗತತ್ತೋತಿ ಸಿರಿಸೋಭಗ್ಗೇನ ಉಗ್ಗತಸಭಾವೋ। ಅಸ್ಮಿಂಧಲೋಕೇತಿ ಇಧಲೋಕಸಙ್ಖಾತೇ ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಮೋದತಿ। ಕಾಮಕಾಮೀತಿ ಸಾಮಿಕಂ ಆಲಪತಿ। ಸೋ ಹಿ ಕಾಮೇ ಕಾಮನತೋ ಕಾಮಕಾಮೀ ನಾಮ। ಸಮಗ್ಗಮ್ಹಾತಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಜಾತಮ್ಹಾ। ಸಞಾತಕೇತಿ ಞಾತಕೇಹಿ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ।

ಏವಂ ಸಾ ಛಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಸ್ಸ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇಸಿ। ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಹಾಯಕಾ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತಾ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಸೋ ಭರಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸುಖಪ್ಪತ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಸುಖಪ್ಪತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸೇನೋ ಚ ಸೇನೀ ಚ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪುತ್ತಕಚ್ಛಪೋ ರಾಹುಲೋ, ಪಿತಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಉಕ್ಕುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಸೀಹೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ಮಹಾಉಕ್ಕುಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ।

[೪೮೭] ೪. ಉದ್ದಾಲಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಖರಾಜಿನಾ ಜಟಿಲಾ ಪಙ್ಕದನ್ತಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕುಹಕಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಹಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ಚತುಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ತಿವಿಧಂ ಕುಹಕವತ್ಥುಂ ಪೂರೇಸಿ। ಅಥಸ್ಸ ಅಗುಣಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಏವರೂಪೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕುಹನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತೀ’’ತಿ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಕುಹಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತೋ ಅಹೋಸಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ। ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಂ ಗತೋ ಏಕಂ ಅಭಿರೂಪಂ ಗಣಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ಸಾ ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಗಬ್ಭಂ ಪಟಿಲಭಿ। ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಗಬ್ಭೋ ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಜಾತಕಾಲೇ ನಾಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ಅಸ್ಸ ಕಿಂ ನಾಮಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ? ಸೋ ‘‘ವಣ್ಣದಾಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕುಲನಾಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಯಂ ವಾತಘಾತರುಕ್ಖೋ ಉದ್ದಾಲೋ ನಾಮ, ಇಧ ಪಟಿಲದ್ಧತ್ತಾ ‘ಉದ್ದಾಲಕೋ’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಮುದ್ದಿಕಂ ಅದಾಸಿ। ‘‘ಸಚೇ ಧೀತಾ ಹೋತಿ, ಇಮಾಯ ನಂ ಪೋಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಚೇ ಪುತ್ತೋ, ಅಥ ನಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಂ ಮಯ್ಹಂ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ। ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ‘‘ಉದ್ದಾಲಕೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ।

ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಮಾತರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ಕೋ ಮೇ ಪಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ಪುರೋಹಿತೋ ತಾತಾ’’ತಿ। ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾತು ಹತ್ಥತೋ ಮುದ್ದಿಕಞ್ಚ ಆಚರಿಯಭಾಗಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಾಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಏಕಂ ತಾಪಸಗಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವರಸಿಪ್ಪಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಿಪ್ಪಲೋಭೇನ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಆಚರಿಯಾ ಮಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಜಾನನಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ತೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಜಾನನನಿಯಾಮೇನೇವ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸುಂ। ಪಞ್ಚನ್ನಂ ತಾಪಸಸತಾನಂ ಏಕೋಪಿ ತೇನ ಅತಿರೇಕಪಞ್ಞೋ ನಾಹೋಸಿ, ಸ್ವೇವ ತೇಸಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಗ್ಗೋ। ಅಥಸ್ಸ ತೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯಟ್ಠಾನಂ ಅದಂಸು। ಅಥ ನೇ ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಮಾರಿಸಾ, ತುಮ್ಹೇ ನಿಚ್ಚಂ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರಾ ಅರಞ್ಞೇವ ವಸಥ, ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಾರಿಸ, ಮನುಸ್ಸಾ ನಾಮ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಭಣಾಪೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಯಂ ತೇನ ಭಯೇನ ತತ್ಥ ನ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ। ‘‘ಮಾರಿಸಾ, ಸಚೇಪಿ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥನಂ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ಭಾರೋ, ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಭಾಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವಾರಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಂಸು। ತಾಪಸಾ ಪುನದಿವಸೇ ನಗರಂ ಪವಿಸಿಂಸು ಮನುಸ್ಸಾ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಂಸು। ಉದ್ದಾಲಕತಾಪಸೋ ದಾನಾನುಮೋದನಂ ಕರೋತಿ, ಮಙ್ಗಲಂ ವದತಿ, ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಬಹುಪಚ್ಚಯೇ ಅದಂಸು। ಸಕಲನಗರಂ ‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ ಗಣಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಿಕತಾಪಸೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸಙ್ಖುಭಿ, ತಂ ರಞ್ಞೋಪಿ ಕಥಯಿಂಸು।

ರಾಜಾ ‘‘ಕುಹಿಂ ವಸತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಉಯ್ಯಾನೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು ಅಜ್ಜ ತೇಸಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಾ ಕಿರ ವೋ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉದ್ದಾಲಕಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ। ಸೋಪಿ ಇಸಿಗಣಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾರಿಸಾ, ರಾಜಾ ಕಿರ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಇಸ್ಸರೇ ನಾಮ ಏಕದಿವಸಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅಲಂ ಹೋತೀ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ? ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹೇಸು ಏಕಚ್ಚೇ ವಗ್ಗುಲಿವತಂ ಚರನ್ತು, ಏಕಚ್ಚೇ ಉಕ್ಕುಟಿಕಪ್ಪಧಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತು, ಏಕಚ್ಚೇ ಕಣ್ಟಕಾಪಸ್ಸಯಿಕಾ ಭವನ್ತು, ಏಕಚ್ಚೇ ಪಞ್ಚಾತಪಂ ತಪನ್ತು, ಏಕಚ್ಚೇ ಉದಕೋರೋಹನಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತು, ಏಕಚ್ಚೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಮನ್ತೇ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೂ’’ತಿ। ತೇ ತಥಾ ಕರಿಂಸು। ಸಯಂ ಪನ ಅಟ್ಠ ವಾ ದಸ ವಾ ಪಣ್ಡಿತವಾದಿನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಮನೋರಮೇ ಆಧಾರಕೇ ರಮಣೀಯಂ ಪೋತ್ಥಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಪರಿವುತೋ ಸುಪಞ್ಞತ್ತೇ ಸಾಪಸ್ಸಯೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ರಾಜಾ ಪುರೋಹಿತಂ ಆದಾಯ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾತಪಂ ಚರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಪಾಯಭಯಮ್ಹಾ ಮುತ್ತಾ’’ತಿ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಉದ್ದಾಲಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಪುರೋಹಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೨.

‘‘ಖರಾಜಿನಾ ಜಟಿಲಾ ಪಙ್ಕದನ್ತಾ, ದುಮ್ಮಕ್ಖರೂಪಾ ಯೇ ಮನ್ತಂ ಜಪ್ಪನ್ತಿ।

ಕಚ್ಚಿನ್ನು ತೇ ಮಾನುಸಕೇ ಪಯೋಗೇ, ಇದಂ ವಿದೂ ಪರಿಮುತ್ತಾ ಅಪಾಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಖರಾಜಿನಾತಿ ಸಖುರೇಹಿ ಅಜಿನಚಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ಪಙ್ಕದನ್ತಾತಿ ದನ್ತಕಟ್ಠಸ್ಸ ಅಖಾದನೇನ ಮಲಗ್ಗಹಿತದನ್ತಾ। ದುಮ್ಮಕ್ಖರೂಪಾತಿ ಅನಞ್ಜಿತಕ್ಖಾ ಅಮಣ್ಡಿತರೂಪಾ ಲೂಖಸಙ್ಘಾಟಿಧರಾ। ಮಾನುಸಕೇ ಪಯೋಗೇತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬವೀರಿಯೇ। ಇದಂ ವಿದೂತಿ ಇದಂ ತಪಚರಣಞ್ಚ ಮನ್ತಸಜ್ಝಾಯನಞ್ಚ ಜಾನನ್ತಾ। ಅಪಾಯಾತಿ ಕಚ್ಚಿ ಆಚರಿಯ, ಇಮೇ ಚತೂಹಿ ಅಪಾಯೇಹಿ ಮುತ್ತಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪುರೋಹಿತೋ ‘‘ಅಯಂ ರಾಜಾ ಅಟ್ಠಾನೇ ಪಸನ್ನೋ, ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೩.

‘‘ಪಾಪಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೇಥ ರಾಜ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಚೇ ನ ಚರೇಯ್ಯ ಧಮ್ಮಂ।

ಸಹಸ್ಸವೇದೋಪಿ ನ ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ, ದುಕ್ಖಾ ಪಮುಚ್ಚೇ ಚರಣಂ ಅಪತ್ವಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಚೇತಿ ಸಚೇ ಮಹಾರಾಜ, ‘‘ಅಹಂ ಬಹುಸ್ಸುತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಪಗುಣವೇದೋಪಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮಂ ನ ಚರೇಯ್ಯ, ತೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಪಾಪಾನೇವ ಕರೇಯ್ಯ, ತಿಟ್ಠನ್ತು ತಯೋ ವೇದಾ, ಸಹಸ್ಸವೇದೋಪಿ ಸಮಾನೋ ತಂ ಬಾಹುಸಚ್ಚಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಚರಣಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಅಪಾಯದುಕ್ಖತೋ ನ ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾತಿ।

ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಉದ್ದಾಲಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ರಾಜಾ ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾ ಇಸಿಗಣಸ್ಸ ಪಸೀದಿ, ಅಯಂ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚರನ್ತಂ ಗೋಣಂ ದಣ್ಡೇನ ಪಹರನ್ತೋ ವಿಯ ವಡ್ಢಿತಭತ್ತೇ ಕಚವರಂ ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಕಥೇಸಿ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೪.

‘‘ಸಹಸ್ಸವೇದೋಪಿ ನ ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ, ದುಕ್ಖಾ ಪಮುಚ್ಚೇ ಚರಣಂ ಅಪತ್ವಾ।

ಮಞ್ಞಾಮಿ ವೇದಾ ಅಫಲಾ ಭವನ್ತಿ, ಸಸಂಯಮಂ ಚರಣಞ್ಞೇವ ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಫಲಾತಿ ತವ ವಾದೇ ವೇದಾ ಚ ಸೇಸಸಿಪ್ಪಾನಿ ಚ ಅಫಲಾನಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾನಿ ಕಸ್ಮಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸೀಲಸಂಯಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚರಣಞ್ಞೇವ ಏಕಂ ಸಚ್ಚಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ।

ತತೋ ಪುರೋಹಿತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೫.

‘‘ನ ಹೇವ ವೇದಾ ಅಫಲಾ ಭವನ್ತಿ, ಸಸಂಯಮಂ ಚರಣಞ್ಞೇವ ಸಚ್ಚಂ।

ಕಿತ್ತಿಞ್ಹಿ ಪಪ್ಪೋತಿ ಅಧಿಚ್ಚ ವೇದೇ, ಸನ್ತಿಂ ಪುಣಾತಿ ಚರಣೇನ ದನ್ತೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ನ ಹೇವಾತಿ ನಾಹಂ ‘‘ವೇದಾ ಅಫಲಾ’’ತಿ ವದಾಮಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಸಸಂಯಮಂ ಚರಣಂ ಸಚ್ಚಮೇವ ಸಭಾವಭೂತಂ ಉತ್ತಮಂ। ತೇನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಂ। ಸನ್ತಿಂ ಪುಣಾತೀತಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಸಙ್ಖಾತೇನ ಚರಣೇನ ದನ್ತೋ ಭಯಸನ್ತಿಕರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಉದ್ದಾಲಕೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಠಾತುಂ, ‘ಪುತ್ತೋ ತವಾಹ’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಿನೇಹಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಪುತ್ತಭಾವಮಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೬.

‘‘ಭಚ್ಚಾ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಬನ್ಧೂ, ಯೇನ ಜಾತೋ ಸಯೇವ ಸೋ।

ಉದ್ದಾಲಕೋ ಅಹಂ ಭೋತೋ, ಸೋತ್ತಿಯಾಕುಲವಂಸಕೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಭಚ್ಚಾತಿ ಮಾತಾ ಚ ಪಿತಾ ಚ ಸೇಸಬನ್ಧೂ ಚ ಭರಿತಬ್ಬಾ ನಾಮ। ಯೇನ ಪನ ಜಾತೋ, ಸೋಯೇವ ಸೋ ಹೋತಿ। ಅತ್ತಾಯೇವ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಜಾಯತಿ, ಅಹಞ್ಚ ತಯಾವ ಉದ್ದಾಲಕರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಜನಿತೋ, ತಯಾ ವುತ್ತಮೇವ ನಾಮಂ ಕತಂ, ಉದ್ದಾಲಕೋ ಅಹಂ ಭೋತಿ।

ಸೋ ‘‘ಏಕಂಸೇನ ತ್ವಂ ಉದ್ದಾಲಕೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಆಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ತೇ ಮಾತು ಸಞ್ಞಾಣಂ ದಿನ್ನಂ, ತಂ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಮುದ್ದಿಕಂ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಸಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮುದ್ದಿಕಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ನಿಚ್ಛಯೇನ ‘‘ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮಂ ಪಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಛಟ್ಠಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೭.

‘‘ಕಥಂ ಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಭವತಿ ಕೇವಲೀ।

ಕಥಞ್ಚ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ, ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ ಕಿನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ॥

ಉದ್ದಾಲಕೋಪಿ ತಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೮.

‘‘ನಿರಂಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಮಾದಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಆಪೋ ಸಿಞ್ಚಂ ಯಜಂ ಉಸ್ಸೇತಿ ಯೂಪಂ।

ಏವಂಕರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ ಖೇಮೀ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಂ ತೇನ ಅಮಾಪಯಿಂಸೂ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ನಿರಂಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಮಾದಾಯಾತಿ ನಿರನ್ತರಂ ಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಚರತಿ। ಆಪೋ ಸಿಞ್ಚಂ ಯಜಂ ಉಸ್ಸೇತಿ ಯೂಪನ್ತಿ ಅಭಿಸೇಚನಕಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಪಾಸಂ ವಾ ವಾಜಪೇಯ್ಯಂ ವಾ ನಿರಗ್ಗಳಂ ವಾ ಯಜನ್ತೋ ಸುವಣ್ಣಯೂಪಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತಿ। ಖೇಮೀತಿ ಖೇಮಪ್ಪತ್ತೋ। ಅಮಾಪಯಿಂಸೂತಿ ತೇನೇವ ಚ ಕಾರಣೇನ ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಂ ಕಥಯಿಂಸು।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪುರೋಹಿತೋ ತೇನ ಕಥಿತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮಂ ಗರಹನ್ತೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೯.

‘‘ನ ಸುದ್ಧಿ ಸೇಚನೇನತ್ಥಿ, ನಾಪಿ ಕೇವಲೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ।

ನ ಖನ್ತೀ ನಾಪಿ ಸೋರಚ್ಚಂ, ನಾಪಿ ಸೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸೇಚನೇನಾತಿ ತೇನ ವುತ್ತೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮೇಸು ಏಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಗ್ಗಿಪರಿಚರಣೇನ ವಾ ಉದಕಸೇಚನೇನ ವಾ ಪಸುಘಾತಯಞ್ಞೇನ ವಾ ಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ನಾಪಿ ಏತ್ತಕೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಹೋತಿ, ನ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿ, ನ ಸೀಲಸೋರಚ್ಚಂ, ನಾಪಿ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ।

ತತೋ ನಂ ಉದ್ದಾಲಕೋ ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಹೋತಿ, ಅಥ ಕಥಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ನವಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೦.

‘‘ಕಥಂ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಭವತಿ ಕೇವಲೀ।

ಕಥಞ್ಚ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ, ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ ಕಿನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ॥

ಪುರೋಹಿತೋಪಿಸ್ಸ ಕಥೇನ್ತೋ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೧.

‘‘ಅಖೇತ್ತಬನ್ಧೂ ಅಮಮೋ ನಿರಾಸೋ, ನಿಲ್ಲೋಭಪಾಪೋ ಭವಲೋಭಖೀಣೋ।

ಏವಂಕರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ ಖೇಮೀ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಂ ತೇನ ಅಮಾಪಯಿಂಸೂ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಖೇತ್ತಬನ್ಧೂತಿ ಅಕ್ಖೇತ್ತೋ ಅಬನ್ಧು, ಖೇತ್ತವತ್ಥುಗಾಮನಿಗಮಪರಿಗ್ಗಹೇನ ಚೇವ ಞಾತಿಬನ್ಧವಗೋತ್ತಬನ್ಧವಮಿತ್ತಬನ್ಧವಸಹಾಯಬನ್ಧವಸಿಪ್ಪಬನ್ಧವಪರಿಗ್ಗಹೇನ ಚ ರಹಿತೋ। ಅಮಮೋತಿ ಸತ್ತಸಙ್ಖಾರೇಸು ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಮಮಾಯನರಹಿತೋ। ನಿರಾಸೋತಿ ಲಾಭಧನಪುತ್ತಜೀವಿತಾಸಾಯ ರಹಿತೋ। ನಿಲ್ಲೋಭಪಾಪೋತಿ ಪಾಪಲೋಭವಿಸಮಲೋಭೇನ ರಹಿತೋ। ಭವಲೋಭಖೀಣೋತಿ ಖೀಣಭವರಾಗೋ।

ತತೋ ಉದ್ದಾಲಕೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೨.

‘‘ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇಸ್ಸಾ, ಸುದ್ದಾ ಚಣ್ಡಾಲಪುಕ್ಕುಸಾ।

ಸಬ್ಬೇವ ಸೋರತಾ ದನ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ।

ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸೀತಿಭೂತಾನಂ, ಅತ್ಥಿ ಸೇಯ್ಯೋಥ ಪಾಪಿಯೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅತ್ಥಿ ಸೇಯ್ಯೋಥ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಏತೇ ಖತ್ತಿಯಾದಯೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸೋರಚ್ಚಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಭೂತಾನಂ ಪನ ತೇಸಂ ಅಯಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅಯಂ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಏವಂ ಹೀನುಕ್ಕಟ್ಠತಾ ಅತ್ಥಿ, ನತ್ಥೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ।

ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಅರಹತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹೀನುಕ್ಕಟ್ಠತಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೩.

‘‘ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇಸ್ಸಾ, ಸುದ್ದಾ ಚಣ್ಡಾಲಪುಕ್ಕುಸಾ।

ಸಬ್ಬೇವ ಸೋರತಾ ದನ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ।

ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸೀತಿಭೂತಾನಂ, ನತ್ಥಿ ಸೇಯ್ಯೋಥ ಪಾಪಿಯೋ’’ತಿ॥

ಅಥ ನಂ ಗರಹನ್ತೋ ಉದ್ದಾಲಕೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೭೪.

‘‘ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇಸ್ಸಾ, ಸುದ್ದಾ ಚಣ್ಡಾಲಪುಕ್ಕುಸಾ।

ಸಬ್ಬೇವ ಸೋರತಾ ದನ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ॥

೭೫.

‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸೀತಿಭೂತಾನಂ, ನತ್ಥಿ ಸೇಯ್ಯೋಥ ಪಾಪಿಯೋ।

ಪನಟ್ಠಂ ಚರಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ, ಸೋತ್ತಿಯಾಕುಲವಂಸತ’’ನ್ತಿ॥

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯದಿ ಏತೇಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾನಂ ವಿಸೇಸೋ ನತ್ಥಿ, ಏಕೋ ವಣ್ಣೋವ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತ್ವಂ ಉಭತೋ ಸುಜಾತಭಾವಂ ನಾಸೇನ್ತೋ ಪನಟ್ಠಂ ಚರಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ, ಚಣ್ಡಾಲಸಮೋ ಹೋಸಿ, ಸೋತ್ತಿಯಕುಲವಂಸತಂ ನಾಸೇಸೀತಿ।

ಅಥ ನಂ ಪುರೋಹಿತೋ ಉಪಮಾಯ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೭೬.

‘‘ನಾನಾರತ್ತೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ, ವಿಮಾನಂ ಭವತಿ ಛಾದಿತಂ।

ನ ತೇಸಂ ಛಾಯಾ ವತ್ಥಾನಂ, ಸೋ ರಾಗೋ ಅನುಪಜ್ಜಥ॥

೭೭.

‘‘ಏವಮೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಯದಾ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ ಮಾಣವಾ।

ತೇ ಸಜಾತಿಂ ಪಮುಞ್ಚನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಸುಬ್ಬತಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ವಿಮಾನನ್ತಿ ಗೇಹಂ ವಾ ಮಣ್ಡಪಂ ವಾ। ಛಾಯಾತಿ ತೇಸಂ ವತ್ಥಾನಂ ಛಾಯಾ ಸೋ ನಾನಾವಿಧೋ ರಾಗೋ ನ ಉಪೇತಿ, ಸಬ್ಬಾ ಛಾಯಾ ಏಕವಣ್ಣಾವ ಹೋನ್ತಿ। ಏವಮೇವಾತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸುಪಿ ಏವಮೇವ ಏಕಚ್ಚೇ ಅಞ್ಞಾಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅಕಾರಣೇನೇವ ಚಾತುವಣ್ಣೇ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ, ಏಸಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಮಾ ಗಣ್ಹಿ। ಯದಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಮಾಣವಾ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ತದಾ ತೇಹಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಸುಬ್ಬತಾ ಸೀಲವನ್ತಾ ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸಾ ತೇ ಸಜಾತಿಂ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ। ನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಜಾತಿ ನಾಮ ನಿರತ್ಥಕಾತಿ।

ಉದ್ದಾಲಕೋ ಪನ ಪಚ್ಚಾಹರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನೋವ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ರಾಜಾನಂ ಆಹ – ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಏತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಹಕಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಕೋಹಞ್ಞೇನೇವ ನಾಸೇನ್ತಿ, ಉದ್ದಾಲಕಂ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಉಪಪುರೋಹಿತಂ ಕರೋಥ, ಸೇಸೇ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಫಲಕಾವುಧಾನಿ ದತ್ವಾ ಸೇವಕೇ ಕರೋಥಾ’’ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ। ತೇ ರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾವ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತಾ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಕುಹಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಉದ್ದಾಲಕೋ ಕುಹಕಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಪುರೋಹಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ಉದ್ದಾಲಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ।

[೪೮೮] ೫. ಭಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಸ್ಸಂ ಗವಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ವತ್ಥು ಪನ ಕುಸಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೨.೨೦.೧ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ತದಾ ಪನ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಿಂ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಲೇಸಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಏವರೂಪೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ಕಿಲೇಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಬಾಹಿರಕಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸಞ್ಞಂ ಸಪಥಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ಮಹಾಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ಅಥಸ್ಸ ಪದಸಾ ವಿಚರಣಕಾಲೇ ಅಪರೋಪಿ ಪುತ್ತೋ ಜಾಯಿ, ‘‘ಉಪಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ಏವಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ। ಸಬ್ಬಕನಿಟ್ಠಾ ಪನೇಕಾ ಧೀತಾ, ತಸ್ಸಾ ‘‘ಕಞ್ಚನದೇವೀ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ಮಹಾಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲತೋ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಿ। ಅಥ ನಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಘರಾವಾಸೇನ ಬನ್ಧಿತುಕಾಮಾ ‘‘ಅತ್ತನಾ ಸಮಾನಜಾತಿಯಕುಲತೋ ತೇ ದಾರಿಕಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮ, ಘರಾವಾಸಂ ಸಣ್ಠಪೇಹೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಘರಾವಾಸೇನತ್ಥೋ, ಮಯ್ಹಞ್ಹಿ ತಯೋ ಭವಾ ಆದಿತ್ತಾ ವಿಯ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಾ, ಬನ್ಧನಾಗಾರಂ ವಿಯ ಪಲಿಬುದ್ಧಾ, ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿ ವಿಯ ಜೇಗುಚ್ಛಾ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಮಯಾ ಸುಪಿನೇನಪಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ, ಅಞ್ಞೇ ವೋ ಪುತ್ತಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಘರಾವಾಸೇನ ನಿಮನ್ತೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿತೋಪಿ ಸಹಾಯೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿ।

ಅಥ ನಂ ಸಹಾಯಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು। ಸೋ ತೇಸಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಜ್ಝಾಸಯತಂ ಆರೋಚೇಸಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸೇಸಪುತ್ತೇ ನಿಮನ್ತೇಸುಂ, ತೇಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸು। ಕಞ್ಚನದೇವೀಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿಯೇವ। ಅಪರಭಾಗೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕಾಲಮಕಂಸು। ಮಹಾಕಞ್ಚನಪಣ್ಡಿತೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನೇನ ಕಪಣದ್ಧಿಕಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಛ ಭಾತರೋ ಭಗಿನಿಂ ಏಕಂ ದಾಸಂ ಏಕಂ ದಾಸಿಂ ಏಕಂ ಸಹಾಯಕಞ್ಚ ಆದಾಯ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಾವಿಸಿ। ತೇ ತತ್ಥ ಏಕಂ ಪದುಮಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರಮಣೀಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೇಹಿ ಯಾಪಯಿಂಸು। ತೇ ಅರಞ್ಞಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಏಕೋ ಫಲಂ ವಾ ಪತ್ತಂ ವಾ ಪಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಇತರೇಪಿ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಸುತಾದೀನಿ ಕಥೇನ್ತಾ ಉಚ್ಚಿನನ್ತಿ, ಗಾಮಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಹೋತಿ। ಅಥ ಆಚರಿಯೋ ಮಹಾಕಞ್ಚನತಾಪಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಏವಂ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರವಸೇನ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ವಿಚರಣಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹಮೇವ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ಅಸ್ಸಮಂ ಪತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಇಧೇವ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಅಚ್ಛಥ, ಅಹಂ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥ ನಂ ಉಪಕಞ್ಚನಾದಯೋ ‘‘ಮಯಂ ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ತುಮ್ಹೇ ಇಧೇವ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋಥ, ಭಗಿನೀಪಿ ನೋ ಇಧೇವ ಹೋತು, ದಾಸೀಪಿ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಚ್ಛತು, ಮಯಂ ಅಟ್ಠ ಜನಾ ವಾರೇನ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ತಯೋ ವಾರಮುತ್ತಾವ ಹೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು।

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಟ್ಠಸುಪಿ ಜನೇಸು ಏಕೇಕೋ ವಾರೇನೇವ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರತಿ। ಸೇಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಮೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಅಕಾರಣೇನ ಏಕತೋ ಭವಿತುಂ ನ ಲಭನ್ತಿ। ವಾರಪ್ಪತ್ತೋ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಏಕೋ ಮಾಳಕೋ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ಏಕಾದಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಘಣ್ಡಿಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಆದಾಯ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸತಿ। ಸೇಸಾ ಘಣ್ಡಿಸಞ್ಞಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಲೋಲುಪ್ಪಂ ಅಕತ್ವಾ ಗಾರವಪರಿಹಾರೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪುಣನಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಆದಾಯ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ। ತೇ ಅಪರಭಾಗೇ ಭಿಸಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಾ ತತ್ತತಪಾ ಘೋರತಪಾ ಪರಮಾಜಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ವಿಹರಿಂಸು। ಅಥ ತೇಸಂ ಸೀಲತೇಜೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಕಮ್ಪಿ। ಸಕ್ಕೋಪಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಕಾಮಾಧಿಮುತ್ತಾ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಇಸಯೋ , ನೋ’’ತಿ ಆಸಙ್ಕಂ ಕರೋತಿಯೇವ। ಸೋ ‘‘ಇಮೇ ತಾವ ಇಸಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ತಯೋ ದಿವಸೇ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸಿ। ಸೋ ಪಠಮದಿವಸೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪಮುಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ, ದುತಿಯದಿವಸೇ ‘‘ಮಮ ದೋಸೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಪಣಾಮನವಸೇನ ಮಮ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ನ ಠಪೇಸಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ, ತತಿಯದಿವಸೇ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ ಮಯ್ಹಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ನ ಠಪೇನ್ತಿ, ಸಚೇ ಮೇ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಘಣ್ಡಿಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ।

ಸಬ್ಬೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಕೇನ ಘಣ್ಡಿಸಞ್ಞಾ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ‘‘ಮಯಾ ತಾತಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ತಾತಾ ತತಿಯದಿವಸೇ ಕೇನ ಫಲಾಫಲಂ ಆಭತ’’ನ್ತಿ? ತೇಸು ಏಕೋ ಉಟ್ಠಾಯ ‘‘ಮಯಾ ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕರೋನ್ತೇನ ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಕತೋತಿ। ‘‘ಆಮ, ಆಚರಿಯ, ಜೇಟ್ಠಕಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಮೇ ಕತೋ’’ತಿ। ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಕೇನಾಭತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಮಯಾ’’ತಿ ಅಪರೋ ಉಟ್ಠಾಯ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮಂ ಅನುಸ್ಸರೀತಿ। ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮೇ ಜೇಟ್ಠಕಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಠಪಿತೋ’’ತಿ। ‘‘ಅಜ್ಜ ಕೇನಾಭತ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಮಯಾ’’ತಿ ಅಪರೋ ಉಟ್ಠಾಯ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮಂ ಅನುಸ್ಸರೀತಿ। ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮೇ ಜೇಟ್ಠಕಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಕತೋ’’ತಿ। ‘‘ತಾತಾ, ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ತತಿಯೋ ದಿವಸೋ, ಪಠಮದಿವಸೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮಂ ಪಮುಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ದುತಿಯದಿವಸೇ ‘‘ಮಮ ಕೋಚಿ ದೋಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ಅಜ್ಜ ಪನ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಘಣ್ಡಿಸಞ್ಞಾಯ ತುಮ್ಹೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸಿಂ। ಏತೇ ಭಿಸಕೋಟ್ಠಾಸೇ ತುಮ್ಹೇ ‘‘ಕರಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ವದಥ, ಅಹಂ ನ ಲಭಾಮಿ, ಏತೇಸಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಖಾದಕಂ ಞಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಭಿಸಮತ್ತಂ ಥೇನನಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪತಿರೂಪನ್ತಿ। ತೇ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಹೋ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಉಬ್ಬೇಗಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ।

ತಸ್ಮಿಂ ಅಸ್ಸಮಪದೇ ವನಜೇಟ್ಠಕರುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾಪಿ ಓತರಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ। ಆನೇಞ್ಜಕರಣಂ ಕಾರಿಯಮಾನೋ ದುಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಆಳಾನಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಏಕೋ ವಾರಣೋ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಇಸಿಗಣಂ ವನ್ದತಿ, ಸೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸಪ್ಪಕೀಳಾಪನಕೋ ಏಕೋ ವಾನರೋ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅಸ್ಸಮೇ ವಸತಿ। ಸೋಪಿ ತಂ ದಿವಸಂ ಇಸಿಗಣಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಸಕ್ಕೋ ‘‘ಇಸಿಗಣಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಅದಿಸ್ಸಮಾನಕಾಯೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇವ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠೋ ಉಪಕಞ್ಚನತಾಪಸೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಅಪಚಿತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಆಚರಿಯ, ಅಹಂ ಅಞ್ಞೇ ಅಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಞ್ಞೇವ ಸೋಧೇತುಂ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ‘‘ಆಮ, ಲಭಸೀ’’ತಿ। ಸೋ ಇಸಿಗಣಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತೇ ಮಯಾ ಭಿಸಾನಿ ಖಾದಿತಾನಿ, ಏವರೂಪೋ ನಾಮ ಹೋತೂ’’ತಿ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೮.

‘‘ಅಸ್ಸಂ ಗವಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ, ಭರಿಯಞ್ಚ ಸೋ ಇಧ ಲಭತಂ ಮನಾಪಂ।

ಪುತ್ತೇಹಿ ದಾರೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿ ಹೋತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ‘‘ಅಸ್ಸಂ ಗವ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಸೋ ‘ಯತ್ತಕಾನಿ ಪಿಯವತ್ಥೂನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಹಿ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇ ತತ್ತಕಾನಿ ಸೋಕದುಕ್ಖಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇ ಗರಹನ್ತೋ ಅಭಾಸೀ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇಸಿಗಣೋ ‘‘ಮಾರಿಸ, ಮಾ ಏವಂ ಕಥೇಥ, ಅತಿಭಾರಿಯೋ ತೇ ಸಪಥೋ’’ತಿ ಕಣ್ಣೇ ಪಿದಹಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ನಂ ‘‘ತಾತ, ಅತಿಭಾರಿಯೋ ತೇ ಸಪಥೋ, ನ ತ್ವಂ ಖಾದಸಿ, ತವ ಪತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ ಆಹ। ತಸ್ಮಿಂ ಪಠಮಂ ಸಪಥಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ದುತಿಯೋಪಿ ಭಾತಾ ಸಹಸಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಮಹಾಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಪಥೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸೋಧೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೯.

‘‘ಮಾಲಞ್ಚ ಸೋ ಕಾಸಿಕಚನ್ದನಞ್ಚ, ಧಾರೇತು ಪುತ್ತಸ್ಸ ಬಹೂ ಭವನ್ತು।

ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಂ ಕುರುತಂ ಅಪೇಕ್ಖಂ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತಿಬ್ಬನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಬಹಲಂ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಕರೋತೂತಿ। ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಯಸ್ಸೇತೇಸು ತಿಬ್ಬಾ ಅಪೇಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ತೇಹಿ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇ ಮಹನ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ದುಕ್ಖಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನೇವ ಆಹ।

ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸೇಸಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪೇನ ತಂ ತಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿಂಸು –

೮೦.

‘‘ಪಹೂತಧಞ್ಞೋ ಕಸಿಮಾ ಯಸಸ್ಸೀ, ಪುತ್ತೇ ಗಿಹೀ ಧನಿಮಾ ಸಬ್ಬಕಾಮೇ।

ವಯಂ ಅಪಸ್ಸಂ ಘರಮಾವಸಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೧.

‘‘ಸೋ ಖತ್ತಿಯೋ ಹೋತು ಪಸಯ್ಹಕಾರೀ, ರಾಜಾಭಿರಾಜಾ ಬಲವಾ ಯಸಸ್ಸೀ।

ಸ ಚಾತುರನ್ತಂ ಮಹಿಮಾವಸಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೨.

‘‘ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತು ಅವೀತರಾಗೋ, ಮುಹುತ್ತನಕ್ಖತ್ತಪಥೇಸು ಯುತ್ತೋ।

ಪೂಜೇತು ನಂ ರಟ್ಠಪತೀ ಯಸಸ್ಸೀ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೩.

‘‘ಅಜ್ಝಾಯಕಂ ಸಬ್ಬಸಮನ್ತವೇದಂ, ತಪಸ್ಸಿನಂ ಮಞ್ಞತು ಸಬ್ಬಲೋಕೋ।

ಪೂಜೇನ್ತು ನಂ ಜಾನಪದಾ ಸಮೇಚ್ಚ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೪.

‘‘ಚತುಸ್ಸದಂ ಗಾಮವರಂ ಸಮಿದ್ಧಂ, ದಿನ್ನಞ್ಹಿ ಸೋ ಭುಞ್ಜತು ವಾಸವೇನ।

ಅವೀತರಾಗೋ ಮರಣಂ ಉಪೇತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೫.

‘‘ಸೋ ಗಾಮಣೀ ಹೋತು ಸಹಾಯಮಜ್ಝೇ, ನಚ್ಚೇಹಿ ಗೀತೇಹಿ ಪಮೋದಮಾನೋ।

ಸೋ ರಾಜತೋ ಬ್ಯಸನ ಮಾಲತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೬.

‘‘ಯಂ ಏಕರಾಜಾ ಪಥವಿಂ ವಿಜೇತ್ವಾ, ಇತ್ಥೀಸಹಸ್ಸಾನ ಠಪೇತು ಅಗ್ಗಂ।

ಸೀಮನ್ತಿನೀನಂ ಪವರಾ ಭವಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯಾ ಅಹಾಸಿ॥

೮೭.

‘‘ಇಸೀನಞ್ಹಿ ಸಾ ಸಬ್ಬಸಮಾಗತಾನಂ, ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಸಾದುಂ ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನಾ।

ಚರಾತು ಲಾಭೇನ ವಿಕತ್ಥಮಾನಾ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯಾ ಅಹಾಸಿ॥

೮೮.

‘‘ಆವಾಸಿಕೋ ಹೋತು ಮಹಾವಿಹಾರೇ, ನವಕಮ್ಮಿಕೋ ಹೋತು ಗಜಙ್ಗಲಾಯಂ।

ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಂ ದಿವಸಂ ಕರೋತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೮೯.

‘‘ಸೋ ಬಜ್ಝತೂ ಪಾಸಸತೇಹಿ ಛಬ್ಭಿ, ರಮ್ಮಾ ವನಾ ನಿಯ್ಯತು ರಾಜಧಾನಿಂ।

ತುತ್ತೇಹಿ ಸೋ ಹಞ್ಞತು ಪಾಚನೇಹಿ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ॥

೯೦.

‘‘ಅಲಕ್ಕಮಾಲೀ ತಿಪುಕಣ್ಣವಿದ್ಧೋ, ಲಟ್ಠೀಹತೋ ಸಪ್ಪಮುಖಂ ಉಪೇತು।

ಸಕಚ್ಛಬನ್ಧೋ ವಿಸಿಖಂ ಚರಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತತಿಯೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಕಸಿಮಾತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕಸಿಕಮ್ಮೋ। ಪುತ್ತೇ ಗಿಹೀ ಧನಿಮಾ ಸಬ್ಬಕಾಮೇತಿ ಪುತ್ತೇ ಲಭತು, ಗಿಹೀ ಹೋತು, ಸತ್ತವಿಧೇನ ರತನಧನೇನ ಧನಿಮಾ ಹೋತು, ರೂಪಾದಿಭೇದೇ ಸಬ್ಬಕಾಮೇ ಲಭತು। ವಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಿ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾನುರೂಪಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ವಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಸಮಿದ್ಧಂ ಘರಮೇವ ಆವಸತೂತಿ। ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಗಿದ್ಧೋ ಕಾಮಗುಣವಿಪ್ಪಯೋಗೇನ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕಥೇಸಿ।

ಚತುತ್ಥೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ರಾಜಾಭಿರಾಜಾತಿ ರಾಜೂನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಭಿರಾಜಾತಿ। ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಇಸ್ಸರಾನಂ ನಾಮ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಪರಿಗಲಿತೇ ಮಹನ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ರಜ್ಜೇ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕಥೇಸಿ। ಪಞ್ಚಮೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಅವೀತರಾಗೋತಿ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನತಣ್ಹಾಯ ಸತಣ್ಹೋತಿ। ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಪರಿಗಲಿತೇ ಮಹನ್ತಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕಥೇಸಿ। ಛಟ್ಠೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ತಪಸ್ಸಿನನ್ತಿ ತಪಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ತಂ ಮಞ್ಞತು। ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾಪಗಮೇನ ಮಹನ್ತಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗರಹವಸೇನ ಕಥೇಸಿ।

ಸಹಾಯತಾಪಸೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಚತುಸ್ಸದನ್ತಿ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸತಾಯ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ, ಪಹೂತಧಞ್ಞತಾಯ ಧಞ್ಞೇನ, ಸುಲಭದಾರುತಾಯ ದಾರೂಹಿ, ಸಮ್ಪನ್ನೋದಕತಾಯ ಉದಕೇನಾತಿ ಚತೂಹಿ ಉಸ್ಸನ್ನಂ, ಚತುಸ್ಸದಸಮನ್ನಾಗತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಾಸವೇನಾತಿ ವಾಸವೇನ ದಿನ್ನಂ ವಿಯ ಅಚಲಂ, ವಾಸವತೋ ಲದ್ಧವರಾನುಭಾವೇನ ಏಕಂ ರಾಜಾನಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ತೇನ ದಿನ್ನನ್ತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ। ಅವೀತರಾಗೋತಿ ಕದ್ದಮೇ ಸೂಕರೋ ವಿಯ ಕಾಮಪಙ್ಕೇ ನಿಮುಗ್ಗೋವ ಹುತ್ವಾ। ಇತಿ ಸೋಪಿ ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ।

ದಾಸೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಗಾಮಣೀತಿ ಗಾಮಜೇಟ್ಠಕೋ। ಅಯಮ್ಪಿ ಕಾಮೇ ಗರಹನ್ತೋಯೇವ ಏವಮಾಹ। ಕಞ್ಚನದೇವಿಯಾ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಯನ್ತಿ ಯಂ ಇತ್ಥಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏಕರಾಜಾತಿ ಅಗ್ಗರಾಜಾ। ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನನ್ತಿ ವಚನಮಟ್ಠತಾಯ ವುತ್ತಂ, ಸೋಳಸನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೀಮನ್ತಿನೀನನ್ತಿ ಸೀಮನ್ತಧರಾನಂ ಇತ್ಥೀನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇತಿ ಸಾ ಇತ್ಥಿಭಾವೇ ಠತ್ವಾಪಿ ದುಗ್ಗನ್ಧಗೂಥರಾಸಿಂ ವಿಯ ಕಾಮೇ ಗರಹನ್ತೀಯೇವ ಏವಮಾಹ। ದಾಸಿಯಾ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಸಬ್ಬಸಮಾಗತಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನಾ ಅನೋಸಕ್ಕಮಾನಾ ಸಾದುರಸಂ ಭುಞ್ಜತೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ದಾಸೀನಂ ಕಿರ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪಿಯಂ। ಇತಿ ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅಪ್ಪಿಯತಾಯ ಏವಮಾಹ। ಚರಾತೂತಿ ಚರತು। ಲಾಭೇನ ವಿಕತ್ಥಮಾನಾತಿ ಲಾಭಹೇತು ಕುಹನಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೀ ಚರತೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಮಿನಾ ಸಾ ದಾಸಿಭಾವೇ ಠಿತಾಪಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮವತ್ಥುಕಾಮೇ ಗರಹತಿ।

ದೇವತಾಯ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಆವಾಸಿಕೋತಿ ಆವಾಸಜಗ್ಗನಕೋ। ಗಜಙ್ಗಲಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ। ತತ್ಥ ಕಿರ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಾ ಸುಲಭಾ। ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಂ ದಿವಸನ್ತಿ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ವಾತಪಾನಂ ಕರೋತು। ಸೋ ಕಿರ ದೇವಪುತ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಗಜಙ್ಗಲನಗರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯೋಜನಿಕೇ ಜಿಣ್ಣಮಹಾವಿಹಾರೇ ಆವಾಸಿಕಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಹುತ್ವಾ ಜಿಣ್ಣವಿಹಾರೇ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋಯೇವ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿ। ತಸ್ಮಾ ತದೇವ ದುಕ್ಖಂ ಆರಬ್ಭ ಏವಮಾಹ। ಹತ್ಥಿನಾ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಪಾಸಸತೇಹೀತಿ ಬಹೂಹಿ ಪಾಸೇಹಿ। ಛಬ್ಭೀತಿ ಚತೂಸು ಪಾದೇಸು ಗೀವಾಯ ಕಟಿಭಾಗೇ ಚಾತಿ ಛಸು ಠಾನೇಸು। ತುತ್ತೇಹೀತಿ ದ್ವಿಕಣ್ಡಕಾಹಿ ದೀಘಲಟ್ಠೀಹಿ। ಪಾಚನೇಹೀತಿ ದಸಪಾಚನೇಹಿ ಅಙ್ಕುಸೇಹಿ ವಾ। ಸೋ ಕಿರ ಅತ್ತನೋ ಅನುಭೂತದುಕ್ಖಞ್ಞೇವ ಆರಬ್ಭ ಏವಮಾಹ।

ವಾನರೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾಯ ಅಲಕ್ಕಮಾಲೀತಿ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕೇನ ಕಣ್ಠೇ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾಯ ಅಲಕ್ಕಮಾಲಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ತಿಪುಕಣ್ಣವಿದ್ಧೋತಿ ತಿಪುಪಿಳನ್ಧನೇನ ಪಿಳನ್ಧಕಣ್ಣೋ। ಲಟ್ಠೀಹತೋತಿ ಸಪ್ಪಕೀಳಂ ಸಿಕ್ಖಾಪಯಮಾನೋ ಲಟ್ಠಿಯಾ ಹತೋ ಹುತ್ವಾ। ಏಸೋಪಿ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಅತ್ತನೋ ಅನುಭೂತದುಕ್ಖಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಮಾಹ।

ಏವಂ ತೇಹಿ ತೇರಸಹಿ ಜನೇಹಿ ಸಪಥೇ ಕತೇ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಕದಾಚಿ ಇಮೇ ‘ಅಯಂ ಅನಟ್ಠಮೇವ ನಟ್ಠನ್ತಿ ಕಥೇತೀ’ತಿ ಮಯಿ ಆಸಙ್ಕಂ ಕರೇಯ್ಯುಂ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸಪಥಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ। ಅಥ ನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಚುದ್ದಸಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೧.

‘‘ಯೋ ವೇ ಅನಟ್ಠಂವ ನಟ್ಠನ್ತಿ ಚಾಹ, ಕಾಮೇವ ಸೋ ಲಭತಂ ಭುಞ್ಜತಞ್ಚ।

ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ಮರಣಂ ಉಪೇತು, ಯೋ ವಾ ಭೋನ್ತೋ ಸಙ್ಕತಿ ಕಞ್ಚಿದೇವಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಭೋನ್ತೋತಿ ಆಲಪನಂ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಭವನ್ತೋ ಯೋ ಅನಟ್ಠೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ‘‘ನಟ್ಠಂ ಮೇ’’ತಿ ವದತಿ, ಯೋ ವಾ ತುಮ್ಹೇಸು ಕಞ್ಚಿ ಆಸಙ್ಕತಿ, ಸೋ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಲಭತು ಚೇವ ಭುಞ್ಜತು ಚ, ರಮಣೀಯಮೇವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇಯೇವ ಮರತೂತಿ।

ಏವಂ ಇಸೀಹಿ ಸಪಥೇ ಕತೇ ಸಕ್ಕೋ ಭಾಯಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಇಮೇ ವೀಮಂಸನ್ತೋ ಭಿಸಾನಿ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸಿಂ। ಇಮೇ ಚ ಛಡ್ಡಿತಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಕಾಮೇ ಗರಹನ್ತಾ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಕಾಮೇ ಗರಹಕಾರಣಂ ತೇ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದಿಸ್ಸಮಾನರೂಪೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಅನನ್ತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೨.

‘‘ಯದೇಸಮಾನಾ ವಿಚರನ್ತಿ ಲೋಕೇ, ಇಟ್ಠಞ್ಚ ಕನ್ತಞ್ಚ ಬಹೂನಮೇತಂ।

ಪಿಯಂ ಮನುಞ್ಞಂ ಚಿಧ ಜೀವಲೋಕೇ, ಕಸ್ಮಾ ಇಸಯೋ ನಪ್ಪಸಂಸನ್ತಿ ಕಾಮೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಯದೇಸಮಾನಾತಿ ಯಂ ವತ್ಥುಕಾಮಂ ಕಿಲೇಸಕಾಮಞ್ಚ ಕಸಿಗೋರಕ್ಖಾದೀಹಿ ಸಮವಿಸಮಕಮ್ಮೇಹಿ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾ ಸತ್ತಾ ಲೋಕೇ ವಿಚರನ್ತಿ, ಏತಂ ಬಹೂನಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಇಟ್ಠಞ್ಚ ಕನ್ತಞ್ಚ ಪಿಯಞ್ಚ ಮನುಞ್ಞಞ್ಚ, ಕಸ್ಮಾ ಇಸಯೋ ನಪ್ಪಸಂಸನ್ತಿ ಕಾಮೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ಕಾಮೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಂ ವತ್ಥುಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತಿ।

ಅಥಸ್ಸ ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೯೩.

‘‘ಕಾಮೇಸು ವೇ ಹಞ್ಞರೇ ಬಜ್ಝರೇ ಚ, ಕಾಮೇಸು ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಭಯಞ್ಚ ಜಾತಂ।

ಕಾಮೇಸು ಭೂತಾಧಿಪತೀ ಪಮತ್ತಾ, ಪಾಪಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಮೋಹಾ॥

೯೪.

‘‘ತೇ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಪಸವೇತ್ವ ಪಾಪಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ನಿರಯಂ ವಜನ್ತಿ।

ಆದೀನವಂ ಕಾಮಗುಣೇಸು ದಿಸ್ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಇಸಯೋ ನಪ್ಪಸಂಸನ್ತಿ ಕಾಮೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಕಾಮೇಸೂತಿ ಕಾಮಹೇತು, ಕಾಮೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಹಞ್ಞರೇತಿ ದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಹಞ್ಞನ್ತಿ। ಬಜ್ಝರೇತಿ ರಜ್ಜುಬನ್ಧನಾದೀಹಿ ಬಜ್ಝನ್ತಿ। ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಂ ಅಸಾತಂ ದುಕ್ಖಂ। ಭಯನ್ತಿ ಅತ್ತಾನುವಾದಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭಯಂ। ಭೂತಾಧಿಪತೀತಿ ಸಕ್ಕಂ ಆಲಪತಿ। ಆದೀನವನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ದೋಸಂ। ಸೋ ಪನೇಸ ಆದೀನವೋ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಾದೀಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೧೬೩-೧೮೦) ದೀಪೇತಬ್ಬೋ।

ಸಕ್ಕೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ಅನನ್ತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೫.

‘‘ವೀಮಂಸಮಾನೋ ಇಸಿನೋ ಭಿಸಾನಿ, ತೀರೇ ಗಹೇತ್ವಾನ ಥಲೇ ನಿಧೇಸಿಂ।

ಸುದ್ಧಾ ಅಪಾಪಾ ಇಸಯೋ ವಸನ್ತಿ, ಏತಾನಿ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಭಿಸಾನೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ವಿಮಂಸಮಾನೋತಿ ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ‘‘ಇಮೇ ಇಸಯೋ ಕಾಮಾಧಿಮುತ್ತಾ ವಾ, ನೋ ವಾ’’ತಿ ವೀಮಂಸನ್ತೋ। ಇಸಿನೋತಿ ತವ ಮಹೇಸಿನೋ ಸನ್ತಕಾನಿ ಭಿಸಾನಿ। ತೀರೇ ಗಹೇತ್ವಾನಾತಿ ತೀರೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಥಲೇ ಏಕಮನ್ತೇ ನಿಧೇಸಿಂ। ಸುದ್ಧಾತಿ ಇದಾನಿ ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಪಥಕಿರಿಯಾಯ ಞಾತಂ ‘‘ಇಮೇ ಇಸಯೋ ಸುದ್ಧಾ ಅಪಾಪಾ ಹುತ್ವಾ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೬.

‘‘ನ ತೇ ನಟಾ ನೋ ಪನ ಕೀಳನೇಯ್ಯಾ, ನ ಬನ್ಧವಾ ನೋ ಪನ ತೇ ಸಹಾಯಾ।

ಕಿಸ್ಮಿಂ ವುಪತ್ಥಮ್ಭ ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತ, ಇಸೀಹಿ ತ್ವಂ ಕೀಳಸಿ ದೇವರಾಜಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ನ ತೇ ನಟಾ ನೋತಿ ದೇವರಾಜ, ಮಯಂ ತವ ನಟಾ ವಾ ಕೀಳಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಾ ವಾ ಕೇಚಿ ನ ಹೋಮ, ನಾಪಿ ತವ ಞಾತಕಾ, ನ ಸಹಾಯಾ, ಅಥ ತ್ವಂ ಕಿಂ ವಾ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಸೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಅಥ ನಂ ಸಕ್ಕೋ ಖಮಾಪೇನ್ತೋ ವೀಸತಿಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೭.

‘‘ಆಚರಿಯೋ ಮೇಸಿ ಪಿತಾ ಚ ಮಯ್ಹಂ, ಏಸಾ ಪತಿಟ್ಠಾ ಖಲಿತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮೇ।

ಏಕಾಪರಾಧಂ ಖಮ ಭೂರಿಪಞ್ಞ, ನ ಪಣ್ಡಿತಾ ಕೋಧಬಲಾ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಏಸಾ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಏಸಾ ತವ ಪಾದಚ್ಛಾಯಾ ಅಜ್ಜ ಮಮ ಖಲಿತಸ್ಸ ಅಪರದ್ಧಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋತು। ಕೋಧಬಲಾತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ನಾಮ ಖನ್ತಿಬಲಾ ಭವನ್ತಿ, ನ ಕೋಧಬಲಾತಿ।

ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಖಮಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಇಸಿಗಣಂ ಖಮಾಪೇನ್ತೋ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೮.

‘‘ಸುವಾಸಿತಂ ಇಸಿನಂ ಏಕರತ್ತಂ, ಯಂ ವಾಸವಂ ಭೂತಪತಿದ್ದಸಾಮ।

ಸಬ್ಬೇವ ಭೋನ್ತೋ ಸುಮನಾ ಭವನ್ತು, ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಚ್ಚುಪಾದೀ ಭಿಸಾನೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸುವಾಸಿತಂ ಇಸಿನಂ ಏಕರತ್ತನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಇಸೀನಂ ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಸಿತಂ ಸುವಸಿತಮೇವ। ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಯಂ ವಾಸವಂ ಭೂತಪತಿಂ ಅದ್ದಸಾಮ, ಸಚೇ ಹಿ ಮಯಂ ನಗರೇ ಅವಸಿಮ್ಹ, ಇಮಂ ನ ಅದ್ದಸಾಮ। ಭೋನ್ತೋತಿ ಭವನ್ತೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸುಮನಾ ಭವನ್ತು, ತುಸ್ಸನ್ತು, ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಖಮನ್ತು। ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಚ್ಚುಪಾದೀ ಭಿಸಾನಿ, ಯಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯೋ ಭಿಸಾನಿ ಪಟಿಲಭೀತಿ।

ಸಕ್ಕೋ ಇಸಿಗಣಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತೋ। ಇಸಿಗಣೋಪಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೋಸಿ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಸಪಥಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ। ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇನ್ತೋ ಪುನ ಸತ್ಥಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೯೯.

‘‘ಅಹಞ್ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಚ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಚ ಕಸ್ಸಪೋ।

ಅನುರುದ್ಧೋ ಪುಣ್ಣೋ ಆನನ್ದೋ, ತದಾಸುಂ ಸತ್ತ ಭಾತರೋ॥

೧೦೦.

‘‘ಭಗಿನೀ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ ಚ, ದಾಸೀ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ ತದಾ।

ಚಿತ್ತೋ ಗಹಪತಿ ದಾಸೋ, ಯಕ್ಖೋ ಸಾತಾಗಿರೋ ತದಾ॥

೧೦೧.

‘‘ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯೋ ತದಾ ನಾಗೋ, ಮಧುದೋ ಸೇಟ್ಠವಾನರೋ।

ಕಾಳುದಾಯೀ ತದಾ ಸಕ್ಕೋ, ಏವಂ ಧಾರೇಥ ಜಾತಕ’’ನ್ತಿ॥

ಭಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ।

[೪೮೯] ೬. ಸುರುಚಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಮಹೇಸೀ ಸುರುಚಿನೋ ಭರಿಯಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಿಸಾಖಾಯ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯ ಲದ್ಧೇ ಅಟ್ಠ ವರೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸಾ ಹಿ ಏಕದಿವಸಂ ಜೇತವನೇ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ತಸ್ಸಾ ಪನ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕೋ ಮಹಾಮೇಘೋ ಪಾವಸ್ಸಿ । ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಯಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜೇತವನೇ ವಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಚತೂಸು ದೀಪೇಸು ವಸ್ಸತಿ, ಓವಸ್ಸಾಪೇಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಂ, ಅಯಂ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕೋ ಮಹಾಮೇಘೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಓವಸ್ಸಾಪಿತಕಾಯೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಜೇತವನೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ವಿಸಾಖಾಯ ಕೋಟ್ಠಕೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ। ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮಹಿದ್ಧಿಕತಾ ಮಹಾನುಭಾವತಾ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಜಾಣುಕಮತ್ತೇಸುಪಿ ಓಘೇಸು ವತ್ತಮಾನೇಸು ಕಟಿಮತ್ತೇಸುಪಿ ಓಘೇಸು ವತ್ತಮಾನೇಸು ನ ಹಿ ನಾಮ ಏಕಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಪಿ ಪಾದಾ ವಾ ಚೀವರಾನಿ ವಾ ಅಲ್ಲಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಹಟ್ಠಾ ಉದಗ್ಗಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ ‘‘ಅಟ್ಠಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ವರಾನಿ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿ। ‘‘ಅತಿಕ್ಕನ್ತವರಾ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ತಥಾಗತಾ’’ತಿ। ‘‘ಯಾನಿ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಕಪ್ಪಿಯಾನಿ ಯಾನಿ ಚ ಅನವಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ। ‘‘ವದೇಹಿ ವಿಸಾಖೇ’’ತಿ। ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಯಾವಜೀವಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ದಾತುಂ, ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ ದಾತುಂ, ಗಮಿಕಭತ್ತಂ ದಾತುಂ, ಗಿಲಾನಭತ್ತಂ ದಾತುಂ, ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಭತ್ತಂ ದಾತುಂ, ಗಿಲಾನಭೇಸಜ್ಜಂ ದಾತುಂ, ಧುವಯಾಗುಂ ದಾತುಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಯಾವಜೀವಂ ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ।

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಂ ಪನ ತ್ವಂ, ವಿಸಾಖೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನಾ ತಥಾಗತಂ ಅಟ್ಠ ವರಾನಿ ಯಾಚಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಾಯ ವರಾನಿಸಂಸೇ ಕಥಿತೇ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ವಿಸಾಖೇ, ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ವಿಸಾಖೇ, ಇಮಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನಾ ತಥಾಗತಂ ಅಟ್ಠ ವರಾನಿ ಯಾಚಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ತೇ, ವಿಸಾಖೇ, ಅಟ್ಠ ವರಾನೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠ ವರೇ ದತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥರಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ವಿಸಾಖಾ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಮಾತುಗಾಮತ್ತಭಾವೇ ಠತ್ವಾಪಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠ ವರೇ ಲಭಿ, ಅಹೋ ಮಹಾಗುಣಾ’’ತಿ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಸಾಖಾ ಇದಾನೇವ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಾ ವರೇ ಲಭತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸಾ ಲಭಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಮಿಥಿಲಾಯಂ ಸುರುಚಿ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಪುತ್ತಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ‘‘ಸುರುಚಿಕುಮಾರೋ’’ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ। ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ‘‘ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರೇ ಸಾಲಾಯಂ ನಿಸೀದಿ। ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋಪಿ ಪುತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಕುಮಾರೋ ನಾಮ ತಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುರುಚಿಕುಮಾರಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕೇಯೇವ ನಿಸೀದಿ। ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕತೋವ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಚರಿಯಭಾಗಂ ದತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ನಿಟ್ಠಿತಸಿಪ್ಪಾ ಆಚರಿಯಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಏಕತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವೇಧಾಪಥೇ ಠಿತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಕತಿಕಂ ಕರಿಂಸು ‘‘ಸಚೇ ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಜಾಯತಿ, ತವ ಧೀತಾ, ತವ ಪುತ್ತೋ, ಮಮ ಧೀತಾ, ತೇಸಂ ಆವಾಹವಿವಾಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ। ತೇಸು ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇಸು ಸುರುಚಿಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಜಾಯಿ, ‘‘ಸುರುಚಿಕುಮಾರೋ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ಧೀತಾ ಜಾಯಿ, ‘‘ಸುಮೇಧಾ’’ತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು।

ಸುರುಚಿಕುಮಾರೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಿ। ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸಹಾಯಸ್ಸ ಕಿರ ಮೇ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಧೀತಾ ಅತ್ಥಿ, ತಮೇವಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಅತ್ಥಾಯ ಬಹುಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಪೇಸೇಸಿ। ತೇಸಂ ಅನಾಗತಕಾಲೇಯೇವ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ದೇವಿಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ನಾಮ ಕಿಂ ಅತಿರೇಕದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಪತ್ತಿರೋಸದುಕ್ಖಂ ದೇವಾ’’ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭದ್ದೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಂ ಧೀತರಂ ಸುಮೇಧಾದೇವಿಂ ತಮ್ಹಾ ದುಕ್ಖಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಯೋ ಏತಂ ಏಕಿಕಮೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ। ಸೋ ತೇಹಿ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ನಾಮೇ ಗಹಿತೇ ‘‘ತಾತಾ, ಕಾಮಂ ಮಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಕತಾ, ಇಮಂ ಪನ ಮಯಂ ಇತ್ಥಿಘಟಾಯ ಅನ್ತರೇ ನ ಖಿಪಿತುಕಾಮಾ, ಯೋ ಏತಂ ಏಕಿಕಮೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮಮ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ। ತೇ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಹಿಣಿಂಸು। ರಾಜಾ ಪನ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ಮಹನ್ತಂ, ಸತ್ತಯೋಜನಿಕಂ ಮಿಥಿಲನಗರಂ, ತೀಣಿ ಯೋಜನಸತಾನಿ ರಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತೇನ ಸೋಳಸ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನ ರೋಚೇಸಿ।

ಸುರುಚಿಕುಮಾರೋ ಪನ ಸುಮೇಧಾಯ ರೂಪಸಮ್ಪದಂ ಸುತ್ವಾ ಸವನಸಂಸಗ್ಗೇನ ಬಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ತಂ ಏಕಿಕಮೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಇತ್ಥಿಘಟಾಯ ಅತ್ಥೋ, ತಮೇವ ಆನೇನ್ತೂ’’ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪೇಸೇಸಿ। ತೇ ತಸ್ಸ ಮನಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಧನಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋವ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು। ಸೋ ಸುರುಚಿಮಹಾರಾಜಾ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪಿಯಸಂವಾಸಂ ವಸಿ। ಸಾ ಪನ ದಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ವಸನ್ತೀ ನೇವ ಪುತ್ತಂ, ನ ಧೀತರಂ ಲಭಿ। ಅಥ ನಾಗರಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಉಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ರಞ್ಞೋ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ವಂಸಾನುಪಾಲಕೋ ಪನ ವೋ ಪುತ್ತೋ ನ ವಿಜ್ಜತಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಾವ ದೇವೀ, ರಾಜಕುಲೇ ಚ ನಾಮ ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತೇನ ಸೋಳಸಹಿ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಇತ್ಥಿಘಟಂ ಗಣ್ಹ, ದೇವ, ಅದ್ಧಾ ತಾಸು ಪುಞ್ಞವತೀ ಪುತ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತಾತಾ, ಕಿಂ ಕಥೇಥ, ‘ಅಹಂ ಅಞ್ಞಂ ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಮಯಾ ಏಸಾ ಆನೀತಾ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮುಸಾವಾದಂ ಕಾತುಂ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಇತ್ಥಿಘಟಾಯ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು।

ಸುಮೇಧಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಾ ತಾವ ಸಚ್ಚವಾದಿತಾಯ ಅಞ್ಞಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ನ ಆನೇಸಿ, ಅಹಮೇವ ಪನಸ್ಸ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಮಾತುಸಮಭರಿಯಟ್ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾವ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾನಂ ಸಹಸ್ಸಂ, ಅಮಚ್ಚಕಞ್ಞಾನಂ ಸಹಸ್ಸಂ, ಗಹಪತಿಕಞ್ಞಾನಂ ಸಹಸ್ಸಂ, ಸಬ್ಬಸಮಯನಾಟಕಿತ್ಥೀನಂ ಸಹಸ್ಸನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆನೇಸಿ। ತಾಪಿ ದಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ರಾಜಕುಲೇ ವಸಿತ್ವಾ ನೇವ ಪುತ್ತಂ, ನ ಧೀತರಂ ಲಭಿಂಸು। ಏತೇನೇವುಪಾಯೇನ ಅಪರಾನಿಪಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚತ್ತಾರಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆನೇಸಿ। ತಾಪಿ ನೇವ ಪುತ್ತಂ, ನ ಧೀತರಂ ಲಭಿಂಸು। ಏತ್ತಾವತಾ ಸೋಳಸ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಹೇಸುಂ। ಚತ್ತಾಲೀಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿಂಸು, ತಾನಿ ತಾಯ ಏಕಿಕಾಯ ವುತ್ಥೇಹಿ ದಸಹಿ ಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಞಾಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಅಥ ನಾಗರಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಪುನ ಉಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇತ್ಥಿಯೋ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇತುಂ ಆಣಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ತಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ನಾನಾದೇವತಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ನಾನಾವತಾನಿ ಚರನ್ತಿ, ಪುತ್ತೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜತೇವ। ಅಥ ರಾಜಾ ಸುಮೇಧಂ ಆಹ ‘‘ಭದ್ದೇ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇಹೀ’’ತಿ। ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪನ್ನರಸಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಅಟ್ಠಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಾಯ ಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ಸೀಲಾನಿ ಆವಜ್ಜಮಾನಾ ಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಕೇ ನಿಸೀದಿ । ಸೇಸಾ ಅಜವತಗೋವತಾ ಹುತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅಗಮಂಸು।

ಸುಮೇಧಾಯ ಸೀಲತೇಜೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಕಮ್ಪಿ। ತದಾ ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಸುಮೇಧಾ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ಪುತ್ತಮಸ್ಸಾ ದಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಖೋ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ದಾತುಂ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಸ್ಸಾ ಪುತ್ತಂ ಉಪಧಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ನಳಕಾರದೇವಪುತ್ತಂ ಪಸ್ಸಿ। ಸೋ ಹಿ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸತ್ತೋ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಸನ್ತೋ ವಪ್ಪಕಾಲೇ ಖೇತ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ದಾಸಕಮ್ಮಕರೇ ‘‘ವಪಥಾ’’ತಿ ಪಹಿಣಿ। ಸಯಂ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಗೇಹಂ ನೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಪುನ ಗಙ್ಗಾತೀರಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರಭಿತ್ತಿಪಾದಂ ನಳಭಿತ್ತಿಕಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ತತ್ಥೇವ ತೇಮಾಸಂ ವಸಾಪೇತ್ವಾ ವುತ್ಥವಸ್ಸಂ ದ್ವೇ ಪಿತಾಪುತ್ತಾ ತಿಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ। ಏತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತಟ್ಠ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ತಾಯ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ವಸಾಪೇತ್ವಾ ತಿಚೀವರಾನಿ ಅದಂಸು। ‘‘ದ್ವೇ ಪಿತಾಪುತ್ತಾ ನಳಕಾರಾ ಹುತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ವೇಳುಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಕಂಸೂ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿಯೇವ।

ತೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಛಸು ಕಾಮಾವಚರಸಗ್ಗೇಸು ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮೇನ ಮಹನ್ತಂ ದೇವಿಸ್ಸರಿಯಂ ಅನುಭವನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ। ತೇ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಉಪರಿದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ। ಸಕ್ಕೋ ತಥಾ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತೇಸು ಏಕಸ್ಸ ವಿಮಾನದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಆಹ – ‘‘ಮಾರಿಸ, ತಯಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೋ ನಾಮ ಜೇಗುಚ್ಛೋ ಪಟಿಕೂಲೋ, ತತ್ಥ ಠಿತಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ‘‘ಮಾರಿಸ, ದೇವಲೋಕೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯೋಜನುಬ್ಬೇಧೇ ನವಯೋಜನಆಯಾಮೇ ಅಟ್ಠಯೋಜನವಿತ್ಥಾರೇ ರತನಪಾಸಾದೇ ವಸಿಸ್ಸಸಿ, ಅಧಿವಾಸೇಹೀ’’ತಿ। ಸೋ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ। ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಸಿವೇಸೇನ ರಾಜುಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಾಸಂ ಇತ್ಥೀನಂ ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸಾಹಂ ಪುತ್ತವರಂ ದಮ್ಮಿ, ಕಾ ಪುತ್ತವರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ದೇಹಿ, ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಸೋಳಸ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹತ್ಥೇ ಉಕ್ಖಿಪಿಂಸು। ತತೋ ಸಕ್ಕೋ ಆಹ – ‘‘ಅಹಂ ಸೀಲವತೀನಂ ಪುತ್ತಂ ದಮ್ಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಂ ಸೀಲಂ, ಕೋ ಆಚಾರೋ’’ತಿ। ತಾ ಉಕ್ಖಿತ್ತಹತ್ಥೇ ಸಮಞ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಸೀಲವತಿಯಾ ದಾತುಕಾಮೋ, ಸುಮೇಧಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ಸೋ ಆಕಾಸೇನೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ವಾಸಾಗಾರೇ ಸೀಹಪಞ್ಜರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ।

ಅಥಸ್ಸಾ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಆರೋಚೇಸುಂ ‘‘ಏಥ, ದೇವಿ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತವರಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರೇ ಠಿತೋ’’ತಿ। ಸಾ ಗರುಪರಿಹಾರೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಸೀಲವತಿಯಾ ಪುತ್ತವರಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಆಮ ದೇವೀ’’ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ದೇಥಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇ ಸೀಲಂ, ಕಥೇಹಿ, ಸಚೇ ಮೇ ರುಚ್ಚತಿ, ದಸ್ಸಾಮಿ ತೇ ಪುತ್ತವರ’’ನ್ತಿ। ಸಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸುಣಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತೀ ಪನ್ನರಸ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೦೨.

‘‘ಮಹೇಸೀ ಸುರುಚಿನೋ ಭರಿಯಾ, ಆನೀತಾ ಪಠಮಂ ಅಹಂ।

ದಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಯಂ ಮಂ ಸುರುಚಿಮಾನಯಿ॥

೧೦೩.

‘‘ಸಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಾಜಾನಂ, ವೇದೇಹಂ ಮಿಥಿಲಗ್ಗಹಂ।

ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಕಾಯೇನ, ವಾಚಾಯ ಉದ ಚೇತಸಾ।

ಸುರುಚಿಂ ಅತಿಮಞ್ಞಿತ್ಥ, ಆವಿ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರಹೋ॥

೧೦೪.

‘‘ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಂ ಇಸೇ।

ಮುಸಾ ಮೇ ಭಣಮಾನಾಯ, ಮುದ್ಧಾ ಫಲತು ಸತ್ತಧಾ॥

೧೦೫.

‘‘ಭತ್ತು ಮಮ ಸಸ್ಸು ಮಾತಾ, ಪಿತಾ ಚಾಪಿ ಚ ಸಸ್ಸುರೋ।

ತೇ ಮಂ ಬ್ರಹ್ಮೇ ವಿನೇತಾರೋ, ಯಾವ ಅಟ್ಠಂಸು ಜೀವಿತಂ॥

೧೦೬.

‘‘ಸಾಹಂ ಅಹಿಂಸಾರತಿನೀ, ಕಾಮಸಾ ಧಮ್ಮಚಾರಿನೀ।

ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ತೇ ಉಪಟ್ಠಾಸಿಂ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತಾ॥

೧೦೭.

‘‘ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಂ ಇಸೇ।

ಮುಸಾ ಮೇ ಭಣಮಾನಾಯ, ಮುದ್ಧಾ ಫಲತು ಸತ್ತಧಾ॥

೧೦೮.

‘‘ಸೋಳಸಿತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ , ಸಹಭರಿಯಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ।

ತಾಸು ಇಸ್ಸಾ ವಾ ಕೋಧೋ ವಾ, ನಾಹು ಮಯ್ಹಂ ಕುದಾಚನಂ॥

೧೦೯.

‘‘ಹಿತೇನ ತಾಸಂ ನನ್ದಾಮಿ, ನ ಚ ಮೇ ಕಾಚಿ ಅಪ್ಪಿಯಾ।

ಅತ್ತಾನಂವಾನುಕಮ್ಪಾಮಿ, ಸದಾ ಸಬ್ಬಾ ಸಪತ್ತಿಯೋ॥

೧೧೦.

‘‘ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಂ ಇಸೇ।

ಮುಸಾ ಮೇ ಭಣಮಾನಾಯ, ಮುದ್ಧಾ ಫಲತು ಸತ್ತಧಾ॥

೧೧೧.

‘‘ದಾಸೇ ಕಮ್ಮಕರೇ ಪೇಸ್ಸೇ, ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಅನುಜೀವಿನೋ।

ಪೇಸೇಮಿ ಸಹಧಮ್ಮೇನ, ಸದಾ ಪಮುದಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ॥

೧೧೨.

‘‘ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಂ ಇಸೇ।

ಮುಸಾ ಮೇ ಭಣಮಾನಾಯ, ಮುದ್ಧಾ ಫಲತು ಸತ್ತಧಾ॥

೧೧೩.

‘‘ಸಮಣೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಚಾಪಿ, ಅಞ್ಞೇ ಚಾಪಿ ವನಿಬ್ಬಕೇ।

ತಪ್ಪೇಮಿ ಅನ್ನಪಾನೇನ, ಸದಾ ಪಯತಪಾಣಿನೀ॥

೧೧೪.

‘‘ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಂ ಇಸೇ।

ಮುಸಾ ಮೇ ಭಣಮಾನಾಯ, ಮುದ್ಧಾ ಫಲತು ಸತ್ತಧಾ॥

೧೧೫.

‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದ್ದಸಿಂ, ಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀ।

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತಂ।

ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸಾಮಿ, ಸದಾ ಸೀಲೇಸು ಸಂವುತಾ॥

೧೧೬.

‘‘ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಂ ಇಸೇ।

ಮುಸಾ ಮೇ ಭಣಮಾನಾಯ, ಮುದ್ಧಾ ಫಲತು ಸತ್ತಧಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಮಹೇಸೀತಿ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ। ಸುರುಚಿನೋತಿ ಸುರುಚಿರಞ್ಞೋ। ಪಠಮನ್ತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ। ಯಂ ಮನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಮಂ ಸುರುಚಿ ಆನಯಿ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹಂ ದಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಏಕಿಕಾವ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ವಸಿಂ। ಅತಿಮಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಮುಹುತ್ತಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ವಾ ಪರಮ್ಮುಖಾ ವಾ ಅತಿಮಞ್ಞಿನ್ತಿ ಇದಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಞ್ಞನಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ನ ಸರಾಮಿ। ಇಸೇತಿ ತಂ ಆಲಪತಿ।

ತೇ ಮನ್ತಿ ಸಸುರೋ ಚ ಸಸ್ಸು ಚಾತಿ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಮಂ ವಿನೇತಾರೋ, ತೇಹಿ ವಿನೀತಾ ಅಮ್ಹಿ, ತೇ ಮೇ ಯಾವ ಜೀವಿಂಸು, ತಾವ ಓವಾದಮದಂಸು। ಅಹಿಂಸಾರತಿನೀತಿ ಅಹಿಂಸಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ರತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ಮಯಾ ಹಿ ಕುನ್ಥಕಿಪಿಲ್ಲಿಕೋಪಿ ನ ಹಿಂಸಿತಪುಬ್ಬೋ। ಕಾಮಸಾತಿ ಏಕನ್ತೇನೇವ। ಧಮ್ಮಚಾರಿನೀತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೇಸು ಪೂರೇಮಿ। ಉಪಟ್ಠಾಸಿನ್ತಿ ಪಾದಪರಿಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋನ್ತೀ ಉಪಟ್ಠಹಿಂ।

ಸಹಭರಿಯಾನೀತಿ ಮಯಾ ಸಹ ಏಕಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಭರಿಯಭೂತಾನಿ। ನಾಹೂತಿ ಕಿಲೇಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಸ್ಸಾಧಮ್ಮೋ ವಾ ಕೋಧಧಮ್ಮೋ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ನ ಭೂತಪುಬ್ಬೋ। ಹಿತೇನಾತಿ ಯಂ ತಾಸಂ ಹಿತಂ, ತೇನೇವ ನನ್ದಾಮಿ, ಉರೇ ವುತ್ಥಧೀತರೋ ವಿಯ ತಾ ದಿಸ್ವಾ ತುಸ್ಸಾಮಿ। ಕಾಚೀತಿ ತಾಸು ಏಕಾಪಿ ಮಯ್ಹಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಾಪಿ ಪಿಯಕಾಯೇವ। ಅನುಕಮ್ಪಾಮೀತಿ ಮುದುಚಿತ್ತೇನ ಸಬ್ಬಾ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾಪಿ ತಾ ಅತ್ತಾನಂ ವಿಯ ಅನುಕಮ್ಪಾಮಿ।

ಸಹಧಮ್ಮೇನಾತಿ ನಯೇನ ಕಾರಣೇನ ಯೋ ಯಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮೇ ಪಯೋಜೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಮುದಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾತಿ ಪೇಸೇನ್ತೀ ಚ ನಿಚ್ಚಂ ಪಮುದಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾವ ಹುತ್ವಾ ಪೇಸೇಮಿ, ‘‘ಅರೇ ದುಟ್ಠ ದಾಸ ಇದಂ ನಾಮ ಕರೋಹೀ’ತಿ ಏವಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ನ ಮೇ ಕೋಚಿ ಕತ್ಥಚಿ ಪೇಸಿತಪುಬ್ಬೋ। ಪಯತಪಾಣಿನೀತಿ ಧೋತಹತ್ಥಾ ಪಸಾರಿತಹತ್ಥಾವ ಹುತ್ವಾ। ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚಾತಿ ಅಟ್ಠಮೀಚಾತುದ್ದಸೀಪನ್ನರಸೀನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಾನುಗ್ಗಮನವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ದಿವಸಾ। ಸದಾತಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಸಂವುತಾ, ತೇಹಿ ಪಿಹಿತಗೋಪಿತತ್ತಭಾವಾವ ಹೋಮೀತಿ।

ಏವಂ ತಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಸತೇನಪಿ ಸಹಸ್ಸೇನಪಿ ವಣ್ಣಿಯಮಾನಾನಂ ಗುಣಾನಂ ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಾಯ ಪನ್ನರಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಾನಂ ವಣ್ಣಿತಕಾಲೇಯೇವ ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಬಹುಕರಣೀಯತಾಯ ತಸ್ಸಾ ಕಥಂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಪಹೂತಾ ಅಬ್ಭುತಾಯೇವ ತೇ ಗುಣಾ’’ತಿ ತಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೧೭.

‘‘ಸಬ್ಬೇವ ತೇ ಧಮ್ಮಗುಣಾ, ರಾಜಪುತ್ತಿ ಯಸಸ್ಸಿನಿ।

ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ತಯಿ ಭದ್ದೇ, ಯೇ ತ್ವಂ ಕಿತ್ತೇಸಿ ಅತ್ತನಿ॥

೧೧೮.

‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಭಿಜಾತೋ ಯಸಸ್ಸಿಮಾ।

ಧಮ್ಮರಾಜಾ ವಿದೇಹಾನಂ, ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ತವಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಗುಣಾತಿ ಸಭಾವಗುಣಾ ಭೂತಗುಣಾ। ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಯೇ ತಯಾ ವುತ್ತಾ, ತೇ ಸಬ್ಬೇವ ತಯಿ ಉಪಲಬ್ಭನ್ತಿ। ಅಭಿಜಾತೋತಿ ಅತಿಜಾತೋ ಸುದ್ಧಜಾತೋ। ಯಸಸ್ಸಿಮಾತಿ ಯಸಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇತಿ ಏವರೂಪೋ ಪುತ್ತೋ ತವ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯೀತಿ।

ಸಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೧೯.

‘‘ದುಮ್ಮೀ ರಜೋಜಲ್ಲಧರೋ, ಅಘೇ ವೇಹಾಯಸಂ ಠಿತೋ।

ಮನುಞ್ಞಂ ಭಾಸಸೇ ವಾಚಂ, ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಙ್ಗಮಂ॥

೧೨೦.

‘‘ದೇವತಾನುಸಿ ಸಗ್ಗಮ್ಹಾ, ಇಸಿ ವಾಸಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ।

ಕೋ ವಾಸಿ ತ್ವಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಅತ್ತಾನಂ ಮೇ ಪವೇದಯಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ದುಮ್ಮೀತಿ ಅನಞ್ಜಿತಾಮಣ್ಡಿತೋ ಸಕ್ಕೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ರಮಣೀಯೇನ ತಾಪಸವೇಸೇನ ಆಗತೋ, ಪಬ್ಬಜಿತವೇಸೇನ ಆಗತತ್ತಾ ಪನ ಸಾ ಏವಮಾಹ। ಅಘೇತಿ ಅಪ್ಪಟಿಘೇ ಠಾನೇ। ಯಂ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಯಂ ಏತಂ ಮನುಞ್ಞಂ ವಾಚಂ ಮಯ್ಹಂ ಭಾಸಸಿ, ತಂ ಭಾಸಮಾನೋ ತ್ವಂ ದೇವತಾನುಸಿ ಸಗ್ಗಮ್ಹಾ ಇಧಾಗತೋ। ಇಸಿ ವಾಸಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋತಿ ಯಕ್ಖಾದೀಸು ಕೋ ವಾ ತ್ವಂ ಅಸಿ ಇಧಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಅತ್ತಾನಂ ಮೇ ಪವೇದಯ, ಯಥಾಭೂತಂ ಕಥೇಹೀತಿ ವದತಿ।

ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸಾ ಕಥೇನ್ತೋ ಛ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೨೧.

‘‘ಯಂ ದೇವಸಙ್ಘಾ ವನ್ದನ್ತಿ, ಸುಧಮ್ಮಾಯಂ ಸಮಾಗತಾ।

ಸೋಹಂ ಸಕ್ಕೋ ಸಹಸ್ಸಕ್ಖೋ, ಆಗತೋಸ್ಮಿ ತವನ್ತಿಕೇ॥

೧೨೨.

‘‘ಇತ್ಥಿಯೋ ಜೀವಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಯಾ ಹೋತಿ ಸಮಚಾರಿನೀ।

ಮೇಧಾವಿನೀ ಸೀಲವತೀ, ಸಸ್ಸುದೇವಾ ಪತಿಬ್ಬತಾ॥

೧೨೩.

‘‘ತಾದಿಸಾಯ ಸುಮೇಧಾಯ, ಸುಚಿಕಮ್ಮಾಯ ನಾರಿಯಾ।

ದೇವಾ ದಸ್ಸನಮಾಯನ್ತಿ, ಮಾನುಸಿಯಾ ಅಮಾನುಸಾ॥

೧೨೪.

‘‘ತ್ವಞ್ಚ ಭದ್ದೇ ಸುಚಿಣ್ಣೇನ, ಪುಬ್ಬೇ ಸುಚರಿತೇನ ಚ।

ಇಧ ರಾಜಕುಲೇ ಜಾತಾ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿನೀ॥

೧೨೫.

‘‘ಅಯಞ್ಚ ತೇ ರಾಜಪುತ್ತಿ, ಉಭಯತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಹೋ।

ದೇವಲೋಕೂಪಪತ್ತೀ ಚ, ಕಿತ್ತೀ ಚ ಇಧ ಜೀವಿತೇ॥

೧೨೬.

‘‘ಚಿರಂ ಸುಮೇಧೇ ಸುಖಿನೀ, ಧಮ್ಮಮತ್ತನಿ ಪಾಲಯ।

ಏಸಾಹಂ ತಿದಿವಂ ಯಾಮಿ, ಪಿಯಂ ಮೇ ತವ ದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಹಸ್ಸಕ್ಖೋತಿ ಅತ್ಥಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ತಂಮುಹುತ್ತಂ ದಸ್ಸನವಸೇನ ಸಹಸ್ಸಕ್ಖೋ। ಇತ್ಥಿಯೋತಿ ಇತ್ಥೀ। ಸಮಚಾರಿನೀತಿ ತೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಸಮಚರಿಯಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ತಾದಿಸಾಯಾತಿ ತಥಾರೂಪಾಯ। ಸುಮೇಧಾಯಾತಿ ಸುಪಞ್ಞಾಯ। ಉಭಯತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಹೋತಿ ಅಯಂ ತವ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅನಾಗತೇ ಚ ಜಯಗ್ಗಾಹೋ। ತೇಸು ಅನಾಗತೇ ದೇವಲೋಕುಪ್ಪತ್ತಿ ಚ ಇಧ ಜೀವಿತೇ ಪವತ್ತಮಾನೇ ಕಿತ್ತಿ ಚಾತಿ ಅಯಂ ಉಭಯತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಹೋ ನಾಮ। ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏವಂ ಸಭಾವಗುಣಂ ಚಿರಂ ಅತ್ತನಿ ಪಾಲಯ। ಏಸಾಹನ್ತಿ ಏಸೋ ಅಹಂ। ಪಿಯಂ ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ ತವ ದಸ್ಸನಂ ಪಿಯಂ।

ದೇವಲೋಕೇ ಪನ ಮೇ ಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ತ್ವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀತಿ ತಸ್ಸಾ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ನಳಕಾರದೇವಪುತ್ತೋ ಪನ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಚವಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ। ಸಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ, ರಾಜಾ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಂ ಅದಾಸಿ। ಸಾ ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ‘‘ಮಹಾಪನಾದೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ಉಭಯರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ‘‘ಸಾಮಿಪುತ್ತಸ್ಸ ನೋ ಖೀರಮೂಲ’’ನ್ತಿ ಏಕೇಕಂ ಕಹಾಪಣಂ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಖಿಪಿಂಸು, ಮಹಾಧನರಾಸಿ ಅಹೋಸಿ। ರಞ್ಞಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ‘‘ಸಾಮಿಪುತ್ತಸ್ಸ ನೋ ವಡ್ಢಿತಕಾಲೇ ಪರಿಬ್ಬಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು। ಕುಮಾರೋ ಪನ ಮಹಾಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲೇಯೇವ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿ। ರಾಜಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ವಯಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದೇವಿಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮೇ ರಜ್ಜಾಭಿಸೇಕಕಾಲೋ, ರಮಣೀಯಮಸ್ಸ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸಾ ‘‘ಸಾಧು ದೇವಾ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ। ರಾಜಾ ವತ್ಥುವಿಜ್ಜಾಚರಿಯೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತಾ, ವಡ್ಢಕಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಿವೇಸನತೋ ಅವಿದೂರೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಪಾಸಾದಂ ಮಾಪೇಥ, ರಜ್ಜೇನ ನಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ। ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಾ’’ತಿ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸಂ ವೀಮಂಸನ್ತಿ।

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಉಣ್ಹಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ಸೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ಮಹಾಪನಾದಕುಮಾರಸ್ಸ ಆಯಾಮೇನ ನವಯೋಜನಿಕಂ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಅಟ್ಠಯೋಜನಿಕಂ, ಉಬ್ಬೇಧೇನ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯೋಜನಿಕಂ, ರತನಪಾಸಾದಂ ಮಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ। ಸೋ ವಡ್ಢಕೀವೇಸೇನ ವಡ್ಢಕೀನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪಾತರಾಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಏಥಾ’’ತಿ ತೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ದಣ್ಡಕೇನ ಭೂಮಿಂ ಪಹರಿ, ತಾವದೇವ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೋ ಸತ್ತಭೂಮಿಕೋ ಪಾಸಾದೋ ಉಟ್ಠಹಿ। ಮಹಾಪನಾದಸ್ಸ ಪಾಸಾದಮಙ್ಗಲಂ, ಛತ್ತಮಙ್ಗಲಂ, ಆವಾಹಮಙ್ಗಲನ್ತಿ ತೀಣಿ ಮಙ್ಗಲಾನಿ ಏಕತೋವ ಅಹೇಸುಂ। ಮಙ್ಗಲಟ್ಠಾನೇ ಉಭಯರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಚ್ಛಣೇನ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ವೀತಿನಾಮೇಸುಂ। ನೇವ ನೇ ರಾಜಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ, ತೇಸಂ ವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ರಾಜಕುಲಸನ್ತಕಮೇವ ಅಹೋಸಿ। ತೇ ಸತ್ತಸಂವಚ್ಛರಚ್ಚಯೇನ ಉಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಸುರುಚಿಮಹಾರಾಜೇನ ‘‘ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಮಙ್ಗಲಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಗತಾನಿ, ಕದಾ ಮಙ್ಗಲಸ್ಸ ಓಸಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ತತೋ ರಾಜಾ ‘‘ತಾತಾ, ಪುತ್ತೇನ ಮೇ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ನ ಹಸಿತಪುಬ್ಬಂ, ಯದಾ ಸೋ ಹಸಿಸ್ಸತಿ, ತದಾ ಗಮಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥ ಮಹಾಜನೋ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ನಟೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸಿ। ಛ ನಟಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಸತ್ತ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಹುತ್ವಾ ನಚ್ಚನ್ತಾ ರಾಜಾನಂ ಹಸಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು। ತಸ್ಸ ಕಿರ ದೀಘರತ್ತಂ ದಿಬ್ಬನಾಟಕಾನಂ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ತೇಸಂ ನಚ್ಚಂ ಅಮನುಞ್ಞಂ ಅಹೋಸಿ।

ತದಾ ಭಣ್ಡುಕಣ್ಡೋ ಚ ಪಣ್ಡುಕಣ್ಡೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ನಾಟಕಜೇಟ್ಠಕಾ ‘‘ಮಯಂ ರಾಜಾನಂ ಹಸಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಪವಿಸಿಂಸು। ತೇಸು ಭಣ್ಡುಕಣ್ಡೋ ತಾವ ರಾಜದ್ವಾರೇ ಮಹನ್ತಂ ಅತುಲಂ ನಾಮ ಅಮ್ಬಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಸುತ್ತಗುಳಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಾಖಾಯ ಲಗ್ಗಾಪೇತ್ವಾ ಸುತ್ತೇನ ಅತುಲಮ್ಬಂ ಅಭಿರುಹಿ। ಅತುಲಮ್ಬೋತಿ ಕಿರ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಅಮ್ಬೋ। ಅಥ ತಮ್ಪಿ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ದಾಸಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾತೇಸುಂ, ಸೇಸನಾಟಕಾ ತಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಉದಕೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು। ಸೋ ಪುಪ್ಫಪಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಚ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ನಚ್ಚನ್ತೋವ ಉಟ್ಠಹಿ। ಮಹಾಪನಾದೋ ತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ನೇವ ಹಸಿ। ಪಣ್ಡುಕಣ್ಡೋ ನಟೋ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ದಾರುಚಿತಕಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಪಾವಿಸಿ। ತಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬುತೇ ಚಿತಕಂ ಉದಕೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು। ಸೋ ಸಪರಿಸೋ ಪುಪ್ಫಪಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಚ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ನಚ್ಚನ್ತೋವ ಉಟ್ಠಹಿ। ತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾ ನೇವ ಹಸಿ। ಇತಿ ತಂ ಹಸಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಪದ್ದುತಾ ಅಹೇಸುಂ।

ಸಕ್ಕೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ಮಹಾಪನಾದಂ ಹಸಾಪೇತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ ದೇವನಟಂ ಪೇಸೇಸಿ। ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಅಙ್ಗಂ ನಾಮ ದಸ್ಸೇಸಿ, ಏಕೋವ ಹತ್ಥೋ, ಏಕೋವ ಪಾದೋ, ಏಕಂ ಅಕ್ಖಿ, ಏಕಾ ದಾಠಾ ನಚ್ಚತಿ ಚಲತಿ ಫನ್ದತಿ, ಸೇಸಂ ನಿಚ್ಚಲಮಹೋಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಪನಾದೋ ಥೋಕಂ ಹಸಿತಂ ಅಕಾಸಿ। ಮಹಾಜನೋ ಪನ ಹಸನ್ತೋ ಹಸನ್ತೋ ಹಾಸಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅಙ್ಗಾನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇಯೇವ ಪತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಮಙ್ಗಲಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ‘‘ಪನಾದೋ ನಾಮ ಸೋ ರಾಜಾ, ಯಸ್ಸ ಯೂಪೋ ಸುವಣ್ಣಯೋ’’ತಿ ಮಹಾಪನಾದಜಾತಕೇನ ವಣ್ಣೇತಬ್ಬಂ। ರಾಜಾ ಮಹಾಪನಾದೋ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತೋ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಸಾಖಾ ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಾ ವರಂ ಲಭಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಮಹಾಪನಾದೋ ಭದ್ದಜಿ ಅಹೋಸಿ, ಸುಮೇಧಾದೇವೀ ವಿಸಾಖಾ, ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮೋ ಆನನ್ದೋ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ಸುರುಚಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ।

[೪೯೦] ೭. ಪಞ್ಚುಪೋಸಥಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ದಾನಿ ತುವಂ ಕಪೋತಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಿಕೇ ಪಞ್ಚಸತೇ ಉಪಾಸಕೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಅಲಙ್ಕತಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮುದುಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಕಥಂ ಪಟಿಚ್ಚ ದೇಸನಾ ಸಮುಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಉಪಾಸಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಉಪೋಸಥಿಕತ್ಥ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ , ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು ವೋ ಕತಂ, ಉಪೋಸಥೋ ನಾಮೇಸ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಂಸೋ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಹಿ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸನಿಗ್ಗಹತ್ಥಂ ಉಪೋಸಥವಾಸಂ ವಸಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಮಗಧರಟ್ಠಾದೀನಂ ತಿಣ್ಣಂ ರಟ್ಠಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಟವೀ ಅಹೋಸಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಅಟವಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ತಸ್ಸ ಪನ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವೇಳುಗಹನೇ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಕಪೋತಸಕುಣೋ ವಸತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೇ ಅಹಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ವನಗುಮ್ಬೇ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ವನಗುಮ್ಬೇ ಅಚ್ಛೋ। ತೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಇಸಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ।

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಕಪೋತೋ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಕುಲಾವಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ಕಪೋತಿಂ ಏಕೋ ಸೇನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ। ತಸ್ಸಾ ವಿರವಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಕಪೋತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ತೇನ ಹರಿಯಮಾನಂ ಪಸ್ಸಿ। ಸೇನೋಪಿ ನಂ ವಿರವನ್ತಿಂಯೇವ ಮಾರೇತ್ವಾ ಖಾದಿ। ಕಪೋತೋ ತಾಯ ವಿಯೋಗೇನ ರಾಗಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ರಾಗೋ ಮಂ ಅತಿವಿಯ ಕಿಲಮೇತಿ, ನ ಇದಾನಿ ಇಮಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ಗೋಚರಪಥಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಗನಿಗ್ಗಹಾಯ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಪಜ್ಜಿ।

ಸಪ್ಪೋಪಿ ‘‘ಗೋಚರಂ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಸನಟ್ಠಾನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮೇ ಗಾವೀನಂ ವಿಚರಣಟ್ಠಾನೇ ಗೋಚರಂ ಪರಿಯೇಸತಿ। ತದಾ ಗಾಮಭೋಜಕಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಮಙ್ಗಲಉಸಭೋ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕಪಾದೇ ಜಣ್ಣುನಾ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸಿಙ್ಗೇಹಿ ಮತ್ತಿಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕೀಳತಿ, ಸಪ್ಪೋ ಗಾವೀನಂ ಪದಸದ್ದೇನ ಭೀತೋ ತಂ ವಮ್ಮಿಕಂ ಪವಿಸಿತುಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ। ಅಥ ನಂ ಉಸಭೋ ಪಾದೇನ ಅಕ್ಕಮಿ। ಸೋ ತಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಡಂಸಿ, ಉಸಭೋ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ। ಗಾಮವಾಸಿನೋ ‘‘ಉಸಭೋ ಕಿರ ಮತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಕನ್ದಿತ್ವಾ ತಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಆವಾಟೇ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು। ಸಪ್ಪೋ ತೇಸಂ ಗತಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಕೋಧಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಹದಯೇ ಸೋಕಂ ಪವೇಸೇಸಿಂ, ನ ದಾನಿ ಇಮಂ ಕೋಧಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕೋಧನಿಗ್ಗಹಾಯ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಪಜ್ಜಿ।

ಸಿಙ್ಗಾಲೋಪಿ ಗೋಚರಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಏಕಂ ಮತಹತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾ ಮೇ ಗೋಚರೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ತುಟ್ಠೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೋಣ್ಡಾಯಂ ಡಂಸಿ, ಥಮ್ಭೇ ದಟ್ಠಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ತತ್ಥ ಅಸ್ಸಾದಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ದನ್ತೇ ಡಂಸಿ, ಪಾಸಾಣೇ ದಟ್ಠಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಡಂಸಿ, ಕುಸುಲೇ ದಟ್ಠಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ನಙ್ಗುಟ್ಠೇ ಡಂಸಿ, ಅಯಸಲಾಕೇ ದಟ್ಠಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ ಡಂಸಿ, ಘತಪೂವೇ ದಟ್ಠಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಲೋಭವಸೇನ ಖಾದನ್ತೋ ಅನ್ತೋಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಾವಿಸಿ, ತತ್ಥ ಛಾತಕಾಲೇ ಮಂಸಂ ಖಾದತಿ, ಪಿಪಾಸಿತಕಾಲೇ ಲೋಹಿತಂ ಪಿವತಿ, ನಿಪಜ್ಜನಕಾಲೇ ಅನ್ತಾನಿ ಚ ಪಪ್ಫಾಸಞ್ಚ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ। ಸೋ ‘‘ಇಧೇವ ಮೇ ಅನ್ನಪಾನಞ್ಚ ಸಯನಞ್ಚ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅಭಿರತೋ ಬಹಿ ಅನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಕುಚ್ಛಿಯಂಯೇವ ವಸಿ। ಅಪರಭಾಗೇ ವಾತಾತಪೇನ ಹತ್ಥಿಕುಣಪೇ ಸುಕ್ಖನ್ತೇ ಕರೀಸಮಗ್ಗೋ ಪಿಹಿತೋ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಅನ್ತೋಕುಚ್ಛಿಯಂ ನಿಪಜ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತೋ ಪಣ್ಡುಸರೀರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನಮಗ್ಗಂ ನ ಪಸ್ಸಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಅಕಾಲಮೇಘೋ ವಸ್ಸಿ, ಕರೀಸಮಗ್ಗೋ ತೇಮಿಯಮಾನೋ ಮುದು ಹುತ್ವಾ ವಿವರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಛಿದ್ದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅತಿಚಿರಮ್ಹಿ ಕಿಲನ್ತೋ, ಇಮಿನಾ ಛಿದ್ದೇನ ಪಲಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕರೀಸಮಗ್ಗಂ ಸೀಸೇನ ಪಹರಿ। ತಸ್ಸ ಸಮ್ಬಾಧಟ್ಠಾನೇನ ವೇಗೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಸಿನ್ನಸರೀರಸ್ಸ ಸಬ್ಬಾನಿ ಲೋಮಾನಿ ಕರೀಸಮಗ್ಗೇ ಲಗ್ಗಾನಿ, ತಾಲಕನ್ದೋ ವಿಯ ನಿಲ್ಲೋಮಸರೀರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ। ಸೋ ‘‘ಲೋಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಯಾ ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೂತಂ, ನ ದಾನಿ ಇಮಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಲೋಭನಿಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಪಜ್ಜಿ।

ಅಚ್ಛೋಪಿ ಅರಞ್ಞಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅತ್ರಿಚ್ಛಾಭಿಭೂತೋ ಮಲ್ಲರಟ್ಠೇ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಗತೋ। ಗಾಮವಾಸಿನೋ ‘‘ಅಚ್ಛೋ ಕಿರ ಆಗತೋ’’ತಿ ಧನುದಣ್ಡಾದಿಹತ್ಥಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತೇನ ಪವಿಟ್ಠಂ ಗುಮ್ಬಂ ಪರಿವಾರೇಸುಂ। ಸೋ ಮಹಾಜನೇನ ಪರಿವಾರಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ, ಪಲಾಯನ್ತಮೇವ ತಂ ಧನೂಹಿ ಚೇವ ದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಚ ಪೋಥೇಸುಂ। ಸೋ ಭಿನ್ನೇನ ಸೀಸೇನ ಲೋಹಿತೇನ ಗಲನ್ತೇನ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಮಮ ಅತ್ರಿಚ್ಛಾಲೋಭವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ನ ದಾನಿ ಇಮಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ರಿಚ್ಛಾನಿಗ್ಗಹಾಯ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಪಜ್ಜಿ।

ತಾಪಸೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ। ಅಥೇಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತಸ್ಸ ಮಾನನಿಸ್ಸಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ನ ಲಾಮಕಸತ್ತೋ, ಬುದ್ಧಙ್ಕುರೋ ಏಸ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಭದ್ದಕಪ್ಪೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಮಾನನಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿನಿಬ್ಬತ್ತನಾಕಾರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇಯೇವ ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ನಿಸೀದಿ। ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಾನನಿಸ್ಸಿತಭಾವೇನ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನಸ್ಸ, ವಸಲ, ಕಾಳಕಣ್ಣಿ, ಮುಣ್ಡಕ, ಸಮಣಕ, ಕಿಮತ್ಥಂ ಮಮ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥ ನಂ ಸೋ ‘‘ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಕಸ್ಮಾ ಮಾನನಿಸ್ಸಿತೋಸಿ, ಅಹಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಞಾಣೋ, ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಭದ್ದಕಪ್ಪೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಬುದ್ಧಙ್ಕುರೋಸಿ, ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಅಞ್ಞಂ ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಬುದ್ಧತ್ತಭಾವೇ ಠಿತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ನಾಮಞ್ಚ ಗೋತ್ತಞ್ಚ ಕುಲಞ್ಚ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾದಯೋ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ತ್ವಂ ಮಾನನಿಸ್ಸಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಫರುಸೋ ಹೋಸಿ, ನಯಿದಂ ತವ ಅನುಚ್ಛವಿಕ’’ನ್ತಿ ಓವಾದಮದಾಸಿ। ಸೋ ತೇನ ಏವಂ ವುತ್ತೋಪಿ ನೇವ ನಂ ವನ್ದಿ, ನ ಚ ‘‘ಕದಾಹಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದೀನಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಅಥ ನಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ‘‘ತವ ಜಾತಿಯಾ ಮಮ ಗುಣಾನಂ ಮಹನ್ತಭಾವಂ ಜಾನ, ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ಅಹಂ ವಿಯ ಆಕಾಸೇ ವಿಚರಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾದಪಂಸುಂ ತಸ್ಸ ಜಟಾಮಣ್ಡಲೇ ವಿಕಿರನ್ತೋ ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತಮೇವ ಗತೋ।

ತಾಪಸೋ ತಸ್ಸ ಗತಕಾಲೇ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಏವಂ ಗರುಸರೀರೋ ವಾತಮುಖೇ ಖಿತ್ತತೂಲಪಿಚು ವಿಯ ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖನ್ದೋ, ಅಹಂ ಜಾತಿಮಾನೇನ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ನೇವ ಪಾದೇ ವನ್ದಿಂ, ನ ಚ ‘‘ಕದಾಹಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂ, ಜಾತಿ ನಾಮೇಸಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಸೀಲಚರಣಮೇವ ಮಹನ್ತಂ, ಅಯಂ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಮಾನೋ ವಡ್ಢನ್ತೋ ನಿರಯಂ ಉಪನೇಸ್ಸತಿ, ನ ಇದಾನಿ ಇಮಂ ಮಾನಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಾನನಿಗ್ಗಹಾಯ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಾಯ ಕಟ್ಠತ್ಥರಿಕಾಯ ನಿಸಿನ್ನೋ ಮಹಾಞಾಣೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಮಾನಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಸಿಣಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮನಕೋಟಿಯಂ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ನಂ ಕಪೋತಾದಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಕಪೋತಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ತ್ವಂ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ನ ಇಮಾಯ ವೇಲಾಯ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ಗೋಚರಂ ಪರಿಯೇಸಸಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಜ್ಜ ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಜಾತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ಅಥ ನಂ ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೨೭.

‘‘ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ದಾನಿ ತುವಂ ಕಪೋತ, ವಿಹಙ್ಗಮ ನ ತವ ಭೋಜನತ್ಥೋ।

ಖುದಂ ಪಿಪಾಸಂ ಅಧಿವಾಸಯನ್ತೋ, ಕಸ್ಮಾ ಭವಂಪೋಸಥಿಕೋ ಕಪೋತಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋತಿ ನಿರಾಲಯೋ। ನ ತವ ಭೋಜನತ್ಥೋತಿ ಕಿಂ ಅಜ್ಜ ತವ ಭೋಜನೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕಪೋತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೨೮.

‘‘ಅಹಂ ಪುರೇ ಗಿದ್ಧಿಗತೋ ಕಪೋತಿಯಾ, ಅಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸಸ್ಮಿಮುಭೋ ರಮಾಮ।

ಅಥಗ್ಗಹೀ ಸಾಕುಣಿಕೋ ಕಪೋತಿಂ, ಅಕಾಮಕೋ ತಾಯ ವಿನಾ ಅಹೋಸಿಂ॥

೧೨೯.

‘‘ನಾನಾಭವಾ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇನ ತಸ್ಸಾ, ಮನೋಮಯಂ ವೇದನ ವೇದಯಾಮಿ।

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂಪೋಸಥಂ ಪಾಲಯಾಮಿ, ರಾಗೋ ಮಮಂ ಮಾ ಪುನರಾಗಮಾಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ರಮಾಮಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಕಾಮರತಿಯಾ ರಮಾಮ। ಸಾಕುಣಿಕೋತಿ ಸೇನಸಕುಣೋ।

ಕಪೋತೇನ ಅತ್ತನೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮೇ ವಣ್ಣಿತೇ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸಪ್ಪಾದೀಸು ಏಕೇಕಂ ಪುಚ್ಛಿ। ತೇಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಬ್ಯಾಕರಿಂಸು –

೧೩೦.

‘‘ಅನುಜ್ಜುಗಾಮೀ ಉರಗಾ ದುಜಿವ್ಹ, ದಾಠಾವುಧೋ ಘೋರವಿಸೋಸಿ ಸಪ್ಪ।

ಖುದಂ ಪಿಪಾಸಂ ಅಧಿವಾಸಯನ್ತೋ, ಕಸ್ಮಾ ಭವಂಪೋಸಥಿಕೋ ನು ದೀಘ॥

೧೩೧.

‘‘ಉಸಭೋ ಅಹೂ ಬಲವಾ ಗಾಮಿಕಸ್ಸ, ಚಲಕ್ಕಕೂ ವಣ್ಣಬಲೂಪಪನ್ನೋ।

ಸೋ ಮಂ ಅಕ್ಕಮಿ ತಂ ಕುಪಿತೋ ಅಡಂಸಿಂ, ದುಕ್ಖಾಭಿತುಣ್ಣೋ ಮರಣಂ ಉಪಾಗಾ॥

೧೩೨.

‘‘ತತೋ ಜನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾನ ಗಾಮಾ, ಕನ್ದಿತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಅಪಕ್ಕಮಿಂಸು।

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂಪೋಸಥಂ ಪಾಲಯಾಮಿ, ಕೋಧೋ ಮಮಂ ಮಾ ಪುನರಾಗಮಾಸಿ॥

೧೩೩.

‘‘ಮತಾನ ಮಂಸಾನಿ ಬಹೂ ಸುಸಾನೇ, ಮನುಞ್ಞರೂಪಂ ತವ ಭೋಜನೇ ತಂ।

ಖುದಂ ಪಿಪಾಸಂ ಅಧಿವಾಸಯನ್ತೋ, ಕಸ್ಮಾ ಭವಂಪೋಸಥಿಕೋ ಸಿಙ್ಗಾಲ॥

೧೩೪.

‘‘ಪವಿಸಿ ಕುಚ್ಛಿಂ ಮಹತೋ ಗಜಸ್ಸ, ಕುಣಪೇ ರತೋ ಹತ್ಥಿಮಂಸೇಸು ಗಿದ್ಧೋ।

ಉಣ್ಹೋ ಚ ವಾತೋ ತಿಖಿಣಾ ಚ ರಸ್ಮಿಯೋ, ತೇ ಸೋಸಯುಂ ತಸ್ಸ ಕರೀಸಮಗ್ಗಂ॥

೧೩೫.

‘‘ಕಿಸೋ ಚ ಪಣ್ಡೂ ಚ ಅಹಂ ಭದನ್ತೇ, ನ ಮೇ ಅಹೂ ನಿಕ್ಖಮನಾಯ ಮಗ್ಗೋ।

ಮಹಾ ಚ ಮೇಘೋ ಸಹಸಾ ಪವಸ್ಸಿ, ಸೋ ತೇಮಯೀ ತಸ್ಸ ಕರೀಸಮಗ್ಗಂ॥

೧೩೬.

‘‘ತತೋ ಅಹಂ ನಿಕ್ಖಮಿಸಂ ಭದನ್ತೇ, ಚನ್ದೋ ಯಥಾ ರಾಹುಮುಖಾ ಪಮುತ್ತೋ।

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂಪೋಸಥಂ ಪಾಲಯಾಮಿ, ಲೋಭೋ ಮಮಂ ಮಾ ಪುನರಾಗಮಾಸಿ॥

೧೩೭.

‘‘ವಮ್ಮೀಕಥೂಪಸ್ಮಿಂ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾನಿ, ನಿಪ್ಪೋಥಯನ್ತೋ ತುವಂ ಪುರೇ ಚರಾಸಿ।

ಖುದಂ ಪಿಪಾಸಂ ಅಧಿವಾಸಯನ್ತೋ, ಕಸ್ಮಾ ಭವಂಪೋಸಥಿಕೋ ನು ಅಚ್ಛ॥

೧೩೮.

‘‘ಸಕಂ ನಿಕೇತಂ ಅತಿಹೀಳಯಾನೋ, ಅತ್ರಿಚ್ಛತಾ ಮಲ್ಲಗಾಮಂ ಅಗಚ್ಛಿಂ।

ತತೋ ಜನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾನ ಗಾಮಾ, ಕೋದಣ್ಡಕೇನ ಪರಿಪೋಥಯಿಂಸು ಮಂ॥

೧೩೯.

‘‘ಸೋ ಭಿನ್ನಸೀಸೋ ರುಹಿರಮಕ್ಖಿತಙ್ಗೋ, ಪಚ್ಚಾಗಮಾಸಿಂ ಸಕಂ ನಿಕೇತಂ।

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂಪೋಸಥಂ ಪಾಲಯಾಮಿ, ಅತ್ರಿಚ್ಛತಾ ಮಾ ಪುನರಾಗಮಾಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅನುಜ್ಜುಗಾಮೀತಿಆದೀಹಿ ತಂ ಆಲಪತಿ। ಚಲಕ್ಕಕೂತಿ ಚಲಮಾನಕಕುಧೋ। ದುಕ್ಖಾಭಿತುಣ್ಣೋತಿ ಸೋ ಉಸಭೋ ದುಕ್ಖೇನ ಅಭಿತುಣ್ಣೋ ಆತುರೋ ಹುತ್ವಾ। ಬಹೂತಿ ಬಹೂನಿ। ಪವಿಸೀತಿ ಪಾವಿಸಿಂ। ರಸ್ಮಿಯೋತಿ ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಯೋ। ನಿಕ್ಖಮಿಸನ್ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂ। ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾನೀತಿ ಉಪಚಿಕಾಯೋ। ನಿಪ್ಪೋಥಯನ್ತೋತಿ ಖಾದಮಾನೋ। ಅತಿಹೀಳಯಾನೋತಿ ಅತಿಮಞ್ಞನ್ತೋ ನಿನ್ದನ್ತೋ ಗರಹನ್ತೋ। ಕೋದಣ್ಡಕೇನಾತಿ ಧನುದಣ್ಡಕೇಹಿ ಚೇವ ಮುಗ್ಗರೇಹಿ ಚ।

ಏವಂ ತೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಮಹಾಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಇಮಾಯ ವೇಲಾಯ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಥ, ಅಜ್ಜ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ಉಪೋಸಥಿಕತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಾ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –

೧೪೦.

‘‘ಯಂ ನೋ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ಥ ತುವಂ ಭದನ್ತೇ, ಸಬ್ಬೇವ ಬ್ಯಾಕರಿಮ್ಹ ಯಥಾಪಜಾನಂ।

ಮಯಮ್ಪಿ ಪುಚ್ಛಾಮ ತುವಂ ಭದನ್ತೇ, ಕಸ್ಮಾ ಭವಂಪೋಸಥಿಕೋ ನು ಬ್ರಹ್ಮೇ’’ತಿ॥

ಸೋಪಿ ನೇಸಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೧೪೧.

‘‘ಅನೂಪಲಿತ್ತೋ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಮ್ಹಿ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಮುಹುತ್ತಂ ನಿಸೀದಿ।

ಸೋ ಮಂ ಅವೇದೀ ಗತಿಮಾಗತಿಞ್ಚ, ನಾಮಞ್ಚ ಗೋತ್ತಂ ಚರಣಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ॥

೧೪೨.

‘‘ಏವಮ್ಪಹಂ ನ ವನ್ದಿ ತಸ್ಸ ಪಾದೇ, ನ ಚಾಪಿ ನಂ ಮಾನಗತೇನ ಪುಚ್ಛಿಂ।

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂಪೋಸಥಂ ಪಾಲಯಾಮಿ, ಮಾನೋ ಮಮಂ ಮಾ ಪುನರಾಗಮಾಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಯಂ ನೋತಿ ಯಂ ಅತ್ಥಂ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹೇ ಅಪುಚ್ಛಿ। ಯಥಾಪಜಾನನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಜಾನನನಿಯಾಮೇನ ತಂ ಮಯಂ ಬ್ಯಾಕರಿಮ್ಹ। ಅನೂಪಲಿತ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅಲಿತ್ತೋ। ಸೋ ಮಂ ಅವೇದೀತಿ ಸೋ ಮಮ ಇದಾನಿ ಗನ್ತಬ್ಬಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಗತಟ್ಠಾನಞ್ಚ ‘‘ಅನಾಗತೇ ತ್ವಂ ಏವಂನಾಮೋ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಸಿ ಏವಂಗೋತ್ತೋ, ಏವರೂಪಂ ತೇ ಸೀಲಚರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ನಾಮಞ್ಚ ಗೋತ್ತಞ್ಚ ಚರಣಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಮಂ ಅವೇದಿ ಜಾನಾಪೇಸಿ, ಕಥೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಮ್ಪಹಂ ನ ವನ್ದೀತಿ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ತಸ್ಸ ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಮಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಾದೇ ನ ವನ್ದಿನ್ತಿ।

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪೋಸಥಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತೇ ಓವದಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪಾವಿಸಿ, ಇತರೇಪಿ ಯಥಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಅಗಮಂಸು। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ, ಇತರೇ ಚ ತಸ್ಸೋವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯಣಾ ಅಹೇಸುಂ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಉಪಾಸಕಾ, ಉಪೋಸಥೋ ನಾಮೇಸ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಂಸೋ, ಉಪವಸಿತಬ್ಬೋ ಉಪೋಸಥವಾಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಕಪೋತೋ ಅನುರುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಚ್ಛೋ ಕಸ್ಸಪೋ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಸಪ್ಪೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ಪಞ್ಚುಪೋಸಥಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ।

[೪೯೧] ೮. ಮಹಾಮೋರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಚೇ ಹಿ ತ್ಯಾಹಂ ಧನಹೇತು ಗಾಹಿತೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಅಯಂ ನನ್ದೀರಾಗೋ ತಾದಿಸಂ ಕಿಂ ನಾಮ ನಾಲೋಲೇಸ್ಸತಿ, ನ ಹಿ ಸಿನೇರುಉಬ್ಬಾಹನಕವಾತೋ ಸಾಮನ್ತೇ ಪುರಾಣಪಣ್ಣಸ್ಸ ಲಜ್ಜತಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಅನ್ತೋಕಿಲೇಸಸಮುದಾಚಾರಂ ವಾರೇತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೇ ವಿಸುದ್ಧಸತ್ತೇಪೇಸ ಆಲೋಲೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಚ್ಚನ್ತಪದೇಸೇ ಮೋರಸಕುಣಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ। ಗಬ್ಭೇ ಪರಿಪಾಕಗತೇ ಮಾತಾ ಗೋಚರಭೂಮಿಯಂ ಅಣ್ಡಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಅಣ್ಡಞ್ಚ ನಾಮ ಮಾತು ಅರೋಗಭಾವೇ ಸತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದೀಘಜಾತಿಕಾದಿಪರಿಪನ್ಥೇ ಚ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇ ನ ನಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅಣ್ಡಂ ಕಣಿಕಾರಮಕುಲಂ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಣತಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಭಿಜ್ಜಿ, ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರಚ್ಛಾಪೋ ನಿಕ್ಖಮಿ। ತಸ್ಸ ದ್ವೇ ಅಕ್ಖೀನಿ ಜಿಞ್ಜುಕಾಫಲಸದಿಸಾನಿ, ತುಣ್ಡಂ ಪವಾಳವಣ್ಣಂ, ತಿಸ್ಸೋ ರತ್ತರಾಜಿಯೋ ಗೀವಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಮಜ್ಝೇನ ಅಗಮಂಸು। ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಭಣ್ಡಸಕಟಮತ್ತಸರೀರೋ ಅಭಿರೂಪೋ ಅಹೋಸಿ। ತಂ ಸಬ್ಬೇ ನೀಲಮೋರಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು।

ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉದಕಸೋಣ್ಡಿಯಂ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಸಬ್ಬಮೋರೇಹಿ ಅತಿರೇಕರೂಪಸೋಭೋ, ಸಚಾಹಂ ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನುಸ್ಸಪಥೇ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪರಿಪನ್ಥೋ ಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಹಿಮವನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಮೋರೇಸು ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೇಸು ಕಞ್ಚಿ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಚತುತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞೇ ಪದುಮಸಞ್ಛನ್ನೋ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಂ ಪಬ್ಬತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತೋ ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಸಾಖಾಯ ನಿಲೀಯಿ। ತಸ್ಸ ಪನ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ವೇಮಜ್ಝೇ ಮನಾಪಾ ಗುಹಾ ಅತ್ಥಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ವಸಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪಮುಖೇ ಪಬ್ಬತತಲೇ ನಿಲೀಯಿ। ತಂ ಪನ ಠಾನಂ ನೇವ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗೇನ ಅಭಿರುಹಿತುಂ, ನ ಉಪರಿಭಾಗೇನ ಓತರಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಬಿಳಾಲದೀಘಜಾತಿಕಮನುಸ್ಸಭಯೇಹಿ ವಿಮುತ್ತಂ। ಸೋ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ತಂ ದಿವಸಂ ತತ್ಥೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಬ್ಬತಗುಹಾತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಉದೇನ್ತಂ ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ದಿವಾರಕ್ಖಾವರಣತ್ಥಾಯ ‘‘ಉದೇತಯಂ ಚಕ್ಖುಮಾ ಏಕರಾಜಾ’’ತಿ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಗೋಚರಭೂಮಿಯಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಪಚ್ಛಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅತ್ಥಙ್ಗತಂ ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರತ್ತಿರಕ್ಖಾವರಣತ್ಥಾಯ ‘‘ಅಪೇತಯಂ ಚಕ್ಖುಮಾ ಏಕರಾಜಾ’’ತಿ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಏತೇನುಪಾಯೇನ ವಸತಿ।

ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಲುದ್ದಪುತ್ತೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಚರನ್ತೋ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಮೋರಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮರಣಾಸನ್ನಕಾಲೇ ಪುತ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ಚತುತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯಾ ಅರಞ್ಞೇ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ಅತ್ಥಿ, ಸಚೇ ರಾಜಾ ಪುಚ್ಛತಿ, ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ। ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಖೇಮಾ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸಿ। ಏವರೂಪೋ ಸುಪಿನೋ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಸಾ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ, ಮೋರೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಕಾಮಿ’’। ಸಾ ‘‘ಮೋರರಾಜಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಗಣ್ಹಥ ನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೀಯೇವ ಪಬುಜ್ಝಿ, ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಸುಪಿನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸುಪಿನೋತಿ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ನ ಆದರಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ‘ದೋಹಳೋ ಮೇ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದೋಹಳಿನೀ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ। ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಕಿಂ ತೇ ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ। ‘‘ದೋಹಳೋ ಮೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ ಭದ್ದೇ’’ತಿ? ‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಸ್ಸ ಮೋರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಂ ದೇವಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದೇ, ಕುತೋ ಏವರೂಪಂ ಮೋರಂ ಲಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ದೇವ, ಸಚೇ ನ ಲಭಾಮಿ, ಜೀವಿತಂ ಮೇ ನತ್ಥೀ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಸಚೇ ಕತ್ಥಚಿ ಅತ್ಥಿ, ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ರಾಜಾ ನಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ದೇವೀ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಸ್ಸ ಮೋರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ, ಮೋರಾ ನಾಮ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ದೇವಾ’’ತಿ।

ರಾಜಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಮಹಾರಾಜ ಜಲಜೇಸು ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಕಕ್ಕಟಕಾ, ಥಲಜೇಸು ಮಿಗಾ ಹಂಸಾ ಮೋರಾ ತಿತ್ತಿರಾ ಏತೇ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ ಚ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಲಕ್ಖಣಮನ್ತೇಸು ಆಗತ’’ನ್ತಿ। ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಜಿತೇ ಲುದ್ದಪುತ್ತೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ವೋ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಸೇಸಾ ‘‘ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ಯಸ್ಸ ಪನ ಪಿತರಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತಂ, ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಮಯಾಪಿ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ, ಪಿತಾ ಪನ ಮೇ ‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಾಮ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ಅತ್ಥೀ’ತಿ ಕಥೇಸೀ’’ತಿ। ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಮಯ್ಹಞ್ಚ ದೇವಿಯಾ ಚ ಜೀವಿತಂ ದಿನ್ನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ಬಹುಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ। ಸೋ ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸ ಧನಂ ದತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾಸೇ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಬಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಅಜ್ಜ ಬಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಬಜ್ಝಿತ್ವಾವ ಮತೋ, ದೇವೀಪಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಲಭನ್ತೀ ಮತಾ। ರಾಜಾ ‘‘ತಂ ಮೋರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಿಯಭರಿಯಾ ಮೇ ಮತಾ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕೋಧವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಹಿಮವನ್ತೇ ಚತುತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯಾ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ಚರತಿ, ತಸ್ಸ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅಜರಾ ಅಮರಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟೇ ಲಿಖಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಪಟ್ಟಂ ಸಾರಮಞ್ಜೂಸಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ।

ಅಥ ಅಞ್ಞೋ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟೇ ಅಕ್ಖರಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜರೋ ಅಮರೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಲುದ್ದಪುತ್ತಂ ಪೇಸೇಸಿ। ಸೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ಮತೋ। ಏವಂ ಛ ರಾಜಪರಿವಟ್ಟಾ ಗತಾ, ಛ ಲುದ್ದಪುತ್ತಾ ಹಿಮವನ್ತೇಯೇವ ಮತಾ। ಸತ್ತಮೇನ ಪನ ರಞ್ಞಾ ಪೇಸಿತೋ ಸತ್ತಮೋ ಲುದ್ದೋ ‘‘ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜೇವಾ’’ತಿ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಬಜ್ಝಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಮೋರರಾಜಸ್ಸ ಪಾದೇ ಪಾಸಸ್ಸ ಅಸಞ್ಚರಣಕಾರಣ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ನಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸಾಯಂಪಾತಂ ಪರಿತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅಞ್ಞೋ ಮೋರೋ ನತ್ಥಿ, ಇಮಿನಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಭಾವೇನ ಚೇವ ಪರಿತ್ತಾನುಭಾವೇನ ಚಸ್ಸ ಪಾದೋ ಪಾಸೇ ನ ಬಜ್ಝತೀ’’ತಿ ನಯತೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಜನಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಮೋರಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಸಾ ಅಚ್ಛರಾಯ ಪಹಟಾಯ ವಸ್ಸತಿ, ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಪಹಟೇ ನಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಕರಣತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಪಾಸಂ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಮೋರಿಂ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿ। ಮೋರೋ ತಸ್ಸಾ ಸದ್ದಂ ಸುಣಿ, ತಾವದೇವಸ್ಸ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಕಿಲೇಸೋ ಫಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ದಣ್ಡೇನ ಪಹಟಾಸೀವಿಸೋ ವಿಯ ಉಟ್ಠಹಿ। ಸೋ ಕಿಲೇಸಾತುರೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣಿತ್ವಾವ ವೇಗೇನ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಸೇ ಪಾದಂ ಪವೇಸೇನ್ತೋಯೇವ ಆಕಾಸಾ ಓತರಿ। ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಅಸಞ್ಚರಣಕಪಾಸೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಸಞ್ಚರಿತ್ವಾ ಪಾದಂ ಬನ್ಧಿ।

ಅಥ ನಂ ಲುದ್ದಪುತ್ತೋ ಯಟ್ಠಿಅಗ್ಗೇ ಓಲಮ್ಬನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಇಮಂ ಮೋರರಾಜಂ ಛ ಲುದ್ದಪುತ್ತಾ ಬನ್ಧಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಅಹಮ್ಪಿ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ನಾಸಕ್ಖಿಂ, ಅಜ್ಜ ಪನೇಸ ಇಮಂ ಮೋರಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಿಲೇಸಾತುರೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣಿತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಪಾಸೇ ಬದ್ಧೋ ಹೇಟ್ಠಾಸೀಸಕೋ ಓಲಮ್ಬತಿ, ಏವರೂಪೋ ಮೇ ಸೀಲವಾ ಕಿಲಮಿತೋ, ಏವರೂಪಂ ರಞ್ಞೋ ಪಣ್ಣಾಕಾರತ್ಥಾಯ ನೇತುಂ ಅಯುತ್ತಂ, ಕಿಂ ಮೇ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ। ಪುನ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ನಾಗಬಲೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಮಯಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೇ ‘ಏಸ ಮಂ ಮಾರೇತುಂ ಆಗಚ್ಛತೀ’ತಿ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಫನ್ದಮಾನೋ ಪಾದಂ ವಾ ಪಕ್ಖಂ ವಾ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠತ್ವಾ ಖುರಪ್ಪೇನಸ್ಸ ಪಾಸಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋ ಸಯಮೇವ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠತ್ವಾ ಧನುಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಖುರಪ್ಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢಿ। ಮೋರೋಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಲುದ್ದಕೋ ಮಂ ಕಿಲೇಸಾತುರಂ ಕತ್ವಾ ಬದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ನಿರಾಸಙ್ಕೋ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಕಹಂ ನು ಖೋ ಸೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಧನುಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ಯಾಚನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪೩.

‘‘ಸಚೇ ಹಿ ತ್ಯಾಹಂ ಧನಹೇತು ಗಾಹಿತೋ, ಮಾ ಮಂ ವಧೀ ಜೀವಗಾಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ।

ರಞ್ಞೋ ಚ ಮಂ ಸಮ್ಮ ಉಪನ್ತಿಕಂ ನೇಹಿ, ಮಞ್ಞೇ ಧನಂ ಲಚ್ಛಸಿನಪ್ಪರೂಪ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಚೇ ಹಿ ತ್ಯಾಹನ್ತಿ ಸಚೇ ಹಿ ತೇ ಅಹಂ। ಉಪನ್ತಿಕಂ ನೇಹೀತಿ ಉಪಸನ್ತಿಕಂ ನೇಹಿ। ಲಚ್ಛಸಿನಪ್ಪರೂಪನ್ತಿ ಲಚ್ಛಸಿ ಅನಪ್ಪಕರೂಪಂ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಲುದ್ದಪುತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮೋರರಾಜಾ, ‘ಅಯಂ ಮಂ ವಿಜ್ಝಿತುಕಾಮತಾಯ ಖುರಪ್ಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹೀ’ತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ಅಸ್ಸಾಸೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ। ಸೋ ಅಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪೪.

‘‘ನ ಮೇ ಅಯಂ ತುಯ್ಹ ವಧಾಯ ಅಜ್ಜ, ಸಮಾಹಿತೋ ಚಾಪಧುರೇ ಖುರಪ್ಪೋ।

ಪಾಸಞ್ಚ ತ್ಯಾಹಂ ಅಧಿಪಾತಯಿಸ್ಸಂ, ಯಥಾಸುಖಂ ಗಚ್ಛತು ಮೋರರಾಜಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಅಧಿಪಾತಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಛಿನ್ದಯಿಸ್ಸಂ।

ತತೋ ಮೋರರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೪೫.

‘‘ಯಂ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಮಮಾನುಬನ್ಧಿ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಂ ಸಹನ್ತೋ।

ಅಥ ಕಿಸ್ಸ ಮಂ ಪಾಸವಸೂಪನೀತಂ, ಪಮುತ್ತವೇ ಇಚ್ಛಸಿ ಬನ್ಧನಸ್ಮಾ॥

೧೪೬.

‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರತೋ ನುಸಜ್ಜ, ಅಭಯಂ ನು ತೇ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು ದಿನ್ನಂ।

ಯಂ ಮಂ ತುವಂ ಪಾಸವಸೂಪನೀತಂ, ಪಮುತ್ತವೇ ಇಚ್ಛಸಿ ಬನ್ಧನಸ್ಮಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಯನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ತ್ವಂ ಅನುಬನ್ಧಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಅಥ ಕಿಸ್ಸ ಮಂ ಪಾಸವಸಂ ಉಪನೀತಂ ಬನ್ಧನಸ್ಮಾ ಪಮೋಚೇತುಂ ಇಚ್ಛಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿರತೋ ನುಸಜ್ಜಾತಿ ವಿರತೋ ನುಸಿ ಅಜ್ಜ। ಸಬ್ಬಭೂತೇಸೂತಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ।

ಇತೋ ಪರಂ –

೧೪೭.

‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರತಸ್ಸ ಬ್ರೂಹಿ, ಅಭಯಞ್ಚ ಯೋ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು ದೇತಿ।

ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಮೋರರಾಜೇತಮತ್ಥಂ, ಇತೋ ಚುತೋ ಕಿಂ ಲಭತೇ ಸುಖಂ ಸೋ॥

೧೪೮.

‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರತಸ್ಸ ಬ್ರೂಮಿ, ಅಭಯಞ್ಚ ಯೋ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು ದೇತಿ।

ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಲಭತೇ ಪಸಂಸಂ, ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಸೋ ಯಾತಿ ಸರೀರಭೇದಾ॥

೧೪೯.

‘‘ನ ಸನ್ತಿ ದೇವಾ ಇತಿ ಆಹು ಏಕೇ, ಇಧೇವ ಜೀವೋ ವಿಭವಂ ಉಪೇತಿ।

ತಥಾ ಫಲಂ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ, ದತ್ತುಪಞ್ಞತ್ತಞ್ಚ ವದನ್ತಿ ದಾನಂ।

ತೇಸಂ ವಚೋ ಅರಹತಂ ಸದ್ದಹಾನೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಸಕುಣೇ ಬಾಧಯಾಮೀ’’ತಿ॥ –

ಇಮಾ ಉತ್ತಾನಸಮ್ಬನ್ಧಗಾಥಾ ಪಾಳಿನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।

ತತ್ಥ ಇತಿ ಆಹು ಏಕೇತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತಿ। ತೇಸಂ ವಚೋ ಅರಹತಂ ಸದ್ದಹಾನೋತಿ ತಸ್ಸ ಕಿರ ಕುಲೂಪಕಾ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿನೋ ನಗ್ಗಸಮಣಕಾ। ತೇ ತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಞಾಣಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ಸತ್ತಂ ಉಚ್ಛೇದವಾದಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಸುಂ। ಸೋ ತೇಹಿ ಸಂಸಗ್ಗೇನ ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಕುಣೇ ಮಾರೇತಿ। ಏವಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಾ ಏಸಾ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸೇವನಾ ನಾಮ। ತೇಯೇವ ಅಯಂ ‘‘ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏವಮಾಹ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ತಸ್ಸೇವ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಸಯಟ್ಠಿಯಂ ಅಧೋಸಿರೋ ಓಲಮ್ಬಮಾನೋವ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೦.

‘‘ಚನ್ದೋ ಚ ಸುರಿಯೋ ಚ ಉಭೋ ಸುದಸ್ಸನಾ, ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಓಭಾಸಯಮನ್ತಲಿಕ್ಖೇ।

ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಪರಸ್ಸ ವಾ ತೇ, ಕಥಂ ನು ತೇ ಆಹು ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂ ನು ತೇ ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿ, ಉದಾಹು ಪರಲೋಕಸ್ಸಾತಿ। ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ವಾ ಏತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ। ಕಥಂ ನು ತೇತಿ ಏತೇಸು ವಿಮಾನೇಸು ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯದೇವಪುತ್ತೇ ಕಥಂ ನು ಕಥೇನ್ತಿ, ಕಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಕಥೇನ್ತಿ, ಉದಾಹು ನತ್ಥೀತಿ, ಕಿಂ ವಾ ದೇವಾ, ಉದಾಹು ಮನುಸ್ಸಾತಿ?

ಲುದ್ದಪುತ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೧.

‘‘ಚನ್ದೋ ಚ ಸುರಿಯೋ ಚ ಉಭೋ ಸುದಸ್ಸನಾ, ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಓಭಾಸಯಮನ್ತಲಿಕ್ಖೇ।

ಪರಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ನ ತೇ ಇಮಸ್ಸ, ದೇವಾತಿ ತೇ ಆಹು ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ’’ತಿ॥

ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಆಹ –

೧೫೨.

‘‘ಏತ್ಥೇವ ತೇ ನೀಹತಾ ಹೀನವಾದಾ, ಅಹೇತುಕಾ ಯೇ ನ ವದನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ।

ತಥಾ ಫಲಂ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ, ದತ್ತುಪಞ್ಞತ್ತಂ ಯೇ ಚ ವದನ್ತಿ ದಾನ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಏತ್ಥೇವ ತೇ ನಿಹತಾ ಹೀನವಾದಾತಿ ಸಚೇ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ದೇವಲೋಕೇ ಠಿತಾ, ನ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ, ಸಚೇ ಚ ತೇ ದೇವಾ, ನ ಮನುಸ್ಸಾ, ಏತ್ಥೇವ ಏತ್ತಕೇ ಬ್ಯಾಕರಣೇ ತೇ ತವ ಕುಲೂಪಕಾ ಹೀನವಾದಾ ನೀಹತಾ ಹೋನ್ತಿ। ಅಹೇತುಕಾ ‘‘ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಸಂಕಿಲೇಸಸ್ಸ ವಾ ಹೇತುಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಏವಂವಾದಾ। ದತ್ತುಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಯೇ ಚ ದಾನಂ ‘‘ಬಾಲಕೇಹಿ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ।

ಸೋ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಕಥೇನ್ತೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೫೩.

‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ ತವೇದಂ, ಕಥಞ್ಹಿ ದಾನಂ ಅಫಲಂ ಭವೇಯ್ಯ।

ತಥಾ ಫಲಂ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ, ದತ್ತುಪಞ್ಞತ್ತಞ್ಚ ಕಥಂ ಭವೇಯ್ಯ॥

೧೫೪.

‘‘ಕಥಂಕರೋ ಕಿನ್ತಿಕರೋ ಕಿಮಾಚರಂ, ಕಿಂ ಸೇವಮಾನೋ ಕೇನ ತಪೋಗುಣೇನ।

ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ಮೋರರಾಜೇತಮತ್ಥಂ, ಯಥಾ ಅಹಂ ನೋ ನಿರಯಂ ಪತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ದತ್ತುಪಞ್ಞತ್ತಞ್ಚಾತಿ ದಾನಞ್ಚ ದತ್ತುಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಾಮ ಕಥಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಥಂಕರೋತಿ ಕತರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ। ಕಿನ್ತಿಕರೋತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಕರೋನ್ತೋ ಅಹಂ ನಿರಯಂ ನ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ। ಇತರಾನಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಾನಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಚಾಹಂ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೋ ತುಚ್ಛೋ ವಿಯ ಕತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥೇವಸ್ಸ ಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೫೫.

‘‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಅತ್ಥಿ ಸಮಣಾ ಪಥಬ್ಯಾ, ಕಾಸಾಯವತ್ಥಾ ಅನಗಾರಿಯಾ ತೇ।

ಪಾತೋವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಿ ಕಾಲೇ, ವಿಕಾಲಚರಿಯಾ ವಿರತಾ ಹಿ ಸನ್ತೋ॥

೧೫೬.

‘‘ತೇ ತತ್ಥ ಕಾಲೇನುಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಪುಚ್ಛಾಹಿ ಯಂ ತೇ ಮನಸೋ ಪಿಯಂ ಸಿಯಾ।

ತೇ ತೇ ಪವಕ್ಖನ್ತಿ ಯಥಾಪಜಾನಂ, ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಪರಸ್ಸ ಚತ್ಥ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸನ್ತೋತಿ ಸನ್ತಪಾಪಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ। ಯಥಾಪಜಾನನ್ತಿ ತೇ ತುಯ್ಹಂ ಅತ್ತನೋ ಪಜಾನನನಿಯಾಮೇನ ವಕ್ಖನ್ತಿ, ಕಙ್ಖಂ ತೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಥೇಸ್ಸನ್ತಿ। ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಪರಸ್ಸ ಚತ್ಥನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಮ್ಮೇನ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಇಮಿನಾ ದೇವಲೋಕೇ, ಇಮಿನಾ ನಿರಯಾದೀಸೂತಿ ಏವಂ ಇಮಸ್ಸ ಚ ಪರಸ್ಸ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಪುಚ್ಛಾತಿ।

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ನಿರಯಭಯೇನ ತಜ್ಜೇಸಿ। ಸೋ ಪನ ಪೂರಿತಪಾರಮೀ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ಪರಿಣತಪದುಮಂ ವಿಯ ಪರಿಪಾಕಗತಞಾಣೋ ವಿಚರತಿ। ಸೋ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತೋ ಠಿತಪದೇನೇವ ಠಿತೋ ಸಙ್ಖಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ। ತಸ್ಸ ಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಾಸತೋ ಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ। ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಭವಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋವ ಉದಾನಂ ಉದಾನನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೭.

‘‘ತಚಂವ ಜಿಣ್ಣಂ ಉರಗೋ ಪುರಾಣಂ, ಪಣ್ಡೂಪಲಾಸಂ ಹರಿತೋ ದುಮೋವ।

ಏಸಪ್ಪಹೀನೋ ಮಮ ಲುದ್ದಭಾವೋ, ಜಹಾಮಹಂ ಲುದ್ದಕಭಾವಮಜ್ಜಾ’’ತಿ॥

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಥಾ ಜಿಣ್ಣಂ ಪುರಾಣಂ ತಚಂ ಉರಗೋ ಜಹತಿ, ಯಥಾ ಚ ಹರಿತೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜಮಾನನೀಲಪತ್ತೋ ದುಮೋ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸಂ ಜಹತಿ, ಏವಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಅಜ್ಜ ಲುದ್ದಭಾವಂ ದಾರುಣಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ಸೋ ದಾನಿ ಏಸ ಪಹೀನೋ ಮಮ ಲುದ್ದಭಾವೋ, ಸಾಧು ವತ ಜಹಾಮಹಂ ಲುದ್ದಕಭಾವಮಜ್ಜಾತಿ। ಜಹಾಮಹನ್ತಿ ಪಜಹಿಂ ಅಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಸೋ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ತಾವ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಬನ್ಧನೇಹಿ ಮುತ್ತೋ, ನಿವೇಸನೇ ಪನ ಮೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಬಹೂ ಸಕುಣಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಕಥಂ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಮೋರರಾಜ, ನಿವೇಸನೇ ಮೇ ಬಹೂ ಸಕುಣಾ ಬದ್ಧಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಕಥಂ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧತೋಪಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತಾನಞ್ಞೇವ ಉಪಾಯಪರಿಗ್ಗಹಞಾಣಂ ಮಹನ್ತತರಂ ಹೋತಿ, ತೇನ ನಂ ಆಹ ‘‘ಯಂ ವೋ ಮಗ್ಗೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಖಣ್ಡೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಞಾಣಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ, ತಂ ಆರಬ್ಭ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕರೋಥ, ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಬನ್ಧನಗತೋ ಸತ್ತೋ ನಾಮ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ದಿನ್ನನಯದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೮.

‘‘ಯೇ ಚಾಪಿ ಮೇ ಸಕುಣಾ ಅತ್ಥಿ ಬದ್ಧಾ, ಸತಾನಿನೇಕಾನಿ ನಿವೇಸನಸ್ಮಿಂ।

ತೇಸಮ್ಪಹಂ ಜೀವಿತಮಜ್ಜ ದಮ್ಮಿ, ಮೋಕ್ಖಞ್ಚ ತೇ ಪತ್ತಾ ಸಕಂ ನಿಕೇತ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಮೋಕ್ಖಞ್ಚ ತೇ ಪತ್ತಾತಿ ಸ್ವಾಹಂ ಮೋಕ್ಖಂ ಪತ್ತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ತೇ ಸತ್ತೇ ಜೀವಿತದಾನೇನ ಅನುಕಮ್ಪಾಮಿ, ಏತೇನ ಸಚ್ಚೇನ। ಸಕಂ ನಿಕೇತನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಸತ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೂತಿ ವದತಿ।

ಅಥಸ್ಸ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಸಮಕಾಲಮೇವ ಸಬ್ಬೇ ಬನ್ಧನಾ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ತುಟ್ಠಿರವಂ ರವನ್ತಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಅಗಮಿಂಸು। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಗೇಹೇಸು ಬಿಳಾಲೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಬನ್ಧನಗತೋ ಸತ್ತೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ। ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಹತ್ಥಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸೀಸಂ ಪರಾಮಸಿ। ತಾವದೇವ ಗಿಹಿಲಿಙ್ಗಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಪಬ್ಬಜಿತಲಿಙ್ಗಂ ಪಾತುರಹೋಸಿ। ಸೋ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಿಕತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಟ್ಠಪರಿಕ್ಖಾರಧರೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಮೇವ ಮಮ ಪತಿಟ್ಠಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಮೋರರಾಜಸ್ಸ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಮೋರರಾಜಾಪಿ ಯಟ್ಠಿಅಗ್ಗತೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗತೋ। ಇದಾನಿ ಲುದ್ದಸ್ಸ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಪಾಸಹತ್ಥಸ್ಸ ಚರಿತ್ವಾಪಿ ಮೋರರಾಜಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದುಕ್ಖಾ ಮುತ್ತಭಾವಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೯.

‘‘ಲುದ್ದೋ ಚರೀ ಪಾಸಹತ್ಥೋ ಅರಞ್ಞೇ, ಬಾಧೇತು ಮೋರಾಧಿಪತಿಂ ಯಸಸ್ಸಿಂ।

ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮೋರಾಧಿಪತಿಂ ಯಸಸ್ಸಿಂ, ದುಕ್ಖಾ ಸ ಪಮುಚ್ಚಿ ಯಥಾಹಂ ಪಮುತ್ತೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಬಾಧೇತೂತಿ ಮಾರೇತುಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸಂವೇಗೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಥಾಹನ್ತಿ ಯಥಾ ಅಹಂ ಸಯಮ್ಭುಞಾಣೇನ ಮುತ್ತೋ, ಏವಮೇವ ಸೋಪಿ ಮುತ್ತೋತಿ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ। ತದಾ ಮೋರರಾಜಾ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ।

ಮಹಾಮೋರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ।

[೪೯೨] ೯. ತಚ್ಛಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯದೇಸಮಾನಾ ವಿಚರಿಮ್ಹಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದ್ವೇ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಮಹಾಕೋಸಲೋ ಕಿರ ರಞ್ಞೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಧೀತರಂ ದೇನ್ತೋ ಧೀತು ನ್ಹಾನೀಯಮೂಲತ್ಥಾಯ ಕಾಸಿಗಾಮಂ ಅದಾಸಿ। ಪಸೇನದಿ ರಾಜಾ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಪಿತರಿ ಮಾರಿತೇ ತಂ ಗಾಮಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿ। ತೇಸು ತಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಯುಜ್ಝನ್ತೇಸು ಪಠಮಂ ಅಜಾತಸತ್ತುಸ್ಸ ಜಯೋ ಅಹೋಸಿ। ಕೋಸಲರಾಜಾ ಪರಾಜಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಉಪಾಯೇನ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ। ಮಹಾರಾಜ, ಭಿಕ್ಖೂ ನಾಮ ಮನ್ತಕುಸಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಚರಪುರಿಸೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ। ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ‘‘ಏಥ, ತುಮ್ಹೇ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹುತ್ವಾ ಭದನ್ತಾನಂ ಕಥಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಚರಪುರಿಸೇ ಪಯೋಜೇಸಿ। ಜೇತವನೇಪಿ ಬಹೂ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಹೋನ್ತಿ। ತೇಸು ದ್ವೇ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಾ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ವಸನ್ತಿ, ಏಕೋ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ನಾಮ, ಏಕೋ ಮನ್ತಿದತ್ತತ್ಥೇರೋ ನಾಮ। ತೇ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಸುಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಪಬುಜ್ಝಿಂಸು।

ತೇಸು ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮನ್ತಿದತ್ತತ್ಥೇರಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ನಿದ್ದಾಯಥ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ। ‘‘ನ ನಿದ್ದಾಯಾಮಿ, ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಲಾಲಕೋ ವತಾಯಂ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಚಾಟಿಮತ್ತಭೋಜನಮೇವ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ। ‘‘ಅಥ ಕಿಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ತನೋ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಾಣಕಮತ್ತೇನ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಪರಾಜಿತೋ ರಾಜಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿನ್ತಿ ಪನ ಭನ್ತೇ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮನ್ತಿದತ್ತತ್ಥೇರ ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ಸಕಟಬ್ಯೂಹಚಕ್ಕಬ್ಯೂಹಪದುಮಬ್ಯೂಹವಸೇನ ತಿವಿಧಂ। ತೇಸು ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಸಕಟಬ್ಯೂಹಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಪಬ್ಬತಕಣ್ಣೇ ದ್ವೀಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಸೂರಪುರಿಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಬಲಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಪವಿಟ್ಠಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ನದಿತ್ವಾ ವಗ್ಗಿತ್ವಾ ಕುಮಿನೇ ಪವಿಟ್ಠಮಚ್ಛಂ ವಿಯ ಅನ್ತೋಮುಟ್ಠಿಯಂ ಕತ್ವಾವ ನಂ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ।

ಪಯೋಜಿತಪುರಿಸಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ। ರಾಜಾ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಲಿಕಬನ್ಧನೇನ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ನಿಮ್ಮದಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಪುನ ಏವರೂಪಂ ಮಾ ಕರೀ’’ತಿ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಧೀತರಂ ವಜಿರಕುಮಾರಿಂ ನಾಮ ತಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ‘‘ಕೋಸಲರಞ್ಞಾ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಂವಿಧಾನೇನ ಅಜಾತಸತ್ತು ಗಹಿತೋ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತರೇ ಕಥಾ ಸಮುಟ್ಠಹಿ, ಧಮ್ಮಸಭಾಯಮ್ಪಿ ತಮೇವ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸೋ ಯುದ್ಧಸಂವಿಧಾನೇ ಛೇಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರಸ್ಸ ದ್ವಾರಗಾಮವಾಸೀ ಏಕೋ ವಡ್ಢಕೀ ದಾರುಅತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆವಾಟೇ ಪತಿತಂ ಏಕಂ ಸೂಕರಪೋತಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ‘‘ತಚ್ಛಸೂಕರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕತ್ವಾ ಪೋಸೇಸಿ। ಸೋ ತಸ್ಸ ಉಪಕಾರಕೋ ಅಹೋಸಿ। ತುಣ್ಡೇನ ರುಕ್ಖೇ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ದೇತಿ, ದಾಠಾಯ ವೇಠೇತ್ವಾ ಕಾಳಸುತ್ತಂ ಕಡ್ಢತಿ, ಮುಖೇನ ಡಂಸಿತ್ವಾ ವಾಸಿನಿಖಾದನಮುಗ್ಗರೇ ಆಹರತಿ। ಸೋ ವುಡ್ಢಿಪ್ಪತ್ತೋ ಮಹಾಬಲೋ ಮಹಾಸರೀರೋ ಅಹೋಸಿ। ಅಥ ವಡ್ಢಕೀ ತಸ್ಮಿಂ ಪುತ್ತಪೇಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಇಧ ವಸನ್ತಂ ಕೋಚಿದೇವ ಹಿಂಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಕೋವ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಞಾತಕೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ವನಘಟಾಯ ಸೂಕರೇ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಬಹೂ ಸೂಕರೇ ದಿಸ್ವಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೬೦.

‘‘ಯದೇಸಮಾನಾ ವಿಚರಿಮ್ಹ, ಪಬ್ಬತಾನಿ ವನಾನಿ ಚ।

ಅನ್ವೇಸಂ ವಿಚರಿಂ ಞಾತೀ, ತೇಮೇ ಅಧಿಗತಾ ಮಯಾ॥

೧೬೧.

‘‘ಬಹುಞ್ಚಿದಂ ಮೂಲಫಲಂ, ಭಕ್ಖೋ ಚಾಯಂ ಅನಪ್ಪಕೋ।

ರಮ್ಮಾ ಚಿಮಾ ಗಿರೀನಜ್ಜೋ, ಫಾಸುವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ॥

೧೬೨.

‘‘ಇಧೇವಾಹಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಹ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಞಾತಿಭಿ।

ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ನಿರಾಸಙ್ಕೀ, ಅಸೋಕೋ ಅಕುತೋಭಯೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಯದೇಸಮಾನಾತಿ ಯಂ ಞಾತಿಗಣಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾ ಮಯಂ ವಿಚರಿಮ್ಹ। ಅನ್ವೇಸನ್ತಿ ಚಿರಂ ವತ ಅನ್ವೇಸನ್ತೋ ವಿಚರಿಂ। ತೇಮೇತಿ ತೇ ಇಮೇ। ಭಕ್ಖೋತಿ ಸ್ವೇವ ವನಮೂಲಫಲಸಙ್ಖಾತೋ ಭಕ್ಖೋ। ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋತಿ ಅನುಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಹುತ್ವಾ।

ಸೂಕರಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –

೧೬೩.

‘‘ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಲೇಣಂ ಪರಿಯೇಸ, ಸತ್ತು ನೋ ಇಧ ವಿಜ್ಜತಿ।

ಸೋ ತಚ್ಛ ಸೂಕರೇ ಹನ್ತಿ, ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ವರಂ ವರ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ತಚ್ಛಾತಿ ತಂ ನಾಮೇನಾಲಪನ್ತಿ। ವರಂ ವರನ್ತಿ ಸೂಕರೇ ಹನನ್ತೋ ಥೂಲಮಂಸಂ ವರಂ ವರಞ್ಞೇವ ಹನತಿ।

ಇತೋ ಪರಂ ಉತ್ತಾನಸಮ್ಬನ್ಧಗಾಥಾ ಪಾಳಿನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ –

೧೬೪.

‘‘ಕೋ ನುಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ಸತ್ತು, ಕೋ ಞಾತೀ ಸುಸಮಾಗತೇ।

ದುಪ್ಪಧಂಸೇ ಪಧಂಸೇತಿ, ತಂ ಮೇ ಅಕ್ಖಾಥ ಪುಚ್ಛಿತಾ॥

೧೬೫.

‘‘ಉದ್ಧಗ್ಗರಾಜೀ ಮಿಗರಾಜಾ, ಬಲೀ ದಾಠಾವುಧೋ ಮಿಗೋ।

ಸೋ ತಚ್ಛ ಸೂಕರೇ ಹನ್ತಿ, ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ವರಂ ವರಂ॥

೧೬೬.

‘‘ನ ನೋ ದಾಠಾ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಬಲಂ ಕಾಯೇ ಸಮೋಹಿತಂ।

ಸಬ್ಬೇ ಸಮಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾನ, ವಸಂ ಕಾಹಾಮ ಏಕಕಂ॥

೧೬೭.

‘‘ಹದಯಙ್ಗಮಂ ಕಣ್ಣಸುಖಂ, ವಾಚಂ ಭಾಸಸಿ ತಚ್ಛಕ।

ಯೋಪಿ ಯುದ್ಧೇ ಪಲಾಯೇಯ್ಯ, ತಮ್ಪಿ ಪಚ್ಛಾ ಹನಾಮಸೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಕೋ ನುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ಇಮೇ ಸೂಕರಾ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತಾ, ಭಯೇನ ನೇಸಂ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಆಚಿಕ್ಖಥ, ಕೋ ನು ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ಸತ್ತು। ಉದ್ಧಗ್ಗರಾಜೀತಿ ಉದ್ಧಗ್ಗಾಹಿ ಸರೀರರಾಜೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹಂಸು। ಯೋಪೀತಿ ಯೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋಪಿ ಪಲಾಯಿಸ್ಸತಿ, ತಮ್ಪಿ ಮಯಂ ಪಚ್ಛಾ ಹನಿಸ್ಸಾಮಾತಿ।

ತಚ್ಛಸೂಕರೋ ಸಬ್ಬೇ ಸೂಕರೇ ಏಕಚಿತ್ತೇ ಕತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಅಜ್ಜ ಪಾತೋವ ಏಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೋ, ಸ್ವೇ ಪಾತೋವ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ। ಸೋ ಯುದ್ಧಕುಸಲೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಿತೇನ ಸಕ್ಕಾ ಜೇತು’’ನ್ತಿ ಭೂಮಿಸೀಸಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಂ ಪದೇಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ರತ್ತಿಮೇವ ಸೂಕರೇ ಗೋಚರಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಬಲವಪಚ್ಚೂಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ಸಕಟಬ್ಯೂಹಾದಿವಸೇನ ತಿವಿಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪದುಮಬ್ಯೂಹಂ ಸಂವಿದಹತಿ। ಮಜ್ಝೇ ಠಾನೇ ಖೀರಪಿವಕೇ ಸೂಕರಪೋತಕೇ ಠಪೇಸಿ। ತೇ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಮಾತರೋ, ತಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಞ್ಝಾ ಸೂಕರಿಯೋ, ತಾಸಂ ಅನನ್ತರಾ ಸೂಕರಪೋತಕೇ, ತೇಸಂ ಅನನ್ತರಾ ಮಕುಲದಾಠೇ ತರುಣಸೂಕರೇ, ತೇಸಂ ಅನನ್ತರಾ ಮಹಾದಾಠೇ, ತೇಸಂ ಅನನ್ತರಾ ಜಿಣ್ಣಸೂಕರೇ, ತತೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದಸವಗ್ಗಂ ವೀಸತಿವಗ್ಗಂ ತಿಂಸವಗ್ಗಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಬಲಗುಮ್ಬಂ ಠಪೇಸಿ। ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಆವಾಟಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಸ್ಸ ಪತನತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಸುಪ್ಪಸಣ್ಠಾನಂ ಪಬ್ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಖಣಾಪೇಸಿ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಆವಾಟಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅತ್ತನೋ ವಸನತ್ಥಾಯ ಪೀಠಕಂ ಕಾರೇಸಿ। ಸೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೇ ಯೋಧಸೂಕರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸೂಕರೇ ಅಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ವಿಚರಿ। ತಸ್ಸೇವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಸೂರಿಯೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ।

ಅಥ ಬ್ಯಗ್ಘರಾಜಾ ಕೂಟಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಪದಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೂಕರಾ ‘‘ಆಗತೋ ನೋ ಭನ್ತೇ ವೇರೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ಮಾ ಭಾಯಥ, ಯಂ ಯಂ ಏಸ ಕರೋತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸರಿಕ್ಖಾ ಹುತ್ವಾ ಕರೋಥಾತಿ। ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಸರೀರಂ ವಿಧುನಿತ್ವಾ ಓಸಕ್ಕನ್ತೋ ವಿಯ ಪಸ್ಸಾವಮಕಾಸಿ, ಸೂಕರಾಪಿ ತಥೇವ ಕರಿಂಸು। ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಸೂಕರೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಮಹಾನದಂ ನದಿ, ತೇಪಿ ತಥೇವ ಕರಿಂಸು। ಸೋ ತೇಸಂ ಕಿರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ನ ಇಮೇ ಪುಬ್ಬಸದಿಸಾ, ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಪಟಿಸತ್ತುನೋ ಹುತ್ವಾ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಠಿತಾ, ಸಂವಿದಹಕೋ ನೇಸಂ ಸೇನಾನಾಯಕೋಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಏತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಕೂಟಜಟಿಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ। ಅಥ ನಂ ಸೋ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಂ ದಿಸ್ವಾ ನವಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೮.

‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರತೋ ನು ಅಜ್ಜ, ಅಭಯಂ ನು ತೇ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು ದಿನ್ನಂ।

ದಾಠಾ ನು ತೇ ಮಿಗವಧಾಯ ನ ಸನ್ತಿ, ಯೋ ಸಙ್ಘಪತ್ತೋ ಕಪಣೋವ ಝಾಯಸೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಪತ್ತೋತಿ ಯೋ ತ್ವಂ ಸೂಕರಸಙ್ಘಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಗೋಚರಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಕಪಣೋ ವಿಯ ಝಾಯಸೀತಿ।

ಅಥ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೬೯.

‘‘ನ ಮೇ ದಾಠಾ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಬಲಂ ಕಾಯೇ ಸಮೋಹಿತಂ।

ಞಾತೀ ಚ ದಿಸ್ವಾನ ಸಾಮಗ್ಗೀ ಏಕತೋ, ತಸ್ಮಾ ಚ ಝಾಯಾಮಿ ವನಮ್ಹಿ ಏಕಕೋ॥

೧೭೦.

‘‘ಇಮಸ್ಸುದಂ ಯನ್ತಿ ದಿಸೋದಿಸಂ ಪುರೇ, ಭಯಟ್ಟಿತಾ ಲೇಣಗವೇಸಿನೋ ಪುಥು।

ತೇ ದಾನಿ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ವಸನ್ತಿ ಏಕತೋ, ಯತ್ಥಟ್ಠಿತಾ ದುಪ್ಪಸಹಜ್ಜ ತೇ ಮಯಾ॥

೧೭೧.

‘‘ಪರಿಣಾಯಕಸಮ್ಪನ್ನಾ , ಸಹಿತಾ ಏಕವಾದಿನೋ।

ತೇ ಮಂ ಸಮಗ್ಗಾ ಹಿಂಸೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ನ ಪತ್ಥಯೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಾಮಗ್ಗೀ ಏಕತೋತಿ ಸಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕತೋ ಠಿತೇ। ಇಮಸ್ಸುದನ್ತಿ ಇಮೇ ಸುದಂ ಮಯಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕಿತಮತ್ತಾವ ಪುಬ್ಬೇ ದಿಸೋದಿಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಪುಥೂತಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ। ಯತ್ಥಟ್ಠಿತಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಠಿತಾ। ಪರಿಣಾಯಕಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ಸೇನಾನಾಯಕೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ। ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ನ ಪತ್ಥಯೇತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಏತೇಸಂ ನ ಪತ್ಥೇಮಿ।

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ತಸ್ಸ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನಯನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೨.

‘‘ಏಕೋವ ಇನ್ದೋ ಅಸುರೇ ಜಿನಾತಿ, ಏಕೋವ ಸೇನೋ ಹನ್ತಿ ದಿಜೇ ಪಸಯ್ಹ।

ಏಕೋವ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಮಿಗಸಙ್ಘಪತ್ತೋ, ವರಂ ವರಂ ಹನ್ತಿ ಬಲಞ್ಹಿ ತಾದಿಸ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಮಿಗಸಙ್ಘಪತ್ತೋತಿ ಮಿಗಗಣಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವರಂ ವರಂ ಮಿಗಂ ಹನ್ತಿ। ಬಲಞ್ಹಿ ತಾದಿಸನ್ತಿ ತಾದಿಸಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ಬಲಂ।

ಅಥ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೩.

‘‘ನ ಹೇವ ಇನ್ದೋ ನ ಸೇನೋ, ನಪಿ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಮಿಗಾಧಿಪೋ।

ಸಮಗ್ಗೇ ಸಹಿತೇ ಞಾತೀ, ನ ಬ್ಯಗ್ಘೇ ಕುರುತೇ ವಸೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಬ್ಯಗ್ಘೇತಿ ಬ್ಯಗ್ಘಸದಿಸೇ ಹುತ್ವಾ ಸರೀರವಿಧೂನನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಠಿತೇ ವಸೇ ನ ಕುರುತೇ, ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ವತ್ತಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಪುನ ಜಟಿಲೋ ತಂ ಉಸ್ಸಾಹೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೭೪.

‘‘ಕುಮ್ಭೀಲಕಾ ಸಕುಣಕಾ, ಸಙ್ಘಿನೋ ಗಣಚಾರಿನೋ।

ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಏಕಜ್ಝಂ, ಉಪ್ಪತನ್ತಿ ಡಯನ್ತಿ ಚ॥

೧೭೫.

‘‘ತೇಸಞ್ಚ ಡಯಮಾನಾನಂ, ಏಕೇತ್ಥ ಅಪಸಕ್ಕತಿ।

ತಞ್ಚ ಸೇನೋ ನಿತಾಳೇತಿ, ವೇಯ್ಯಗ್ಘಿಯೇವ ಸಾ ಗತೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಕುಮ್ಭೀಲಕಾತಿ ಏವಂನಾಮಕಾ ಖುದ್ದಕಸಕುಣಾ। ಉಪ್ಪತನ್ತೀತಿ ಗೋಚರಂ ಚರನ್ತಾ ಉಪ್ಪತನ್ತಿ। ಡಯನ್ತಿ ಚಾತಿ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಏಕೇತ್ಥ ಅಪಸಕ್ಕತೀತಿ ಏಕೋ ಏತೇಸು ಓಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ವಾ ಏಕಪಸ್ಸೇನ ವಾ ವಿಸುಂ ಗಚ್ಛತಿ। ನಿತಾಳೇತೀತಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ। ವೇಯ್ಯಗ್ಘಿಯೇವ ಸಾ ಗತೀತಿ ಬ್ಯಗ್ಘಾನಂ ಏಸಾತಿ ವೇಯ್ಯಗ್ಘಿ, ಸಮಗ್ಗಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಏಸಾ ಏವರೂಪಾ ಗತಿ ಬ್ಯಗ್ಘಾನಂ ಗತಿಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ। ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಏಕತೋವ ಗನ್ತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಏವಂ ತತ್ಥ ಏಕೋ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ।

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಬ್ಯಗ್ಘರಾಜ ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ಬಲಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಕೇವಲಂ ತ್ವಂ ನದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖನ್ದ, ದ್ವೇ ಏಕತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ನಾಮ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾಹೇಸಿ । ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –

೧೭೬.

‘‘ಉಸ್ಸಾಹಿತೋ ಜಟಿಲೇನ, ಲುದ್ದೇನಾಮಿಸಚಕ್ಖುನಾ।

ದಾಠೀ ದಾಠೀಸು ಪಕ್ಖನ್ತಿ, ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಯಥಾ ಪುರೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ದಾಠೀತಿ ಸಯಂ ದಾಠಾವುಧೋ ಇತರೇಸು ದಾಠಾವುಧೇಸು ಪಕ್ಖನ್ದಿ। ಯಥಾ ಪುರೇತಿ ಯಥಾ ಪುಬ್ಬೇ ಮಞ್ಞತಿ, ತಥೇವ ಮಞ್ಞಮಾನೋ।

ಸೋ ಕಿರ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬತತಲೇ ತಾವ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸೂಕರಾ ‘‘ಪುನಾಗತೋ ಸಾಮಿ, ಚೋರೋ’’ತಿ ತಚ್ಛಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ। ಸೋ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಥಾ’’ತಿ ತೇ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆವಾಟಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಪೀಠಕಾಯ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವೇಗಂ ಜನೇತ್ವಾ ತಚ್ಛಸೂಕರಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಕ್ಖನ್ದಿ। ತಚ್ಛಸೂಕರೋ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಮುಖೋ ಪುರಿಮಆವಾಟೇ ಪತಿ। ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಚ ವೇಗಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಪಬ್ಭಾರೇ ಆವಾಟೇ ಪತಿತ್ವಾ ಪುಞ್ಜಕಿತೋವ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತಚ್ಛಸೂಕರೋ ವೇಗೇನ ಉಟ್ಠಾಯ ತಸ್ಸ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ದಾಠಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಯಾವ ಹದಯಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಬಹಿಆವಾಟೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥಿಮಂ ದಾಸ’’ನ್ತಿ ಆಹ। ಪಠಮಾಗತಾ ಏಕವಾರಮೇವ ತುಣ್ಡೋತಾರಣಮತ್ತಂ ಲಭಿಂಸು, ಪಚ್ಛಾ ಆಗತಾ ಅಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಬ್ಯಗ್ಘಮಂಸಂ ನಾಮ ಕೀದಿಸ’’ನ್ತಿ ವದಿಂಸು। ತಚ್ಛಸೂಕರೋ ಆವಾಟಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಸೂಕರೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ನ ತುಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಸಾಮಿ, ಏಕೋ ತಾವ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಗಹಿತೋ, ಅಞ್ಞೋ ಪನೇಕೋ ದಸಬ್ಯಗ್ಘಗ್ಘನಕೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಕೋ ನಾಮೇಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಬ್ಯಗ್ಘೇನ ಆಭತಾಭತಮಂಸಂ ಖಾದಕೋ ಕೂಟಜಟಿಲೋ’’ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏಥ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವೇಗೇನ ಪಕ್ಖನ್ದಿ।

ಜಟಿಲೋ ‘‘ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಚಿರಾಯತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಆಗಮನಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಬಹೂ ಸೂಕರೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಮ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿ। ಸೂಕರಾ ‘‘ಏಸ ರುಕ್ಖಂ ಆರುಳ್ಹೋ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ‘‘ಕಿಂ ರುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಇದಾನಿ ನಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತರುಣಸೂಕರೇ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲತಾ ಪಂಸುಂ ಅಪಬ್ಯೂಹಾಪೇಸಿ, ಸೂಕರೀಹಿ ಮುಖಪೂರಂ ಉದಕಂ ಆಹರಾಪೇಸಿ, ಮಹಾದಾಠಸೂಕರೇಹಿ ಸಮನ್ತಾ ಮೂಲಾನಿ ಛಿನ್ದಾಪೇಸಿ। ಏಕಂ ಉಜುಕಂ ಓತಿಣ್ಣಮೂಲಮೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತತೋ ಸೇಸಸೂಕರೇ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಅಪೇಥಾ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ ಜಣ್ಣುಕೇಹಿ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ದಾಠಾಯ ಮೂಲಂ ಪಹರಿ, ಫರಸುನಾ ಪಹಟಂ ವಿಯ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಗತಂ। ರುಕ್ಖೋ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪತಿ। ತಂ ಕೂಟಜಟಿಲಂ ಪತನ್ತಮೇವ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಭಕ್ಖೇಸುಂ। ತಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೭.

‘‘ಸಾಧು ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಞಾತೀ, ಅಪಿ ರುಕ್ಖಾ ಅರಞ್ಞಜಾ।

ಸೂಕರೇಹಿ ಸಮಗ್ಗೇಹಿ, ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಏಕಾಯನೇ ಹತೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಏಕಾಯನೇ ಹತೋತಿ ಏಕಗಮನಸ್ಮಿಂಯೇವ ಹತೋ।

ಉಭಿನ್ನಂ ಪನ ನೇಸಂ ಹತಭಾವಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೮.

‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಞ್ಚೇವ ಬ್ಯಗ್ಘಞ್ಚ, ಉಭೋ ಹನ್ತ್ವಾನ ಸೂಕರಾ।

ಆನನ್ದಿನೋ ಪಮುದಿತಾ, ಮಹಾನಾದಂ ಪನಾದಿಸು’’ನ್ತಿ॥

ಪುನ ತಚ್ಛಸೂಕರೋ ತೇ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಅಞ್ಞೇಪಿ ವೋ ಅಮಿತ್ತಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ಸೂಕರಾ ‘‘ನತ್ಥಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉದಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಪಾನೀಯಸಙ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ದಕ್ಖಿಣಾವಟ್ಟಂ ಸಙ್ಖರತನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ತಚ್ಛಸೂಕರಂ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖಮೂಲೇಯೇವ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು। ಅಭಿಸೇಕಉದಕಂ ಆಸಿತ್ತಂ, ಸೂಕರಿಮೇವಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಕರಿಂಸು। ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉದುಮ್ಬರಭದ್ದಪೀಠೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಾವಟ್ಟಸಙ್ಖೇನ ಅಭಿಸೇಕಕರಣಂ ಪವತ್ತಂ। ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೯.

‘‘ತೇ ಸು ಉದುಮ್ಬರಮೂಲಸ್ಮಿಂ, ಸೂಕರಾ ಸುಸಮಾಗತಾ।

ತಚ್ಛಕಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು, ತ್ವಂ ನೋ ರಾಜಾಸಿ ಇಸ್ಸರೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತೇ ಸೂತಿ ತೇ ಸೂಕರಾ, ಸು-ಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ। ಉದುಮ್ಬರಮೂಲಸ್ಮಿನ್ತಿ ಉದುಮ್ಬರಸ್ಸ ಮೂಲೇ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಯುದ್ಧಸಂವಿದಹನೇ ಛೇಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ತಚ್ಛಸೂಕರೋ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸೋ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ತಚ್ಛಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ।

[೪೯೩] ೧೦. ಮಹಾವಾಣಿಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ವಾಣಿಜಾ ಸಮಿತಿಂ ಕತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ವಾಣಿಜೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತೇ ಕಿರ ವೋಹಾರತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಸತ್ಥು ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಚೇ ಅರೋಗಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮ, ಪುನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಕನ್ತಾರಂ ಪತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಾ ನಿರುದಕೇ ನಿರಾಹಾರೇ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಚರನ್ತಾ ಏಕಂ ನಾಗಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಕಟಾನಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿಂಸು। ತೇ ತಸ್ಸ ಉದಕತಿನ್ತಾನಿ ವಿಯ ನೀಲಾನಿ ಸಿನಿದ್ಧಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಉದಕಪುಣ್ಣಾ ವಿಯ ಚ ಸಾಖಾ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಉದಕಂ ಸಞ್ಚರನ್ತಂ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪುರಿಮಸಾಖಂ ಛಿನ್ದಾಮ, ಪಾನೀಯಂ ನೋ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಅಥೇಕೋ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಸಾಖಂ ಛಿನ್ದಿ, ತತೋ ತಾಲಕ್ಖನ್ಧಪ್ಪಮಾಣಾ ಉದಕಧಾರಾ ಪವತ್ತಿ। ತೇ ತತ್ಥ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ ದಕ್ಖಿಣಸಾಖಂ ಛಿನ್ದಿಂಸು, ತತೋ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ನಿಕ್ಖಮಿ। ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಸಾಖಂ ಛಿನ್ದಿಂಸು, ತತೋ ಅಲಙ್ಕತಇತ್ಥಿಯೋ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು। ತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಭಿರಮಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಸಾಖಂ ಛಿನ್ದಿಂಸು, ತತೋ ಸತ್ತ ರತನಾನಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು। ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಸಕಟಸತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಧನಂ ಗೋಪೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ದಾನೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧನದಾಯಿಕಾಯ ರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ಪತ್ತಿಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ಪತ್ತಿಂ ಅದಂಸು। ಸತ್ಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ‘‘ಕತರರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ಪತ್ತಿಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ವಾಣಿಜಾ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ಧನಸ್ಸ ಲದ್ಧಾಕಾರಂ ತಥಾಗತಸ್ಸಾರೋಚೇಸುಂ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ತಾವ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಾ ಅಹುತ್ವಾ ಧನಂ ಲಭಿತ್ಥ, ಪುಬ್ಬೇ ಪನ ಅಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಾ ಧನಞ್ಚ ಜೀವಿತಞ್ಚ ವಿಜಹಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ತದೇವ ಪನ ಕನ್ತಾರಂ ಸ್ವೇವ ನಿಗ್ರೋಧೋ। ವಾಣಿಜಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಾ ಹುತ್ವಾ ತಮೇವ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪಸ್ಸಿಂಸು। ತಮತ್ಥಂ ಸತ್ಥಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೧೮೦.

‘‘ವಾಣಿಜಾ ಸಮಿತಿಂ ಕತ್ವಾ, ನಾನಾರಟ್ಠತೋ ಆಗತಾ।

ಧನಾಹರಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ಏಕಂ ಕತ್ವಾನ ಗಾಮಣಿಂ॥

೧೮೧.

‘‘ತೇ ತಂ ಕನ್ತಾರಮಾಗಮ್ಮ, ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಂ ಅನೋದಕಂ।

ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧಮದ್ದಕ್ಖುಂ, ಸೀತಚ್ಛಾಯಂ ಮನೋರಮಂ॥

೧೮೨.

‘‘ತೇ ಚ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಯಾ।

ವಾಣಿಜಾ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ, ಬಾಲಾ ಮೋಹೇನ ಪಾರುತಾ॥

೧೮೩.

‘‘ಅಲ್ಲಾಯತೇ ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅಪಿ ವಾರೀವ ಸನ್ದತಿ।

ಇಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರಿಮಂ ಸಾಖಂ, ಮಯಂ ಛಿನ್ದಾಮ ವಾಣಿಜಾ॥

೧೮೪.

‘‘ಸಾ ಚ ಛಿನ್ನಾವ ಪಗ್ಘರಿ, ಅಚ್ಛಂ ವಾರಿಂ ಅನಾವಿಲಂ।

ತೇ ತತ್ಥ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ, ಯಾವತಿಚ್ಛಿಂಸು ವಾಣಿಜಾ॥

೧೮೫.

‘‘ದುತಿಯಂ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ, ಬಾಲಾ ಮೋಹೇನ ಪಾರುತಾ।

ಇಙ್ಘಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಾಖಂ, ಮಯಂ ಛಿನ್ದಾಮ ವಾಣಿಜಾ॥

೧೮೬.

‘‘ಸಾ ಚ ಛಿನ್ನಾವ ಪಗ್ಘರಿ, ಸಾಲಿಮಂಸೋದನಂ ಬಹುಂ।

ಅಪ್ಪೋದವಣ್ಣೇ ಕುಮ್ಮಾಸೇ, ಸಿಙ್ಗಿಂ ವಿದಲಸೂಪಿಯೋ॥

೧೮೭.

‘‘ತೇ ತತ್ಥ ಭುತ್ವಾ ಖಾದಿತ್ವಾ, ಯಾವತಿಚ್ಛಿಂಸು ವಾಣಿಜಾ।

ತತಿಯಂ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ, ಬಾಲಾ ಮೋಹೇನ ಪಾರುತಾ।

ಇಙ್ಘಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಸಾಖಂ, ಮಯಂ ಛಿನ್ದಾಮ ವಾಣಿಜಾ॥

೧೮೮.

‘‘ಸಾ ಚ ಛಿನ್ನಾವ ಪಗ್ಘರಿ, ನಾರಿಯೋ ಸಮಲಙ್ಕತಾ।

ವಿಚಿತ್ರವತ್ಥಾಭರಣಾ, ಆಮುತ್ತಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾ॥

೧೮೯.

‘‘ಅಪಿ ಸು ವಾಣಿಜಾ ಏಕಾ, ನಾರಿಯೋ ಪಣ್ಣವೀಸತಿ।

ಸಮನ್ತಾ ಪರಿವಾರಿಂಸು, ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಯಾ।

ತೇ ತಾಹಿ ಪರಿಚಾರೇತ್ವಾ, ಯಾವತಿಚ್ಛಿಂಸು ವಾಣಿಜಾ॥

೧೯೦.

‘‘ಚತುತ್ಥಂ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ, ಬಾಲಾ ಮೋಹೇನ ಪಾರುತಾ।

ಇಙ್ಘಸ್ಸ ಉತ್ತರಂ ಸಾಖಂ, ಮಯಂ ಛಿನ್ದಾಮ ವಾಣಿಜಾ॥

೧೯೧.

‘‘ಸಾ ಚ ಛಿನ್ನಾವ ಪಗ್ಘರಿ, ಮುತ್ತಾ ವೇಳುರಿಯಾ ಬಹೂ।

ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಞ್ಚ, ಕುತ್ತಿಯೋ ಪಟಿಯಾನಿ ಚ॥

೧೯೨.

‘‘ಕಾಸಿಕಾನಿ ಚ ವತ್ಥಾನಿ, ಉದ್ದಿಯಾನಿ ಚ ಕಮ್ಬಲಾ।

ತೇ ತತ್ಥ ಭಾರೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ, ಯಾವತಿಚ್ಛಿಂಸು ವಾಣಿಜಾ॥

೧೯೩.

‘‘ಪಞ್ಚಮಂ ಸಮಚಿನ್ತೇಸುಂ, ಬಾಲಾ ಮೋಹೇನ ಪಾರುತಾ।

ಇಙ್ಘಸ್ಸ ಮೂಲಂ ಛಿನ್ದಾಮ, ಅಪಿ ಭಿಯ್ಯೋ ಲಭಾಮಸೇ॥

೧೯೪.

‘‘ಅಥುಟ್ಠಹಿ ಸತ್ಥವಾಹೋ, ಯಾಚಮಾನೋ ಕತಞ್ಜಲೀ।

ನಿಗ್ರೋಧೋ ಕಿಂ ಪರಜ್ಝತಿ, ವಾಣಿಜಾ ಭದ್ದಮತ್ಥು ತೇ॥

೧೯೫.

‘‘ವಾರಿದಾ ಪುರಿಮಾ ಸಾಖಾ, ಅನ್ನಪಾನಞ್ಚ ದಕ್ಖಿಣಾ।

ನಾರಿದಾ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಸಾಖಾ, ಸಬ್ಬಕಾಮೇ ಚ ಉತ್ತರಾ।

ನಿಗ್ರೋಧೋ ಕಿಂ ಪರಜ್ಝತಿ, ವಾಣಿಜಾ ಭದ್ದಮತ್ಥು ತೇ॥

೧೯೬.

‘‘ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ, ನಿಸೀದೇಯ್ಯ ಸಯೇಯ್ಯ ವಾ।

ನ ತಸ್ಸ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ॥

೧೯೭.

‘‘ತೇ ಚ ತಸ್ಸಾನಾದಿಯಿತ್ವಾ, ಏಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಬಹೂ।

ನಿಸಿತಾಹಿ ಕುಠಾರೀಹಿ, ಮೂಲತೋ ನಂ ಉಪಕ್ಕಮು’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಮಿತಿಂ ಕತ್ವಾತಿ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಸಮಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ, ಬಹೂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಕ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ಬಾರಾಣಸೇಯ್ಯಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಆದಾಯ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು। ಗಾಮಣಿನ್ತಿ ಏಕಂ ಪಞ್ಞವನ್ತತರಂ ಸತ್ಥವಾಹಂ ಕತ್ವಾ । ಛಾಯಯಾತಿ ಛಾಯಾಯ। ಅಲ್ಲಾಯತೇತಿ ಉದಕಭರಿತೋ ವಿಯ ಅಲ್ಲೋ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ಛಿನ್ನಾವ ಪಗ್ಘರೀತಿ ಏಕೋ ರುಕ್ಖಾರೋಹನಕುಸಲೋ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ತಂ ಛಿನ್ದಿ, ಸಾ ಛಿನ್ನಮತ್ತಾವ ಪಗ್ಘರೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

ಅಪ್ಪೋದವಣ್ಣೇ ಕುಮ್ಮಾಸೇತಿ ಅಪ್ಪೋದಕಪಾಯಾಸಸದಿಸೇ ಕುಮ್ಮಾಸೇ। ಸಿಙ್ಗಿನ್ತಿ ಸಿಙ್ಗಿವೇರಾದಿಕಂ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಂ। ವಿದಲಸೂಪಿಯೋತಿ ಮುಗ್ಗಸೂಪಾದಯೋ। ವಾಣಿಜಾ ಏಕಾತಿ ಏಕೇಕಸ್ಸ ವಾಣಿಜಸ್ಸ ಯತ್ತಕಾ ವಾಣಿಜಾ , ತೇಸು ಏಕೇಕಸ್ಸ ಏಕೇಕಾವ, ಸತ್ಥವಾಹಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಞ್ಚವೀಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪರಿವಾರಿಂಸೂತಿ ಪರಿವಾರೇಸುಂ। ತಾಹಿ ಪನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ನಾಗಾನುಭಾವೇನ ಸಾಣಿವಿತಾನಸಯನಾದೀನಿ ಪಗ್ಘರಿಂಸು।

ಕುತ್ತಿಯೋತಿ ಹತ್ಥತ್ಥರಾದಯೋ। ಪಟಿಯಾನಿಚಾತಿ ಉಣ್ಣಾಮಯಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾನಿ। ‘‘ಸೇತಕಮ್ಬಲಾನೀ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿಯೇವ। ಉದ್ದಿಯಾನಿ ಚ ಕಮ್ಬಲಾತಿ ಉದ್ದಿಯಾನಿ ನಾಮ ಕಮ್ಬಲಾ ಅತ್ಥಿ। ತೇ ತತ್ಥ ಭಾರೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಯಾವತಕಂ ಇಚ್ಛಿಂಸು, ತಾವತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಸಕಟಸತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಾಣಿಜಾ ಭದ್ದಮತ್ಥು ತೇತಿ ಏಕೇಕಂ ವಾಣಿಜಂ ಆಲಪನ್ತೋ ‘‘ಭದ್ದಂ ತೇ ಅತ್ಥೂ’’ತಿ ಆಹ। ಅನ್ನಪಾನಞ್ಚಾತಿ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ ಅದಾಸಿ। ಸಬ್ಬಕಾಮೇ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮೇ ಚ ಅದಾಸಿ। ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋ ಹೀತಿ ಮಿತ್ತಾನಂ ದುಬ್ಭನಪುರಿಸೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ ಲಾಮಕೋ ನಾಮ। ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ। ಉಪಕ್ಕಮುನ್ತಿ ಮೋಹಾವ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಆರಭಿಂಸು।

ಅಥ ನೇ ಛಿನ್ದನತ್ಥಾಯ ರುಕ್ಖಂ ಉಪಗತೇ ದಿಸ್ವಾ ನಾಗರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಏತೇಸಂ ಪಿಪಾಸಿತಾನಂ ಪಾನೀಯಂ ದಾಪೇಸಿಂ, ತತೋ ದಿಬ್ಬಭೋಜನಂ, ತತೋ ಸಯನಾದೀನಿ ಚೇವ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಚ ನಾರಿಯೋ, ತತೋ ಪಞ್ಚಸತಸಕಟಪೂರಂ ರತನಂ, ಇದಾನಿ ಪನಿಮೇ ‘‘ರುಕ್ಖಂ ಮೂಲತೋ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಅತಿವಿಯ ಲುದ್ಧಾ ಇಮೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥವಾಹಂ ಅವಸೇಸೇ ಮಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ಸೋ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಸನ್ನದ್ಧಯೋಧಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತು, ಏತ್ತಕಾ ಧನುಗ್ಗಹಾ, ಏತ್ತಕಾ ವಮ್ಮಿನೋ’’ತಿ ಸೇನಂ ವಿಚಾರೇಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೯೮.

‘‘ತತೋ ನಾಗಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು, ಸನ್ನದ್ಧಾ ಪಣ್ಣವೀಸತಿ।

ಧನುಗ್ಗಹಾನಂ ತಿಸತಾ, ಛಸಹಸ್ಸಾ ಚ ವಮ್ಮಿನೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸನ್ನದ್ಧಾತಿ ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿವಮ್ಮಕವಚಿಕಾ। ಧನುಗ್ಗಹಾನಂ ತಿಸತಾತಿ ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣಧನುಗ್ಗಹಾನಂ ತೀಣಿ ಸತಾನಿ॥ ವಮ್ಮಿನೋತಿ ಖೇಟಕಫಲಕಹತ್ಥಾ ಛಸಹಸ್ಸಾ।

೧೯೯.

‘‘ಏತೇ ಹನಥ ಬನ್ಧಥ, ಮಾ ವೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ಥ ಜೀವಿತಂ।

ಠಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥವಾಹಂವ, ಸಬ್ಬೇ ಭಸ್ಮಂ ಕರೋಥ ನೇ’’ತಿ॥ – ಅಯಂ ನಾಗರಾಜೇನ ವುತ್ತಗಾಥಾ।

ತತ್ಥ ಮಾ ವೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ಥ ಜೀವಿತನ್ತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಜೀವಿತಂ ಮಾ ಮುಞ್ಚಿತ್ಥ।

ನಾಗಾ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಅತ್ಥರಣಾದೀನಿ ಪಞ್ಚಸು ಸಕಟಸತೇಸು ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥವಾಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಯಂ ತಾನಿ ಸಕಟಾನಿ ಪಾಜೇನ್ತಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಧನಂ ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ತಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತಾ। ತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಓವಾದವಸೇನ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೨೦೦.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ ಅತ್ಥಮತ್ತನೋ।

ಲೋಭಸ್ಸ ನ ವಸಂ ಗಚ್ಛೇ, ಹನೇಯ್ಯಾರಿಸಕಂ ಮನಂ॥

೨೦೧.

‘‘ಏವಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ತಣ್ಹಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವಂ।

ವೀತತಣ್ಹೋ ಅನಾದಾನೋ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಲೋಭವಸಿಕಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತಾ, ಸತ್ಥವಾಹೋ ಉತ್ತಮಸಮ್ಪತ್ತಿಂ, ತಸ್ಮಾ। ಹನೇಯ್ಯಾರಿಸಕಂ ಮನನ್ತಿ ಅನ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾನಂ ನಾನಾವಿಧಾನಂ ಲೋಭಸತ್ತೂನಂ ಸನ್ತಕಂ ಮನಂ, ಲೋಭಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಂ ಹನೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಮಾದೀನವನ್ತಿ ಏವಂ ಲೋಭೇ ಆದೀನವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ। ತಣ್ಹಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಜಾತಿಆದಿದುಕ್ಖಸ್ಸ ತಣ್ಹಾ ಸಮ್ಭವೋ, ತತೋ ಏತಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಏವಂ ತಣ್ಹಾವ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವಂ ಞತ್ವಾ ವೀತತಣ್ಹೋ ತಣ್ಹಾಆದಾನೇನ ಅನಾದಾನೋ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸತೋ ಹುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ ಇರಿಯೇಥ ವತ್ತೇಥಾತಿ ಅರಹತ್ತೇನ ದೇಸನಾಯ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹಿ।

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಉಪಾಸಕಾ ಪುಬ್ಬೇ ಲೋಭವಸಿಕಾ ವಾಣಿಜಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಲೋಭವಸಿಕೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ತೇ ವಾಣಿಜಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ। ತದಾ ನಾಗರಾಜಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸತ್ಥವಾಹೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ।

ಮಹಾವಾಣಿಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ।

[೪೯೪] ೧೧. ಸಾಧಿನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಬ್ಭುತೋ ವತ ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಿಕೇ ಉಪಾಸಕೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಉಪಾಸಕಾ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮನುಸ್ಸಸರೀರೇನೇವ ದೇವಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚಿರಂ ವಸಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಮಿಥಿಲಾಯಂ ಸಾಧಿನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ। ಸೋ ಚತೂಸು ನಗರದ್ವಾರೇಸು ನಗರಮಜ್ಝೇ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ಚಾತಿ ಛ ದಾನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಉನ್ನಙ್ಗಲಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ, ದೇವಸಿಕಂ ಛ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಯಕರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖತಿ, ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸತಿ। ರಟ್ಠವಾಸಿನೋಪಿ ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಮತಮತಾ ದೇವನಗರೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು। ಸುಧಮ್ಮದೇವಸಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ದೇವಾ ರಞ್ಞೋ ಸೀಲಾದಿಗುಣಮೇವ ವಣ್ಣಯನ್ತಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೇಸದೇವಾಪಿ ರಾಜಾನಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ। ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ತೇಸಂ ಮನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಸಾಧಿನರಾಜಾನಂ ದಟ್ಠುಕಾಮತ್ಥಾ’’ತಿ। ‘‘ಆಮ ದೇವಾ’’ತಿ। ಸೋ ಮಾತಲಿಂ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ವೇಜಯನ್ತರಥಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸಾಧಿನರಾಜಾನಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ। ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ರಥಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವಿದೇಹರಟ್ಠಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತದಾ ಪುಣ್ಣಮದಿವಸೋ ಹೋತಿ। ಮಾತಲಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಯಮಾಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಘರದ್ವಾರೇಸು ಸುಖಕಥಾಯ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಥಂ ಪೇಸೇಸಿ। ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ದ್ವೇ ಚನ್ದಾ ಉಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಾ ಪುನ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಓಹಾಯ ರಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಾಯಂ ಚನ್ದೋ, ರಥೋ ಏಸೋ, ದೇವಪುತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಕಸ್ಸೇಸ ಏತಂ ಮನೋಮಯಸಿನ್ಧವಯುತ್ತಂ ದಿಬ್ಬರಥಂ ಆನೇತಿ, ನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ರಾಜಾ ಹಿ ನೋ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಠಿತಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –

೨೦೨.

‘‘ಅಬ್ಭುತೋ ವತ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ಲೋಮಹಂಸನೋ।

ದಿಬ್ಬೋ ರಥೋ ಪಾತುರಹು, ವೇದೇಹಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ’’ತಿ॥

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಬ್ಭುತೋ ವತೇಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ, ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಲೋಮಹಂಸನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಯಸ್ಸ ದಿಬ್ಬೋ ರಥೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ ವೇದೇಹಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋತಿ।

ಮಾತಲಿಪಿ ತಂ ರಥಂ ಆನೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇನ್ತೇಸು ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಥಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೇನ ಸೀಹಪಞ್ಜರಉಮ್ಮಾರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆರೋಹಣಸಜ್ಜಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತಂ ದಿವಸಂ ರಾಜಾಪಿ ದಾನಸಾಲಾಯೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನ ದಾನಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ದಿವಸಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತೋ ಅಲಙ್ಕತಮಹಾತಲೇ ಪಾಚೀನಸೀಹಪಞ್ಜರಾಭಿಮುಖೋ ಧಮ್ಮಯುತ್ತಂ ಕಥೇನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ। ಅಥ ನಂ ಮಾತಲಿ ರಥಾಭಿರುಹನತ್ಥಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಅಗಮಾಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೦೩.

‘‘ದೇವಪುತ್ತೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ, ಮಾತಲಿ ದೇವಸಾರಥಿ।

ನಿಮನ್ತಯಿತ್ಥ ರಾಜಾನಂ, ವೇದೇಹಂ ಮಿಥಿಲಗ್ಗಹಂ॥

೨೦೪.

‘‘ಏಹಿಮಂ ರಥಮಾರುಯ್ಹ, ರಾಜಸೇಟ್ಠ ದಿಸಮ್ಪತಿ।

ದೇವಾ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ತೇ, ತಾವತಿಂಸಾ ಸಇನ್ದಕಾ।

ಸರಮಾನಾ ಹಿ ತೇ ದೇವಾ, ಸುಧಮ್ಮಾಯಂ ಸಮಚ್ಛರೇ॥

೨೦೫.

‘‘ತತೋ ಚ ರಾಜಾ ಸಾಧಿನೋ, ವೇದೇಹೋ ಮಿಥಿಲಗ್ಗಹೋ।

ಸಹಸ್ಸಯುತ್ತಮಾರುಯ್ಹ, ಅಗಾ ದೇವಾನ ಸನ್ತಿಕೇ।

ತಂ ದೇವಾ ಪಟಿನನ್ದಿಂಸು, ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾನಮಾಗತಂ॥

೨೦೬.

‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ಅಥೋ ತೇ ಅದುರಾಗತಂ।

ನಿಸೀದ ದಾನಿ ರಾಜೀಸಿ, ದೇವರಾಜಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ॥

೨೦೭.

‘‘ಸಕ್ಕೋಪಿ ಪಟಿನನ್ದಿತ್ಥ, ವೇದೇಹಂ ಮಿಥಿಲಗ್ಗಹಂ।

ನಿಮನ್ತಯಿತ್ಥ ಕಾಮೇಹಿ, ಆಸನೇನ ಚ ವಾಸವೋ॥

೨೦೮.

‘‘ಸಾಧು ಖೋಸಿ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಆವಾಸಂ ವಸವತ್ತಿನಂ।

ವಸ ದೇವೇಸು ರಾಜೀಸಿ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿಸು।

ತಾವತಿಂಸೇಸು ದೇವೇಸು, ಭುಞ್ಜ ಕಾಮೇ ಅಮಾನುಸೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸಮಚ್ಛರೇತಿ ಅಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಗಾ ದೇವಾನ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ದೇವಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ರಥಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ರಥೋ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿ, ಸೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಅನ್ತರಧಾಯಿ। ಮಾತಲಿ ರಾಜಾನಂ ದೇವಲೋಕಂ ನೇಸಿ । ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದೇವತಾ ಚ ಸಕ್ಕೋ ಚ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರಿಂಸು। ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಂ ದೇವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಪಟಿನನ್ದಿಂಸೂತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ನನ್ದಿಂಸು। ಆಸನೇನ ಚಾತಿ ರಾಜಾನಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನೇನ ಚ ಕಾಮೇಹಿ ಚ ನಿಮನ್ತೇಸಿ, ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜಂ ದತ್ವಾ ಏಕಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

ತತ್ಥ ಸಕ್ಕೇನ ದೇವರಞ್ಞಾ ದಸಯೋಜನಸಹಸ್ಸಂ ದೇವನಗರಂ ಅಡ್ಢತಿಯಾ ಚ ಅಚ್ಛರಾಕೋಟಿಯೋ ವೇಜಯನ್ತಪಾಸಾದಞ್ಚ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಗಣನಾಯ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾನಿ। ತೇನತ್ತಭಾವೇನ ದೇವಲೋಕೇ ವಸನಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಖೀಣಂ, ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಕ್ಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೦೯.

‘‘ಅಹಂ ಪುರೇ ಸಗ್ಗಗತೋ ರಮಾಮಿ, ನಚ್ಚೇಹಿ ಗೀತೇಹಿ ಚ ವಾದಿತೇಹಿ।

ಸೋ ದಾನಿ ಅಜ್ಜ ನ ರಮಾಮಿ ಸಗ್ಗೇ, ಆಯುಂ ನು ಖೀಣೋ ಮರಣಂ ನು ಸನ್ತಿಕೇ।

ಉದಾಹು ಮೂಳ್ಹೋಸ್ಮಿ ಜನಿನ್ದಸೇಟ್ಠಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಆಯುಂ ನು ಖೀಣೋತಿ ಕಿಂ ನು ಮಮ ಸರಸೇನ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಖೀಣಂ, ಉದಾಹು ಉಪಚ್ಛೇದಕಕಮ್ಮವಸೇನ ಮರಣಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಜಾತನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ। ಜನಿನ್ದಸೇಟ್ಠಾತಿ ಜನಿನ್ದಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸೇಟ್ಠ।

ಅಥ ನಂ ಸಕ್ಕೋ ಆಹ –

೨೧೦.

‘‘ನ ತಾಯು ಖೀಣಂ ಮರಣಞ್ಚ ದೂರೇ, ನ ಚಾಪಿ ಮೂಳ್ಹೋ ನರವೀರಸೇಟ್ಠ।

ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪರಿತ್ತಕಾನಿ, ಯೇಸಂ ವಿಪಾಕಂ ಇಧ ವೇದಯಿತ್ಥೋ॥

೨೧೧.

‘‘ವಸ ದೇವಾನುಭಾವೇನ, ರಾಜಸೇಟ್ಠ ದಿಸಮ್ಪತಿ।

ತಾವತಿಂಸೇಸು ದೇವೇಸು, ಭುಞ್ಜ ಕಾಮೇ ಅಮಾನುಸೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ‘‘ಪರಿತ್ತಕಾನೀ’’ತಿ ಇದಂ ತೇನ ಅತ್ತಭಾವೇನ ದೇವಲೋಕೇ ವಿಪಾಕದಾಯಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಇತರಾನಿ ಪನಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪಥವಿಯಂ ಪಂಸು ವಿಯ ಅಪ್ಪಮಾಣಾನಿ। ವಸ ದೇವಾನುಭಾವೇನಾತಿ ಅಹಂ ತೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಮಮಾನುಭಾವೇನ ವಸಾತಿ ತಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ಆಹ।

ಅಥ ನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಆಹ –

೨೧೨.

‘‘ಯಥಾ ಯಾಚಿತಕಂ ಯಾನಂ, ಯಥಾ ಯಾಚಿತಕಂ ಧನಂ।

ಏವಂಸಮ್ಪದಮೇವೇತಂ, ಯಂ ಪರತೋ ದಾನಪಚ್ಚಯಾ॥

೨೧೩.

‘‘ನ ಚಾಹಮೇತಮಿಚ್ಛಾಮಿ, ಯಂ ಪರತೋ ದಾನಪಚ್ಚಯಾ।

ಸಯಂಕತಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ, ತಂ ಮೇ ಆವೇಣಿಕಂ ಧನಂ॥

೨೧೪.

‘‘ಸೋಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಕಾಹಾಮಿ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ।

ದಾನೇನ ಸಮಚರಿಯಾಯ, ಸಂಯಮೇನ ದಮೇನ ಚ।

ಯಂ ಕತ್ವಾ ಸುಖಿತೋ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಪಚ್ಛಾನುತಪ್ಪತೀ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಯಂ ಪರತೋ ದಾನಪಚ್ಚಯಾತಿ ಯಂ ಪರೇನ ದಿನ್ನತ್ತಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ಯಾಚಿತಕಸದಿಸಮೇವ ಹೋತಿ। ಯಾಚಿತಕಞ್ಹಿ ತುಟ್ಠಕಾಲೇ ದೇನ್ತಿ, ಅತುಟ್ಠಕಾಲೇ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ವದತಿ। ಸಮಚರಿಯಾಯಾತಿ ಕಾಯಾದೀಹಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಅಕರಣೇನ। ಸಂಯಮೇನಾತಿ ಸೀಲಸಂಯಮೇನ। ದಮೇನಾತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮನೇನ। ಯಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ಸುಖಿತೋ ಚೇವ ಹೋತಿ ನ ಚ ಪಚ್ಛಾನುತಪ್ಪತಿ, ತಥಾರೂಪಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ।

ಅಥಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ಮಾತಲಿಂ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ಸಾಧಿನರಾಜಾನಂ ಮಿಥಿಲಂ ನೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಓತಾರೇಹೀ’’ತಿ। ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ರಾಜಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಚಙ್ಕಮತಿ। ಅಥ ನಂ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾರದರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ। ಸೋ ರಞ್ಞೋ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಚ ಮಯ್ಹಞ್ಚ ದ್ವೇ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ। ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏಕಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಏಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ’’ತಿ। ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ‘‘ಕೋ ಅಞ್ಞೋ ಸತ್ತೋ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಾದೇ ಠಪೇಸಿ। ನಾರದರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಸೋ ಕಿರಸ್ಸ ಸತ್ತಮೋ ಪನತ್ತಾ। ತದಾ ಕಿರ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕಕಾಲೋವ ಹೋತಿ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಬಲೇನ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ। ಸೋ ನಾರದಂ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಿಚರನ್ತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೧೫.

‘‘ಇಮಾನಿ ತಾನಿ ಖೇತ್ತಾನಿ, ಇಮಂ ನಿಕ್ಖಂ ಸುಕುಣ್ಡಲಂ।

ಇಮಾ ತಾ ಹರಿತಾನೂಪಾ, ಇಮಾ ನಜ್ಜೋ ಸವನ್ತಿಯೋ॥

೨೧೬.

‘‘ಇಮಾ ತಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ರಮ್ಮಾ, ಚಕ್ಕವಾಕಪಕೂಜಿತಾ।

ಮನ್ದಾಲಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಪದುಮುಪ್ಪಲಕೇಹಿ ಚ।

ಯಸ್ಸಿಮಾನಿ ಮಮಾಯಿಂಸು, ಕಿಂ ನು ತೇ ದಿಸತಂ ಗತಾ॥

೨೧೭.

‘‘ತಾನೀಧ ಖೇತ್ತಾನಿ ಸೋ ಭೂಮಿಭಾಗೋ, ತೇಯೇವ ಆರಾಮವನೂಪಚಾರಾ।

ತಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಜನತಂ ಅಪಸ್ಸತೋ, ಸುಞ್ಞಂವ ಮೇ ನಾರದ ಖಾಯತೇ ದಿಸಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಖೇತ್ತಾನೀತಿ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಇಮಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಿ ಇಮಂ ತಾದಿಸಮೇವ ಉದಕನಿದ್ಧಮನಂ। ಸುಕುಣ್ಡಲನ್ತಿ ಸೋಭನೇನ ಮುಸಲಪವೇಸನಕುಣ್ಡಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ। ಹರಿತಾನೂಪಾತಿ ಉದಕನಿದ್ಧಮನಸ್ಸ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಹರಿತತಿಣಸಞ್ಛನ್ನಾ ಅನೂಪಭೂಮಿಯೋ। ಯಸ್ಸಿಮಾನಿ ಮಮಾಯಿಂಸೂತಿ ತಾತ ನಾರದ, ಯೇ ಮಮ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ಚ ಓರೋಧಾ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ಮಹನ್ತೇನ ಯಸೇನ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರನ್ತಾ ಇಮಾನಿ ಠಾನಾನಿ ಮಮಾಯಿಂಸು ಪಿಯಾಯಿಂಸು, ಕತರಂ ನು ತೇ ದಿಸತಂ ಗತಾ, ಕತ್ಥ ತೇ ಪೇಸಿತಾ। ತಾನೀಧ ಖೇತ್ತಾನೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ತಾನೇವ ಏತಾನಿ ಉಪರೋಪನಕವಿರುಹನಟ್ಠಾನಾನಿ। ತೇಯೇವ ಆರಾಮವನೂಪಚಾರಾತಿ ಇಮೇ ತೇಯೇವ ಆರಾಮವನೂಪಚಾರಾ, ವಿಹಾರಭೂಮಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಅಥ ನಂ ನಾರದೋ ಆಹ – ‘‘ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೇವಲೋಕಗತಾನಂ ಇದಾನಿ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ, ಅಹಂ ವೋ ಸತ್ತಮೋ ಪನತ್ತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ಚ ಓರೋಧಾ ಚ ಮರಣಮುಖಂ ಪತ್ತಾ, ಇದಂ ವೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ರಜ್ಜಂ, ಅನುಭವಥ ನ’’ನ್ತಿ। ರಾಜಾ ‘‘ತಾತ ನಾರದ, ನಾಹಂ ಇಧಾಗಚ್ಛನ್ತೋ ರಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ, ಪುಞ್ಞಕರಣತ್ಥಾಯಮ್ಹಿ ಆಗತೋ, ಅಹಂ ಪುಞ್ಞಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೨೧೮.

‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ ವಿಮಾನಾನಿ, ಓಭಾಸೇನ್ತಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ।

ಸಮ್ಮುಖಾ ದೇವರಾಜಸ್ಸ, ತಿದಸಾನಞ್ಚ ಸಮ್ಮುಖಾ॥

೨೧೯.

‘‘ವುತ್ಥಂ ಮೇ ಭವನಂ ದಿಬ್ಯಂ, ಭುತ್ತಾ ಕಾಮಾ ಅಮಾನುಸಾ।

ತಾವತಿಂಸೇಸು ದೇವೇಸು, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿಸು॥

೨೨೦.

‘‘ಸೋಹಂ ಏತಾದಿಸಂ ಹಿತ್ವಾ, ಪುಞ್ಞಾಯಮ್ಹಿ ಇಧಾಗತೋ।

ಧಮ್ಮಮೇವ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಾಹಂ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ॥

೨೨೧.

‘‘ಅದಣ್ಡಾವಚರಂ ಮಗ್ಗಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧದೇಸಿತಂ।

ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಂ, ಯೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಬ್ಬತಾ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ವುತ್ಥಂ ಮೇ ಭವನಂ ದಿಬ್ಯನ್ತಿ ವೇಜಯನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಆಹ। ಸೋಹಂ ಏತಾದಿಸನ್ತಿ ತಾತ ನಾರದ, ಸೋಹಂ ಬುದ್ಧಞಾಣೇನ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ದನೀಯಂ ಏವರೂಪಂ ಕಾಮಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಪುಞ್ಞಕರಣತ್ಥಾಯ ಇಧಾಗತೋ। ಅದಣ್ಡಾವಚರನ್ತಿ ಅದಣ್ಡೇಹಿ ನಿಕ್ಖಿತ್ತದಣ್ಡಹತ್ಥೇಹಿ ಅವಚರಿತಬ್ಬಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಪುರೇಕ್ಖಾರಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ। ಸುಬ್ಬತಾತಿ ಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಸುಬ್ಬತಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಅಗತಪುಬ್ಬಂ ದಿಸಂ ಗನ್ತುಂ ಬೋಧಿತಲೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ।

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೇನ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಥೇಸಿ। ನಾರದೋ ಪುನಪಿ ಆಹ – ‘‘ರಜ್ಜಂ, ದೇವ, ಅನುಸಾಸಾ’’ತಿ। ‘‘ತಾತ, ನ ಮೇ ರಜ್ಜೇನತ್ಥೋ, ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ವಿಗತಂ ದಾನಂ ಸತ್ತಾಹೇನೇವ ದಾತುಕಾಮಮ್ಹೀ’’ತಿ। ನಾರದೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪಟಿಯಾದೇಸಿ। ರಾಜಾ ಸತ್ತಾಹಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ವಸಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಪೋಸಥಿಕೇಸು ಉಪಾಸಕೇಸು ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ, ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲೇ, ಕೇಚಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು। ತದಾ ನಾರದರಾಜಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಾತಲಿ ಆನನ್ದೋ, ಸಕ್ಕೋ ಅನುರುದ್ಧೋ, ಸಾಧಿನರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ।

ಸಾಧಿನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಏಕಾದಸಮಾ।

[೪೯೫] ೧೨. ದಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ರಾಜಾ ಅವೋಚ ವಿಧುರನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಸದಿಸದಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತಂ ಅಟ್ಠಕನಿಪಾತೇ ಆದಿತ್ತಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೧.೮.೬೯ ಆದಯೋ) ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ। ರಾಜಾ ಕಿರ ತಂ ದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಖೀಣಾಸವಾನಂಯೇವ ಅದಾಸಿ। ಅಥಸ್ಸ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ರಾಜಾ ಅಸದಿಸದಾನಂ ದದನ್ತೋ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಮಹಪ್ಫಲಟ್ಠಾನೇ ಅದಾಸೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ದೇತಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇಪಿ ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ಅದಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಇನ್ದಪತ್ಥನಗರೇ ಯುಧಿಟ್ಠಿಲಗೋತ್ತೋ ಕೋರಬ್ಯೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ। ತಸ್ಸ ವಿಧುರೋ ನಾಮ ಅಮಚ್ಚೋ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅನುಸಾಸತಿ। ರಾಜಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಖೋಭೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ। ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೇಸು ಏಕೋಪಿ ಪಞ್ಚಸೀಲಮತ್ತಂ ರಕ್ಖನ್ತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ದುಸ್ಸೀಲಾವ, ದಾನಂ ರಾಜಾನಂ ನ ತೋಸೇತಿ। ರಾಜಾ ‘‘ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ವಿಧುರಪಣ್ಡಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಂ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಉಪಡ್ಢಗಾಥಮಾಹ –

೨೨೨.

‘‘ರಾಜಾ ಅವೋಚ ವಿಧುರಂ, ಧಮ್ಮಕಾಮೋ ಯುಧಿಟ್ಠಿಲೋ’’ತಿ।

ಪರತೋ ರಞ್ಞೋ ಚ ವಿಧುರಸ್ಸ ಚ ವಚನಪಟಿವಚನಂ ಹೋತಿ –

‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೨೩.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೨೪.

‘‘ದುಲ್ಲಭಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದೇವ, ಸೀಲವನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ।

ವಿರತಾ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ತೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ॥

೨೨೫.

‘‘ದಸ ಖಲು ಮಹಾರಾಜ, ಯಾ ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಯೋ।

ತೇಸಂ ವಿಭಙ್ಗಂ ವಿಚಯಂ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ॥

೨೨೬.

‘‘ಪಸಿಬ್ಬಕೇ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪುಣ್ಣೇ ಮೂಲಸ್ಸ ಸಂವುತೇ।

ಓಸಧಿಕಾಯೋ ಗನ್ಥೇನ್ತಿ, ನ್ಹಾಪಯನ್ತಿ ಜಪನ್ತಿ ಚ॥

೨೨೭.

‘‘ತಿಕಿಚ್ಛಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೨೮.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೨೯.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೩೦.

‘‘ಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಾಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ, ಘೋಸೇನ್ತಿ ಪುರತೋಪಿ ತೇ।

ಪೇಸನಾನಿಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ರಥಚರಿಯಾಸು ಸಿಕ್ಖರೇ॥

೨೩೧.

‘‘ಪರಿಚಾರಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೩೨.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೩೩.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೩೪.

‘‘ಕಮಣ್ಡಲುಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ವಙ್ಕದಣ್ಡಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಪಚ್ಚುಪೇಸ್ಸನ್ತಿ ರಾಜಾನೋ, ಗಾಮೇಸು ನಿಗಮೇಸು ಚ।

ನಾದಿನ್ನೇ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮ, ಗಾಮಮ್ಹಿ ವಾ ವನಮ್ಹಿ ವಾ॥

೨೩೫.

‘‘ನಿಗ್ಗಾಹಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೩೬.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೩೭.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೩೮.

‘‘ಪರೂಳ್ಹಕಚ್ಛನಖಲೋಮಾ, ಪಙ್ಕದನ್ತಾ ರಜಸ್ಸಿರಾ।

ಓಕಿಣ್ಣಾ ರಜರೇಣೂಹಿ, ಯಾಚಕಾ ವಿಚರನ್ತಿ ತೇ॥

೨೩೯.

‘‘ಖಾಣುಘಾತಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೪೦.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೪೧.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೪೨.

‘‘ಹರೀತಕಂ ಆಮಲಕಂ, ಅಮ್ಬಂ ಜಮ್ಬುಂ ವಿಭೀತಕಂ।

ಲಬುಜಂ ದನ್ತಪೋಣಾನಿ, ಬೇಲುವಾ ಬದರಾನಿ ಚ॥

೨೪೩.

‘‘ರಾಜಾಯತನಂ ಉಚ್ಛುಪುಟಂ, ಧೂಮನೇತ್ತಂ ಮಧುಅಞ್ಜನಂ।

ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಪಣಿಯಾನಿ, ವಿಪಣೇನ್ತಿ ಜನಾಧಿಪ॥

೨೪೪.

‘‘ವಾಣಿಜಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೪೫.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೪೬.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೪೭.

‘‘ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ, ಪೋಸಯನ್ತಿ ಅಜೇಳಕೇ।

ಕುಮಾರಿಯೋ ಪವೇಚ್ಛನ್ತಿ, ವಿವಾಹನ್ತಾವಹನ್ತಿ ಚ॥

೨೪೮.

‘‘ಸಮಾ ಅಮ್ಬಟ್ಠವೇಸ್ಸೇಹಿ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೪೯.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೫೦.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೫೧.

‘‘ನಿಕ್ಖಿತ್ತಭಿಕ್ಖಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಗಾಮೇಸ್ವೇಕೇ ಪುರೋಹಿತಾ।

ಬಹೂ ತೇ ಪರಿಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಣ್ಡಚ್ಛೇದಾ ನಿಲಞ್ಛಕಾ॥

೨೫೨.

‘‘ಪಸೂಪಿ ತತ್ಥ ಹಞ್ಞನ್ತಿ, ಮಹಿಂಸಾ ಸೂಕರಾ ಅಜಾ।

ಗೋಘಾತಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೫೩.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೫೪.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೫೫.

‘‘ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಖಗ್ಗಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ವೇಸ್ಸಪಥೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸತ್ಥಂ ಅಬ್ಬಾಹಯನ್ತಿಪಿ॥

೨೫೬.

‘‘ಸಮಾ ಗೋಪನಿಸಾದೇಹಿ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೫೭.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೫೮.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೫೯.

‘‘ಅರಞ್ಞೇ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ, ಕುಟಾನಿ ಕಾರಯನ್ತಿ ತೇ।

ಸಸಬಿಳಾರೇ ಬಾಧೇನ್ತಿ, ಆಗೋಧಾ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಂ॥

೨೬೦.

‘‘ತೇ ಲುದ್ದಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೬೧.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೬೨.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೬೩.

‘‘ಅಞ್ಞೇ ಧನಸ್ಸ ಕಾಮಾ ಹಿ, ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಪಸಕ್ಕಿತಾ।

ರಾಜಾನೋ ಉಪರಿ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ, ಸೋಮಯಾಗೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ॥

೨೬೪.

‘‘ಮಲಮಜ್ಜಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥

೨೬೫.

‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)

ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥

೨೬೬.

‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।

ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸೀಲವನ್ತೇತಿ ಮಗ್ಗೇನಾಗತಸೀಲೇ। ಬಹುಸ್ಸುತೇತಿ ಪಟಿವೇಧಬಹುಸ್ಸುತೇ। ದಕ್ಖಿಣನ್ತಿ ದಾನಂ। ಯೇ ತೇತಿ ಯೇ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತವ ದಾನಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ತೇ ದುಲ್ಲಭಾ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಯೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾನಿ। ತೇಸಂ ವಿಭಙ್ಗಂ ವಿಚಯನ್ತಿ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಭಙ್ಗಂ ಮಮ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಚಿತಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸುಣೋಹಿ। ಸಂವುತೇತಿ ಬದ್ಧಮುಖೇ। ಓಸಧಿಕಾಯೋ ಗನ್ಥೇನ್ತೀತಿ ‘‘ಇದಂ ಇಮಸ್ಸ ರೋಗಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ, ಇದಂ ಇಮಸ್ಸ ರೋಗಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಿಲೋಕೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದೇನ್ತಿ। ನ್ಹಾಪಯನ್ತೀತಿ ನಹಾಪನಂ ನಾಮ ಕರೋನ್ತಿ। ಜಪನ್ತಿ ಚಾತಿ ಭೂತವಿಜ್ಜಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತಿ। ತಿಕಿಚ್ಛಕಸಮಾತಿ ವೇಜ್ಜಸದಿಸಾ। ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ತೇಪಿ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಮಯಂ, ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ’’ತಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಾ ವೋಹಾರೇನ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇತಿ ಇಮೇ ತೇ ಮಯಾ ವೇಜ್ಜಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ಅಕ್ಖಾತಾ। ನಿಪತಾಮಸೇತಿ ವದೇಹಿ ದಾನಿ, ಕಿಂ ತಾದಿಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ನಿಪತಾಮ, ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಾಮ, ಅತ್ಥಿ ತೇ ಏತೇಹಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಪುಚ್ಛತಿ। ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮತೋ। ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ತೇ ಬಾಹಿತಪಾಪತಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ನ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।

ಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಾಯೋತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಅಪರೇಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅತ್ತನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಜೀವಿಕತ್ಥಾಯ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಪುರತೋ ಕಂಸತಾಳೇ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾದೇನ್ತಾ ಗಾಯನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಪೇಸನಾನಿಪೀತಿ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾ ವಿಯ ಪೇಸನಾನಿಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ರಥಚರಿಯಾಸೂತಿ ರಥಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ। ಪರಿಚಾರಕಸಮಾತಿ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಸದಿಸಾ। ವಙ್ಕದಣ್ಡನ್ತಿ ವಙ್ಕದಣ್ಡಕಟ್ಠಂ। ಪಚ್ಚುಪೇಸ್ಸನ್ತಿ ರಾಜಾನೋತಿ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಗಮ್ಮ ಸನ್ಧಾಯ ಉಪಸೇವನ್ತಿ। ಗಾಮೇಸು ನಿಗಮೇಸು ಚಾತಿ ತೇಸಂ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ನಿಸೀದನ್ತಿ। ನಿಗ್ಗಾಹಕಸಮಾತಿ ನಿಗ್ಗಹಕಾರಕೇಹಿ ಬಲಿಸಾಧಕರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ಸಮಾ। ಯಥಾ ತೇ ಪುರಿಸಾ ‘‘ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿಯೇವ, ತಥಾ ‘‘ಗಾಮೇ ವಾ ವನೇ ವಾ ಅಲದ್ಧಾ ಮರನ್ತಾಪಿ ನ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಪವಸನ್ತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಬಲಿಸಾಧಕಸದಿಸಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ।

ರಜರೇಣೂಹೀತಿ ರಜೇಹಿ ಚ ಪಂಸೂಹಿ ಚ ಓಕಿಣ್ಣಾ। ಯಾಚಕಾತಿ ಧನಯಾಚಕಾ। ಖಾಣುಘಾತಸಮಾತಿ ಮಲೀನಸರೀರತಾಯ ಝಾಮಖೇತ್ತೇ ಖಾಣುಘಾತಕೇಹಿ ಭೂಮಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಝಾಮಖಾಣುಕಉದ್ಧರಣಕಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಮಾನಾ, ‘‘ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಚ್ಚಲಭಾವೇನ ಠಿತತ್ತಾ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ಠಪಿತವತಿಖಾಣುಕಾ ವಿಯಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ತಥಾ ಲದ್ಧಂ ಧನಂ ವಡ್ಢಿಯಾ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಪುನ ತಥೇವ ಠಿತತ್ತಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಉಚ್ಛುಪುಟನ್ತಿ ಉಚ್ಛುಞ್ಚೇವ ಫಾಣಿತಪುಟಞ್ಚ। ಮಧುಅಞ್ಜನನ್ತಿ ಮಧುಞ್ಚೇವ ಅಞ್ಜನಞ್ಚ। ಉಚ್ಚಾವಚಾನೀತಿ ಮಹಗ್ಘಅಪ್ಪಗ್ಘಾನಿ। ಪಣಿಯಾನೀತಿ ಭಣ್ಡಾನಿ। ವಿಪಣೇನ್ತೀತಿ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಇಮಾನಿ ಏತ್ತಕಾನಿ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪಕಾ ವಾಣಿಜಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ। ಪೋಸಯನ್ತೀತಿ ಗೋರಸವಿಕ್ಕಯೇನ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪನತ್ಥಂ ಪೋಸೇನ್ತಿ। ಪವೇಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರೋ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ದೇನ್ತಿ। ತೇ ಏವಂ ಪರೇಸಂ ದದಮಾನಾ ವಿವಾಹನ್ತಿ ನಾಮ, ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹಮಾನಾ ಆವಾಹನ್ತಿ ನಾಮ। ಅಮ್ಬಟ್ಠವೇಸ್ಸೇಹೀತಿ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇಹಿ ಚೇವ ಗಹಪತೀಹಿ ಚ ಸಮಾ, ತೇಪಿ ವೋಹಾರವಸೇನ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।

ನಿಕ್ಖಿತ್ತಭಿಕ್ಖನ್ತಿ ಗಾಮಪುರೋಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ನಿಬದ್ಧಭಿಕ್ಖಂ। ಬಹೂ ತೇತಿ ಬಹೂ ಜನಾ ಏತೇ ಗಾಮಪುರೋಹಿತೇ ನಕ್ಖತ್ತಮುಹುತ್ತಮಙ್ಗಲಾನಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಣ್ಡಚ್ಛೇದಾ ನಿಲಞ್ಛಕಾತಿ ಭತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಲಿಬದ್ದಾನಂ ಅಣ್ಡಚ್ಛೇದಕಾ ಚೇವ ತಿಸೂಲಾದಿಅಙ್ಕಕರಣೇನ ಲಞ್ಛಕಾ ಚ, ಲಕ್ಖಣಕಾರಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸಂ ಗಾಮಪುರೋಹಿತಾನಂ ಗೇಹೇಸು ಮಂಸವಿಕ್ಕಿಣನತ್ಥಂ ಏತೇ ಪಸುಆದಯೋಪಿ ಹಞ್ಞನ್ತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಗೋಘಾತಕಸಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।

ಅಸಿಚಮ್ಮನ್ತಿ ಅಸಿಲಟ್ಠಿಞ್ಚೇವ ಕಣ್ಡವಾರಣಞ್ಚ। ವೇಸ್ಸಪಥೇಸೂತಿ ವಾಣಿಜಾನಂ ಗಮನಮಗ್ಗೇಸು। ಸತ್ಥಂ ಅಬ್ಬಾಹಯನ್ತೀತಿ ಸತ್ಥವಾಹಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥೇ ಚೋರಾಟವಿಂ ಅತಿಬಾಹೇನ್ತಿ। ಗೋಪನಿಸಾದೇಹೀತಿ ಗೋಪಾಲಕೇಹಿ ಚೇವ ನಿಸಾದೇಹಿ ಚ ಗಾಮಘಾತಕಚೋರೇಹಿ ಸಮಾತಿ ವುತ್ತಂ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಏವರೂಪಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಕುಟಾನಿ ಕಾರಯನ್ತಿ ತೇತಿ ಕೂಟಪಾಸಾದೀನಿ ರೋಪೇನ್ತಿ। ಸಸಬಿಳಾರೇತಿ ಸಸೇ ಚೇವ ಬಿಳಾರೇ ಚ। ಏತೇನ ಥಲಚರೇ ಮಿಗೇ ದಸ್ಸೇತಿ। ಆಗೋಧಾ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪನ್ತಿ ಥಲಜೇಸು ತಾವ ಆಗೋಧತೋ ಮಹನ್ತೇ ಚ ಖುದ್ದಕೇ ಚ ಪಾಣಯೋ ಬಾಧೇನ್ತಿ ಮಾರೇನ್ತಿ, ಜಲಜೇಸು ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪೇ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಲುದ್ದಕಸಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।

ಅಞ್ಞೇ ಧನಸ್ಸ ಕಾಮಾ ಹೀತಿ ಅಪರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಧನಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಾ। ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಪಸಕ್ಕಿತಾತಿ ‘‘ಕಲಿಪವಾಹಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ರತನಮಯಂ ಮಞ್ಚಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪನ್ನಾ ಅಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಥ ನೇಸಂ ಸೋಮಯಾಗೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ ರಾಜಾನೋ ಉಪರಿ ನಹಾಯನ್ತಿ, ತೇ ಕಿರ ಸೋಮಯಾಗೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದನ್ತಿ। ಅಥ ನೇ ಅಞ್ಞೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಕಲಿಂ ಪವಾಹೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಹಾಪೇನ್ತಿ। ರತನಮಞ್ಚೋ ಚೇವ ರಞ್ಞೋ ರಾಜಾಲಙ್ಕಾರೋ ಚ ಸಬ್ಬೋ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಮಲಮಜ್ಜಕೇಹಿ ನಹಾಪಿತೇಹಿ ಸದಿಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।

ಏವಞ್ಚಿಮೇ ವೋಹಾರಮತ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪರಮತ್ಥಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೬೭.

‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದೇವ, ಸೀಲವನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ।

ವಿರತಾ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ತೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ॥

೨೬೮.

‘‘ಏಕಞ್ಚ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ನ ಚ ಮಜ್ಜಂ ಪಿವನ್ತಿ ತೇ।

ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ಸೀಲವನ್ತೋತಿ ಅರಿಯಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ಬಹುಸ್ಸುತಾತಿ ಪಟಿವೇಧಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ತಾದಿಸೇತಿ ಏವರೂಪೇ ಬಾಹಿತಪಾಪೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಾಮಾತಿ।

ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಸಮ್ಮ ವಿಧುರ, ಏವರೂಪಾ ಅಗ್ಗದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕಹಂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ? ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತೇ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರೇ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಪಣ್ಡಿತ, ತವ ಬಲೇನ ಮಯ್ಹಂ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪರಿಯೇಸಾ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೬೯.

‘‘ಏತೇ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಿಧುರ, ಸೀಸವನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ।

ಏತೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ನೇ ನಿಮನ್ತಯಾ’’ತಿ॥

ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನಗರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ನಗರವಾಸಿನೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಸಮಾದಿನ್ನಸೀಲಾ ಹೋನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಜನೇನ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಂ ಪಾತೋವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಾಯ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಜಾತಿಪುಪ್ಫಪುಣ್ಣಂ ಸುವಣ್ಣಸಮುಗ್ಗಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತೇ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರವಾಸಿನೋ ಪಞ್ಚಸತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠ ಪುಪ್ಫಮುಟ್ಠಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ತದಾ ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಸತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ವಸನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಪತಿಂಸು। ತೇ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಾರಿಸಾ, ವಿಧುರಪಣ್ಡಿತೇನ ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹ, ನ ಖೋ ಪನೇಸ ಇತ್ತರಸತ್ತೋ, ಬುದ್ಧಙ್ಕುರೋ ಏಸ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಪ್ಪೇ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕರಿಸ್ಸಾಮಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹ’’ನ್ತಿ ನಿಮನ್ತನಂ ಅಧಿವಾಸಯಿಂಸು। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಅನಾಗಮನಸಞ್ಞಾಯ ಅಧಿವಾಸಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸ್ವೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಆಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ। ರಾಜಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾತಲೇ ಮಹಾರಹಾನಿ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ। ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ಕತಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಾ ವೇಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಓತರಿಂಸು। ರಾಜಾ ಚ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಪರಿವಿಸಿಂಸು। ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ಪುನದಿವಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಏವಂ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಬ್ಬಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಅದಂಸು। ತೇ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ತತ್ಥೇವ ಗತಾ, ಪರಿಕ್ಖಾರಾಪಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗತಾ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಮಮ ಉಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಸತೋ ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ದಾತುಂ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಪಿ ಬುದ್ಧೇ ದಾನಂ ಅದಂಸುಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ವಿಧುರಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ದಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದ್ವಾದಸಮಾ।

[೪೯೬] ೧೩. ಭಿಕ್ಖಾಪರಮ್ಪರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸುಖುಮಾಲರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಕಿರ ಸದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ ಪಸನ್ನೋ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಚೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ನಿಬದ್ಧಂ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋತಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಬುದ್ಧರತನಸ್ಸ ಚೇವ ಸಙ್ಘರತನಸ್ಸ ಚ ಪಣೀತಾನಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾನಿ ಚೇವ ಸುಖುಮವತ್ಥಾನಿ ಚ ದೇನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋಮಿ, ಇದಾನಿ ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸಪಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕಥಂ ನು ಖೋ ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ಸೋ ಬಹೂನಿ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋಮ್ಹಿ, ಕಥಂ ನು ಖೋ ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ। ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಹನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹಾರಹೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ದತ್ವಾ ಮಹಗ್ಘೇ ತಿಚೀವರಪ್ಪಹೋನಕೇ ಸಾಟಕೇ ಅದಾಸಿ। ಥೇರೋಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಸಕ್ಕಾರೋ ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸ ಕತೋ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ, ಅಗ್ಗಸಾವಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಞ್ಚ ವತ್ಥಾನಿ ಚ ವಿಹಾರಂ ಹರಿತ್ವಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಸೋಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಸಕ್ಕಾರೋ ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸ ಕತೋ, ಏಕನ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮಿನೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸೇವ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಉತ್ತರಿತರಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ, ಚೀವರಸಾಟಕೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ।

ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ‘ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋಮೀ’ತಿ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಥೇರೋ ‘ನಾಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ’ತಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನೋ ಅದಾಸಿ, ಸೋಪಿ ‘ನಾಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ’ತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ತಥಾಗತೋ ಅಞ್ಞಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮಿತಾಯ ‘ಮಯ್ಹಮೇವೇಸೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ’ತಿ ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ, ಚೀವರಸಾಟಕೇಪಿ ಗಣ್ಹಿ, ಏವಂ ಸೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಯಥಾನುಚ್ಛವಿಕತಾಯ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮಿನೋವ ಪಾದಮೂಲಂ ಗತೋ’’ತಿ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಪರಮ್ಪರಾ ಯಥಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಅಗಮಾಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಅಗತಿಗಮನಂ ಪಹಾಯ ದಸ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ಅಕೋಪೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ। ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಸುಞ್ಞೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಅಗುಣಗವೇಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಿವೇಸನಾದೀನಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಚ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಚ ದ್ವಾರಗಾಮೇಸು ಚ ಅತ್ತನೋ ಅಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಜನಪದೇ ಗವೇಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಪುರೋಹಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನೇವ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಚರನ್ತೋ ಕಞ್ಚಿ ಅಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ಏಕಂ ನಿಗಮಂ ಪತ್ವಾ ಬಹಿದ್ವಾರಸಾಲಾಯಂ ನಿಸೀದಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ನಿಗಮವಾಸೀ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ನ್ಹಾನತಿತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸಾಲಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಸುಖುಮಾಲಸರೀರಂ ರಾಜಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಸಿನೇಹೋ ಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಧೇವ ಹೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಭತ್ತಭಾಜನಾನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಹಿಮವನ್ತವಾಸೀ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞೋ ತಾಪಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಿ। ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಿ।

ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ರಞ್ಞೋ ಹತ್ಥಧೋವನಉದಕಂ ದತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸೇಹಿ ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಭತ್ತಪಾತಿಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಉಪನೇಸಿ। ರಾಜಾ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗಹೇತ್ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಅದಾಸಿ। ತಾಪಸೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಾಮಹತ್ಥೇನ ಭತ್ತಪಾತಿಂ, ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೇನ ಕಮಣ್ಡಲುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಪತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿ। ಸೋ ಕಞ್ಚಿ ಅನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ। ತಸ್ಸ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯಾ ರಞ್ಞೋ ಭತ್ತಂ ದಿನ್ನಂ, ರಞ್ಞಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ತಾಪಸಸ್ಸ, ತಾಪಸೇನ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಕಞ್ಚಿ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮೇಸಂ ಏತ್ತಕಂ ದಾನಕಾರಣಂ, ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಕಞ್ಚಿ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಭುಞ್ಜನಕಾರಣಂ, ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತೇ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ಏಕೇಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ। ತೇಪಿಸ್ಸ ಕಥೇಸುಂ –

೨೭೦.

‘‘ಸುಖುಮಾಲರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ, ರಟ್ಠಾ ವಿವನಮಾಗತಂ।

ಕುಟಾಗಾರವರೂಪೇತಂ, ಮಹಾಸಯನಮುಪಾಸಿತಂ॥

೨೭೧.

‘‘ತಸ್ಸ ತೇ ಪೇಮಕೇನಾಹಂ, ಅದಾಸಿಂ ವಡ್ಢಮೋದನಂ।

ಸಾಲೀನಂ ವಿಚಿತಂ ಭತ್ತಂ, ಸುಚಿಂ ಮಂಸೂಪಸೇಚನಂ॥

೨೭೨.

‘‘ತಂ ತ್ವಂ ಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಯ್ಹ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅದಾಸಯಿ।

ಅತ್ತಾನಂ ಅನಸಿತ್ವಾನ, ಕೋಯಂ ಧಮ್ಮೋ ನಮತ್ಥು ತೇ॥

೨೭೩.

‘‘ಆಚರಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಯ್ಹಂ, ಕಿಚ್ಚಾಕಿಚ್ಚೇಸು ಬ್ಯಾವಟೋ।

ಗರು ಚ ಆಮನ್ತನೀಯೋ ಚ, ದಾತುಮರಹಾಮಿ ಭೋಜನಂ॥

೨೭೪.

‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಾನಿ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಗೋತಮಂ ರಾಜಪೂಜಿತಂ।

ರಾಜಾ ತೇ ಭತ್ತಂ ಪಾದಾಸಿ, ಸುಚಿಂ ಮಂಸೂಪಸೇಚನಂ॥

೨೭೫.

‘‘ತಂ ತ್ವಂ ಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಯ್ಹ, ಇಸಿಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ಅದಾ।

ಅಖೇತ್ತಞ್ಞೂಸಿ ದಾನಸ್ಸ, ಕೋಯಂ ಧಮ್ಮೋ ನಮತ್ಥು ತೇ॥

೨೭೬.

‘‘ಭರಾಮಿ ಪುತ್ತದಾರೇ ಚ, ಘರೇಸು ಗಧಿತೋ ಅಹಂ।

ಭುಞ್ಜೇ ಮಾನುಸಕೇ ಕಾಮೇ, ಅನುಸಾಸಾಮಿ ರಾಜಿನೋ॥

೨೭೭.

‘‘ಆರಞ್ಞಿಕಸ್ಸ ಇಸಿನೋ, ಚಿರರತ್ತಂ ತಪಸ್ಸಿನೋ।

ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಸ್ಸ, ದಾತುಮರಹಾಮಿ ಭೋಜನಂ॥

೨೭೮.

‘‘ಇಸಿಞ್ಚ ದಾನಿ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಕಿಸಂ ಧಮನಿಸನ್ಥತಂ।

ಪರೂಳ್ಹಕಚ್ಛನಖಲೋಮಂ, ಪಙ್ಕದನ್ತಂ ರಜಸ್ಸಿರಂ॥

೨೭೯.

‘‘ಏಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಸಿ, ನಾವಕಙ್ಖಸಿ ಜೀವಿತಂ।

ಭಿಕ್ಖು ಕೇನ ತಯಾ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಸ್ಸ ತ್ವಂ ಭೋಜನಂ ಅದಾ॥

೨೮೦.

‘‘ಖಣನ್ತಾಲುಕಲಮ್ಬಾನಿ, ಬಿಲಾಲಿತಕ್ಕಲಾನಿ ಚ।

ಧುನಂ ಸಾಮಾಕನೀವಾರಂ, ಸಙ್ಘಾರಿಯಂ ಪಸಾರಿಯಂ॥

೨೮೧.

‘‘ಸಾಕಂ ಭಿಸಂ ಮಧುಂ ಮಂಸಂ, ಬದರಾಮಲಕಾನಿ ಚ।

ತಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಸೋ ಪರಿಗ್ಗಹೋ॥

೨೮೨.

‘‘ಪಚನ್ತೋ ಅಪಚನ್ತಸ್ಸ, ಅಮಮಸ್ಸ ಸಕಿಞ್ಚನೋ।

ಅನಾದಾನಸ್ಸ ಸಾದಾನೋ, ದಾತುಮರಹಾಮಿ ಭೋಜನಂ॥

೨೮೩.

‘‘ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ದಾನಿ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತುಣ್ಹೀಮಾಸೀನ ಸುಬ್ಬತಂ।

ಇಸಿ ತೇ ಭತ್ತಂ ಪಾದಾಸಿ, ಸುಚಿಂ ಮಂಸೂಪಸೇಚನಂ॥

೨೮೪.

‘‘ತಂ ತ್ವಂ ಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಯ್ಹ, ತುಣ್ಹೀ ಭುಞ್ಜಸಿ ಏಕಕೋ।

ನಾಞ್ಞಂ ಕಞ್ಚಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ, ಕೋಯಂ ಧಮ್ಮೋ ನಮತ್ಥು ತೇ॥

೨೮೫.

‘‘ನ ಪಚಾಮಿ ನ ಪಾಚೇಮಿ, ನ ಛಿನ್ದಾಮಿ ನ ಛೇದಯೇ।

ತಂ ಮಂ ಅಕಿಞ್ಚನಂ ಞತ್ವಾ, ಸಬ್ಬಪಾಪೇಹಿ ಆರತಂ॥

೨೮೬.

‘‘ವಾಮೇನ ಭಿಕ್ಖಮಾದಾಯ, ದಕ್ಖಿಣೇನ ಕಮಣ್ಡಲುಂ।

ಇಸಿ ಮೇ ಭತ್ತಂ ಪಾದಾಸಿ, ಸುಚಿಂ ಮಂಸೂಪಸೇಚನಂ॥

೨೮೭.

‘‘ಏತೇ ಹಿ ದಾತುಮರಹನ್ತಿ, ಸಮಮಾ ಸಪರಿಗ್ಗಹಾ।

ಪಚ್ಚನೀಕಮಹಂ ಮಞ್ಞೇ, ಯೋ ದಾತಾರಂ ನಿಮನ್ತಯೇ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ವಿವನನ್ತಿ ನಿರುದಕಾರಞ್ಞಸದಿಸಂ ಇಮಂ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಆಗತಂ। ಕೂಟಾಗಾರವರೂಪೇತನ್ತಿ ಕೂಟಾಗಾರವರೇನ ಉಪಗತಂ, ಏಕಂ ವರಕೂಟಾಗಾರವಾಸಿನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಹಾಸಯನಮುಪಾಸಿತನ್ತಿ ತತ್ಥೇವ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಿರಿಸಯನಂ ಉಪಾಸಿತಂ। ತಸ್ಸ ತೇತಿ ಏವರೂಪಂ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಹಂ ಪೇಮಮಕಾಸಿಂ, ತಸ್ಸ ತೇ ಪೇಮಕೇನ। ವಡ್ಢಮೋದನನ್ತಿ ಉತ್ತಮೋದನಂ। ವಿಚಿತನ್ತಿ ಅಪಗತಖಣ್ಡಕಾಳಕೇಹಿ ವಿಚಿತತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಕತಂ। ಅದಾಸಯೀತಿ ಅದಾಸಿ। ಅತ್ತಾನನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಅನಸಿತ್ವಾನಾತಿ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ। ಕೋಯಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಕೋ ಏಸ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಭಾವೋ। ನಮತ್ಥು ತೇತಿ ನಮೋ ತವ ಅತ್ಥು, ಯೋ ತ್ವಂ ಅತ್ತನಾ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ।

ಆಚರಿಯೋತಿ ಕುಟುಮ್ಬಿಕ ಏಸ ಮಯ್ಹಂ ಆಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪಕೋ ಆಚರಿಯೋ। ಬ್ಯಾವಟೋತಿ ಉಸ್ಸುಕೋ। ಆಮನ್ತನೀಯೋತಿ ಆಮನ್ತೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನಂ ಭತ್ತಂ ಗಹೇತುಂ ಅನುರೂಪೋ। ದಾತುಮರಹಾಮೀತಿ ‘‘ಅಹಂ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ದಾತುಂ ಅರಹಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇಸಿ। ಅಖೇತ್ತಞ್ಞೂಸೀತಿ ನಾಹಂ ದಾನಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ, ಮಯಿ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾನಂ ದಾನಸ್ಸ ಅಖೇತ್ತಂ ಜಾನಾಸಿ ಮಞ್ಞೇತಿ। ಅನುಸಾಸಾಮೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಂ ಪಹಾಯ ರಞ್ಞೋ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅನುಸಾಸಾಮಿ।

ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಅಗುಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಆರಞ್ಞಿಕಸ್ಸಾತಿ ಇಸಿನೋ ಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ। ಇಸಿನೋತಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಪರಿಯೇಸಕಸ್ಸ। ತಪಸ್ಸಿನೋತಿ ತಪನಿಸ್ಸಿತಸ್ಸ। ವುಡ್ಢಸ್ಸಾತಿ ಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ಗುಣವುಡ್ಢಸ್ಸ। ನಾವಕಙ್ಖಸೀತಿ ಸಯಂ ದುಲ್ಲಭಭೋಜನೋ ಹುತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಭೋಜನಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇಸಿ, ಕಿಂ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ನ ಕಙ್ಖಸಿ। ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಾತಿ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಕತರೇನ ಗುಣೇನ ತಯಾ ಸೇಟ್ಠತರೋ।

ಖಣನ್ತಾಲುಕಲಮ್ಬಾನೀತಿ ಖಣನ್ತೋ ಆಲೂನಿ ಚೇವ ತಾಲಕನ್ದಾನಿ ಚ। ಬಿಲಾಲಿತಕ್ಕಲಾನಿ ಚಾತಿ ಬಿಲಾಲಿಕನ್ದತಕ್ಕಲಕನ್ದಾನಿ ಚ। ಧುನಂ ಸಾಮಾಕನೀವಾರನ್ತಿ ಸಾಮಾಕಞ್ಚ ನೀವಾರಞ್ಚ ಧುನಿತ್ವಾ। ಸಙ್ಘಾರಿಯಂ ಪಸಾರಿಯನ್ತಿ ಏತೇ ಸಾಮಾಕನೀವಾರೇ ಧುನನ್ತೋ ಸಙ್ಘಾರೇತ್ವಾ ಪುನ ಸುಕ್ಖಾಪಿತೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಸುಪ್ಪೇನ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ತಣ್ಡುಲೇ ಆದಾಯ ಪಚಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾಮೀತಿ ವದತಿ। ಸಾಕನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಂ। ಮಂಸನ್ತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘವಿಘಾಸಾದಿಮಂಸಂ। ತಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾತಿ ತಾನಿ ಸಾಕಾದೀನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ। ಅಮಮಸ್ಸಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಮಮತ್ತರಹಿತಸ್ಸ। ಸಕಿಞ್ಚನೋತಿ ಸಪಲಿಬೋಧೋ। ಅನಾದಾನಸ್ಸಾತಿ ನಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ। ದಾತುಮರಹಾಮೀತಿ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಭೋಜನಂ ದಾತುಂ ಅರಹಾಮಿ।

ತುಣ್ಹೀಮಾಸೀನನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಂ। ಅಕಿಞ್ಚನನ್ತಿ ರಾಗಕಿಞ್ಚನಾದೀಹಿ ರಹಿತಂ। ಆರತನ್ತಿ ವಿರತಂ ಸಬ್ಬಪಾಪಾನಿ ಪಹಾಯ ಠಿತಂ। ಕಮಣ್ಡಲುನ್ತಿ ಕುಣ್ಡಿಕಂ। ಏತೇ ಹೀತಿ ಏತೇ ರಾಜಾದಯೋ ತಯೋ ಜನಾತಿ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ತೇ ನಿದ್ದಿಸನ್ತೋ ಏವಮಾಹ। ದಾತುಮರಹನ್ತೀತಿ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ದಾತುಂ ಅರಹನ್ತಿ। ಪಚ್ಚನೀಕನ್ತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಪದಂ। ದಾಯಕಸ್ಸ ಹಿ ನಿಮನ್ತನಂ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಅನೇಸನಾಸು ಅಞ್ಞತರಾಯ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪರಿಯೇಸನಾಯ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪನಸಙ್ಖಾತಾ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಪಟಿಪತ್ತಿ ನಾಮ ಹೋತಿ।

ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಅತ್ತಮನೋ ದ್ವೇ ಓಸಾನಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೮೮.

‘‘ಅತ್ಥಾಯ ವತ ಮೇ ಅಜ್ಜ, ಇಧಾಗಚ್ಛಿ ರಥೇಸಭೋ।

ಸೋಹಂ ಅಜ್ಜ ಪಜಾನಾಮಿ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥

೨೮೯.

‘‘ರಟ್ಠೇಸು ಗಿದ್ಧಾ ರಾಜಾನೋ, ಕಿಚ್ಚಾಕಿಚ್ಚೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।

ಇಸೀ ಮೂಲಫಲೇ ಗಿದ್ಧಾ, ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಾ ಚ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ॥

ತತ್ಥ ರಥೇಸಭೋತಿ ರಾಜಾನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಕಿಚ್ಚಾಕಿಚ್ಚೇಸೂತಿ ರಞ್ಞೋ ಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯೇಸು। ಭಿಕ್ಖವೋತಿ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖವೋ ಪನ ಸಬ್ಬಭವೇಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಾ।

ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ, ತಥಾ ತಾಪಸೋ। ರಾಜಾ ಪನ ಕತಿಪಾಹಂ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಮೇವ ಗತೋ।

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಯಥಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ಗಚ್ಛತಿ , ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಗತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಧಮ್ಮರತನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಕಾರಕೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಪುರೋಹಿತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಹಿಮವನ್ತತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

ಭಿಕ್ಖಾಪರಮ್ಪರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತೇರಸಮಾ।

ಜಾತಕುದ್ದಾನಂ –

ಕೇದಾರಂ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀ, ಉಕ್ಕುಸುದ್ದಾಲಭಿಸಕಂ।

ಸುರುಚಿ ಪಞ್ಚುಪೋಸಥಂ, ಮಹಾಮೋರಞ್ಚ ತಚ್ಛಕಂ॥

ಮಹಾವಾಣಿಜ ಸಾಧಿನಂ, ದಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಕಂ।

ಭಿಕ್ಖಾಪರಮ್ಪರಾಪಿ ಚ, ತೇರಸಾನಿ ಪಕಿಣ್ಣಕೇ॥

ಪಕಿಣ್ಣಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।