೯. ಮಗ್ಗಕಥಾ
ಮಗ್ಗಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೨೩೭. ಇದಾನಿ ಮಗ್ಗೋತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋತಿ ಯೋ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಮಗ್ಗೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸೋ ಕೇನಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಹಾನಾಯಾತಿಆದೀಸು ದಸಸು ಮಗ್ಗೋ ಚೇವ ಹೇತು ಚಾತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕರಣಾಯ ಪಟಿಪದಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ, ಸಮ್ಪಾಪಕಟ್ಠೇನ ಹೇತು। ತೇನ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪಟಿಪದಟ್ಠೋ ಸಮ್ಪಾಪಕಟ್ಠೋ ಚ ವುತ್ತೋ ಹೋತಿ। ‘‘ಅಯಂ ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೫, ೪೮) ಹಿ ಪಟಿಪದಾ ಮಗ್ಗೋ, ‘‘ಮಗ್ಗಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೋ ಹೇತುಟ್ಠೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೨.೮) ಸಮ್ಪಾಪಕೋ ಹೇತು। ಏವಂ ದ್ವೀಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಪದೇಹಿ ‘‘ಮಗ್ಗೋತಿ ಕೇನಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತಂ ಹೋತಿ। ಸಹಜಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಾಯಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಸಹಜಾತಾನಂ ಅರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಸಹಜಾತಅಞ್ಞಮಞ್ಞನಿಸ್ಸಯಾದಿಭಾವೇನ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಭಾವಾಯ। ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪರಿಯಾದಾನಾಯಾತಿ ತಂತಂಮಗ್ಗವಜ್ಝಾನಂ ವುತ್ತಾವಸೇಸಕಿಲೇಸಾನಂ ಖೇಪನಾಯ। ಪಟಿವೇಧಾದಿವಿಸೋಧನಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಕೋ ಚಾದಿ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಸೀಲಞ್ಚ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ದಿಟ್ಠಿ ಚ ಉಜುಕಾ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೩೬೯, ೩೮೧) ವಚನತೋ ಸೀಲಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿ ಚ ಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧಸ್ಸ ಆದಿ। ಸೋ ಚ ಆದಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ವಿಸುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಟಿವೇಧಾದಿವಿಸೋಧನಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಯಾತಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಕಕಿಚ್ಚೇ ಪತಿಟ್ಠಾನಾಯ। ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವೋದಾನಾಯಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವಾಯ। ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಾಯಾತಿ ಲೋಕಿಯತೋ ವಿಸೇಸಪಟಿಲಾಭಾಯ। ಉತ್ತರಿ ಪಟಿವೇಧಾಯಾತಿ ಲೋಕಿಯತೋ ಉತ್ತರಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝನತ್ಥಾಯ। ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯಾಯಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಏಕಾಭಿಸಮಯಾಯ ಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫತ್ತಿವಸೇನ ಏಕಪಟಿವೇಧಾಯ। ನಿರೋಧೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪನಾಯಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪನತ್ಥಾಯ। ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣಾದೀಸು
ದಸ್ಸನಮಗ್ಗೋತಿಆದೀಹಿ ಹೇತುಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋತಿ ಚ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ। ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಮಗ್ಗತ್ತಾ ಚಸ್ಸ ಪುನ ‘‘ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ। ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾತಿ ಆದೀನಿ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಂ ಅತ್ಥವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ, ನ ಮಗ್ಗಟ್ಠವಸೇನ। ಸಚ್ಚಾನೀತಿ ಚೇತ್ಥ ಸಚ್ಚಞಾಣಾನಿ। ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪಟಿಪದಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ। ಅನ್ತೇ ವುತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಮಗ್ಗೋತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ।
ಮಗ್ಗಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।