೧೮. ಪಣ್ಣಾಸನಿಪಾತೋ
[೫೨೬] ೧. ನಿಳಿನಿಕಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
ಉದ್ದಯ್ಹತೇ ಜನಪದೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾಪಲೋಭನಂ ಆರಬ್ಬ ಕಥೇಸಿ। ಕಥೇನ್ತೋ ಚ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ‘‘ಕೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಪಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಏಸಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಇದಾನೇವ ತವ ಅನತ್ಥಕಾರಿಕಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತ್ವಂ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಝಾನಾ ಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಉದಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಿಜಿತ್ವಾ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ಅಲಮ್ಬುಸಾಜಾತಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಏಕಾ ಮಿಗೀ ಗಬ್ಭಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ‘‘ಇಸಿಸಿಙ್ಗೋ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ಸೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಝಾನಸುಖೇನ ಕೀಳಿ, ಘೋರತಪೋ ಪರಮಧಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಅಹೋಸಿ। ತಸ್ಸ ಸೀಲತೇಜೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಕಮ್ಪಿ। ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಉಪಾಯೇನಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೀಣಿ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಸಕಲಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ವುಟ್ಠಿಂ ನಿವಾರೇಸಿ, ರಟ್ಠಂ ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ। ಸಸ್ಸೇ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜಮಾನೇ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಪೀಳಿತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಉಪಕ್ಕೋಸಿಂಸು। ಅಥ ನೇ ರಾಜಾ ವಾತಪಾನೇ ಠಿತೋ ‘‘ಕಿಂ ಏತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತೀಣಿ
ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಕ್ಕೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ತಸ್ಸ ಸಿರಿಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕೋಭಾಸಂ ಕತ್ವಾ ವೇಹಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ರಾಜಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೋಸಿ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ‘‘ಸಕ್ಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ। ‘‘ಕೇನತ್ಥೇನಾಗತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ವಸ್ಸತಿ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ
೧.
‘‘ಉದ್ದಯ್ಹತೇ ಜನಪದೋ, ರಟ್ಠಞ್ಚಾಪಿ ವಿನಸ್ಸತಿ।
ಏಹಿ ನಿಳಿನಿಕೇ ಗಚ್ಛ, ತಂ ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾನಯಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ತಂ ಮೇತಿ ತಂ ಮಮ ಅನತ್ಥಕಾರಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅತ್ತನೋ ವಸಂ ಆನೇಹಿ, ಕಿಲೇಸರತಿವಸೇನಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಭಿನ್ದಾಹೀತಿ।
ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –
೨.
‘‘ನಾಹಂ ದುಕ್ಖಕ್ಖಮಾ ರಾಜ, ನಾಹಂ ಅದ್ಧಾನಕೋವಿದಾ।
ಕಥಂ ಅಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ವನಂ ಕುಞ್ಜರಸೇವಿತ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಕ್ಖಮಾತಿ ಅಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಖಮಾ ನ ಹೋಮಿ, ಅದ್ಧಾನಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಸಾಹಂ ಕಥಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ।
ತತೋ ರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ –
೩.
‘‘ಫೀತಂ ಜನಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಹತ್ಥಿನಾ ಚ ರಥೇನ ಚ।
ದಾರುಸಙ್ಘಾಟಯಾನೇನ, ಏವಂ ಗಚ್ಛ ನಿಳಿನಿಕೇ॥
೪.
‘‘ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥೇ
ತವೇವ ವಣ್ಣರೂಪೇನ, ವಸಂ ತಮಾನಯಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ದಾರುಸಙ್ಘಾಟಯಾನೇನಾತಿ, ಅಮ್ಮ, ನಿಳಿನಿಕೇ ನ ತ್ವಂ ಪದಸಾ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ, ಫೀತಂ ಪನ ಸುಭಿಕ್ಖಂ ಖೇಮಂ ಅತ್ತನೋ ಜನಪದಂ ಹತ್ಥಿವಾಹನೇಹಿ ಚ ರಥವಾಹನೇಹಿ ಚ ವಣ್ಣರೂಪೇನಾತಿ ಏವಂ ಅಕಿಲಮಮಾನಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತವ ವಣ್ಣೇನ ಚೇವ ರೂಪಸಮ್ಪದಾಯ ಚ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅತ್ತನೋ ವಸಂ ಆನಯಿಸ್ಸಸೀತಿ।
ಏವಂ ಸೋ ಧೀತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಅಕಥೇತಬ್ಬಮ್ಪಿ ರಟ್ಠಪರಿಪಾಲನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಥೇಸಿ। ಸಾಪಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ। ಅಥಸ್ಸಾ ಸಬ್ಬಂ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ದತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ। ಅಮಚ್ಚಾ ತಂ ಆದಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ನಿವಾಸಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜಧೀತರಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ವನಚರಕೇನ ದೇಸಿತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಪದಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪುತ್ತಂ ಅಸ್ಸಮಪದೇ ನಿವಾಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ। ವನಚರಕೋ ಸಯಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪನ ದಸ್ಸನಟ್ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ನಿಳಿನಿಕಾಯ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
೫.
‘‘ಕದಲೀಧಜಪಞ್ಞಾಣೋ, ಆಭುಜೀಪರಿವಾರಿತೋ।
ಏಸೋ ಪದಿಸ್ಸತಿ ರಮ್ಮೋ, ಇಸಿಸಿಙ್ಗಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೋ॥
೬.
‘‘ಏಸೋ ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾತೋ, ಏಸೋ ಧೂಮೋ ಪದಿಸ್ಸತಿ।
ಮಞ್ಞೇ ನೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಹಾಪೇತಿ, ಇಸಿಸಿಙ್ಗೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಕದಲೀಸಙ್ಖಾತಾ ಧಜಾ ಪಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕದಲೀಧಜಪಞ್ಞಾಣೋ। ಆಭುಜೀಪರಿವಾರಿತೋತಿ ಭುಜಪತ್ತವನಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ। ಸಙ್ಖಾತೋತಿ ಏಸೋ ಅಗ್ಗಿ ಅಸ್ಸ ಇಸಿಸಿಙ್ಗಸ್ಸ ಝಾನೇನ ಸಙ್ಖಾತೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖಗತೋ ಜಲತಿ। ಮಞ್ಞೇ ನೋ ಅಗ್ಗಿನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ನೋ ಹಾಪೇತಿ ಜುಹತಿ ಪರಿಚರತೀತಿ ಮಞ್ಞಾಮಿ।
ಅಮಚ್ಚಾಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠವೇಲಾಯ ಅಸ್ಸಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಆರಕ್ಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ರಾಜಧೀತರಂ ಇಸಿವೇಸಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ
೭.
‘‘ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನ ಆಯನ್ತಿಂ, ಆಮುತ್ತಮಣಿಕುಣ್ಡಲಂ।
ಇಸಿಸಿಙ್ಗೋ ಪಾವಿಸಿ ಭೀತೋ, ಅಸ್ಸಮಂ ಪಣ್ಣಛಾದನಂ॥
೮.
‘‘ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಚ ಸಾ ದ್ವಾರೇ, ಗೇಣ್ಡುಕೇನಸ್ಸ ಕೀಳತಿ।
ವಿದಂಸಯನ್ತೀ ಅಙ್ಗಾನಿ, ಗುಯ್ಹಂ ಪಕಾಸಿತಾನಿ ಚ॥
೯.
‘‘ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನ ಕೀಳನ್ತಿಂ, ಪಣ್ಣಸಾಲಗತೋ ಜಟೀ।
ಅಸ್ಸಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾನ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಗೇಣ್ಡುಕೇನಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಇಸಿಸಿಙ್ಗಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮದ್ವಾರೇ ಗೇಣ್ಡುಕೇನ ಕೀಳತಿ। ವಿದಂಸಯನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ। ಗುಯ್ಹಂ ಪಕಾಸಿತಾನಿ ಚಾತಿ ಗುಯ್ಹಞ್ಚ ರಹಸ್ಸಙ್ಗಂ ಪಕಾಸಿತಾನಿ ಚ ಪಾಕಟಾನಿ ಮುಖಹತ್ಥಾದೀನಿ। ಅಬ್ರವೀತಿ ಸೋ ಕಿರ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಠತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಯಂ ಯಕ್ಖೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಂ ಮುರುಮುರಾಪೇತ್ವಾ ಖಾದೇಯ್ಯ, ನಾಯಂ ಯಕ್ಖೋ, ತಾಪಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಸ್ಸಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –
೧೦.
‘‘ಅಮ್ಭೋ ಕೋ ನಾಮ ಸೋ ರುಕ್ಖೋ, ಯಸ್ಸ ತೇವಂಗತಂ ಫಲಂ।
ದೂರೇಪಿ ಖಿತ್ತಂ ಪಚ್ಚೇತಿ, ನ ತಂ ಓಹಾಯ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ತೇವಂಗತಂ ಫಲನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ತವ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಏವಂಗತಿಕಂ ಮನೋರಮಂ ಫಲಂ। ಕೋ ನಾಮ ಸೋ ರುಕ್ಖೋತಿ ಚಿತ್ರಗೇಣ್ಡುಕಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ರುಕ್ಖಫಲೇನ ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏವಂ ಪುಚ್ಛತಿ।
ಅಥಸ್ಸ ಸಾ ರುಕ್ಖಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೀ ಗಾಥಮಾಹ –
೧೧.
‘‘ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಮಮ ಬ್ರಹ್ಮೇ, ಸಮೀಪೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇ।
ಬಹವೋ ತಾದಿಸಾ ರುಕ್ಖಾ, ಯಸ್ಸ ತೇವಂಗತಂ ಫಲಂ।
ದೂರೇಪಿ ಖಿತ್ತಂ ಪಚ್ಚೇತಿ, ನ ಮಂ ಓಹಾಯ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಸಮೀಪೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇತಿ ಗನ್ಧಮಾದನಪಬ್ಬತೇ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ। ಯಸ್ಸ ತೇವಂಗತನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಏವಂಗತಂ, ತ-ಕಾರೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿಕರೋತಿ।
ಇತಿ
೧೨.
‘‘ಏತೂ ಭವಂ ಅಸ್ಸಮಿಮಂ ಅದೇತು, ಪಜ್ಜಞ್ಚ ಭಕ್ಖಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಛ ದಮ್ಮಿ।
ಇದಮಾಸನಂ ಅತ್ರ ಭವಂ ನಿಸೀದತು, ಇತೋ ಭವಂ ಮೂಲಫಲಾನಿ ಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಅಸ್ಸಮಿಮನ್ತಿ ಅಸ್ಸಮಂ ಇಮಂ ಭವಂ ಪವಿಸತು। ಅದೇತೂತಿ ಯಥಾಸನ್ನಿಹಿತಂ ಆಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತು। ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾದಬ್ಭಞ್ಜನಂ। ಭಕ್ಖನ್ತಿ ಮಧುರಫಲಾಫಲಂ। ಪಟಿಚ್ಛಾತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹ। ಇದಮಾಸನನ್ತಿ ಪವಿಟ್ಠಕಾಲೇ ಏವಮಾಹ।
ತಸ್ಸಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಟ್ಠತ್ಥರಣೇ ನಿಸೀದನ್ತಿಯಾ ಸುವಣ್ಣಚೀರಕೇ ದ್ವಿಧಾ ಗತೇ ಸರೀರಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅಹೋಸಿ। ತಾಪಸೋ ಮಾತುಗಾಮಸರೀರಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬತ್ತಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ವಣ್ಣೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಏವಮಾಹ –
೧೩.
‘‘ಕಿಂ ತೇ ಇದಂ ಊರೂನಮನ್ತರಸ್ಮಿಂ, ಸುಪಿಚ್ಛಿತಂ ಕಣ್ಹರಿವಪ್ಪಕಾಸತಿ।
ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಏತಮತ್ಥಂ, ಕೋಸೇ ನು ತೇ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ಪವಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಸುಪಿಚ್ಛಿತನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಊರೂನಂ ಸಮಾಗಮಕಾಲೇ ಸುಫುಸಿತಂ ಸಿಪ್ಪಿಪುಟಮುಖಸಣ್ಠಾನಂ। ಸುಭಲಕ್ಖಣೇನ ಹಿ ಅಸಮನ್ನಾಗತಾಯ ತಂ ಠಾನಂ ಆವಾಟಧಾತುಕಂ ಹೋತಿ, ಸಮನ್ನಾಗತಾಯ ಅಬ್ಭುನ್ನತಂ ಸಿಪ್ಪಿಪುಟಮುಖಸಣ್ಠಾನಂ। ಕಣ್ಹರಿವಪ್ಪಕಾಸತೀತಿ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಕಾಳಕಂ ವಿಯ ಖಾಯತಿ। ಕೋಸೇ ನು ತೇ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ಪವಿಟ್ಠನ್ತಿ ತವ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ಲಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಕಿಂ ನು ತಂ ತವ ಸರೀರಸಙ್ಖಾತೇ ಕೋಸೇ ಪವಿಟ್ಠನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ।
ಅಥ ನಂ ಸಾ ವಞ್ಚಯನ್ತೀ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –
೧೪.
‘‘ಅಹಂ ವನೇ ಮೂಲಫಲೇಸನಂ ಚರಂ, ಆಸಾದಯಿಂ ಅಚ್ಛಂ ಸುಘೋರರೂಪಂ।
ಸೋ
೧೫.
‘‘ಸ್ವಾಯಂ
ಪಹೋ ಭವಂ ಕಣ್ಡುಮಿಮಂ ವಿನೇತುಂ, ಕುರುತಂ ಭವಂ ಯಾಚಿತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ಥ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಆಸಾದಯಿನ್ತಿ ಘಟ್ಟೇಸಿಂ, ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಲೇಡ್ಡುನಾ ಪಹರಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪತಿತ್ವಾತಿ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ। ಸಹಸಾಜ್ಝಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಮಮಂ ಸಹಸಾ ಅಜ್ಝಪ್ಪತ್ತೋ ಸಮ್ಪತ್ತೋ। ಪನುಜ್ಜಾತಿ ಅಥ ಮಂ ಪೋತೇತ್ವಾ। ಅಬ್ಬಹೀತಿ ಮುಖೇನ ಮಮ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಣೋ ಜಾತೋ। ಸ್ವಾಯನ್ತಿ ಸೋ ಅಯಂ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಯ್ಹಂ ವಣೋ ಖಜ್ಜತಿ ಚೇವ ಕಣ್ಡುವಞ್ಚ ಕರೋತಿ, ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸಾಹಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಸುಖಂ ನ ಲಭಾಮಿ। ಪಹೋತಿ ಪಹು ಸಮತ್ಥೋ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ಥನ್ತಿ ಭವಂ ಮಯಾ ಯಾಚಿತೋ ಇಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಕರೋತು, ಇದಂ ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ಹರಾಹೀತಿ ವದತಿ।
ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಮುಸಾವಾದಂ ‘‘ಸಭಾವೋ’’ತಿ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತೇ ಏವಂ ಸುಖಂ ಹೋತಿ, ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಪದೇಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಅನನ್ತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –
೧೬.
‘‘ಗಮ್ಭೀರರೂಪೋ ತೇ ವಣೋ ಸಲೋಹಿತೋ, ಅಪೂತಿಕೋ ವಣಗನ್ಧೋ ಮಹಾ ಚ।
ಕರೋಮಿ ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಸಾಯಯೋಗಂ, ಯಥಾ ಭವಂ ಪರಮಸುಖೀ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಸಲೋಹಿತೋತಿ ರತ್ತೋಭಾಸೋ। ಅಪೂತಿಕೋತಿ ಪೂತಿಮಂಸರಹಿತೋ। ವಣಗನ್ಧೋತಿ ಥೋಕಂ ದುಗ್ಗನ್ಧೋ। ಕಸಾಯಯೋಗನ್ತಿ ಅಹಂ ಕೇಚಿ ರುಕ್ಖಕಸಾಯೇ ಗಹೇತ್ವಾ ತವ ಏಕಂ ಕಸಾಯಯೋಗಂ ಕರೋಮೀತಿ।
ತತೋ ನಿಳಿನಿಕಾ ಗಾಥಮಾಹ
೧೭.
‘‘ನ ಮನ್ತಯೋಗಾ ನ ಕಸಾಯಯೋಗಾ, ನ ಓಸಧಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಕಮನ್ತಿ।
ಯಂ ತೇ ಮುದು ತೇನ ವಿನೇಹಿ ಕಣ್ಡುಂ, ಯಥಾ ಅಹಂ ಪರಮಸುಖೀ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಕಮನ್ತೀತಿ, ಭೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಮ ವಣೇ ನೇವ ಮನ್ತಯೋಗಾ, ನ ಕಸಾಯಯೋಗಾ, ನ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀನಿ ಓಸಧಾನಿ ಕಮನ್ತಿ, ಅನೇಕವಾರಂ ಕತೇಹಿಪಿ ತೇಹಿ ಏತಸ್ಸ ಫಾಸುಕಭಾವೋ ನ ಭೂತಪುಬ್ಬೋ। ಯಂ ಪನ ತೇ ಏತಂ ಮುದು ಅಙ್ಗಜಾತಂ, ತೇನ ಘಟ್ಟಿಯಮಾನಸ್ಸೇವ ತಸ್ಸ ಕಣ್ಡು ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇನ ವಿನೇಹಿ ಕಣ್ಡುನ್ತಿ।
ಸೋ
೧೮.
‘‘ಇತೋ ನು ಭೋತೋ ಕತಮೇನ ಅಸ್ಸಮೋ, ಕಚ್ಚಿ ಭವಂ ಅಭಿರಮಸಿ ಅರಞ್ಞೇ।
ಕಚ್ಚಿ ನು ತೇ ಮೂಲಫಲಂ ಪಹೂತಂ, ಕಚ್ಚಿ ಭವನ್ತಂ ನ ವಿಹಿಂಸನ್ತಿ ವಾಳಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಕತಮೇನಾತಿ ಇತೋ ಕತಮೇನ ದಿಸಾಭಾಗೇನ ಭೋತೋ ಅಸ್ಸಮೋ। ಭವನ್ತಿ ಆಲಪನಮೇತಂ।
ತತೋ ನಿಳಿನಿಕಾ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ –
೧೯.
‘‘ಇತೋ ಉಜುಂ ಉತ್ತರಾಯಂ ದಿಸಾಯಂ, ಖೇಮಾ ನದೀ ಹಿಮವತಾ ಪಭಾವೀ।
ತಸ್ಸಾ ತೀರೇ ಅಸ್ಸಮೋ ಮಯ್ಹ ರಮ್ಮೋ, ಅಹೋ ಭವಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಸ್ಸೇ॥
೨೦.
‘‘ಅಮ್ಬಾ ಚ ಸಾಲಾ ತಿಲಕಾ ಚ ಜಮ್ಬುಯೋ, ಉದ್ದಾಲಕಾ ಪಾಟಲಿಯೋ ಚ ಫುಲ್ಲಾ।
ಸಮನ್ತತೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಾಭಿಗೀತಂ, ಅಹೋ ಭವಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಸ್ಸೇ॥
೨೧.
‘‘ತಾಲಾ
ತಂ
೨೨.
‘‘ಫಲಾ ಚ ಮೂಲಾ ಚ ಪಹೂತಮೇತ್ಥ, ವಣ್ಣೇನ ಗನ್ಧೇನ ರಸೇನುಪೇತಾ।
ಆಯನ್ತಿ ಚ ಲುದ್ದಕಾ ತಂ ಪದೇಸಂ, ಮಾ ಮೇ ತತೋ ಮೂಲಫಲಂ ಅಹಾಸು’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಉತ್ತರಾಯನ್ತಿ ಉತ್ತರಾಯ। ಖೇಮಾತಿ ಏವಂನಾಮಿಕಾ ನದೀ। ಹಿಮವತಾ ಪಭಾವೀತಿ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಪವತ್ತತಿ। ಅಹೋತಿ ಪತ್ಥನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ। ಉದ್ದಾಲಕಾತಿ ವಾತಘಾತಕಾ। ಕಿಮ್ಪುರಿಸಾಭಿಗೀತನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಮಧುರಸದ್ದೇನ ಗಾಯನ್ತೇಹಿ ಕಿಮ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಅಭಿಗೀತಂ। ತಾಲಾ ಚ ಮೂಲಾ ಚ ಫಲಾ ಚ ಮೇತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ ಪಾಸಾದಿಕಾ ತಾಲರುಕ್ಖಾ ಚ ತೇಸಞ್ಞೇವ ವಣ್ಣಗನ್ಧಾದಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಕನ್ದಸಙ್ಖಾತಾ ಪಹೂತಮೇತ್ಥಾತಿ ನಾನಾರುಕ್ಖಫಲಾ ಚ ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿಮೂಲಾ ಚ ಪಹೂತಾ ಏತ್ಥ। ಮಾ ಮೇ ತತೋತಿ ತಂ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಲುದ್ದಕಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಯಾ ಚೇತ್ಥ ಆಹರಿತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಬಹು ಮಧುರಸಮೂಲಫಲಾಫಲಂ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಮಯಿ ಚಿರಾಯನ್ತೇ ಮೂಲಫಲಾಫಲಂ ಹರೇಯ್ಯುಂ। ತೇ ತತೋ ಮಮ ಮೂಲಫಲಾಫಲಂ ಮಾ ಹರಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇಪಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗನ್ತುಕಾಮೋ, ಏಹಿ, ನೋ ಚೇ, ಅಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಹ।
ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಪಸೋ ಯಾವ ಪಿತು ಆಗಮನಾ ಅಧಿವಾಸಾಪೇತುಂ ಗಾಥಮಾಹ –
೨೩.
‘‘ಪಿತಾ ಮಮಂ ಮೂಲಫಲೇಸನಂ ಗತೋ, ಇದಾನಿ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸಾಯಕಾಲೇ।
ಉಭೋವ ಗಚ್ಛಾಮಸೇ ಅಸ್ಸಮಂ ತಂ, ಯಾವ ಪಿತಾ ಮೂಲಫಲತೋ ಏತೂ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಉಭೋವ ಗಚ್ಛಾಮಸೇತಿ ಮಮ ಪಿತು ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಉಭೋವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ।
ತತೋ
೨೪.
‘‘ಅಞ್ಞೇ
ತೇಯೇವ ಪುಚ್ಛೇಸಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ ತಂ, ತೇ ತಂ ನಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಮಂ ಸಕಾಸೇ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ರಾಜೀಸಯೋತಿ, ಸಮ್ಮ, ಮಯಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಚಿರಾಯಿತುಂ, ಅಞ್ಞೇ ಪನ ಸಾಧುಸಭಾವಾ ರಾಜಿಸಯೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಸಯೋ ಚ ಅನುಮಗ್ಗೇ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಮಗ್ಗಪಸ್ಸೇ ವಸನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ತೇ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ, ತೇ ತಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ನಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ।
ಏವಂ ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಪಲಾಯನೂಪಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಮೇವ ‘‘ತ್ವಂ ನಿವತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಗಮನಮಗ್ಗೇನೇವ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತೇ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ಸಕ್ಕೋಪಿ ತಂ ದಿವಸಮೇವ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಕಲರಟ್ಠೇ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿ, ತತೋ ಸುಭಿಕ್ಖಂ ಜನಪದಂ ಅಹೋಸಿ। ಇಸಿಸಿಙ್ಗತಾಪಸಸ್ಸಪಿ ತಾಯ ಪಕ್ಕನ್ತಮತ್ತಾಯ ಏವ ಕಾಯೇ ಡಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ। ಸೋ ಕಮ್ಪನ್ತೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಾಕಚೀರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ
೨೫.
‘‘ನ ತೇ ಕಟ್ಠಾನಿ ಭಿನ್ನಾನಿ, ನ ತೇ ಉದಕಮಾಭತಂ।
ಅಗ್ಗೀಪಿ ತೇ ನ ಹಾಪಿತೋ, ಕಿಂ ನು ಮನ್ದೋವ ಝಾಯಸಿ॥
೨೬.
‘‘ಭಿನ್ನಾನಿ ಕಟ್ಠಾನಿ ಹುತೋ ಚ ಅಗ್ಗಿ, ತಪನೀಪಿ ತೇ ಸಮಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ।
ಪೀಠಞ್ಚ ಮಯ್ಹಂ ಉದಕಞ್ಚ ಹೋತಿ, ರಮಸಿ ತುವಂ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ ಪುರತ್ಥಾ॥
೨೭.
‘‘ಅಭಿನ್ನಕಟ್ಠೋಸಿ
ನ ಮೇ ತುವಂ ಆಲಪಸೀ ಮಮಜ್ಜ, ನಟ್ಠಂ ನು ಕಿಂ ಚೇತಸಿಕಞ್ಚ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಭಿನ್ನಾನೀತಿ ಅರಞ್ಞತೋ ಉದ್ಧಟಾನಿ। ನ ಹಾಪಿತೋತಿ ನ ಜಲಿತೋ। ಭಿನ್ನಾನೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ತಯಾ ಮಮಾಗಮನವೇಲಾಯ ಕಟ್ಠಾನಿ ಉದ್ಧಟಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ। ಹುತೋ ಚ ಅಗ್ಗೀತಿ ಅಗ್ಗಿ ಚ ಹುತೋ ಹೋತಿ। ತಪನೀತಿ ವಿಸಿಬ್ಬನಅಗ್ಗಿಸಙ್ಖಾತಾ ತಪನೀಪಿ ತೇ ಸಮಿತಾವ ಸಯಮೇವ ಸಂವಿದಹಿತಾವ ಹೋತಿ। ಪೀಠನ್ತಿ ಮಮ ಆಸನತ್ಥಾಯ ಪೀಠಞ್ಚ ಪಞ್ಞತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ। ಉದಕಞ್ಚಾತಿ ಪಾದಧೋವನಉದಕಮ್ಪಿ ಉಪಟ್ಠಾಪಿತಮೇವ ಹೋತಿ। ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋತಿ ತುವಮ್ಪಿ ಇತೋ ಪುರತ್ಥಾ ಸೇಟ್ಠಭೂತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಸ್ಸಮೇ ಅಭಿರಮಸಿ। ಅಭಿನ್ನಕಟ್ಠೋಸೀತಿ ಸೋ ದಾನಿ ಅಜ್ಜ ಅನುದ್ಧಟಕಟ್ಠೋಸಿ। ಅಸಿದ್ಧಭೋಜನೋತಿ ನ ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕನ್ದಮೂಲಂ ವಾ ಪಣ್ಣಂ ವಾ ಸೇದಿತಂ। ಮಮಜ್ಜಾತಿ, ಮಮ ಪುತ್ತ, ಅಜ್ಜ ನ ಮೇ ತ್ವಂ ಆಲಪಸಿ। ನಟ್ಠಂ ನು ಕಿನ್ತಿ ಕಿಂ ನು ತೇ ನಟ್ಠಂ ವಾ, ಕಿಂ ಚೇತಸಿಕಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ನಿಪನ್ನಕಾರಣನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ।
ಸೋ ಪಿತು ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಆಹ –
೨೮.
‘‘ಇಧಾಗಮಾ ಜಟಿಲೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ, ಸುದಸ್ಸನೇಯ್ಯೋ ಸುತನೂ ವಿನೇತಿ।
ನೇವಾತಿದೀಘೋ ನ ಪನಾತಿರಸ್ಸೋ, ಸುಕಣ್ಹಕಣ್ಹಚ್ಛದನೇಹಿ ಭೋತೋ॥
೨೯.
‘‘ಅಮಸ್ಸುಜಾತೋ ಅಪುರಾಣವಣ್ಣೀ, ಆಧಾರರೂಪಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಕಣ್ಠೇ।
ದ್ವೇ ಯಮಾ ಗಣ್ಡಾ ಉರೇ ಸುಜಾತಾ, ಸುವಣ್ಣತಿನ್ದುಕನಿಭಾ ಪಭಸ್ಸರಾ॥
೩೦.
‘‘ಮುಖಞ್ಚ
ತೇ ಜೋತರೇ ಚರತೋ ಮಾಣವಸ್ಸ, ಸುತ್ತಞ್ಚ ಯಂ ಸಂಯಮನಂ ಜಟಾನಂ॥
೩೧.
‘‘ಅಞ್ಞಾ
ತಾ ಪಿಂಸರೇ ಚರತೋ ಮಾಣವಸ್ಸ, ತಿರಿಟಿಸಙ್ಘಾರಿವ ಪಾವುಸಮ್ಹಿ॥
೩೨.
‘‘ನ ಮಿಖಲಂ ಮುಞ್ಜಮಯಂ ಧಾರೇತಿ, ನ ಸನ್ಥರೇ ನೋ ಪನ ಪಬ್ಬಜಸ್ಸ।
ತಾ
೩೩.
‘‘ಅಖೀಲಕಾನಿ ಚ ಅವಣ್ಟಕಾನಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ನಭ್ಯಾ ಕಟಿಸಮೋಹಿತಾನಿ।
ಅಘಟ್ಟಿತಾ ನಿಚ್ಚಕೀಳಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಹಂ ತಾತ ಕಿಂರುಕ್ಖಫಲಾನಿ ತಾನಿ॥
೩೪.
‘‘ಜಟಾ ಚ ತಸ್ಸ ಭುಸದಸ್ಸನೇಯ್ಯಾ, ಪರೋಸತಂ ವೇಲ್ಲಿತಗ್ಗಾ ಸುಗನ್ಧಾ।
ದ್ವೇಧಾ ಸಿರೋ ಸಾಧು ವಿಭತ್ತರೂಪೋ, ಅಹೋ ನು ಖೋ ಮಯ್ಹ ತಥಾ ಜಟಾಸ್ಸು॥
೩೫.
‘‘ಯದಾ ಚ ಸೋ ಪಕಿರತಿ ತಾ ಜಟಾಯೋ, ವಣ್ಣೇನ ಗನ್ಧೇನ ಉಪೇತರೂಪಾ।
ನೀಲುಪ್ಪಲಂ ವಾತಸಮೇರಿತಂವ, ತಥೇವ ಸಂವಾತಿ ಪನಸ್ಸಮೋ ಅಯಂ॥
೩೬.
‘‘ಪಙ್ಕೋ ಚ ತಸ್ಸ ಭುಸದಸ್ಸನೇಯ್ಯೋ, ನೇತಾದಿಸೋ ಯಾದಿಸೋ ಮಯ್ಹಂ ಕಾಯೇ।
ಸೋ ವಾಯತಿ ಏರಿತೋ ಮಾಲುತೇನ, ವನಂ ಯಥಾ ಅಗ್ಗಗಿಮ್ಹೇ ಸುಫುಲ್ಲಂ॥
೩೭.
‘‘ನಿಹನ್ತಿ ಸೋ ರುಕ್ಖಫಲಂ ಪಥಬ್ಯಾ, ಸುಚಿತ್ತರೂಪಂ ರುಚಿರಂ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ।
ಖಿತ್ತಞ್ಚ ತಸ್ಸ ಪುನರೇಹಿ ಹತ್ಥಂ, ಹಂ ತಾತ ಕಿಂರುಕ್ಖಫಲಂ ನು ಖೋ ತಂ॥
೩೮.
‘‘ದನ್ತಾ
ಮನೋ ಪಸಾದೇನ್ತಿ ವಿವರಿಯಮಾನಾ, ನ ಹಿ ನೂನ ಸೋ ಸಾಕಮಖಾದಿ ತೇಹಿ॥
೩೯.
‘‘ಅಕಕ್ಕಸಂ ಅಗ್ಗಳಿತಂ ಮುಹುಂ ಮುದುಂ, ಉಜುಂ ಅನುದ್ಧತಂ ಅಚಪಲಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ।
ರುದಂ
೪೦.
‘‘ಬಿನ್ದುಸ್ಸರೋ
ಇಚ್ಛಾಮಿ ಭೋ ತಂ ಪುನದೇವ ದಟ್ಠುಂ, ಮಿತ್ತೋ ಹಿ ಮೇ ಮಾಣವೋಹು ಪುರತ್ಥಾ॥
೪೧.
‘‘ಸುಸನ್ಧಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಮಟ್ಠಿಮಂ ವಣಂ, ಪುಥೂ ಸುಜಾತಂ ಖರಪತ್ತಸನ್ನಿಭಂ।
ತೇನೇವ ಮಂ ಉತ್ತರಿಯಾನ ಮಾಣವೋ, ವಿವರಿತಂ ಊರುಂ ಜಘನೇನ ಪಿಳಯಿ॥
೪೨.
‘‘ತಪನ್ತಿ ಆಭನ್ತಿ ವಿರೋಚರೇ ಚ, ಸತೇರತಾ ವಿಜ್ಜುರಿವನ್ತಲಿಕ್ಖೇ।
ಬಾಹಾ ಮುದೂ ಅಞ್ಜನಲೋಮಸಾದಿಸಾ, ವಿಚಿತ್ರವಟ್ಟಙ್ಗುಲಿಕಾಸ್ಸ ಸೋಭರೇ॥
೪೩.
‘‘ಅಕಕ್ಕಸಙ್ಗೋ ನ ಚ ದೀಘಲೋಮೋ, ನಖಾಸ್ಸ ದೀಘಾ ಅಪಿ ಲೋಹಿತಗ್ಗಾ।
ಮುದೂಹಿ ಬಾಹಾಹಿ ಪಲಿಸ್ಸಜನ್ತೋ, ಕಲ್ಯಾಣರೂಪೋ ರಮಯಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ॥
೪೪.
‘‘ದುಮಸ್ಸ ತೂಲೂಪನಿಭಾ ಪಭಸ್ಸರಾ, ಸುವಣ್ಣಕಮ್ಬುತಲವಟ್ಟಸುಚ್ಛವಿ।
ಹತ್ಥಾ ಮುದೂ ತೇಹಿ ಮಂ ಸಮ್ಫುಸಿತ್ವಾ, ಇತೋ ಗತೋ ತೇನ ಮಂ ದಹನ್ತಿ ತಾತ॥
೪೫.
‘‘ನ
ನ ನೂನ ಸೋ ಹನ್ತಿ ದುಮೇ ಕುಠಾರಿಯಾ, ನ ಹಿಸ್ಸ ಹತ್ಥೇಸು ಖಿಲಾನಿ ಅತ್ಥಿ॥
೪೬.
‘‘ಅಚ್ಛೋ ಚ ಖೋ ತಸ್ಸ ವಣಂ ಅಕಾಸಿ, ಸೋ ಮಂಬ್ರವಿ ‘ಸುಖಿತಂ ಮಂ ಕರೋಹಿ’।
ತಾಹಂ
೪೭.
‘‘ಅಯಞ್ಚ ತೇ ಮಾಲುವಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾ, ವಿಕಿಣ್ಣರೂಪಾವ ಮಯಾ ಚ ತೇನ ಚ।
ಕಿಲನ್ತರೂಪಾ ಉದಕೇ ರಮಿತ್ವಾ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಣ್ಣಕುಟಿಂ ವಜಾಮ॥
೪೮.
‘‘ನ ಮಜ್ಜ ಮನ್ತಾ ಪಟಿಭನ್ತಿ ತಾತ, ನ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ನಪಿ ಯಞ್ಞತನ್ತಂ।
ನ ಚಾಪಿ ತೇ ಮೂಲಫಲಾನಿ ಭುಞ್ಜೇ, ಯಾವ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ॥
೪೯.
‘‘ಅದ್ಧಾ ಪಜಾನಾಸಿ ತುವಮ್ಪಿ ತಾತ, ಯಸ್ಸಂ ದಿಸಂ ವಸತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ।
ತಂ ಮಂ ದಿಸಂ ಪಾಪಯ ತಾತ ಖಿಪ್ಪಂ, ಮಾ ತೇ ಅಹಂ ಅಮರಿಮಸ್ಸಮಮ್ಹಿ॥
೫೦.
‘‘ವಿಚಿತ್ರಫುಲ್ಲಞ್ಹಿ
ತಂ ಮಂ ವನಂ ಪಾಪಯ ತಾತ ಖಿಪ್ಪಂ, ಪುರಾ ತೇ ಪಾಣಂ ವಿಜಹಾಮಿ ಅಸ್ಸಮೇ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಇಧಾಗಮಾತಿ, ತಾತ, ಇಮಂ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಆಗತೋ। ಸುದಸ್ಸನೇಯ್ಯೋತಿ ಸುಟ್ಠು ದಸ್ಸನೇಯ್ಯೋ। ಸುತನೂತಿ ಸುಟ್ಠು ತನುಕೋ ನಾತಿಕಿಸೋ ನಾತಿಥೂಲೋ ವಿನೇತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಪ್ಪಭಾಯ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಏಕೋಭಾಸಂ ವಿಯ ವಿನೇತಿ ಪೂರೇತಿ। ಸುಕಣ್ಹಕಣ್ಹಚ್ಛದನೇಹಿ ಭೋತೋತಿ, ತಾತ, ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸುಕಣ್ಹೇಹಿ ಕಣ್ಹಚ್ಛದನೇಹಿ ಭಮರವಣ್ಣೇಹಿ ಕೇಸೇಹಿ ಸುಕಣ್ಹಸೀಸಂ ಸುಮಜ್ಜಿತಮಣಿಮಯಂ ವಿಯ ಖಾಯತಿ। ಅಮಸ್ಸೂಜಾತೋತಿ ನ ತಾವಸ್ಸ ಮಸ್ಸು ಜಾಯತಿ, ತರುಣೋಯೇವ। ಅಪುರಾಣವಣ್ಣೀತಿ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತೋ। ಆಧಾರರೂಪಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಕಣ್ಠೇತಿ ಕಣ್ಠೇ ಚ ಪನಸ್ಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಟ್ಠಪನಂ ಪತ್ತಾಧಾರಸದಿಸಂ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಮುತ್ತಾಹಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ಗಣ್ಡಾತಿ ಥನೇ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಉರೇ ಸುಜಾತಾತಿ ಉರಮ್ಹಿ ಸುಜಾತಾ। ‘‘ಉರತೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ। ಪಭಸ್ಸರಾತಿ ಪಭಾಸಮ್ಪನ್ನಾ। ‘‘ಪಭಾಸರೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಓಭಾಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಭುಸದಸ್ಸನೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತಿವಿಯ ದಸ್ಸನೀಯಂ। ಕುಞ್ಚಿತಗ್ಗಾತಿ ಸೀಹಕುಣ್ಡಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ಸುತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಯಂ ತಸ್ಸ ಜಟಾಬನ್ಧನಸುತ್ತಂ, ತಮ್ಪಿ ಜೋತತಿ ಪಭಂ ಮುಞ್ಚತಿ। ‘‘ಸಂಯಮಾನಿ ಚತಸ್ಸೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮಣಿಸುವಣ್ಣಪವಾಳರಜತಮಯಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪಿಳನ್ಧನಾನಿ ದಸ್ಸೇತಿ ತಾ ಪಿಂಸರೇತಿ ತಾನಿ ಪಿಳನ್ಧನಾನಿ ಪಾವುಸಮ್ಹಿ ಪವುಟ್ಠೇ ದೇವೇ ತಿರಿಟಿಸಙ್ಘಾ ವಿಯ ವಿರವನ್ತಿ। ಮಿಖಲನ್ತಿ ಮೇಖಲಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಇದಂ ನಿವತ್ಥಕಞ್ಚನಚೀರಕಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ನ ಸನ್ಥರೇತಿ ನ ವಾಕೇ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಾತ, ಯಥಾ ಮಯಂ ತಿಣಮಯಂ ವಾ ವಾಕಮಯಂ ವಾ ಚೀರಕಂ ಧಾರೇಮ, ನ ತಥಾ ಸೋ, ಸೋ ಪನ ಸುವಣ್ಣಚೀರಕಂ ಧಾರೇತೀತಿ। ಅಖೀಲಕಾನೀತಿ ಅತಚಾನಿ ನಿಪ್ಪಣ್ಣಾನಿ। ಕಟಿಸಮೋಹಿತಾನೀತಿ ಕಟಿಯಂ ಬದ್ಧಾನಿ। ನಿಚ್ಚಕೀಳಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅಘಟ್ಟಿತಾನಿಪಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಕೀಳಾಯನ್ತಿ। ಹಂ, ತಾತಾತಿ ಹಮ್ಭೋ, ತಾತ। ಕಿಂ ರುಕ್ಖಫಲಾನಿ ತಾನೀತಿ ತಾನಿ ತಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಸುತ್ತಾರುಳ್ಹಾನಿ ಕಟಿಯಂ ಬದ್ಧಾನಿ ಕತರರುಕ್ಖಫಲಾನಿ ನಾಮಾತಿ ಮಣಿಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ।
ಜಟಾತಿ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಾಕಾರೇನ ಬದ್ಧರತನಮಿಸ್ಸಕಕೇಸವಟ್ಟಿಯೋ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ವೇಲ್ಲಿತಗ್ಗಾತಿ ಕುಞ್ಚಿತಗ್ಗಾ। ದ್ವೇಧಾಸಿರೋತಿ ತಸ್ಸ ಸೀಸಂ ದ್ವೇಧಾ ಕತ್ವಾ ಬದ್ಧಾನಂ ಜಟಾನಂ ವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ವಿಭತ್ತರೂಪಂ। ತಥಾತಿ ಯಥಾ ತಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಜಟಾ, ತಥಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಮ ನ ಬದ್ಧಾ, ಅಹೋ ವತ ಮಮಪಿ ತಥಾ ಅಸ್ಸೂತಿ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಆಹ। ಉಪೇತರೂಪಾತಿ ಉಪೇತಸಭಾವಾ। ವಾತಸಮೇರಿತಂವಾತಿ ನೇತಾದಿಸೋತಿ, ತಾತ, ಯಾದಿಸೋ ಅಗ್ಗಗಿಮ್ಹೇತಿ ವಸನ್ತಸಮಯೇ।
ನಿಹನ್ತೀತಿ ಪಹರತಿ। ಕಿಂ ರುಕ್ಖಫಲಂ ನು ಖೋ ತನ್ತಿ ಕತರರುಕ್ಖಸ್ಸ ನು ಖೋ ತಂ ಫಲಂ। ಸಙ್ಖವರೂಪಪನ್ನಾತಿ ಸುಧೋತಸಙ್ಖಪಟಿಭಾಗಾ। ನ ಹಿ ನೂನ ಸೋ ಸಾಕಮಖಾದಿ ತೇಹೀತಿ ನ ನೂನ ಸೋ ಮಾಣವೋ ಮಯಂ ವಿಯ ತೇಹಿ ದನ್ತೇಹಿ ರುಕ್ಖಪಣ್ಣಾನಿ ಚೇವ ಮೂಲಫಲಾಫಲಾನಿ ಚ ಖಾದಿ। ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಹಿ ತಾನಿ ಖಾದನ್ತಾನಂ ಸಬಲಾ ಪಣ್ಣವಣ್ಣಾ ದನ್ತಾತಿ ದೀಪೇತಿ।
ಅಕಕ್ಕಸನ್ತಿ, ತಾತ, ತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಫರುಸಂ ಅಗಳಿತಂ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ವದನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಮಧುರತಾಯ ಮುಹುಂ ಮುದುಂ, ಅಪಮುಸ್ಸತಾಯ ಉಜುಂ, ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತತಾಯ ಅನುದ್ಧಟಂ, ಪತಿಟ್ಠಿತತಾಯ ಅಚಪಲಂ। ರುದನ್ತಿ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ ಸರಸಙ್ಖಾತಂ ರುದಮ್ಪಿ ಮನೋಹರಂ ಕರವೀಕಸ್ಸ ವಿಯ ಸುಸ್ಸರಂ ಸುಮಧುರಂ। ರಞ್ಜಯತೇವಾತಿ ಮಮ ಮನೋ ರಞ್ಜತಿಯೇವ। ಬಿನ್ದುಸ್ಸರೋತಿ ಪಿಣ್ಡಿತಸ್ಸರೋ। ಮಾಣವೋಹೂತಿ ಸೋ ಹಿ ಮಾಣವೋ ಪುರತ್ಥಾ ಮಮ ಮಿತ್ತೋ ಅಹು।
ಸುಸನ್ಧಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಮಟ್ಠಿಮಂ ವಣನ್ತಿ ತಾತ ತಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಊರೂನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕಂ ವಣಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಸುಸನ್ಧಿ ಸುಫುಸಿತಂ ಸಿಪ್ಪಿಪುಟಮುಖಸದಿಸಂ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಮಟ್ಠಂ ಸಮನ್ತತೋ ಮಟ್ಠಂ। ಪುಥೂತಿ ಮಹನ್ತಂ। ಸುಜಾತನ್ತಿ ಸುಸಣ್ಠಿತಂ। ಖರಪತ್ತಸನ್ನಿಭನ್ತಿ ಉತ್ತರಿಯಾನಾತಿ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ। ಪಿಳಯೀತಿ ಪೀಳೇಸಿ। ತಪನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಸರೀರತೋ ನಿಚ್ಛರನ್ತಾ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣರಂಸಿಯೋ ಜಲನ್ತಿ ಓಭಾಸನ್ತಿ ವಿರೋಚನ್ತಿ ಚ। ಬಾಹಾತಿ ಬಾಹಾಪಿಸ್ಸ ಮುದೂ। ಅಞ್ಜನಲೋಮಸಾದಿಸಾತಿ ಅಞ್ಜನಸದಿಸೇಹಿ ಲೋಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ವಿಚಿತ್ರವಟ್ಟಙ್ಗುಲಿಕಾಸ್ಸ ಸೋಭರೇತಿ ಹತ್ಥಾಪಿಸ್ಸ ವರಲಕ್ಖಣವಿಚಿತ್ರಾಹಿ ಪವಾಲಙ್ಕುರಸದಿಸಾಹಿ ವಟ್ಟಙ್ಗುಲೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಸೋಭನ್ತಿ।
ಅಕಕ್ಕಸಙ್ಗೋತಿ ಕಚ್ಛುಪೀಳಕಾದಿರಹಿತಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೋ। ರಮಯಂ ಉಪಟ್ಠಹೀತಿ ಮಂ ರಮಯನ್ತೋ ಉಪಟ್ಠಹಿ ಪರಿಚರಿ। ತೂಲೂಪನಿಭಾತಿ ಮುದುಭಾವಸ್ಸ ಉಪಮಾ। ಸುವಣ್ಣಕಮ್ಬುತಲವಟ್ಟಸುಚ್ಛವೀತಿ ಸುವಣ್ಣಮಯಂ ಆದಾಸತಲಂ ವಿಯ ವಟ್ಟಾ ಚ ಸುಚ್ಛವಿ ಚ, ಪರಿಮಣ್ಡಲತಲಾ ಚೇವ ಸುನ್ದರಚ್ಛವಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಮ್ಫುಸಿತ್ವಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಫುಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಮಮ ಸರೀರೇ ಫರಾಪೇತ್ವಾ। ಇತೋ ಗತೋತಿ ಮಮ ತೇನ ಮಂ ದಹನ್ತೀತಿ ತೇನ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಇದಾನಿ ಮಂ ದಹನ್ತಿ। ತಥಾ ಹಿ ತಸ್ಸ ಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಮ ಸರೀರೇ ಡಾಹೋ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತೇನಮ್ಹಿ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಪನ್ನೋತಿ।
ನ ನೂನ ಸೋ ಖಾರಿವಿಧನ್ತಿ, ತಾತ, ನೂನ ಸೋ ಮಾಣವೋ ನ ಖಾರಿಭಾರಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಚರಿ। ಖಿಲಾನೀತಿ ಕಿಲಾನಿ, ‘‘ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಸೋಖ್ಯನ್ತಿ ಸುಖಂ। ಮಾಲುವಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾ ವಿಕಿಣ್ಣರೂಪಾವಾತಿ, ತಾತ, ಅಯಂ ತವ ಮಾಲುವಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾ ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಚ ತೇನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಾಮಸನಾಲಿಙ್ಗನವಸೇನ ಪರಿವತ್ತನ್ತೇಹಿ ವಿಕಿಣ್ಣಾ ವಿಯ ಆಕುಲಬ್ಯಾಕುಲಾ ಜಾತಾ। ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಣ್ಣಕುಟಿಂ ವಜಾಮಾತಿ, ತಾತ, ಅಹಞ್ಚ ಸೋ ಚ ಅಭಿರಮಿತ್ವಾ ಕಿಲನ್ತರೂಪಾ ಪಣ್ಣಸಾಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಉದಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಮಿತ್ವಾ ವಿಗತದರಥಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಇಮಮೇವ ಕುಟಿಂ ಪವಿಸಾಮಾತಿ ವದತಿ।
ನ ಮಜ್ಜ ಮನ್ತಾತಿ ಅಜ್ಜ ಮಮ ತಸ್ಸ ಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನೇವ ಮನ್ತಾ ಪಟಿಭನ್ತಿ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ನ ರುಚ್ಚನ್ತಿ। ನ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ನಪಿ ಯಞ್ಞತನ್ತನ್ತಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಆರಾಧನತ್ಥಾಯ ಕತ್ತಬ್ಬಹೋಮವಿಧೂಪನಾದಿಯಞ್ಞಕಿರಿಯಾಪಿ ಮೇ ನ ಪಟಿಭಾತಿ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ನ ರುಚ್ಚತಿ। ನ ಚಾಪಿ ತೇತಿ ತಯಾ ಆಭತಮೂಲಫಲಾಫಲಾನಿಪಿ ನ ಭುಞ್ಜಾಮಿ। ಯಸ್ಸಂ ದಿಸನ್ತಿ ಯಸ್ಸಂ ದಿಸಾಯಂ। ವನನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತವನನ್ತಿ।
ತಸ್ಸೇವಂ ವಿಲಪನ್ತಸ್ಸ ತಂ ವಿಲಾಪಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಏಕಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಇಮಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಭಿನ್ನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತಂ ಓವದನ್ತೋ ಛ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ –
೫೧.
‘‘ಇಮಸ್ಮಾಹಂ ಜೋತಿರಸೇ ವನಮ್ಹಿ, ಗನ್ಧಬ್ಬದೇವಚ್ಛರಸಙ್ಘಸೇವಿತೇ।
ಇಸೀನಮಾವಾಸೇ
೫೨.
‘‘ಭವನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾನಿ ಅಥೋ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಞಾತೀಸು ಮಿತ್ತೇಸು ಕರೋನ್ತಿ ಪೇಮಂ।
ಅಯಞ್ಚ ಜಮ್ಮೋ ಕಿಸ್ಸ ವಾ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ಯೋ ನೇವ ಜಾನಾತಿ ‘ಕುತೋಮ್ಹಿ ಆಗತೋ’॥
೫೩.
‘‘ಸಂವಾಸೇನ
ಸ್ವೇವ ಮಿತ್ತೋ ಅಸಂಗನ್ತು, ಅಸಂವಾಸೇನ ಜೀರತಿ॥
೫೪.
‘‘ಸಚೇ ತುವಂ ದಕ್ಖಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ, ಸಚೇ ತುವಂ ಸಲ್ಲಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನಾ।
ಸಮ್ಪನ್ನಸಸ್ಸಂವ ಮಹೋದಕೇನ, ತಪೋಗುಣಂ ಖಿಪ್ಪಮಿಮಂ ಪಹಿಸ್ಸಸಿ॥
೫೫.
‘‘ಪುನಪಿ ಚೇ ದಕ್ಖಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ, ಪುನಪಿ ಚೇ ಸಲ್ಲಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನಾ।
ಸಮ್ಪನ್ನಸಸ್ಸಂವ ಮಹೋದಕೇನ, ಉಸ್ಮಾಗತಂ ಖಿಪ್ಪಮಿಮಂ ಪಹಿಸ್ಸಸಿ॥
೫೬.
‘‘ಭೂತಾನಿ
ನ ತಾನಿ ಸೇವೇಥ ನರೋ ಸಪಞ್ಞೋ, ಆಸಜ್ಜ ನಂ ನಸ್ಸತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಇಮಸ್ಮಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ। ಹನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ। ಜೋತಿರಸೇತಿ ಹೂಯಮಾನಸ್ಸ ಜೋತಿನೋ ರಂಸಿಓಭಾಸಿತೇ। ಸನನ್ತನಮ್ಹೀತಿ ಪೋರಾಣಕೇ। ಪಾಪುಣೇಥಾತಿ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಾತ, ಏವರೂಪೇ ವನೇ ವಸನ್ತೋ ಯಂ ಅರತಿಂ ತ್ವಂ ಪತ್ತೋ, ಏತಾದಿಸಂ ನ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ, ಪತ್ತುಂ ನಾರಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
‘‘ಭವನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅನ್ತೋಗತಮೇವ ಭಾಸತಿ। ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಲೋಕೇ ಸತ್ತಾನಂ ಮಿತ್ತಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿಪಿ ನ ಹೋನ್ತಿಪಿ ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾತೀಸು ಚ ಮಿತ್ತೇಸು ಚ ಪೇಮಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಅಯಞ್ಚ ಜಮ್ಮೋತಿ ಮಿಗಸಿಙ್ಗೋ ಲಾಮಕೋ। ಕಿಸ್ಸ ವಾ ನಿವಿಟ್ಠೋತಿ ಕೇನ ನಾಮ ಕಾರಣೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಮಾತುಗಾಮೇ ಮಿತ್ತಸಞ್ಞಾಯ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಮಿಗಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಡ್ಢಿತತ್ತಾ ‘‘ಕುತೋಮ್ಹಿ ಆಗತೋ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಟ್ಠಾನಮತ್ತಮ್ಪಿ
ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ, ತಾತ, ಮಿತ್ತಾನಿ ನಾಮ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಂವಾಸೇನ ಸಂಸೇವನೇನ ಸನ್ಧೀಯನ್ತಿ ಘಟೀಯನ್ತಿ। ಸ್ವೇವ ಮಿತ್ತೋತಿ ಸೋ ಏವ ಮಿತ್ತೋ ಅಸಂಗನ್ತು ಅಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತೇನ ಅಸಮಾಗಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಅಸಂವಾಸೇನ ಜೀರತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ ಸಚೇತಿ ತಸ್ಮಾ, ತಾತ, ಸಚೇ ತ್ವಂ ಪುನಪಿ ತಂ ದಕ್ಖಸಿ, ತೇನ ವಾ ಸಲ್ಲಪಿಸ್ಸಸಿ, ಅಥ ಯಥಾ ನಾಮ ನಿಪ್ಫನ್ನಸಸ್ಸಂ ಮಹೋಘೇನ ಹರೀಯತಿ, ಏವಂ ಇಮಂ ಅತ್ತನೋ ತಪೋಗುಣಂ ಪಹಿಸ್ಸಸಿ ಹಾರೇಸ್ಸಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಉಸ್ಮಾಗತನ್ತಿ ಸಮಣತೇಜಂ।
ವಿರೂಪರೂಪೇನಾತಿ ವಿವಿಧರೂಪೇನ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಾತ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಏತಾನಿ ಯಕ್ಖಿನಿಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಭೂತಾನಿ ವಿವಿಧರೂಪಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇನ ಅತ್ತನೋ ರೂಪೇನ ಅತ್ತನೋ ವಸಂ ಗತೇ ಖಾದಿತುಂ ಚರನ್ತಿ, ತಾನಿ ಸಪಞ್ಞೋ ನರೋ ನ ಸೇವೇಥ। ತಾದಿಸಞ್ಹಿ ಭೂತಂ ಆಸಜ್ಜ ನಂ ಪತ್ವಾ ನಸ್ಸತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ, ದಿಟ್ಠೋಸಿ ತಾಯ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ನ ಖಾದಿತೋತಿ ಪುತ್ತಂ ಓವದಿ।
ಸೋ ಪಿತು ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಯಕ್ಖಿನೀ ಕಿರ ಸಾ’’ತಿ ಭೀತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಏತ್ತೋ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಖಮಥ ಮೇ’’ತಿ ಖಮಾಪೇಸಿ। ಸೋಪಿ ನಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಮಾಣವ, ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಹಿ, ಕರುಣಂ, ಮುದಿತಂ, ಉಪೇಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಭಾವನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ। ಸೋ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ।
ಸತ್ಥಾ
ನಿಳಿನಿಕಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ।
[೫೨೭] ೨. ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
ನಿವೇಸನಂ ಕಸ್ಸನುದಂ ಸುನನ್ದಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಕಿರೇಕದಿವಸಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಏಕಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಂ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಂ ಇತ್ಥಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ವಿಹಾರಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಲ್ಲವಿದ್ಧೋ ವಿಯ ರಾಗಾತುರೋ ಭನ್ತಮಿಗಪಟಿಭಾಗೋ ಕಿಸೋ ಧಮನೀಸನ್ಥತಗತ್ತೋ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತೋ ಅನಭಿರತೋ ಏಕಿರಿಯಾಪಥೇಪಿ
ಅತೀತೇ
ಅಥಸ್ಸಾ ಪಿತಾ ತಿರಿಟಿವಚ್ಛೋ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಮಮ ಗೇಹೇ ಇತ್ಥಿರತನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ರಞ್ಞೋವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ, ಲಕ್ಖಣಪಾಠಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಂ ವೀಮಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ। ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪೇಸೇಸಿ। ತೇ ಸೇಟ್ಠಿಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಾ ಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಂಸು। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತೇ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಕಿಲೇಸಮದಮತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಭಾವಂ ನ ಜಾನಿಂಸು। ಏಕಚ್ಚೇ ಆಲೋಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಸೀಸೇ ಠಪೇಸುಂ, ಏಕಚ್ಚೇ ಉಪಕಚ್ಛನ್ತರೇ ಖಿಪಿಂಸು, ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿತ್ತಿಂ ಪಹರಿಂಸು, ಸಬ್ಬೇವ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾ ಅಹೇಸುಂ। ಸಾ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಕಿರ ಮಮ ಲಕ್ಖಣಂ ವೀಮಂಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಗೀವಾಯಂ ನೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನೀಹರಥಾ’’ತಿ ನೀಹರಾಪೇಸಿ। ತೇ ಮಙ್ಕುಭೂತಾ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಮ್ಮಾದನ್ತಿಯಾ ಕುದ್ಧಾ ‘‘ದೇವ, ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಕಾಳಕಣ್ಣೀ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ರಾಜಾ ‘‘ಕಾಳಕಣ್ಣೀ ಕಿರಾ’’ತಿ ನ ತಂ ಆಣಾಪೇಸಿ। ಸಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಕಿರ ಕಾಳಕಣ್ಣೀತಿ ರಞ್ಞಾ ನ ಗಹಿತಾ, ಕಾಳಕಣ್ಣಿಯೋ ನಾಮ ನ ಏವರೂಪಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಹೋತು, ಸಚೇ ಪನ ತಂ ರಾಜಾನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿ। ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ಅಭಿಪಾರಕಸ್ಸ ಅದಾಸಿ, ಸಾ ತಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪಾ।
ಕಸ್ಸ ಪನ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಸಾ ಏವಂ ಅಭಿರೂಪಾ ಅಹೋಸೀತಿ? ರತ್ತವತ್ಥದಾನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನಾತಿ। ಸಾ ಕಿರ ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ದಲಿದ್ದಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉಸ್ಸವದಿವಸೇ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪನ್ನಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಕುಸುಮ್ಭರತ್ತವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಾ ಕೀಳನ್ತಿಯೋ ದಿಸ್ವಾ ತಾದಿಸಂ ವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ
ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಏಕೋ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾವಕೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಚ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ತಂ ಪದೇಸಂ ಪಾಪುಣಿ। ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭದನ್ತೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅದಿನ್ನಭಾವೇನ ಮೇ ನಿವಾಸನಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ತಂ ವತ್ಥಂ ದ್ವಿಧಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ‘‘ಏಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸನಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ತಿಟ್ಠಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ರತ್ತವತ್ಥಂ ಮಜ್ಝೇ ಫಾಲೇತ್ವಾ ತಸ್ಸೇಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ಏಕಮನ್ತೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠತ್ವಾ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ತಸ್ಸೇಕಂ ಕಣ್ಣಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ। ಅಥಸ್ಸ ವತ್ಥೋಭಾಸೇನ ಸಕಲಸರೀರಂ ತರುಣಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ಏಕೋಭಾಸಂ ಅಹೋಸಿ। ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಅಯ್ಯೋ ಪಠಮಂ ನ ಸೋಭತಿ, ಇದಾನಿ ತರುಣಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ವಿರೋಚತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ಏತಸ್ಸೇವ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಭವೇ ಭವೇ ವಿಚರನ್ತೀ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ ಭವೇಯ್ಯಂ, ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಸಕಭಾವೇನ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಮಾ ಅಸಕ್ಖಿ, ಮಯಾ ಅಭಿರೂಪತರಾ ನಾಮ ಅಞ್ಞಾ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ। ಥೇರೋಪಿ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ।
ಸಾ ದೇವಲೋಕೇ ಸಂಸರನ್ತೀ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅರಿಟ್ಠಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತಥಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಅಹೋಸಿ। ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಕತ್ತಿಕಛಣಂ ಘೋಸಯಿಂಸು, ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ನಗರಂ ಸಜ್ಜಯಿಂಸು। ಅಭಿಪಾರಕೋ ಅತ್ತನೋ ಆರಕ್ಖಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಉಮ್ಮಾದನ್ತಿ
೫೭.
‘‘ನಿವೇಸನಂ ಕಸ್ಸ ನುದಂ ಸುನನ್ದ, ಪಾಕಾರೇನ ಪಣ್ಡುಮಯೇನ ಗುತ್ತಂ।
ಕಾ ದಿಸ್ಸತಿ ಅಗ್ಗಿಸಿಖಾವ ದೂರೇ, ವೇಹಾಯಸಂ ಪಬ್ಬತಗ್ಗೇವ ಅಚ್ಚಿ॥
೫೮.
‘‘ಧೀತಾ ನ್ವಯಂ ಕಸ್ಸ ಸುನನ್ದ ಹೋತಿ, ಸುಣಿಸಾ ನ್ವಯಂ ಕಸ್ಸ ಅಥೋಪಿ ಭರಿಯಾ।
ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ಖಿಪ್ಪಮಿಧೇವ ಪುಟ್ಠೋ, ಅವಾವಟಾ ಯದಿ ವಾ ಅತ್ಥಿ ಭತ್ತಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಕಸ್ಸ ನುದನ್ತಿ ಕಸ್ಸ ನು ಇದಂ। ಪಣ್ಡುಮಯೇನಾತಿ ರತ್ತಿಟ್ಠಕಮಯೇನ। ದಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾತಪಾನೇ ಠಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ಅಚ್ಚೀತಿ ಅನಲಜಾಲಕ್ಖನ್ಧೋ। ಧೀತಾ ನ್ವಯನ್ತಿ ಧೀತಾ ನು ಅಯಂ। ಅವಾವಟಾತಿ ಅಪೇತಾವರಣಾ ಅಪರಿಗ್ಗಹಾ। ಭತ್ತಾತಿ ಯದಿ ವಾ ಅಸ್ಸಾ ಸಾಮಿಕೋ ಅತ್ಥಿ, ಏತಂ ಮೇ ಅಕ್ಖಾಹೀತಿ।
ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
೫೯.
‘‘ಅಹಞ್ಹಿ ಜಾನಾಮಿ ಜನಿನ್ದ ಏತಂ, ಮತ್ಯಾ ಚ ಪೇತ್ಯಾ ಚ ಅಥೋಪಿ ಅಸ್ಸಾ।
ತವೇವ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಭೂಮಿಪಾಲ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ತವತ್ಥೇ॥
೬೦.
‘‘ಇದ್ಧೋ
ತಸ್ಸೇಸಾ ಭರಿಯಾಭಿಪಾರಕಸ್ಸ, ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀ ನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ರಾಜಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಮತ್ಯಾ ಚ ಪೇತ್ಯಾ ಚಾತಿ ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚೇತಂ ಜಾನಾಮಿ। ಅಥೋಪಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅಥ ಸಾಮಿಕಮ್ಪಿ ಅಸ್ಸಾ ಜಾನಾಮೀತಿ ವದತಿ। ಇದ್ಧೋತಿ ಸಮಿದ್ಧೋ। ಫೀತೋತಿ ವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಸುಪುಪ್ಫಿತೋ। ಸುವಡ್ಢಿತೋತಿ ಸುಟ್ಠು ವುದ್ಧೋ। ನಾಮಧೇಯ್ಯೇನಾತಿ ನಾಮೇನ। ಅಯಞ್ಹಿ ಯೋ ನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಂ ಉಮ್ಮಾದೇತಿ, ಸತಿಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನ ದೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ।
ತಂ
೬೧.
‘‘ಅಮ್ಭೋ ಅಮ್ಭೋ ನಾಮಮಿದಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ, ಮತ್ಯಾ ಚ ಪೇತ್ಯಾ ಚ ಕತಂ ಸುಸಾಧು।
ತದಾ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಅವಲೋಕಯನ್ತೀ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಂ ಉಮ್ಮದನ್ತೀ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಮತ್ಯಾ ಚ ಪೇತ್ಯಾ ಚಾತಿ ಮಾತರಾ ಚ ಪಿತರಾ ಚ। ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಮ್ಪದಾನವಚನಂ। ಅವಲೋಕಯನ್ತೀತಿ ಮಯಾ ಅವಲೋಕಿತಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಮಂ ಅವಲೋಕಯನ್ತೀ ಮಂ ಉಮ್ಮತ್ತಕಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಸಾ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಪಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಾತಪಾನಂ ಥಕೇತ್ವಾ ಸಿರಿಗಬ್ಭಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ। ರಞ್ಞೋಪಿ ತಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಕರಣೇ ಚಿತ್ತಮೇವ ನಾಹೋಸಿ। ಸೋ ಸಾರಥಿಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಸಮ್ಮ ಸುನನ್ದ, ರಥಂ ನಿವತ್ತೇಹಿ, ಅಯಂ ಛಣೋ
೬೨.
‘‘ಯಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೇ ಮಿಗಮನ್ದಲೋಚನಾ, ಉಪಾವಿಸಿ ಪುಣ್ಡರೀಕತ್ತಚಙ್ಗೀ।
ದ್ವೇ ಪುಣ್ಣಮಾಯೋ ತದಹೂ ಅಮಞ್ಞಹಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಪಾರಾವತರತ್ತವಾಸಿನಿಂ॥
೬೩.
‘‘ಅಳಾರಪಮ್ಹೇಹಿ
ವಿಜಮ್ಭಮಾನಾ ಹರತೇವ ಮೇ ಮನೋ, ಜಾತಾ ವನೇ ಕಿಮ್ಪುರಿಸೀವ ಪಬ್ಬತೇ॥
೬೪.
‘‘ತದಾ ಹಿ ಬ್ರಹತೀ ಸಾಮಾ, ಆಮುತ್ತಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾ।
ಏಕಚ್ಚವಸನಾ ನಾರೀ, ಮಿಗೀ ಭನ್ತಾವುದಿಕ್ಖತಿ॥
೬೫.
‘‘ಕದಾಸ್ಸು ಮಂ ತಮ್ಬನಖಾ ಸುಲೋಮಾ, ಬಾಹಾ ಮುದೂ ಚನ್ದನಸಾರಲಿತ್ತಾ।
ವಟ್ಟಙ್ಗುಲೀ ಸನ್ನತಧೀರಕುತ್ತಿಯಾ, ನಾರೀ ಉಪಞ್ಞಿಸ್ಸತಿ ಸೀಸತೋ ಸುಭಾ॥
೬೬.
‘‘ಕದಾಸ್ಸು ಮಂ ಕಞ್ಚನಜಾಲುರಚ್ಛದಾ, ಧೀತಾ ತಿರೀಟಿಸ್ಸ ವಿಲಗ್ಗಮಜ್ಝಾ।
ಮುದೂಹಿ ಬಾಹಾಹಿ ಪಲಿಸ್ಸಜಿಸ್ಸತಿ, ಬ್ರಹಾವನೇ ಜಾತದುಮಂವ ಮಾಲುವಾ॥
೬೭.
‘‘ಕದಾಸ್ಸು
ಮುಖಂ ಮುಖೇನ ಉಪನಾಮಯಿಸ್ಸತಿ, ಸೋಣ್ಡೋವ ಸೋಣ್ಡಸ್ಸ ಸುರಾಯ ಥಾಲಂ॥
೬೮.
‘‘ಯದಾದ್ದಸಂ ತಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ, ಸಬ್ಬಭದ್ದಂ ಮನೋರಮಂ।
ತತೋ ಸಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ, ನಾವಬೋಧಾಮಿ ಕಞ್ಚಿನಂ॥
೬೯.
‘‘ಉಮ್ಮಾದನ್ತಿಮಹಂ ದಟ್ಠಾ, ಆಮುತ್ತಮಣಿಕುಣ್ಡಲಂ।
ನ ಸುಪಾಮಿ ದಿವಾರತ್ತಿಂ, ಸಹಸ್ಸಂವ ಪರಾಜಿತೋ॥
೭೦.
‘‘ಸಕ್ಕೋ
ಏಕರತ್ತಂ ದಿರತ್ತಂ ವಾ, ಭವೇಯ್ಯಂ ಅಭಿಪಾರಕೋ।
ಉಮ್ಮಾದನ್ತ್ಯಾ ರಮಿತ್ವಾನ, ಸಿವಿರಾಜಾ ತತೋ ಸಿಯ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ಪುಣ್ಣಮಾಸೇತಿ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಾಯ ರತ್ತಿಯಾ। ಮಿಗಮನ್ದಲೋಚನಾತಿ ಕಣ್ಡಸನ್ತಾಸೇನ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ವನನ್ತರೇ ಠತ್ವಾ ಲುದ್ದಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಿಯಾ ಮಿಗಿಯಾ ವಿಯ ಮನ್ದಾನಿ ಉಪಾವಿಸೀತಿ ಪದುಮವಣ್ಣೇನ ಕರತಲೇನ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ವಾತಪಾನೇ ನಿಸೀದಿ। ಪುಣ್ಡರೀಕತ್ತಚಙ್ಗೀತಿ ರತ್ತಪದುಮವಣ್ಣಸರೀರಾ। ದ್ವೇ ಪುಣ್ಣಮಾಯೋತಿ ಅಹಂ ತದಹು ತಸ್ಮಿಂ ಛಣದಿವಸೇ ತಂ ಪಾರಾವತಪಾದಸಮಾನವಣ್ಣರತ್ತವತ್ಥನಿವತ್ಥಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಮುಖಸೋಭಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಪಾಚೀನಲೋಕಧಾತುತೋ ಏಕಸ್ಸ ಅಭಿಪಾರಕಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿನೋ ನಿವೇಸನೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಾನಂ ಉಗ್ಗತತ್ತಾ ದ್ವೇ ಪುಣ್ಣಮಾಯೋ ಅಮಞ್ಞಿಂ। ಅಳಾರಪಮ್ಹೇಹೀತಿ ವಿಸಾಲಪಖುಮೇಹಿ। ಸುಭೇಹೀತಿ ಪರಿಸುದ್ಧೇಹಿ। ವಗ್ಗುಭೀತಿ ಮಧುರಾಕಾರೇಹಿ। ಉದಿಕ್ಖತೀತಿ ಏವರೂಪೇಹಿ ನೇತ್ತೇಹಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಓಲೋಕೇತಿ। ಪಬ್ಬತೇತಿ ಯಥಾ ಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತೇ ಸುಪುಪ್ಫಿತವನೇ ವೀಣಂ ಆದಾಯ ತನ್ತಿಸ್ಸರೇನ ಅತ್ತನೋ ಸರಂ ಸಂಸನ್ದನ್ತೀ ಕಿಮ್ಪುರಿಸೀ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಸ್ಸ ಮನಂ ಹರತಿ, ಏವಂ ಹರತೇವ ಮೇ ಮನೋತಿ ವಿಪ್ಪಲಪತಿ।
ಬ್ರಹತೀತಿ ಉಳಾರಾ। ಸಾಮಾತಿ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಸಾಮಾ। ಏಕಚ್ಚವಸನಾತಿ ಏಕಚ್ಚಿಕವಸನಾ, ಏಕವತ್ಥನಿವತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭನ್ತಾವುದಿಕ್ಖತೀತಿ ಸಣ್ಹಕೇಸಾ ಪುಥುನಲಾಟಾ ಆಯತಭಮೂ ವಿಸಾಲಕ್ಖೀ ತುಙ್ಗನಾಸಾ ರತ್ತೋಟ್ಠಾ ಸೇತದನ್ತಾ ತಿಖಿಣದಾಠಾ ಸುವಟ್ಟಿತಗೀವಾ ಸುತನುಬಾಹು ಸುಸಣ್ಠಿತಪಯೋಧರಾ ಕರಮಿತಮಜ್ಝಾ ವಿಸಾಲಸೋಣೀ ಸುವಣ್ಣಕದಲಿಸಮಾನೋರು ಸಾ ಉತ್ತಮಿತ್ಥೀ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಮಂ ಉದಿಕ್ಖನ್ತೀ ಭಯೇನ ವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಲುದ್ದಂ ಉದಿಕ್ಖನ್ತೀ ಭನ್ತಾ ಮಿಗೀವ ಮಂ ಉದಿಕ್ಖತೀತಿ ವದತಿ। ಬಾಹಾಮುದೂತಿ ಮುದುಬಾಹಾ। ಸನ್ನತಧೀರಕುತ್ತಿಯಾತಿ ಸುಫುಸಿತಛೇಕಕರಣಾ। ಉಪಞ್ಞಿಸ್ಸತಿ ಮನ್ತಿ ಸಾ ಸುಭಾ ನಾರೀ ಕದಾ ನು ಮಂ ತೇಹಿ ತಮ್ಬನಖೇಹಿ ಸೀಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸನ್ನತೇನ ಧೀರೇನ ಕರಣೇನ ಪರಿತೋಸೇಸ್ಸತೀತಿ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ವಿಲಪತಿ।
ಕಞ್ಚನಜಾಲುರಚ್ಛದಾತಿ ಕಞ್ಚನಮಯಉರಚ್ಛದಾಲಙ್ಕಾರಾ। ವಿಲಗ್ಗಮಜ್ಝಾತಿ ವಿಲಗ್ಗಸರೀರಾ ತನುಮಜ್ಝಿಮಾ। ಬ್ರಹಾವನೇತಿ ಮಹಾವನೇ। ಲಾಖಾರಸರತ್ತಸುಚ್ಛವೀತಿ ಹತ್ಥಪಾದತಲಅಗ್ಗನಖಓಟ್ಠಮಂಸೇಸು ಲಾಖಾರಸರತ್ತಮಣಿಪವಾಲವಣ್ಣಾ। ಬಿನ್ದುತ್ಥನೀತಿ ಉದಕಪುಪ್ಫುಳಪರಿಮಣ್ಡಲತ್ಥನೀ। ತತೋತಿ ಯದಾ ತಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿಂ ಅದ್ದಸಂ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ। ಸಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನಿಸ್ಸರೋ ಜಾತೋಮ್ಹೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಕಞ್ಚಿನನ್ತಿ ಕಞ್ಚಿ ‘‘ಅಯಂ ಅಸುಕೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಜಾತೋಮ್ಹೀತಿ ವದತಿ। ದಟ್ಠಾತಿ ದಿಸ್ವಾ। ನ ಸುಪಾಮೀತಿ ನೇವ ರತ್ತಿಂ, ನ ದಿವಾ ನಿದ್ದಂ ಲಭಾಮಿ। ಸೋ ಚ ಲಬ್ಭೇಥಾತಿ ಯಂ ಮೇ ಸಕ್ಕೋ ವರಂ ದದೇಯ್ಯ, ಸೋ ಚ ಮೇ ವರೋ ಲಬ್ಭೇಥ, ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ ತಂ ವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಅಥ
ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸೇನಾಪತಿನಾ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತೇನ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾಚಿತೋ ತಥಾ ಅಭಾಸಿ। ಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದೇವತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಿರಿಗಬ್ಭದ್ವಾರಂ ಆಕೋಟೇಸಿ। ರಾಜಾ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ
೭೧.
‘‘ಭೂತಾನಿ
ರಞ್ಞೋ ಮನೋ ಉಮ್ಮದನ್ತ್ಯಾ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ದದಾಮಿ ತೇ ತಂ ಪರಿಚಾರಯಸ್ಸೂ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ನಮಸ್ಸತೋತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಪ್ಪಲಾಪಕಾರಣಜಾನನತ್ಥಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ। ತನ್ತಿ ಅಹಂ ತಂ ಉಮ್ಮಾದನ್ತಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪರಿಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದದಾಮೀತಿ।
ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ, ‘‘ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಮಮ ಉಮ್ಮಾದನ್ತಿಯಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತತಾಯ ವಿಪ್ಪಲಪಿತಭಾವಂ ಯಕ್ಖಾಪಿ ಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಆಮ, ದೇವಾತಿ। ಸೋ ‘‘ಸಬ್ಬಲೋಕೇನ ಕಿರ ಮೇ ಲಾಮಕಭಾವೋ ಞಾತೋ’’ತಿ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅನನ್ತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –
೭೨.
‘‘ಪುಞ್ಞಾ ಚ ಧಂಸೇ ಅಮರೋ ನ ಚಮ್ಹಿ, ಜನೋ ಚ ಮೇ ಪಾಪಮಿದಞ್ಚ ಜಞ್ಞಾ।
ಭುಸೋ ಚ ತ್ಯಸ್ಸ ಮನಸೋ ವಿಘಾತೋ, ದತ್ವಾ ಪಿಯಂ ಉಮ್ಮದನ್ತಿಂ ಅದಟ್ಠಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಧಂಸೇತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಅಹಂ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ ಪುಞ್ಞತೋ ಚ ಧಂಸೇಯ್ಯಂ, ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಚಾರಿತಮತ್ತೇನ ಅಮರೋ ಚ ನ ಹೋಮಿ, ಮಹಾಜನೋ ಚ ಮೇ ಇಮಂ ಲಾಮಕಭಾವಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ತತೋ ‘‘ಅಯುತ್ತಂ ರಞ್ಞಾ ಕತ’’ನ್ತಿ ಗರಹೇಯ್ಯ, ತಞ್ಚ ಮಮ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಪಿಯಭರಿಯಂ ಅದಟ್ಠಾ ತವ ಮನಸೋ ವಿಘಾತೋ ಚಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಸೇಸಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ವಚನಪಟಿವಚನಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ –
೭೩.
‘‘ಜನಿನ್ದ
ಯಂ ತೇ ಮಯಾ ಉಮ್ಮದನ್ತೀ ಪದಿನ್ನಾ, ಭುಸೇಹಿ ರಾಜಾ ವನಥಂ ಸಜಾಹಿ॥
೭೪.
‘‘ಯೋ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಕರಂ ಮನುಸ್ಸೋ, ಸೋ ಮಞ್ಞತಿ ಮಾಯಿದ ಮಞ್ಞಿಂಸು ಅಞ್ಞೇ।
ಪಸ್ಸನ್ತಿ
೭೫.
‘‘ಅಞ್ಞೋ
ಭುಸೋ ಚ ತ್ಯಸ್ಸ ಮನುಸೋ ವಿಘಾತೋ, ದತ್ವಾ ಪಿಯಂ ಉಮ್ಮದನ್ತಿಂ ಅದಟ್ಠಾ॥
೭೬.
‘‘ಅದ್ಧಾ ಪಿಯಾ ಮಯ್ಹ ಜನಿನ್ದ ಏಸಾ, ನ ಸಾ ಮಮಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಭೂಮಿಪಾಲ।
ಗಚ್ಛೇವ ತ್ವಂ ಉಮ್ಮದನ್ತಿಂ ಭದನ್ತೇ, ಸೀಹೋವ ಸೇಲಸ್ಸ ಗುಹಂ ಉಪೇತಿ॥
೭೭.
‘‘ನ ಪೀಳಿತಾ ಅತ್ತದುಖೇನ ಧೀರಾ, ಸುಖಪ್ಫಲಂ ಕಮ್ಮ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತಿ।
ಸಮ್ಮೋಹಿತಾ ವಾಪಿ ಸುಖೇನ ಮತ್ತಾ, ನ ಪಾಪಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸಮಾಚರನ್ತಿ॥
೭೮.
‘‘ತುವಞ್ಹಿ ಮಾತಾ ಚ ಪಿತಾ ಚ ಮಯ್ಹಂ, ಭತ್ತಾ ಪತೀ ಪೋಸಕೋ ದೇವತಾ ಚ।
ದಾಸೋ ಅಹಂ ತುಯ್ಹ ಸಪುತ್ತದಾರೋ, ಯಥಾಸುಖಂ ಸಾಮಿ ಕರೋಹಿ ಕಾಮಂ॥
೭೯.
‘‘ಯೋ ‘ಇಸ್ಸರೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಕರೋತಿ ಪಾಪಂ, ಕತ್ವಾ ಚ ಸೋ ನುತ್ತಸತೇ ಪರೇಸಂ।
ನ ತೇನ ಸೋ ಜೀವತಿ ದೀಘಮಾಯು, ದೇವಾಪಿ ಪಾಪೇನ ಸಮೇಕ್ಖರೇ ನಂ॥
೮೦.
‘‘ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಸಾಮಿಕೇಹೀ ಪದಿನ್ನಂ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾ ಯೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಿ ದಾನಂ।
ಪಟಿಚ್ಛಕಾ ದಾಯಕಾ ಚಾಪಿ ತತ್ಥ, ಸುಖಪ್ಫಲಞ್ಞೇವ ಕರೋನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ॥
೮೧.
‘‘ಅಞ್ಞೋ ನು ತೇ ಕೋಚಿ ನರೋ ಪಥಬ್ಯಾ, ಸದ್ಧೇಯ್ಯ ಲೋಕಸ್ಮಿ ನ ಮೇ ಪಿಯಾತಿ।
ಭುಸೋ
೮೨.
‘‘ಅದ್ಧಾ
ಯಂ ತೇ ಮಯಾ ಉಮ್ಮದನ್ತೀ ಪದಿನ್ನಾ, ಭುಸೇಹಿ ರಾಜಾ ವನಥಂ ಸಜಾಹಿ॥
೮೩.
‘‘ಯೋ
ಯಥೇವಿದಂ ಮಯ್ಹ ತಥಾ ಪರೇಸಂ, ಯೋ ಏವಂ ಜಾನಾತಿ ಸ ವೇದಿ ಧಮ್ಮಂ॥
೮೪.
‘‘ಅಞ್ಞೋ ನು ತೇ ಕೋಚಿ ನರೋ ಪಥಬ್ಯಾ, ಸದ್ಧೇಯ್ಯ ಲೋಕಸ್ಮಿ ನ ಮೇ ಪಿಯಾತಿ।
ಭುಸೋ ಚ ತ್ಯಸ್ಸ ಮನಸೋ ವಿಘಾತೋ, ದತ್ವಾ ಪಿಯಂ ಉಮ್ಮದನ್ತಿಂ ಅದಟ್ಠಾ॥
೮೫.
‘‘ಜನಿನ್ದ ಜಾನಾಸಿ ಪಿಯಾ ಮಮೇಸಾ, ನ ಸಾ ಮಮಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಭೂಮಿಪಾಲ।
ಪಿಯೇನ ತೇ ದಮ್ಮಿ ಪಿಯಂ ಜನಿನ್ದ, ಪಿಯದಾಯಿನೋ ದೇವ ಪಿಯಂ ಲಭನ್ತಿ॥
೮೬.
‘‘ಸೋ ನೂನಾಹಂ ವಧಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅತ್ತಾನಂ ಕಾಮಹೇತುಕಂ।
ನ ಹಿ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೇನ, ಅಹಂ ವಧಿತುಮುಸ್ಸಹೇ॥
೮೭.
‘‘ಸಚೇ ತುವಂ ಮಯ್ಹ ಸತಿಂ ಜನಿನ್ದ, ನ ಕಾಮಯಾಸಿ ನರವೀರ ಸೇಟ್ಠ।
ಚಜಾಮಿ ನಂ ಸಬ್ಬಜನಸ್ಸ ಸಿಬ್ಯಾ, ಮಯಾ ಪಮುತ್ತಂ ತತೋ ಅವ್ಹಯೇಸಿ ನಂ॥
೮೮.
‘‘ಅದೂಸಿಯಂ ಚೇ ಅಭಿಪಾರಕ ತ್ವಂ, ಚಜಾಸಿ ಕತ್ತೇ ಅಹಿತಾಯ ತ್ಯಸ್ಸ।
ಮಹಾ ಚ ತೇ ಉಪವಾದೋಪಿ ಅಸ್ಸ, ನ ಚಾಪಿ ತ್ಯಸ್ಸ ನಗರಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖೋ॥
೮೯.
‘‘ಅಹಂ
ಮಮೇತಮಾಗಚ್ಛತು ಭೂಮಿಪಾಲ, ಯಥಾಸುಖಂ ಸಿವಿ ಕರೋಹಿ ಕಾಮಂ॥
೯೦.
‘‘ಯೋ
ಸಿರೀ ಚ ಲಕ್ಖೀ ಚ ಅಪೇತಿ ತಮ್ಹಾ, ಆಪೋ ಸುವುಟ್ಠೀವ ಯಥಾ ಥಲಮ್ಹಾ॥
೯೧.
‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಸುಖಞ್ಚ ಏತ್ತೋ, ಧಮ್ಮಾತಿಸಾರಞ್ಚ ಮನೋವಿಘಾತಂ।
ಉರಸಾ ಅಹಂ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಬ್ಬಂ, ಪಥವೀ ಯಥಾ ಥಾವರಾನಂ ತಸಾನಂ॥
೯೨.
‘‘ಧಮ್ಮಾತಿಸಾರಞ್ಚ ಮನೋವಿಘಾತಂ, ದುಕ್ಖಞ್ಚ ನಿಚ್ಛಾಮಿ ಅಹಂ ಪರೇಸಂ।
ಏಕೋವಿಮಂ ಹಾರಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಭಾರಂ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಹಾಪಯನ್ತೋ॥
೯೩.
‘‘ಸಗ್ಗೂಪಗಂ
ದದಾಮಿ ತೇ ಉಮ್ಮದನ್ತಿಂ ಪಸನ್ನೋ, ರಾಜಾವ ಯಞ್ಞೇ ಧನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ॥
೯೪.
‘‘ಅದ್ಧಾ ತುವಂ ಕತ್ತೇ ಹಿತೇಸಿ ಮಯ್ಹಂ, ಸಖಾ ಮಮಂ ಉಮ್ಮದನ್ತೀ ತುವಞ್ಚ।
ನಿನ್ದೇಯ್ಯು ದೇವಾ ಪಿತರೋ ಚ ಸಬ್ಬೇ, ಪಾಪಞ್ಚ ಪಸ್ಸಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ॥
೯೫.
‘‘ನ ಹೇತಧಮ್ಮಂ ಸಿವಿರಾಜ ವಜ್ಜುಂ, ಸನೇಗಮಾ ಜಾನಪದಾ ಚ ಸಬ್ಬೇ।
ಯಂ ತೇ ಮಯಾ ಉಮ್ಮದನ್ತೀ ಪದಿನ್ನಾ, ಭುಸೇಹಿ ರಾಜಾ ವನಥಂ ಸಜಾಹಿ॥
೯೬.
‘‘ಅದ್ಧಾ
ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಿ ಸುಕಿತ್ತಿತಾನಿ, ಸಮುದ್ದವೇಲಾವ ದುರಚ್ಚಯಾನಿ॥
೯೭.
‘‘ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಮೇಸಿ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ, ಧಾತಾ ವಿಧಾತಾ ಚಸಿ ಕಾಮಪಾಲೋ।
ತಯೀ
೯೮.
‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ಸಬ್ಬಂ ಅಭಿಪಾರಕ ತ್ವಂ, ಧಮ್ಮಂ ಅಚಾರೀ ಮಮ ಕತ್ತುಪುತ್ತ।
ಅಞ್ಞೋ ನು ತೇ ಕೋ ಇಧ ಸೋತ್ಥಿಕತ್ತಾ, ದ್ವಿಪದೋ ನರೋ ಅರುಣೇ ಜೀವಲೋಕೇ॥
೯೯.
‘‘ತುವಂ ನು ಸೇಟ್ಠೋ ತ್ವಮನುತ್ತರೋಸಿ, ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಗುತ್ತೋ ಧಮ್ಮವಿದೂ ಸುಮೇಧೋ।
ಸೋ ಧಮ್ಮಗುತ್ತೋ ಚಿರಮೇವ ಜೀವ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಮೇ ದೇಸಯ ಧಮ್ಮಪಾಲ॥
೧೦೦.
‘‘ತದಿಙ್ಘ ಅಭಿಪಾರಕ, ಸುಣೋಹಿ ವಚನಂ ಮಮ।
ಧಮ್ಮಂ ತೇ ದೇಸಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸತಂ ಆಸೇವಿತಂ ಅಹಂ॥
೧೦೧.
‘‘ಸಾಧು ಧಮ್ಮರುಚೀ ರಾಜಾ, ಸಾಧು ಪಞ್ಞಾಣವಾ ನರೋ।
ಸಾಧು ಮಿತ್ತಾನಮದ್ದುಬ್ಭೋ, ಪಾಪಸ್ಸಾಕರಣಂ ಸುಖಂ॥
೧೦೨.
‘‘ಅಕ್ಕೋಧನಸ್ಸ ವಿಜಿತೇ, ಠಿತಧಮ್ಮಸ್ಸ ರಾಜಿನೋ।
ಸುಖಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಆಸೇಥ, ಸೀತಚ್ಛಾಯಾಯ ಸಙ್ಘರೇ॥
೧೦೩.
‘‘ನ
ಯೇ ವಾಪಿ ಞತ್ವಾನ ಸಯಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಉಪಮಾ ಇಮಾ ಮಯ್ಹಂ ತುವಂ ಸುಣೋಹಿ॥
೧೦೪.
‘‘ಗವಂ
ಸಬ್ಬಾ ತಾ ಜಿಮ್ಹಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇತ್ತೇ ಜಿಮ್ಹಂ ಗತೇ ಸತಿ॥
೧೦೫.
‘‘ಏವಮೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಯೋ ಹೋತಿ ಸೇಟ್ಠಸಮ್ಮತೋ।
ಸೋ ಚೇ ಅಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ, ಪಗೇವ ಇತರಾ ಪಜಾ।
ಸಬ್ಬಂ ರಟ್ಠಂ ದುಖಂ ಸೇತಿ, ರಾಜಾ ಚೇ ಹೋತಿ ಅಧಮ್ಮಿಕೋ॥
೧೦೬.
‘‘ಗವಂ ಚೇ ತರಮಾನಾನಂ, ಉಜುಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪುಙ್ಗವೋ।
ಸಬ್ಬಾ ಗಾವೀ ಉಜುಂ ಯನ್ತಿ, ನೇತ್ತೇ ಉಜುಂ ಗತೇ ಸತಿ॥
೧೦೭.
‘‘ಏವಮೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಯೋ ಹೋತಿ ಸೇಟ್ಠಸಮ್ಮತೋ।
ಸೋ ಸಚೇ ಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ, ಪಗೇವ ಇತರಾ ಪಜಾ।
ಸಬ್ಬಂ ರಟ್ಠಂ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ರಾಜಾ ಚೇ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ॥
೧೦೮.
‘‘ನ
ಇಮಂ ವಾ ಪಥವಿಂ ಸಬ್ಬಂ, ವಿಜೇತುಂ ಅಭಿಪಾರಕ॥
೧೦೯.
‘‘ಯಞ್ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ರತನಂ ಇಧ ವಿಜ್ಜತಿ।
ಗಾವೋ ದಾಸೋ ಹಿರಞ್ಞಞ್ಚ, ವತ್ಥಿಯಂ ಹರಿಚನ್ದನಂ॥
೧೧೦.
‘‘ಅಸ್ಸಿತ್ಥಿಯೋ ರತನಂ ಮಣಿಕಞ್ಚ, ಯಞ್ಚಾಪಿ ಮೇ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಅಭಿಪಾಲಯನ್ತಿ।
ನ ತಸ್ಸ ಹೇತು ವಿಸಮಂ ಚರೇಯ್ಯಂ, ಮಜ್ಝೇ ಸಿವೀನಂ ಉಸಭೋಮ್ಹಿ ಜಾತೋ॥
೧೧೧.
‘‘ನೇತಾ ಹಿತಾ ಉಗ್ಗತೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ, ಧಮ್ಮಂ ಸಿವೀನಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ।
ಸೋ ಧಮ್ಮಮೇವಾನುವಿಚಿನ್ತಯನ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಕೇ ಚಿತ್ತವಸೇ ನ ವತ್ತೋ॥
೧೧೨.
‘‘ಅದ್ಧಾ
ಕರಿಸ್ಸಸಿ ಚಿರಂ ರಜ್ಜಂ, ಪಞ್ಞಾ ಹಿ ತವ ತಾದಿಸೀ॥
೧೧೩.
‘‘ಏತಂ ತೇ ಅನುಮೋದಾಮ, ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ನಪ್ಪಮಜ್ಜಸಿ।
ಧಮ್ಮಂ ಪಮಜ್ಜ ಖತ್ತಿಯೋ, ರಟ್ಠಾ ಚವತಿ ಇಸ್ಸರೋ॥
೧೧೪.
‘‘ಧಮ್ಮಂ
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೧೫.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಖತ್ತಿಯ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೧೬.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇಸು ಖತ್ತಿಯ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೧೭.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ವಾಹನೇಸು ಬಲೇಸು ಚ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೧೮.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ಗಾಮೇಸು ನಿಗಮೇಸು ಚ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೧೯.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ರಟ್ಠೇಸು ಜನಪದೇಸು ಚ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೨೦.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಚ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೨೧.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ಮಿಗಪಕ್ಖೀಸು ಖತ್ತಿಯ।
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೨೨.
‘‘ಧಮ್ಮಂ
ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ರಾಜ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ॥
೧೨೩.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹಾರಾಜ, ಸಇನ್ದಾ ದೇವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಾ।
ಸುಚಿಣ್ಣೇನ ದಿವಂ ಪತ್ತಾ, ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ರಾಜ ಪಾಮದೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಾಪೀತಿ, ಜನಿನ್ದ, ಅಹಮೇತಂ ಏಕಕೋವ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆನೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಮಞ್ಚ ತುವಞ್ಚ ಅಞ್ಞಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಪಜಾ ಇಮಸ್ಸ ಕತಸ್ಸ ಆಕಾರಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಜಞ್ಞಾ ನ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಭುಸೇಹೀತಿ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಅಭಿರಮನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ತಣ್ಹಾವನಥಂ ಭುಸಂ ಕರೋಹಿ ವಡ್ಢೇಹಿ ಮನೋರಥಂ ಪೂರೇಹಿ। ಸಜಾಹೀತಿ ಮನೋರಥಂ ಪನ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಚೇ ತೇ ನ ರುಚ್ಚತಿ, ಅಥ ನಂ ಸಜಾಹಿ ಮಯ್ಹಮೇವ ಪಟಿದೇಹಿ। ಕಮ್ಮಕರನ್ತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಯೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ಕರೋನ್ತಮೇತನ್ತಿ ಯೇ ಚ ಬುದ್ಧಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಬುದ್ಧಪುತ್ತಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ಯುತ್ತಾ, ತೇ ಚ ನಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯೇವ। ನ ಮೇ ಪಿಯಾತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಅಞ್ಞೋ ನು ತೇ ಕೋಚಿ ‘‘ಇಧ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಸಕಲಾಯಪಿ ಪಥವಿಯಾ ನ ಮೇ ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀ ಪಿಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯ।
ಸೀಹೋವ ಸೇಲಸ್ಸ ಗುಹನ್ತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಚೇ ತ್ವಂ ತಂ ಇಧ ನ ಆನೇಸಿ, ಅಥ ಯಥಾ ಸೀಹೋ ಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸೀಹಪೋತಿಕಾಯ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಮಣಿಗುಹಂ ಉಪೇತಿ, ಏವಂ ತಸ್ಸಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛ, ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ಥನಂ ಪೂರೇಹೀತಿ। ಸುಖಪ್ಫಲನ್ತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಪಣ್ಡಿತಾ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖೇನ ಫುಟ್ಠಾ ಸಮಾನಾ ನ ಸುಖವಿಪಾಕದಾಯಕಕಮ್ಮಂ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತಿ, ಸಮ್ಮೋಹಿತಾ ವಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಮೋಹೇನ ಮೂಳ್ಹಾ ಸುಖೇನ ಮತ್ತಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನ ಸಮಾಚರನ್ತಿ। ಯಥಾಸುಖಂ, ಸಾಮಿ, ಕರೋಹಿ ಕಾಮನ್ತಿ, ಸಾಮಿ ಸಿವಿರಾಜ, ಅತ್ತನೋ ದಾಸಿಂ ಪರಿಚಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಗರಹಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತ್ವಂ ಯಥಾಸುಖಂ ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯಂ ಕಾಮಂ ಕರೋಹಿ, ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಂ ಪೂರೇಹೀತಿ। ನ ತೇನ ಸೋ ಜೀವತೀತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಯೋ ‘‘ಇಸ್ಸರೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಪಾಪಂ ಕರೋತಿ, ಕತ್ವಾ ಚ ಕಿಂ ಮಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ವಕ್ಖನ್ತೀತಿ ನ ಉತ್ತಸತಿ ನ ಓತ್ತಪ್ಪತಿ, ಸೋ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನ ಚ ದೀಘಕಾಲಂ ಜೀವತಿ, ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಮರತಿ, ದೇವತಾಪಿ ಪನ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಪಾಪರಞ್ಞೋ ರಜ್ಜೇನ, ವರಮಸ್ಸ ವಾಳುಕಘಟಂ ಗಲೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮರಣ’’ನ್ತಿ ಲಾಮಕೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ।
ಅಞ್ಞಾತಕನ್ತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸನ್ತಕಂ ತೇಹಿ ಸಾಮಿಕೇಹಿ ಪದಿನ್ನಂ ದಾನಂ ಯೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮೇ ಯೋ ಅತ್ತದುಕ್ಖೇನಾತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಯೋ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖೇನ ಪೀಳಿತೋ ತಂ ಪರಸ್ಸ ದಹತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸರೀರತೋ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪರಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಖಿಪತಿ, ಪರಸ್ಸ ವಾ ಸುಖೇನ ಅತ್ತನೋ ಸುಖಂ ದಹತಿ, ಪರಸ್ಸ ಸುಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಿ ಪಕ್ಖಿಪತಿ, ‘‘ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖಂ ಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪರಂ ದುಕ್ಖಿತಂ ಕರೋತಿ, ‘‘ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪರಂ ದುಕ್ಖಿತಂ ಕರೋತಿ, ‘‘ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪರಸ್ಸ ಸುಖಂ ನಾಸೇತಿ, ನ ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ। ಯೋ ಪನ ಏವಂ ಜಾನಾತಿ ‘‘ಯಥೇವಿದಂ ಮಯ್ಹಂ
ಪಿಯೇನ ತೇ ದಮ್ಮೀತಿ ಪಿಯೇನ ಕಾರಣಭೂತೇನ ಪಿಯಂ ಫಲಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ದಮ್ಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಿಯಂ ಲಭನ್ತೀತಿ ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತಾ ಪಿಯಮೇವ ಲಭನ್ತಿ। ಕಾಮಹೇತುಕನ್ತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ ಮಯ್ಹ ಸತಿನ್ತಿ ಮಮ ಸನ್ತಕಂ। ‘‘ಮಯ್ಹ ಸತೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಮಮ ಸನ್ತಕಾತಿ ಏವಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಸಚೇ ತ್ವಂ ತಂ ನ ಕಾಮೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಬ್ಬಜನಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬಾ ಸೇನಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಜನಸ್ಸ ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಹಿತಾತಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿಸ್ಸಾಮಿ। ತತೋ ಅವ್ಹಯೇಸೀತಿ ತತೋ ತಂ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ ಆನೇಯ್ಯಾಸಿ। ಅದೂಸಿಯನ್ತಿ ಅನಪರಾಧಂ। ಕತ್ತೇತಿ ತಮೇವ ಅಪರೇನ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ। ಸೋ ಹಿ ರಞ್ಞೋ ಹಿತಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕತ್ತಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ನ ಚಾಪಿ ತ್ಯಸ್ಸಾತಿ ಏವಂ ಅಕಿಚ್ಚಕಾರೀತಿ ನಗರೇ ತವ ಕೋಚಿ ಪಕ್ಖೋಪಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ।
ನಿನ್ದನ್ತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಉಪವಾದಮೇವ, ಸಚೇಪಿ ಮಂ ಕೋಚಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ನಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ ವಾ ಪಸಂಸಿಸ್ಸತಿ ವಾ, ದೋಸಂ ವಾ ಪನ ಆರೋಪೇನ್ತೋ ಗರಹಿಸ್ಸತಿ, ತಮ್ಪಾಹಂ ನಿನ್ದಂ ಪಸಂಸಂ ಗರಹಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಸಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಮಮ ಆಗಚ್ಛತೂತಿ ವದತಿ। ತಮ್ಹಾತಿ ಯೋ ಏತೇ ನಿನ್ದಾದಯೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಮ್ಹಾ ಪುರಿಸಾ ಇಸ್ಸರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ ಸಿರೀ ಚ ಪಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾತಾ ಲಕ್ಖೀ ಚ ಥಲಟ್ಠಾನತೋ ಸುವುಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾತೋ ಆಪೋ ವಿಯ ಅಪೇತಿ ನ ಪತಿಟ್ಠಾತೀತಿ। ಏತ್ತೋತಿ ಇತೋ ಮಮ ತಸ್ಸಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಕಾರಣಾ। ಧಮ್ಮಾತಿಸಾರಞ್ಚಾತಿ ಧಮ್ಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಂ ಅಕುಸಲಂ ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಹೋತಿ। ಪಚ್ಚುತ್ತರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ಧಾರಯಿಸ್ಸಾಮಿ। ಥಾವರಾನಂ ತಸಾನನ್ತಿ ಯಥಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಖೀಣಾಸವಾನಞ್ಚ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಞ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ ಸಬ್ಬಂ ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ತಥೇವಾಹಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ಅಧಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಏಕೋವಿಮನ್ತಿ ಅಹಂ ಏಕೋವ ಇಮಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖಭಾರಂ ಹಾರಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಧಾರಯಿಸ್ಸಾಮಿ ವಹಿಸ್ಸಾಮಿ। ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಧಮ್ಮೇ ಪವೇಣಿಧಮ್ಮೇ ತಿವಿಧಸುಚರಿತಧಮ್ಮೇ ಚ ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ।
ಸಗ್ಗೂಪಗನ್ತಿ ಯಞ್ಞೇ ಧನನ್ತಿ ಯಞ್ಞಧನಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಸಖಾತಿ ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀಪಿ ಮಮ ಸಹಾಯಿಕಾ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಪಿತರೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ। ಸಬ್ಬೇತಿ ನ ಕೇವಲಂ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಾನೋವ, ಸಬ್ಬೇ ರಟ್ಠವಾಸಿನೋಪಿ ಮಂ ಪಸ್ಸಥ, ‘‘ಭೋ, ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಸಹಾಯಿಕಾ ಇಮಿನಾ ಗೇಹೇ ಕತಾ’’ತಿ ನಿನ್ದೇಯ್ಯುಂ। ನ ಹೇತಧಮ್ಮನ್ತಿ ನ ಹಿ ಏತಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ। ಯಂ ತೇ ಮಯಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಮಯಾ ಸಾ ತುಯ್ಹಂ ದಿನ್ನಾ, ತಸ್ಮಾ ಏತಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ನ ವದಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಸತನ್ತಿ ಸನ್ತಾನಂ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಸೀಲಾಚಾರಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಧಮ್ಮಾನಿ ಸುವಣ್ಣಿತಾನಿ ಸಮುದ್ದವೇಲಾವ ದುರಚ್ಚಯಾನಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಸಮುದ್ದೋ ವೇಲಂ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ಏವಮಹಮ್ಪಿ ಸೀಲವೇಲಂ ನಾತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವದತಿ।
ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಮೇಸೀತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಂ ಮಮ ಆಹುನಪಾಹುನಸಕ್ಕಾರಸ್ಸಾನುಚ್ಛವಿಕೋ। ಧಾತಾ ವಿಧಾತಾ ಚಸಿ ಕಾಮಪಾಲೋತಿ ತ್ವಂ ಮಮ, ದೇವ, ಧಾರಣತೋ ಧಾತಾ ಇಸ್ಸರಿಯಸುಖಸ್ಸ ವಿದಹನತೋ ವಿಧಾತಾ ಇಚ್ಛಿತಪತ್ಥಿತಾನಂ ತಯೀ ಹುತಾತಿ ತುಯ್ಹಂ ದಿನ್ನಾ। ಕಾಮೇನ ಮೇತಿ ಮಮ ಕಾಮೇನ ಮಮ ಪತ್ಥನಾಯ ಉಮ್ಮಾದನ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾತಿ ಏವಂ ಅಭಿಪಾರಕೋ ರಞ್ಞೋ ದೇತಿ। ರಾಜಾ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ। ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಂ ಸಾಕುಣಿಕಪಚ್ಛಿಂ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಅಟವಿಯಂ ಖಿಪನ್ತಾ ವಿಯ ಉಭೋಪಿ ನಂ ಜಹನ್ತೇವ। ಇದಾನಿ ರಾಜಾ ಪುನ ಅಕಥನತ್ಥಾಯ ತಂ ಸನ್ತಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಹೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ। ತತ್ಥ ಕತ್ತುಪುತ್ತಾತಿ ಪಿತಾಪಿಸ್ಸ ಕತ್ತಾವ, ತೇನ ನಂ ಏವಂ ಆಲಪತಿ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಅದ್ಧಾ ತ್ವಂ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಮಯ್ಹಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಂ ಅಚರಿ, ಹಿತಮೇವ ವುಡ್ಢಿಮೇವ ಅಕಾಸಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಂ ಕಥೇಸಿ, ‘‘ಮಾ ಏವಂ ವಿಪ್ಪಲಪಸಿ, ಅಞ್ಞೋ ನು ತೇ ದ್ವಿಪದೋ ನರೋ, ಕೋ ಇಧ ಜೀವಲೋಕೇ ಅರುಣೇಯೇವ ಸೋತ್ಥಿಕತ್ತಾ, ಸಚೇ ಹಿ ಅಹಂ ವಿಯ ಅಞ್ಞೋ ರಾಜಾ ತವ ಭರಿಯಾಯ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ತವ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಘರೇ ಕರೇಯ್ಯ, ಅಹಂ ಪನ ಅಕುಸಲಭಯೇನೇವ ನ ಕರೋಮಿ, ತುಣ್ಹೀ ಹೋಹಿ, ನ ಮೇ ಏತಾಯ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ತಂ ಸನ್ತಜ್ಜೇಸಿ।
ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪುನ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಥುತಿವಸೇನ ‘‘ತುವಂ ನೂ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ। ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಞ್ಞೇವ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನರಿನ್ದಾನಂ ಸೇಟ್ಠೋ, ತ್ವಂ ಅನುತ್ತರೋ, ತ್ವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಧಮ್ಮಪವೇಣಿಧಮ್ಮಸುಚರಿತಧಮ್ಮಾನಂ ಗೋಪಾಯನೇನ ಧಮ್ಮಗುತ್ತೋ, ತೇಸಂ ವಿದಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮವಿದೂ ತ್ವಂ ಸುಮೇಧೋ, ಸೋ ತ್ವಂ ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಗೋಪೇಸಿ, ತೇನೇವ ಗುತ್ತೋ ಚೀರಂ ಜೀವ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಮೇ ದೇಸೇಹಿ ಧಮ್ಮಪಾಲಕ, ಧಮ್ಮಗೋಪಕ, ರಾಜವರಾತಿ।
ಅಥ ‘‘ತದಿಙ್ಘಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಇಙ್ಘಾತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಯಸ್ಮಾ ಸತನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಆಸೇವಿತಂ। ಸಾಧೂತಿ ಸುನ್ದರೋ ಪಸತ್ಥೋ। ವಿನಿಚ್ಛಯಪವೇಣಿಸುಚರಿತಧಮ್ಮೇ ರೋಚೇತೀತಿ ಧಮ್ಮರುಚಿ। ತಾದಿಸೋ ಹಿ ಜೀವಿತಂ ಜಹನ್ತೋಪಿ ಅಕಿಚ್ಚಂ ನ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಾಧು। ಪಞ್ಞಾಣವಾತಿ ಞಾಣಸಮ್ಪನ್ನೋ। ಮಿತ್ತಾನಮದ್ದುಬ್ಭೋತಿ ಮಿತ್ತಸ್ಸ ಅದುಸ್ಸನಭಾವೋ। ಠಿತಧಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತತಿವಿಧಧಮ್ಮಸ್ಸ। ಆಸೇಥಾತಿ ಆಸೇಯ್ಯುಂ ನಿಸೀದೇಯ್ಯುಂ। ದೇಸನಾಸೀಸಮೇವ ಚೇತಂ, ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಇರಿಯಾಪಥೇ ಸುಖಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ। ಸೀತಚ್ಛಾಯಾಯಾತಿ ಪುತ್ತದಾರಞಾತಿಮಿತ್ತಾನಂ ಸೀತಲಾಯ ಛಾಯಾಯ। ಸಙ್ಘರೇತಿ ಸಕಘರೇ, ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಧಮ್ಮಬಲಿದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಅನುಪದ್ದುತಾ ಸುಖಂ ವಸೇಯ್ಯುನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ನ ಚಾಹಮೇತನ್ತಿ, ಸಮ್ಮ ಅಭಿಪಾರಕ, ಯಮೇತಂ ಅಸಮೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕತಂ ಅಸಾಧುಕಮ್ಮಂ, ಏತಂ ಅಹಂ ನ ರೋಚಯಾಮಿ। ಯೇ ವಾಪಿ ಞತ್ವಾನಾತಿ ಯೇ ವಾ ಪನ ರಾಜಾನೋ ಞತ್ವಾ ತುಲೇತ್ವಾ ತೀರೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇಸಾಹಂ ಕಮ್ಮಂ ರೋಚೇಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಉಪಮಾ ಇಮಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇ ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಉಪಮಾ ಸುಣೋಹಿ।
ಜಿಮ್ಹನ್ತಿ ವಙ್ಕಂ। ನೇತ್ತೇತಿ ಯೋ ಗಾವಿಯೋ ನೇತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಜೇಟ್ಠಕಉಸಭೇ। ಪಗೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಮ್ಮಂ ಚರನ್ತೇ ಇತರಾ ಪಜಾ ಪಗೇವ ಚರತಿ, ಅತಿವಿಯ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಧಮ್ಮಿಕೋತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನಿ ಪಹಾಯ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ। ಅಮರತ್ತನ್ತಿ ದೇವತ್ತಂ। ರತನನ್ತಿ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಾವಿಞ್ಞಾಣಕರತನಂ। ವತ್ಥಿಯನ್ತಿ ಕಾಸಿಕವತ್ಥಮೇವ। ಅಸ್ಸಿತ್ಥಿಯೋತಿ ವಾತಸಮಗತಿಅಸ್ಸೇಪಿ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ ಇತ್ಥಿಯೋಪಿ। ರತನಂ ಮಣಿಕಞ್ಚಾತಿ ಸತ್ತವಿಧರತನಞ್ಚ ಮಹಗ್ಘಭಣ್ಡಕಞ್ಚ। ಅಭಿಪಾಲಯನ್ತೀತಿ ನ ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಸ್ಸಪಿ ಹೇತು ನ ವಿಸಮಂ ಚರೇಯ್ಯಂ। ಉಸಭೋಮ್ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಸಿವೀನಂ ಮಜ್ಝೇ ಜೇಟ್ಠಕರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ, ತಸ್ಮಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಕಾರಣಮ್ಪಿ ನ ವಿಸಮಂ ಚರಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ನೇತಾತಿ ಮಹಾಜನಂ ಕುಸಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ದೇವನಗರಂ ನೇತಾ, ಹಿತಕರಣೇನ ತಸ್ಸ ಹಿತಾ, ‘‘ಸಿವಿರಾಜಾ ಕಿರ ಧಮ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಞಾತತ್ತಾ ಉಗ್ಗತೋ, ಸಮೇನ ರಟ್ಠಪಾಲನತೋ ರಟ್ಠಪಾಲೋ। ಅಪಚಾಯಮಾನೋತಿ ಸಿವೀನಂ ಪೋರಾಣಕರಾಜೂನಂ ಪವೇಣಿಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ। ಸೋತಿ ಸೋ ಅಹಂ ತಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಅನುವಿಚಿನ್ತಯನ್ತೋ ತಸ್ಮಾ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಸೇ ನ ವತ್ತಾಮಿ।
ಏವಂ ‘‘ಅದ್ಧಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ನಪ್ಪಮಜ್ಜಸೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಕಥಿತಧಮ್ಮಂ ನಪ್ಪಮಜ್ಜಸಿ ತತ್ಥೇವ ವತ್ತೇಸಿ। ಧಮ್ಮಂ ಪಮಜ್ಜಾತಿ ಧಮ್ಮಂ ಪಮುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಅಗತಿವಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ। ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಸ ಥುತಿಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರಾ’’ತಿ ಧಮ್ಮಚರಿಯಾಯ ನಿಯ್ಯೋಜೇನ್ತೋ ಉತ್ತರಿಪಿ ದಸ ಓವಾದಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ। ತಾಸಮತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ತೇಸಕುಣಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೨.೧೭.೧ ಆದಯೋ) ವಣ್ಣಿತೋವ।
ಏವಂ
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ। ತದಾ ಸುನನ್ದಸಾರಥಿ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಭಿಪಾರಕೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ, ಸೇಸಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಸಿವಿರಾಜಾ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ।
ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ।
[೫೨೮] ೩. ಮಹಾಬೋಧಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
ಕಿಂ ನು ದಣ್ಡಂ ಕಿಮಜಿನನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಪಾರಮಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ವತ್ಥು ಮಹಾಉಮಙ್ಗಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೨.೨೨.೫೯೦ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ತದಾ ಪನ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಥಾಗತೋ ಪಞ್ಞವಾ ಪರಪ್ಪವಾದಪ್ಪಮದ್ದನೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಉದಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ಬೋಧಿಕುಮಾರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು। ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಸನ್ತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ
ತಸ್ಸ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಪಞ್ಚ ಅಮಚ್ಚಾ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ। ತೇಸು ಏಕೋ ಅಹೇತುಕವಾದೀ, ಏಕೋ ಇಸ್ಸರಕತವಾದೀ, ಏಕೋ ಪುಬ್ಬೇಕತವಾದೀ, ಏಕೋ ಉಚ್ಛೇದವಾದೀ, ಏಕೋ ಖತ್ತವಿಜ್ಜವಾದೀ। ತೇಸು ಅಹೇತುಕವಾದೀ ‘‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಸಂಸಾರಸುದ್ಧಿಕಾ’’ತಿ ಮಹಾಜನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ಇಸ್ಸರಕತವಾದೀ ‘‘ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಿತೋ’’ತಿ ಮಹಾಜನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ಪುಬ್ಬೇಕತವಾದೀ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಪುಬ್ಬೇಕತೇನೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಮಹಾಜನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ಉಚ್ಛೇದವಾದೀ ‘‘ಇತೋ ಪರಲೋಕಂ ಗತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಮಹಾಜನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ಖತ್ತವಿಜ್ಜವಾದೀ ‘‘ಮಾತಾಪಿತರೋಪಿ ಮಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋವ ಅತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಮಹಾಜನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ತೇ ರಞ್ಞೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ನಿಯುತ್ತಾ ಲಞ್ಜಖಾದಕಾ
ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಕೂಟಟ್ಟಪರಾಜಿತೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಂ ರಾಜಗೇಹಂ ಪವಿಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ರಾಜಗೇಹೇ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಾಮಚ್ಚೇ ಲಞ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಲೋಕಂ ವಿನಾಸೇನ್ತೇ ಕಸ್ಮಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಥ, ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಕೂಟಟ್ಟಕಾರಕಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಲಞ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಮಿಕೋವ ಸಮಾನೋ ಅಸ್ಸಾಮಿಕೋ ಕತೋ’’ತಿ ಪರಿದೇವಿ। ಸೋ
ಕೂಟಟ್ಟಕಾರಕಾ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭಿಂಸು। ತೇಪಿ ಅಮಚ್ಚಾ ಲಞ್ಜಂ ಅಲಭನ್ತಾ ದುಗ್ಗತಾ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು
ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಂ ಪರಿಹಾಪೇಸಿ। ಪಠಮದಿವಸಂ ತಾವ ನಂ ತುಚ್ಛಪಲ್ಲಙ್ಕೇಯೇವ ನಿಸೀದಾಪೇಸುಂ। ಸೋ ತುಚ್ಛಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ದಿಸ್ವಾವ
ರಾಜಾಪಿ ಸಾಯಂ ಭುತ್ತಭೋಜನೋ ಸಿರಿಸಯನೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿ। ಅಥಸ್ಸ ತಾವದೇವ ಸೋಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸರೀರತೋ ಸೇದಾ ಮುಚ್ಚಿಂಸು, ಸಯನೇ ಅಸ್ಸಾಸಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಅಪರಾಪರಂ
ತಸ್ಮಿಂ
೧೨೪.
‘‘ಕಿಂ ನು ದಣ್ಡಂ ಕಿಮಜಿನಂ, ಕಿಂ ಛತ್ತಂ ಕಿಮುಪಾಹನಂ।
ಕಿಮಙ್ಕುಸಞ್ಚ ಪತ್ತಞ್ಚ, ಸಙ್ಘಾಟಿಞ್ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ।
ತರಮಾನರೂಪೋಹಾಸಿ, ಕಿಂ ನು ಪತ್ಥಯಸೇ ದಿಸ’’ನ್ತಿ॥
ತಸ್ಸತ್ಥೋ
ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
೧೨೫.
‘‘ದ್ವಾದಸೇತಾನಿ ವಸ್ಸಾನಿ, ವುಸಿತಾನಿ ತವನ್ತಿಕೇ।
ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಸೋಣೇನ, ಪಿಙ್ಗಲೇನಾಭಿಕೂಜಿತಂ॥
೧೨೬.
‘‘ಸ್ವಾಯಂ
ತವ ಸುತ್ವಾ ಸಭರಿಯಸ್ಸ, ವೀತಸದ್ಧಸ್ಸ ಮಂ ಪತೀ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಅಭಿಕೂಜಿತನ್ತಿ ಏತೇನ ತವ ಸುನಖೇನ ಏವಂ ಮಹಾವಿರವೇನ ವಿರವಿತಂ ನ ಜಾನಾಮಿ। ದಿತ್ತೋ ವಾತಿ ದಪ್ಪಿತೋ ವಿಯ। ಸಭರಿಯಸ್ಸಾತಿ ತವ ಸಭರಿಯಸ್ಸ ಮಮ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಆಣತ್ತಭಾವಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಭಿಕ್ಖಂ ನ ಲಭಸಿ, ರಞ್ಞಾ ತೇ ವಧೋ ಆಣತ್ತೋ, ಇಧ ಮಾಗಚ್ಛೀ’’ತಿ ದಿತ್ತೋವ ನದತಿ। ವೀತಸದ್ಧಸ್ಸ ಮಂ ಪತೀತಿ ಮಮನ್ತರೇ ವಿಗತಸದ್ಧಸ್ಸ ತವ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಏವ ನದತೀತಿ ಆಹ।
ತತೋ ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ದೋಸಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಖಮಾಪೇನ್ತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –
೧೨೭.
‘‘ಅಹು
ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ ಪಸೀದಾಮಿ, ವಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಾಗಮಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋತಿ ಸಚ್ಚಂ ಮಯಾ ಏವಂ ಆಣತ್ತಂ, ಅಯಂ ಮೇ ದೋಸೋ, ಏಸ ಪನಾಹಂ ಇದಾನಿ ಅಧಿಕತರಂ ತಯಿ ಪಸೀದಾಮಿ, ಇಧೇವ ವಸ, ಮಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಮೀತಿ।
ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಪಣ್ಡಿತಾ ನಾಮ ತಾದಿಸೇನ ಪರಪತ್ತಿಯೇನ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಕಾರಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ನ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅನಾಚಾರಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಆಹ –
೧೨೮.
‘‘ಸಬ್ಬಸೇತೋ
ಸಬ್ಬಲೋಹಿತಕೋ ದಾನಿ, ಕಾಲೋ ಪಕ್ಕಮಿತುಂ ಮಮ॥
೧೨೯.
‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಪುರೇ ಆಸಿ, ತತೋ ಮಜ್ಝೇ ತತೋ ಬಹಿ।
ಪುರಾ ನಿದ್ಧಮನಾ ಹೋತಿ, ಸಯಮೇವ ವಜಾಮಹಂ॥
೧೩೦.
‘‘ವೀತಸದ್ಧಂ ನ ಸೇವೇಯ್ಯ, ಉಪದಾನಂವನೋದಕಂ।
ಸಚೇಪಿ ನಂ ಅನುಖಣೇ, ವಾರಿ ಕದ್ದಮಗನ್ಧಿಕಂ॥
೧೩೧.
‘‘ಪಸನ್ನಮೇವ ಸೇವೇಯ್ಯ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಂ ವಿವಜ್ಜಯೇ।
ಪಸನ್ನಂ ಪಯಿರುಪಾಸೇಯ್ಯ, ರಹದಂವುದಕತ್ಥಿಕೋ॥
೧೩೨.
‘‘ಭಜೇ ಭಜನ್ತಂ ಪುರಿಸಂ, ಅಭಜನ್ತಂ ನ ಭಜ್ಜಯೇ।
ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ ಸೋ, ಯೋ ಭಜನ್ತಂ ನ ಭಜ್ಜತಿ॥
೧೩೩.
‘‘ಯೋ
ಸ ವೇ ಮನುಸ್ಸಪಾಪಿಟ್ಠೋ, ಮಿಗೋ ಸಾಖಸ್ಸಿತೋ ಯಥಾ॥
೧೩೪.
‘‘ಅಚ್ಚಾಭಿಕ್ಖಣಸಂಸಗ್ಗಾ, ಅಸಮೋಸರಣೇನ ಚ।
ಏತೇನ ಮಿತ್ತಾ ಜೀರನ್ತಿ, ಅಕಾಲೇ ಯಾಚನಾಯ ಚ॥
೧೩೫.
‘‘ತಸ್ಮಾ ನಾಭಿಕ್ಖಣಂ ಗಚ್ಛೇ, ನ ಚ ಗಚ್ಛೇ ಚಿರಾಚಿರಂ।
ಕಾಲೇನ ಯಾಚಂ ಯಾಚೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಮಿತ್ತಾ ನ ಜೀಯರೇ॥
೧೩೬.
‘‘ಅತಿಚಿರಂ ನಿವಾಸೇನ, ಪಿಯೋ ಭವತಿ ಅಪ್ಪಿಯೋ।
ಆಮನ್ತ ಖೋ ತಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಪುರಾ ತೇ ಹೋಮ ಅಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಸೇತೋತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಠಮಮೇವ ತವ ನಿವೇಸನೇ ಮಮ ಓದನೋ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಅಹೋಸಿ, ಯಂ ತ್ವಂ ಭುಞ್ಜಸಿ, ತಮೇವ ದಾಪೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತೋತಿ ತತೋ ಪಚ್ಛಾ ಪರಿಭೇದಕಾನಂ ವಚನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತವ ಮಯಿ ವಿರತ್ತಕಾಲೇ ಸಬಲೋ ಮಿಸ್ಸಕೋದನೋ ಜಾತೋ। ದಾನೀತಿ ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಲೋಹಿತಕೋ ಜಾತೋ। ಕಾಲೋತಿ ಅಗುಣಞ್ಞುಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರನ್ತಿ ಪಠಮಂ ಮಮ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಮಜ್ಝೇತಿ ಸೋಪಾನಮತ್ಥಕೇ। ಪುರಾ ನಿದ್ಧಮನಾ ಹೋತೀತಿ ಯಾವ ಗೀವಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನಾ ನ ಹೋತಿ।
ಅನುಖಣೇತಿ ಸಚೇಪಿ ಅನುದಕಂ ಉದಪಾನಂ ಪತ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ಉದಕಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಕಲಲಂ ವಿಯೂಹಿತ್ವಾ ಅನುಖಣೇಯ್ಯ, ತಥಾಪಿ ತಂ ವಾರಿ ಕದ್ದಮಗನ್ಧಿಕಂ ಭವೇಯ್ಯ, ಅಮನುಞ್ಞತಾಯ ನ ಪಿವೇಯ್ಯ, ತಥೇವ ವೀತಸದ್ಧಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೇನ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾಪಿ ಪರಿತ್ತಾ ಚೇವ ಲೂಖಾ ಚ, ಅಮನುಞ್ಞಾ ಅಪರಿಭೋಗಾರಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಸನ್ನನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧಂ। ರಹದನ್ತಿ ಗಮ್ಭೀರಂ ಮಹಾರಹದಂ। ಭಜನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಭಜನ್ತಮೇವ ಭಜೇಯ್ಯ। ಅಭಜನ್ತನ್ತಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಂ। ನ ಭಜ್ಜಯೇತಿ ನ ಭಜೇಯ್ಯ। ನ ಭಜ್ಜತೀತಿ ಯೋ ಪುರಿಸೋ ಅತ್ತಾನಂ ಭಜನ್ತಂ ಹಿತಚಿತ್ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ನ ಭಜತಿ, ಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೋ ನಾಮಾತಿ। ಮನುಸ್ಸಪಾಪಿಟ್ಠೋತಿ ಮನುಸ್ಸಲಾಮಕೋ ಪತಿಕುಟ್ಠೋ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಕೋ। ಸಾಖಸ್ಸಿತೋತಿ ಮಕ್ಕಟೋ।
ಅಚ್ಚಾಭಿಕ್ಖಣಸಂಸಗ್ಗಾತಿ ಅಕಾಲೇತಿ ಅಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಪರಸ್ಸ ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಯಾಚನಾಯ ಮಿತ್ತಾ ಜೀರನ್ತಿ ನಾಮ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಅತಿಚಿರಂ ನಿವಾಸೇನ ಮಯಿ ಮಿತ್ತಿಂ ಭಿನ್ದಿ। ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಚ್ಚಾಭಿಕ್ಖಣಸಂಸಗ್ಗೇನ ಅಸಮೋಸರಣೇನ ಚ ಮಿತ್ತಾ ಜೀರನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ। ಚಿರಾಚಿರನ್ತಿ ಚಿರಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಚಿರಂ ನ ಗಚ್ಛೇ ನ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ। ಯಾಚನ್ತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಂ ಭಣ್ಡಕಂ ಯುತ್ತಕಾಲೇ ಯಾಚೇಯ್ಯ। ನ ಜೀಯರೇತಿ ಏವಂ ಮಿತ್ತಾ ನ ಜೀರನ್ತಿ। ಪುರಾ ತೇ ಹೋಮ ಅಪ್ಪಿಯಾತಿ ಯಾವ ತವ ಅಪ್ಪಿಯಾ ನ ಹೋಮ, ತಾವ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾವ ತಂ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ।
ರಾಜಾ ಆಹ –
೧೩೭.
‘‘ಏವಂ ಚೇ ಯಾಚಮಾನಾನಂ, ಅಞ್ಜಲಿಂ ನಾವಬುಜ್ಝಸಿ।
ಪರಿಚಾರಕಾನಂ ಸತಂ, ವಚನಂ ನ ಕರೋಸಿ ನೋ।
ಏವಂ ತಂ ಅಭಿಯಾಚಾಮ, ಪುನ ಕಯಿರಾಸಿ ಪರಿಯಾಯ’’ನ್ತಿ॥
ತತ್ಥ ನಾವಬುಜ್ಝಸೀತಿ ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಯಾಚನ್ತೇನ ಮಯಾ ಕತಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಪುನ ಇಧಾಗಮನಾಯ ಏಕವಾರಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಯಾಚತಿ।
ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ –
೧೩೮.
‘‘ಏವಂ
ತುಯ್ಹಂ ವಾಪಿ ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಂ ವಾ ರಟ್ಠವದ್ಧನ।
ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಪಸ್ಸೇಮ, ಅಹೋರತ್ತಾನಮಚ್ಚಯೇ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಏವಂ ಚೇ ನೋತಿ ಸಚೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವಂ ನಾನಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಾನಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನ್ತರಾಯೋ ನ ಹೇಸ್ಸತಿ, ತುಯ್ಹಂ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ವಾ ಜೀವಿತಂ ಪವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಪಸ್ಸೇಮಾತಿ ಅಪಿ ನಾಮ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಮ।
ಏವಂ
ಅಥಸ್ಸಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪುತ್ತಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ನೋ ನಿರಪರಾಧಾ ಮಾತಾ ಮಾರಿತಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ। ರಾಜಾ ಮಹಾಭಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪರಮ್ಪರಾಯ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಮಂ ಅಞ್ಞೋ ತೇ ಕುಮಾರೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಖಮಾಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ರಞ್ಞೋ ಚ ಜೀವಿತಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಕುಮಾರೇ ಚ ಪಾಪತೋ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ಪುನದಿವಸೇ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ
ಅಥ ನಂ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಕೋ ದಿಸ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ। ರಾಜಾ ಸುತ್ವಾವ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸೋ ಹುತ್ವಾ ತೇ ಅಮಚ್ಚೇ ಆದಾಯ
ತಂ ಸುತ್ವಾ ತೇ ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ತೇನ ಕತೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ, ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ, ಮಕ್ಕಟಂ ಕಿರ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರತೀ’’ತಿ ಪಾಣಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಹಾಸಮಕಂಸು। ಮಹಾಸತ್ತೋ ತೇ ತಥಾ ಕರೋನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಅತ್ತನೋ ವಾದಭೇದನತ್ಥಾಯ ಮಮ ಚಮ್ಮಂ ಆದಾಯ ಆಗತಭಾವಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ ನೇ’’ತಿ ಅಹೇತುಕವಾದಿಂ ತಾವ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಪರಿಹಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚೇವ ಪಾಣಾತಿಪಾತಸ್ಸ
೧೩೯.
‘‘ಉದೀರಣಾ ಚೇ ಸಂಗತ್ಯಾ, ಭಾವಾಯಮನುವತ್ತತಿ।
ಅಕಾಮಾ ಅಕರಣೀಯಂ ವಾ, ಕರಣೀಯಂ ವಾಪಿ ಕುಬ್ಬತಿ।
ಅಕಾಮಕರಣೀಯಮ್ಹಿ, ಕ್ವಿಧ ಪಾಪೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ॥
೧೪೦.
‘‘ಸೋ
ಭೋತೋ ಚೇ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ಸುಹತೋ ವಾನರೋ ಮಯಾ॥
೧೪೧.
‘‘ಅತ್ತನೋ ಚೇ ಹಿ ವಾದಸ್ಸ, ಅಪರಾಧಂ ವಿಜಾನಿಯಾ।
ನ ಮಂ ತ್ವಂ ಗರಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಭೋತೋ ವಾದೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಉದೀರಣಾತಿ ಕಥಾ। ಸಂಗತ್ಯಾತಿ ಸಂಗತಿಯಾ ಛನ್ನಂ ಅಭಿಜಾತೀನಂ ತಂ ತಂ ಅಭಿಜಾತಿಂ ಉಪಗಮನೇನ। ಭಾವಾಯಮನುವತ್ತತೀತಿ ಭಾವೇನ ಅನುವತ್ತತಿ, ಕರಣತ್ಥೇ ಸಮ್ಪದಾನಂ। ಅಕಾಮಾತಿ ಅಕಾಮೇನ ಅನಿಚ್ಛಾಯ। ಅಕರಣೀಯಂ ವಾ ಕರಣೀಯಂ ವಾಪೀತಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಪಾಪಂ ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ವಾ। ಕುಬ್ಬತೀತಿ ಕರೋತಿ। ಕ್ವಿಧಾತಿ ಕೋ ಇಧ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತ್ವಂ ಅಹೇತುಕವಾದೀ ‘‘ನತ್ಥಿ ಹೇತು ನತ್ಥಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಕಿಲೇಸಾಯಾ’’ತಿಆದಿದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಸಂಗತಿಯಾ ಚೇವ ಸಭಾವೇನ ಚ ಅನುವತ್ತತಿ ಪರಿಣಮತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ। ಅಕಾಮಕೋವ ಪಾಪಂ ವಾ ಪುಞ್ಞಂ ವಾ ಕರೋತೀತಿ ವದಸಿ, ಅಯಂ ತವ ಉದೀರಣಾ ಸಚೇ ತಥಾ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅಕಾಮಕರಣೀಯಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಪವತ್ತಮಾನೇ ಪಾಪೇ ಕೋ ಇಧ ಸತ್ತೋ ಪಾಪೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ, ಸಚೇ ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಕತೇನ ಪಾಪೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ, ನ ಕೋಚಿ ನ ಲಿಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ।
ಸೋ ಚೇತಿ ಸೋ ಅಹೇತುಕವಾದಸಙ್ಖಾತೋ ತವ ಭಾಸಿತತ್ಥೋ ಚ ಅತ್ಥಜೋತಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಚ ಕಲ್ಯಾಣೋ ನ ಚ ಪಾಪಕೋ। ‘‘ಅಹೇತೂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸತ್ತಾ ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯನ್ತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಭೋತೋ ವಚನಂ ವಿಜಾನಿಯಾತಿ, ಸಮ್ಮ, ಸಚೇ ಹಿ ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ವಾದಸ್ಸ ಅಪರಾಧಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ನ ಮಂ ಗರಹೇಯ್ಯಾಸಿ। ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಭೋತೋ ವಾದೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಮಮ ವಾದಂ ಕರೋತೀತಿ ಮಂ ಪಸಂಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅತ್ತನೋ ಪನ ವಾದಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಮಂ ಗರಹಸೀತಿ।
ಏವಂ
೧೪೨.
‘‘ಇಸ್ಸರೋ ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ, ಸಚೇ ಕಪ್ಪೇತಿ ಜೀವಿತಂ।
ಇದ್ಧಿಂ ಬ್ಯಸನಭಾವಞ್ಚ, ಕಮ್ಮಂ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ।
ನಿದ್ದೇಸಕಾರೀ ಪುರಿಸೋ, ಇಸ್ಸರೋ ತೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ॥
೧೪೩.
‘‘ಸೋ
ಭೋತೋ ಚೇ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ಸುಹತೋ ವಾನರೋ ಮಯಾ॥
೧೪೪.
‘‘ಅತ್ತನೋ ಚೇ ಹಿ ವಾದಸ್ಸ, ಅಪರಾಧಂ ವಿಜಾನಿಯಾ।
ನ ಮಂ ತ್ವಂ ಗರಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಭೋತೋ ವಾದೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಕಪ್ಪೇತಿ ಜೀವಿತನ್ತಿ ಸಚೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ಇಸ್ಸರೋ ‘‘ತ್ವಂ ಕಸಿಯಾ ಜೀವ, ತ್ವಂ ಗೋರಕ್ಖೇನಾ’’ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ ಸಂವಿದಹತಿ ವಿಚಾರೇತಿ। ಇದ್ಧಿಂ ಬ್ಯಸನಭಾವಞ್ಚಾತಿ ಇಸ್ಸರಿಯಾದಿಭೇದಾ ಇದ್ಧಿಯೋ ಚ ಞಾತಿವಿನಾಸಾದಿಕಂ ಬ್ಯಸನಭಾವಞ್ಚ ಸೇಸಞ್ಚ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ಯದಿ ಇಸ್ಸರೋವ ಕಪ್ಪೇತಿ ಕರೋತಿ। ನಿದ್ದೇಸಕಾರೀತಿ ಯದಿ ತಸ್ಸ ನಿದ್ದೇಸಂ ಆಣತ್ತಿಮೇವ ಸೇಸೋ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಪಾಪಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಇಸ್ಸರೇನ ಕತತ್ತಾ ಇಸ್ಸರೋವ ತೇನ ಪಾಪೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ। ಸೇಸಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಯಥಾ ಚ ಇಧ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ।
ಇತಿ ಸೋ ಅಮ್ಬತೋವ ಮುಗ್ಗರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬಂ ಪಾತೇನ್ತೋ ವಿಯ ಇಸ್ಸರಕರಣೇನೇವ ಇಸ್ಸರಕತವಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇಕತವಾದಿಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಮಂ ಕಿಂ ಪರಿಹಸಸಿ, ಯದಿ ಪುಬ್ಬೇಕತವಾದಂ ಸಚ್ಚಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಹ –
೧೪೫.
‘‘ಸಚೇ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತು, ಸುಖದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ।
ಪೋರಾಣಕಂ ಕತಂ ಪಾಪಂ, ತಮೇಸೋ ಮುಚ್ಚತೇ ಇಣಂ।
ಪೋರಾಣಕ ಇಣಮೋಕ್ಖೋ, ಕ್ವಿಧ ಪಾಪೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ॥
೧೪೬.
‘‘ಸೋ
ಭೋತೋ ಚೇ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ಸುಹತೋ ವಾನರೋ ಮಯಾ॥
೧೪೭.
‘‘ಅತ್ತನೋ ಚೇ ಹಿ ವಾದಸ್ಸ, ಅಪರಾಧಂ ವಿಜಾನಿಯಾ।
ನ ಮಂ ತ್ವಂ ಗರಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಭೋತೋ ವಾದೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತೂತಿ ಪುಬ್ಬಕತಹೇತು ಪುರಿಮಭವೇ ಕತಕಮ್ಮಕಾರಣೇನೇವ। ತಮೇಸೋ ಮುಚ್ಚತೇ ಇಣನ್ತಿ ಯೋ ವಧಬನ್ಧಾದೀಹಿ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಯದಿ ಸೋ ಯಂ ತೇನ ಪೋರಾಣಕಂ ಕತಂ ಪಾಪಂ, ತಂ ಇದಾನಿ ಇಣಂ ಮುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮಮಪಿ ಏಸ ಪೋರಾಣಕಇಣತೋ ಮೋಕ್ಖೋ, ಅನೇನ ಹಿ ಮಕ್ಕಟೇನ ಪುಬ್ಬೇ
ಇತಿ ಸೋ ತಸ್ಸಪಿ ವಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ‘ಇತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ‘ಇಧೇವ ಸತ್ತಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಪರಲೋಕಂ ಗತಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಪರಿಹಸಸೀ’’ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಆಹ –
೧೪೮.
‘‘ಚತುನ್ನಂಯೇವುಪಾದಾಯ, ರೂಪಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಪಾಣಿನಂ।
ಯತೋ ಚ ರೂಪಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ತತ್ಥೇವಾನುಪಗಚ್ಛತಿ।
ಇಧೇವ ಜೀವತಿ ಜೀವೋ, ಪೇಚ್ಚ ಪೇಚ್ಚ ವಿನಸ್ಸತಿ॥
೧೪೯.
‘‘ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ಯೇ ಬಾಲಾ ಯೇ ಚ ಪಣ್ಡಿತಾ।
ಉಚ್ಛಿಜ್ಜಮಾನೇ ಲೋಕಮ್ಹಿ, ಕ್ವಿಧ ಪಾಪೇನ ಲಿಪ್ಪತಿ॥
೧೫೦.
‘‘ಸೋ ಚೇ ಅತ್ಥೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚ, ಕಲ್ಯಾಣೋ ನ ಚ ಪಾಪಕೋ।
ಭೋತೋ ಚೇ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ಸುಹತೋ ವಾನರೋ ಮಯಾ॥
೧೫೧.
‘‘ಅತ್ತನೋ ಚೇ ಹಿ ವಾದಸ್ಸ, ಅಪರಾಧಂ ವಿಜಾನಿಯಾ।
ನ ಮಂ ತ್ವಂ ಗರಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಭೋತೋ ವಾದೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಚತುನ್ನನ್ತಿ ಪಥವೀಆದೀನಂ ಭೂತಾನಂ। ರೂಪನ್ತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ। ತತ್ಥೇವಾತಿ ಯತೋ ತಂ ರೂಪಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ನಿರುಜ್ಝನಕಾಲೇಪಿ ತತ್ಥೇವ ಅನುಪಗಚ್ಛತಿ। ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ‘‘ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕೋ ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಯದಾ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ತದಾ ಪಥವೀ ಪಥವೀಕಾಯಂ ಅನುಪೇತಿ ಅನುಪಗಚ್ಛತಿ, ಆಪೋ… ತೇಜೋ… ವಾಯೋ ವಾಯೋಕಾಯಂ ಅನುಪೇತಿ ಅನುಪಗಚ್ಛತಿ, ಆಕಾಸಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಆಸನ್ಧಿಪಞ್ಚಮಾ ಪುರಿಸಾ ಮತಂ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಯಾವ ಆಳಾಹನಾ ಪದಾನಿ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಕಾಪೋತಕಾನಿ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭವನ್ತಿ, ಭಸ್ಮನ್ತಾ ಆಹುತಿಯೋ ಇಧೇವಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಲೋಕೇ ಜೀವೋ ಜೀವತಿ। ಪೇಚ್ಚ ಪೇಚ್ಚ ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ಪರಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಸತ್ತೋ ಗತಿವಸೇನ ಇಧ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪರಲೋಕೇ ವಿನಸ್ಸತಿ
ಇತಿ ಸೋ ತಸ್ಸಪಿ ವಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಖತ್ತವಿಜ್ಜವಾದಿಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ‘ಮಾತಾಪಿತರೋಪಿ ಮಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಇಮಂ ಲದ್ಧಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಪರಿಹಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಹ –
೧೫೨.
‘‘ಆಹು ಖತ್ತವಿದಾ ಲೋಕೇ, ಬಾಲಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ।
ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಹಞ್ಞೇ, ಅಥೋ ಜೇಟ್ಠಮ್ಪಿ ಭಾತರಂ।
ಹನೇಯ್ಯ ಪುತ್ತದಾರೇ ಚ, ಅತ್ಥೋ ಚೇ ತಾದಿಸೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಖತ್ತವಿದಾತಿ ಖತ್ತವಿಜ್ಜಾ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಖತ್ತವಿಜ್ಜಾಚರಿಯಾನಂ ಏತಂ ನಾಮಂ। ಬಾಲಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋತಿ ಬಾಲಾ ಸಮಾನಾಪಿ ‘‘ಪಣ್ಡಿತಾ ಮಯಂ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಡಿತಭಾವಂ ಪಕಾಸೇಮಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಏವಮಾಹು। ಅತ್ಥೋ ಚೇತಿ ಸಚೇ ಅತ್ತನೋ ಯಥಾರೂಪೋ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೋ ಸಿಯಾ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಸಬ್ಬಂ ಹನೇಯ್ಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ನೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋತಿ।
ಏವಂ ತಸ್ಸ ಲದ್ಧಿಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಆಹ –
೧೫೩.
‘‘ಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ, ನಿಸೀದೇಯ್ಯ ಸಯೇಯ್ಯ ವಾ।
ನ ತಸ್ಸ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ॥
೧೫೪.
‘‘ಅಥ
ಅತ್ಥೋ ಮೇ ಸಮ್ಬಲೇನಾಪಿ, ಸುಹತೋ ವಾನರೋ ಮಯಾ॥
೧೫೫.
‘‘ಸೋ ಚೇ ಅತ್ಥೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚ, ಕಲ್ಯಾಣೋ ನ ಚ ಪಾಪಕೋ।
ಭೋತೋ ಚೇ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ಸುಹತೋ ವಾನರೋ ಮಯಾ॥
೧೫೬.
‘‘ಅತ್ತನೋ ಚೇ ಹಿ ವಾದಸ್ಸ, ಅಪರಾಧಂ ವಿಜಾನಿಯಾ।
ನ ಮಂ ತ್ವಂ ಗರಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಭೋತೋ ವಾದೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಅಮ್ಭೋ ಖತ್ತವಿದ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಆಚರಿಯಾ ಏವಂ ವಣ್ಣಯನ್ತಿ। ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುತ್ತಚ್ಛಾಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸಪಿ ಸಾಖಂ ವಾ ಪಣ್ಣಂ ವಾ ನ ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ। ಕಿಂಕಾರಣಾ
ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಸಪಿ ವಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ತೇಸು ಅಪಟಿಭಾನೇಸು ನಿಸಿನ್ನೇಸು ರಾಜಾನಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಂ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ರಟ್ಠವಿಲೋಪಕೇ ಮಹಾಚೋರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರಸಿ, ಅಹೋ ಬಾಲೋ, ಏವರೂಪಾನಞ್ಹಿ ಸಂಸಗ್ಗೇನ ಪುರಿಸೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಮ್ಪಿ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಹ –
೧೫೭.
‘‘ಅಹೇತುವಾದೋ ಪುರಿಸೋ, ಯೋ ಚ ಇಸ್ಸರಕುತ್ತಿಕೋ।
ಪುಬ್ಬೇಕತೀ ಚ ಉಚ್ಛೇದೀ, ಯೋ ಚ ಖತ್ತವಿದೋ ನರೋ॥
೧೫೮.
‘‘ಏತೇ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಲೋಕೇ, ಬಾಲಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ।
ಕರೇಯ್ಯ ತಾದಿಸೋ ಪಾಪಂ, ಅಥೋ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕಾರಯೇ।
ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸಗ್ಗೋ, ದುಕ್ಖನ್ತೋ ಕಟುಕುದ್ರಯೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ತಾದಿಸೋತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಾದಿಸಾ ಏತೇ ಪಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ, ತಾದಿಸೋ ಪುರಿಸೋ ಸಯಮ್ಪಿ ಪಾಪಂ ಕರೇಯ್ಯ। ಯ್ವಾಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುಣಾತಿ, ತಂ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕಾರಯೇ। ದುಕ್ಖನ್ತೋತಿ ಏವರೂಪೇಹಿ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸಗ್ಗೋ ಇಧಲೋಕೇಪಿ ಪರಲೋಕೇಪಿ ದುಕ್ಖನ್ತೋ ಕಟುಕುದ್ರಯೋವ ಹೋತಿ। ಇಮಸ್ಸ ಪನತ್ಥಸ್ಸ ಗೋಧಜಾತಕ- (ಜಾ॰ ೧.೧.೧೩೮) ಸಞ್ಜೀವಜಾತಕ- (ಜಾ॰ ೧.೧.೧೫೦) ಅಕಿತ್ತಿಜಾತಕಾದೀಹಿ (ಜಾ॰ ೧.೧೩.೮೩ ಆದಯೋ) ಚಾಯಮತ್ಥೋ ದೀಪೇತಬ್ಬೋ।
ಇದಾನೀ ಓಪಮ್ಮದಸ್ಸನವಸೇನ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ಆಹ –
೧೫೯.
‘‘ಉರಬ್ಭರೂಪೇನ ವಕಸ್ಸು ಪುಬ್ಬೇ, ಅಸಂಕಿತೋ ಅಜಯೂಥಂ ಉಪೇತಿ।
ಹನ್ತ್ವಾ ಉರಣಿಂ ಅಜಿಕಂ ಅಜಞ್ಚ, ಉತ್ರಾಸಯಿತ್ವಾ ಯೇನಕಾಮಂ ಪಲೇತಿ॥
೧೬೦.
‘‘ತಥಾವಿಧೇಕೇ
ಅನಾಸಕಾ ಥಣ್ಡಿಲಸೇಯ್ಯಕಾ ಚ, ರಜೋಜಲ್ಲಂ ಉಕ್ಕುಟಿಕಪ್ಪಧಾನಂ।
ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಞ್ಚ
೧೬೧.
‘‘ಏತೇ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಲೋಕೇ, ಬಾಲಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ।
ಕರೇಯ್ಯ ತಾದಿಸೋ ಪಾಪಂ, ಅಥೋ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕಾರಯೇ।
ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸಗ್ಗೋ, ದುಕ್ಖನ್ತೋ ಕಟುಕುದ್ರಯೋ॥
೧೬೨.
‘‘ಯಮಾಹು ನತ್ಥಿ ವೀರಿಯನ್ತಿ, ಅಹೇತುಞ್ಚ ಪವದನ್ತಿ ಯೇ।
ಪರಕಾರಂ ಅತ್ತಕಾರಞ್ಚ, ಯೇ ತುಚ್ಛಂ ಸಮವಣ್ಣಯುಂ॥
೧೬೩.
‘‘ಏತೇ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಲೋಕೇ, ಬಾಲಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ।
ಕರೇಯ್ಯ ತಾದಿಸೋ ಪಾಪಂ, ಅಥೋ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕಾರಯೇ।
ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸಗ್ಗೋ, ದುಕ್ಖನ್ತೋ ಕಟುಕುದ್ರಯೋ॥
೧೬೪.
‘‘ಸಚೇ ಹಿ ವೀರಿಯಂ ನಾಸ್ಸ, ಕಮ್ಮಂ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ।
ನ ಭರೇ ವಡ್ಢಕಿಂ ರಾಜಾ, ನಪಿ ಯನ್ತಾನಿ ಕಾರಯೇ॥
೧೬೫.
‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ವೀರಿಯಂ ಅತ್ಥಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ।
ತಸ್ಮಾ ಯನ್ತಾನಿ ಕಾರೇತಿ, ರಾಜಾ ಭರತಿ ವಡ್ಢಕಿಂ॥
೧೬೬.
‘‘ಯದಿ
ಉಚ್ಛಿಜ್ಜೇಯ್ಯ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ವಿನಸ್ಸೇಯ್ಯ ಅಯಂ ಪಜಾ॥
೧೬೭.
‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ವಸ್ಸತೀ ದೇವೋ, ಹಿಮಞ್ಚಾನುಫುಸಾಯತಿ।
ತಸ್ಮಾ ಸಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚನ್ತಿ, ರಟ್ಠಞ್ಚ ಪಾಲಿತೇ ಚಿರಂ॥
೧೬೮.
‘‘ಗವಂ ಚೇ ತರಮಾನಾನಂ, ಜಿಮ್ಹಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪುಙ್ಗವೋ।
ಸಬ್ಬಾ ತಾ ಜಿಮ್ಹಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇತ್ತೇ ಜಿಮ್ಹಂ ಗತೇ ಸತಿ॥
೧೬೯.
‘‘ಏವಮೇವ
ಸೋ ಚೇ ಅಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ, ಪಗೇವ ಇತರಾ ಪಜಾ।
ಸಬ್ಬಂ ರಟ್ಠಂ ದುಖಂ ಸೇತಿ, ರಾಜಾ ಚೇ ಹೋತಿ ಅಧಮ್ಮಿಕೋ॥
೧೭೦.
‘‘ಗವಂ ಚೇ ತರಮಾನಾನಂ, ಉಜುಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪುಙ್ಗವೋ।
ಸಬ್ಬಾ ಗಾವೀ ಉಜುಂ ಯನ್ತಿ, ನೇತ್ತೇ ಉಜುಂ ಗತೇ ಸತಿ॥
೧೭೧.
‘‘ಏವಮೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಯೋ ಹೋತಿ ಸೇಟ್ಠಸಮ್ಮತೋ।
ಸೋ ಸಚೇ ಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ, ಪಗೇವ ಇತರಾ ಪಜಾ।
ಸಬ್ಬಂ ರಟ್ಠಂ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ರಾಜಾ ಚೇ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ॥
೧೭೨.
‘‘ಮಹಾರುಕ್ಖಸ್ಸ ಫಲಿನೋ, ಆಮಂ ಛಿನ್ದತಿ ಯೋ ಫಲಂ।
ರಸಞ್ಚಸ್ಸ ನ ಜಾನಾತಿ, ಬೀಜಞ್ಚಸ್ಸ ವಿನಸ್ಸತಿ॥
೧೭೩.
‘‘ಮಹಾರುಕ್ಖೂಪಮಂ ರಟ್ಠಂ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಪಸಾಸತಿ।
ರಸಞ್ಚಸ್ಸ ನ ಜಾನಾತಿ, ರಟ್ಠಞ್ಚಸ್ಸ ವಿನಸ್ಸತಿ॥
೧೭೪.
‘‘ಮಹಾರುಕ್ಖಸ್ಸ ಫಲಿನೋ, ಪಕ್ಕಂ ಛಿನ್ದತಿ ಯೋ ಫಲಂ।
ರಸಞ್ಚಸ್ಸ ವಿಜಾನಾತಿ, ಬೀಜಞ್ಚಸ್ಸ ನ ನಸ್ಸತಿ॥
೧೭೫.
‘‘ಮಹಾರುಕ್ಖೂಪಮಂ
ರಸಞ್ಚಸ್ಸ ವಿಜಾನಾತಿ, ರಟ್ಠಞ್ಜಸ್ಸ ನ ನಸ್ಸತಿ॥
೧೭೬.
‘‘ಯೋ ಚ ರಾಜಾ ಜನಪದಂ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಪಸಾಸತಿ।
ಸಬ್ಬೋಸಧೀಹಿ ಸೋ ರಾಜಾ, ವಿರುದ್ಧೋ ಹೋತಿ ಖತ್ತಿಯೋ॥
೧೭೭.
‘‘ತಥೇವ ನೇಗಮೇ ಹಿಂಸಂ, ಯೇ ಯುತ್ತಾ ಕಯವಿಕ್ಕಯೇ।
ಓಜದಾನಬಲೀಕಾರೇ, ಸ ಕೋಸೇನ ವಿರುಜ್ಝತಿ॥
೧೭೮.
‘‘ಪಹಾರವರಖೇತ್ತಞ್ಞೂ, ಸಙ್ಗಾಮೇ ಕತನಿಸ್ಸಮೇ।
ಉಸ್ಸಿತೇ ಹಿಂಸಯಂ ರಾಜಾ, ಸ ಬಲೇನ ವಿರುಜ್ಝತಿ॥
೧೭೯.
‘‘ತಥೇವ ಇಸಯೋ ಹಿಂಸಂ, ಸಞ್ಞತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ।
ಅಧಮ್ಮಚಾರೀ ಖತ್ತಿಯೋ, ಸೋ ಸಗ್ಗೇನ ವಿರುಜ್ಝತಿ॥
೧೮೦.
‘‘ಯೋ
ಲುದ್ಧಂ ಪಸವತೇ ಠಾನಂ, ಪುತ್ತೇಹಿ ಚ ವಿರುಜ್ಝತಿ॥
೧೮೧.
‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರೇ ಜಾನಪದೇ, ನೇಗಮೇಸು ಬಲೇಸು ಚ।
ಇಸಯೋ ಚ ನ ಹಿಂಸೇಯ್ಯ, ಪುತ್ತದಾರೇ ಸಮಂ ಚರೇ॥
೧೮೨.
‘‘ಸ ತಾದಿಸೋ ಭೂಮಿಪತಿ, ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಅಕೋಧನೋ।
ಸಪತ್ತೇ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪೇತಿ, ಇನ್ದೋವ ಅಸುರಾಧಿಪೋ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ವಕಸ್ಸೂತಿ ವಕೋ ಅಸ್ಸು, ಅಸ್ಸೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಮಹಾರಾಜ, ಪುಬ್ಬೇ ಏಕೋ ಉರಬ್ಭರೂಪೋ ವಕೋ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಸ ನಙ್ಗುಟ್ಠಮತ್ತಮೇವ ದೀಘಂ, ತಂ ಪನ ಸೋ ಅನ್ತರಸತ್ತಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉರಬ್ಭರೂಪೇನ ಅಸಂಕಿತೋ ಅಜಯೂಥಂ ಉಪೇತಿ। ತತ್ಥ ಉರಣಿಕಞ್ಚ ಅಜಿಕಞ್ಚ ಅಜಞ್ಚ ಹನ್ತ್ವಾ ಯೇನಕಾಮಂ ಪಲೇತಿ। ತಥಾವಿಧೇಕೇತಿ ತಥಾವಿಧಾ ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಲಿಙ್ಗೇನ ಛದನಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಛಾದೇತ್ವಾ ಮಧುರವಚನಾದೀಹಿ ಹಿತಕಾಮಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಲೋಕಂ ವಞ್ಚೇನ್ತಿ। ‘‘ಅನಾಸಕಾ’’ತಿಆದಿ ತೇಸಂ ಛದನಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಏಕಚ್ಚೇ ಹಿ ‘‘ಮಯಂ ಅನಾಸಕಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅರಹನ್ತೋ ವದಾನಾತಿ ಪಾಪಾಚಾರಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ‘‘ಮಯಂ ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ ವದನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ। ಏತೇತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಮೇ ವಾ ಪಞ್ಚ ಜನಾ ಹೋನ್ತು ಅಞ್ಞೇ ವಾ, ಯಾವನ್ತೋ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ನಾಮ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಏತೇ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾ। ಯಮಾಹೂತಿ ಯೇ ಆಹು, ಯೇ ವದನ್ತಿ।
ಸಚೇ ಹಿ ವೀರಿಯಂ ನಾಸ್ಸಾತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಚೇ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕವೀರಿಯಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ। ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಯದಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ। ನ ಭರೇತಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ವಡ್ಢಕಿಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇ ವಾ ಕಾರಕೇ ರಾಜಾ ನ ಪೋಸೇಯ್ಯ, ನಪಿ ಯನ್ತಾನೀತಿ ನಪಿ ತೇಹಿ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಪಾಸಾದಾದೀನಿ ಯನ್ತಾನಿ ಕಾರೇಯ್ಯ। ಕಿಂಕಾರಣಾ? ವೀರಿಯಸ್ಸ ಚೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಅಭಾವಾ। ಉಚ್ಛಿಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ನೇವ ದೇವೋ ವಸ್ಸೇಯ್ಯ, ನ ಹಿಮಂ ಪತೇಯ್ಯ ಪಾಲಿತೇತಿ ಪಾಲಯತಿ।
‘‘ಗವಂ ಚೇ’’ತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯಮೇವ ವುತ್ತಾ, ತಥಾ ‘‘ಮಹಾರುಕ್ಖಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಕಾ। ತತ್ಥ ಮಹಾರುಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಮಧುರಅಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ। ಅಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಅಗತಿಗಮನೇನ। ರಸಞ್ಚಸ್ಸ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ಅಧಮ್ಮಿಕೋ ರಾಜಾ ರಟ್ಠಸ್ಸ ರಸಂ ಓಜಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಆಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ। ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ಸುಞ್ಞಂ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಗಾಮನಿಗಮೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪಬ್ಬತವಿಸಮಂ ಭಜನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ಆಯಮುಖಾನಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ। ಸಬ್ಬೋಸಧೀಹೀತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಮೂಲತಚಪತ್ತಪುಪ್ಫಫಲಾದೀಹಿ ಚೇವ ಸಪ್ಪಿನವನೀತಾದೀಹಿ ಚ ಓಸಧೇಹಿ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಾನಿ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಅಧಮ್ಮಿಕರಞ್ಞೋ ಹಿ ಪಥವೀ ನಿರೋಜಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾ ನಿರೋಜತಾಯ ಓಸಧಾನಂ ಓಜಾ ನ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ರೋಗಞ್ಚ ವೂಪಸಮೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಇತಿ ಸೋ ತೇಹಿ ವಿರುದ್ಧೋ ನಾಮ ಹೋತಿ।
ನೇಗಮೇತಿ ನಿಗಮವಾಸಿಕುಟುಮ್ಬಿಕೇ। ಹಿಂಸನ್ತಿ ಹಿಂಸನ್ತೋ ಪೀಳೇನ್ತೋ। ಯೇ ಯುತ್ತಾತಿ ಯೇ ಕಯವಿಕ್ಕಯೇ ಯುತ್ತಾ ಆಯಾನಂ ಮುಖಾ ಥಲಜಲಪಥವಾಣಿಜಾ, ತೇ ಚ ಹಿಂಸನ್ತೋ। ಓಜದಾನಬಲೀಕಾರೇತಿ ತತೋ ತತೋ ಭಣ್ಡಾಹರಣಸುಙ್ಕದಾನವಸೇನ ಓಜದಾನಞ್ಚೇವ ಛಭಾಗದಸಭಾಗಾದಿಭೇದಂ ಬಲಿಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೇ। ಸ ಕೋಸೇನಾತಿ ಸೋ ಏತೇ ಹಿಂಸನ್ತೋ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜಾ ಧನಧಞ್ಞೇಹಿ ಪರಿಹಾಯನ್ತೋ ಕೋಸೇನ ವಿರುಜ್ಝತಿ ನಾಮ। ಪಹಾರವರಖೇತ್ತಞ್ಞೂತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಿಜ್ಝಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಹಾರವರಾನಂ ಖೇತ್ತಂ ಜಾನನ್ತೇ ಧನುಗ್ಗಹೇ। ಸಙ್ಗಾಮೇ ಕತನಿಸ್ಸಮೇತಿ ಯುದ್ಧೇ ಸುಕತಕಮ್ಮೇ ಮಹಾಯೋಧೇ। ಉಸ್ಸಿತೇತಿ ಉಗ್ಗತೇ ಪಞ್ಞಾತೇ ಮಹಾಮತ್ತೇ ಹಿ ಸಯನ್ತಿ ಏವರೂಪೇ ಸಯಂ ವಾ ಹಿಂಸನ್ತೋ ಪರೇಹಿ ವಾ ಹಿಂಸಾಪೇನ್ತೋ। ಬಲೇನಾತಿ ಬಲಕಾಯೇನ। ತಥಾವಿಧಞ್ಹಿ ರಾಜಾನಂ ‘‘ಅಯಂ ಬಹುಕಾರೇ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜದಾಯಕೇಪಿ ಹಿಂಸತಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಅಮ್ಹೇ’’ತಿ ಅವಸೇಸಾಪಿ ಯೋಧಾ ವಿಜಹನ್ತಿಯೇವ। ಇತಿ ಸೋ ಬಲೇನ ವಿರುದ್ಧೋ ನಾಮ ಹೋತಿ।
ತಥೇವ ಇಸಯೋ ಹಿಂಸನ್ತಿ ಯಥಾ ಚ ನೇಗಮಾದಯೋ, ತಥೇವ ಏಸಿತಗುಣೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಅಕ್ಕೋಸನಪಹರಣಾದೀಹಿ ಭರಿಯಂ ಹನ್ತಿ ಅದೂಸಿಕನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಬಾಹುಚ್ಛಾಯಾಯ ವಡ್ಢಿತಂ ಪುತ್ತಧೀತಾಹಿ ಸಂವಡ್ಢಂ ಸೀಲವತಿಂ ಭರಿಯಂ ಮಿತ್ತಪತಿರೂಪಕಾನಂ ಚೋರಾನಂ ವಚನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಾರೇತಿ। ಲುದ್ಧಂ ಪಸವತೇ ಠಾನನ್ತಿ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ನಿರಯೂಪಪತ್ತಿಂ ಪಸವತಿ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ। ಪುತ್ತೇಹಿ ಚಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ।
ಏವಮಸ್ಸ ಸೋ ತೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಜನಾನಂ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ಮಾರಿತಭಾವಞ್ಚ ಪುತ್ತಾನಂ ವಿರುದ್ಧಭಾವಞ್ಚ ಸನ್ಧಿಮುಖೇ ಚೋರಂ ಚೂಳಾಯಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿಯ ಕಥೇಸಿ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿ ತೇಸಂ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನಞ್ಚ ಧಮ್ಮದೇಸನಞ್ಚ ದೇವಿಯಾ ತೇಹಿ ಮಾರಿತಭಾವಸ್ಸ ಆವಿಕರಣತ್ಥಞ್ಚ ತತ್ಥ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕಥಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ಕಥೇಸಿ। ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಪರಾಧಂ ಜಾನಿ। ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವರೂಪಾನಂ ಪಾಪಾನಂ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಾ ಪುನ ಏವಮಕಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಓವದನ್ತೋ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ।
ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ಚರೇತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾ ನಾಮ ಜನಪದಂ ಅಧಮ್ಮಿಕೇನ ಬಲಿನಾ ಅಪೀಳೇನ್ತೋ ಜನಪದೇ ಧಮ್ಮಂ ಚರೇಯ್ಯ, ಸಾಮಿಕೇ ಅಸಾಮಿಕೇ ಅಕರೋನ್ತೋ ನೇಗಮೇಸು ಧಮ್ಮಂ ಚರೇಯ್ಯ, ಅಟ್ಠಾನೇ ಅಕಿಲಮೇನ್ತೋ ಬಲೇಸು ಧಮ್ಮಂ ಚರೇಯ್ಯ। ವಧಬನ್ಧಅಕ್ಕೋಸಪರಿಭಾಸೇ ಪರಿಹರನ್ತೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಚ ನೇಸಂ ದದನ್ತೋ ಇಸಯೋ ನ ವಿಹಿಂಸೇಯ್ಯ, ಧೀತರೋ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪುತ್ತೇ ಚ ಸಿಪ್ಪಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಹರನ್ತೋ ಭರಿಯಂ ಇಸ್ಸರಿಯವೋಸ್ಸಗ್ಗಅಲಙ್ಕಾರದಾನಸಮ್ಮಾನನಾದೀಹಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಪುತ್ತದಾರೇ ಸಮಂ ಚರೇಯ್ಯ। ಸ ತಾದಿಸೋತಿ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ರಾಜಾ ಪವೇಣಿಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ರಾಜಾಣಾಯ ರಾಜತೇಜೇನ ಸಪತ್ತೇ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪೇತಿ ತಾಸೇತಿ ಚಾಲೇತಿ। ‘‘ಇನ್ದೋವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಉಪಮತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಯಥಾ ಅಸುರೇ ಜೇತ್ವಾ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಸುರಾಧಿಪೋತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತೋ ಇನ್ದೋ ಅತ್ತನೋ ಸಪತ್ತಭೂತೇ ಅಸುರೇ ಕಮ್ಪೇಸಿ, ತಥಾ ಕಮ್ಪೇತೀತಿ।
ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಕುಮಾರೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಓವದಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತುಲೇತ್ವಾ ಪರಿಭೇದಕಾನಂ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಥಾಗತೋ ಪಞ್ಞವಾಯೇವ ಪರಪ್ಪವಾದಪ್ಪಮದ್ದನೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ಪಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ಪೂರಣಕಸ್ಸಪಮಕ್ಖಲಿಗೋಸಾಲಪಕುಧಕಚ್ಚಾನಅಜಿತಕೇಸಕಮ್ಬಲನಿಗಣ್ಠನಾಟಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪಿಙ್ಗಲಸುನಖೋ ಆನನ್ದೋ, ಮಹಾಬೋಧಿಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
ಮಹಾಬೋಧಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ।
ಜಾತಕುದ್ದಾನಂ –
ಸನಿಳೀನಿಕಮವ್ಹಯನೋ ಪಠಮೋ, ದುತಿಯೋ ಪನ ಸಉಮ್ಮದನ್ತಿವರೋ।
ತತಿಯೋ ಪನ ಬೋಧಿಸಿರೀವ್ಹಯನೋ, ಕಥಿತಾ ಪನ ತೀಣಿ ಜಿನೇನ ಸುಭಾತಿ॥
ಪಣ್ಣಾಸನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।