೨. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಂ (ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ)

೧. ಪಠಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಾರಾಜಿಕಾನನ್ತರಸ್ಸ , ಅಯಂ ದಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ।

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಸ್ಸ, ಅನುತ್ತಾನತ್ಥವಣ್ಣನಾ॥

೬೭೮. ಉದೋಸಿತನ್ತಿ ಭಣ್ಡಸಾಲಾ। ಮಾಯ್ಯೋ ಏವಂ ಅವಚಾತಿ ಅಯ್ಯೋ ಮಾ ಏವಂ ಅವಚ। ಅಪಿನಾಯ್ಯಾತಿ ಅಪಿನು ಅಯ್ಯಾ। ಅಚ್ಚಾವದಥಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವದಥ; ಅಕ್ಕೋಸಥಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ।

೬೭೯. ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾತಿ ಮಾನುಸ್ಸಯವಸೇನ ಕೋಧುಸ್ಸಯವಸೇನ ವಿವದಮಾನಾ। ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಾ ಅತ್ಥತೋ ಅಟ್ಟಕಾರಿಕಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾ ನಾಮ ಅಡ್ಡಕಾರಿಕಾ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಚ ಅಡ್ಡೋತಿ ವೋಹಾರಿಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ‘‘ಅಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ದುತಿಯಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸತೀತಿ ಸಕ್ಖಿಂ ವಾ ಸಹಾಯಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ। ಗಚ್ಛತಿ ವಾತಿ ಉಪಸ್ಸಯೋ ವಾ ಹೋತು ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗೋ ವಾ, ಯತ್ಥ ಠಿತಾಯ ‘‘ಅಡ್ಡಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತೋ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ। ಏಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೀತಿ ದ್ವೀಸು ಜನೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏಕಸ್ಸ ಕಥಂ ಯೋ ಕೋಚಿ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ಆರೋಚೇತಿ। ದುತಿಯಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಾಯ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ – ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಆಗತೇಪಿ ವೋಹಾರಿಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ। ಉಪಾಸಕೋ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ। ಪಠಮಂ ಉಪಾಸಕೋ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ , ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ। ಅಥ ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ। ಭಿಕ್ಖುನೀ ಉಪಾಸಕಂ ವದತಿ – ‘‘ಮಮ ಚ ತವ ಚ ಕಥಂ ತ್ವಂಯೇವ ಆರೋಚೇಹೀ’’ತಿ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕಥಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚೇತು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ, ಪಠಮಾರೋಚನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಾರೋಚನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ। ಉಪಾಸಕೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವದತಿ – ‘‘ಮಮ ಚ ತವ ಚ ಕಥಂ ತ್ವಂಯೇವ ಆರೋಚೇಹೀ’’ತಿ, ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

ಭಿಕ್ಖುನೀ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಕಥಾಪೇತಿ, ತತ್ಥ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಥಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚೇತು, ಇತರೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಥಂ, ಇತರೋ ವಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತು, ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾ ಆರೋಚಿಯಮಾನೇ ಪಠಮೇ ಆರೋಚನೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ। ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾ ಆರೋಚಿತಂ ಪನ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ವೋಹಾರಿಕೇಹಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಕತೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಜಯೇಪಿ ಪರಾಜಯೇಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ಸಚೇ ಪನ ಗತಿಗತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಹೋತಿ, ಸುತಪುಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಿಕೇಹಿ। ಅಥ ತೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಞ್ಚ ಅಡ್ಡಕಾರಕಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಥನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಜಾನಾಮ ಮಯಂ ಏತ್ಥ ಪವತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಸಯಮೇವ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಏವರೂಪೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ।

ಪಠಮಂ ಆಪತ್ತಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕೋ; ವೀತಿಕ್ಕಮಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಂ। ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರಾ ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಸಮನುಭಾಸನಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರಾ ಯಂ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ತತಿಯಾಯ ಸಮನುಭಾಸನಾಯ, ಅಯಂ ಪಠಮಮೇವ ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರೇನ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕೋತಿ। ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘತೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋ; ತಂ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಂ। ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತೀತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯಂ ಆಪನ್ನಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಙ್ಘತೋ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತಿ, ಸೋ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ನ ಹಿ ಸೋ ಏವ ಧಮ್ಮೋ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ಕೇನಚಿ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತಿ। ತೇನ ಪನ ಧಮ್ಮೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋ।

ಆಕಡ್ಢಿಯಮಾನಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಡ್ಡಕಾರಕಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಯಂ ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದೂತಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಏಹೀತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತೋ ಅಡ್ಡಕಾರಕೋ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕಥಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚೇತು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ, ನೇವ ಪಠಮಾರೋಚನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ನ ದುತಿಯಾರೋಚನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ। ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಕತೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ। ಸಚೇಪಿ ಅಡ್ಡಕಾರಕೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವದತಿ ‘‘ಮಮ ಚ ತವ ಚ ಕಥಂ ತ್ವಮೇವ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ; ಕಥೇನ್ತಿಯಾಪಿ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಕತೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ।

ರಕ್ಖಂ ಯಾಚತೀತಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಂ ಯಾಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಇದಾನಿ ಯಥಾಯಾಚಿತಾ ರಕ್ಖಾ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಹೋತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಆಹ। ತತ್ಥ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಾಪಿ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ।

ಕಥಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಗಾಮದಾರಕಾ ಧುತ್ತಾದಯೋ ವಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅನಾಚಾರಂ ವಾ ಆಚರನ್ತಿ, ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಫಲಾಫಲಂ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ। ಭಿಕ್ಖುನೀ ವೋಹಾರಿಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಸ್ಸಯೇ ಇದಂ ನಾಮ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ। ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ। ಏವಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತಞ್ಚೇ ಸುತ್ವಾ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೀವಾ ಹೋತಿ। ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇಪಿ ಸತಿ ಗೀವಾಯೇವ ಹೋತಿ। ಸಚೇ ಪನ ತಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವದತಿ, ಪಞ್ಚಮಾಸಕಮತ್ತೇ ಗಹಿತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಹೋತಿ।

‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಅಸುಕೇನಾತಿ ವತ್ತುಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಜಾನಿಸ್ಸಥ। ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಮಯಂ ರಕ್ಖಂ ಯಾಚಾಮ, ತಂ ನೋ ದೇಥ, ಅವಹಟಭಣ್ಡಞ್ಚ ಆಹರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ವಟ್ಟತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಚೇಪಿ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ಕಾರಕೇ ಗವೇಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಗಹಿತಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ, ನೇವ ಗೀವಾ ನ ಆಪತ್ತಿ।

ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಹರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನತ್ಥಕಾಮತಾಯ ಚೋರೋ ಚೋರೋತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಹಿ ಯಂ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೀವಾ ಹೋತಿ। ಅತ್ತನೋ ವಚನಕರಂ ಪನ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಗಹಿತೋ, ತಂ ಆಹರಾಪೇಹಿ, ಮಾ ಚಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ದಾಸದಾಸೀವಾಪಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಡ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಅಡ್ಡೋ ನಾಮ, ನ ವಟ್ಟತಿ।

ಕಥಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪರೇಹಿ ಅನಾಚಾರಾದೀಸು ಕತೇಸು ಭಿಕ್ಖುನೀ ವೋಹಾರಿಕೇ ಏವಂ ವದತಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಸ್ಸಯೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ರಕ್ಖಂ ನೋ ದೇಥ ಆಯತಿಂ ಅಕರಣತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕೇನ ಏವಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ। ಏವಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತೇಸಞ್ಹಿ ದಣ್ಡೇ ಕತೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೀವಾ। ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ।

ಸಚೇ ಪನ ವೋಹಾರಿಕಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಏವರೂಪಂ ಅನಾಚಾರಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಇಮಂ ನಾಮ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಆಣಾಯ ಅತಿಟ್ಠಮಾನೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ನೇವ ಗೀವಾ ನ ಆಪತ್ತಿ।

ಯೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಭಿಕ್ಖುನೋಪಿ ಹಿ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಯಂ ತಥಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತೇ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಗೀವಾ ಹೋತಿ। ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಂ। ಯೋ ಪನ ‘‘ದಣ್ಡಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಕಥೇತಿ, ತೇ ಚ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ, ನ ದೋಸೋ। ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ರುಕ್ಖಾದೀನಿ ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಧಾರಾ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ। ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಲಹುಪರಿವತ್ತಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ, ಥೇಯ್ಯಚೇತನಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ।

ಸತ್ತರಸಕೇ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೨. ದುತಿಯಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೮೨. ದುತಿಯೇ – ವರಭಣ್ಡನ್ತಿ ಮುತ್ತಾಮಣಿವೇಳುರಿಯಾದಿ ಮಹಗ್ಘಭಣ್ಡಂ।

೬೮೩. ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ। ಗಣಂ ವಾತಿ ಮಲ್ಲಗಣಭಟಿಪುತ್ತಗಣಾದಿಕಂ। ಪೂಗನ್ತಿ ಧಮ್ಮಗಣಂ। ಸೇಣಿನ್ತಿ ಗನ್ಧಿಕಸೇಣಿದುಸ್ಸಿಕಸೇಣಿಆದಿಕಂ। ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಗಣಾದೀನಂ ಗಾಮನಿಗಮೇ ನಿಯ್ಯಾತೇನ್ತಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇವ ಏತ್ಥ ಅನುಸಾಸಥಾ’’ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತೇ ಏವ ಇಸ್ಸರಾ ಹೋನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಇದಂ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಚ ರಾಜಾನಂ ವಾ ಗಣಾದಿಕೇ ವಾ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋವ। ಠಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪನ್ತಿ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞಭಿಕ್ಖುನೀಸು ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಪುಬ್ಬಂ ಕಪ್ಪಗತಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ಚೋರೀವುಟ್ಠಾಪನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಪಕ್ಕನ್ತಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಅಗನ್ತ್ವಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ಯಥಾನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಿತಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ವಾ ನದಿಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ವುಟ್ಠಾಪನವಸೇನ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ।

ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೩. ತತಿಯಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೯೨. ತತಿಯೇ – ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನಂ ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಕಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಪಚ್ಚಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುನ ಸಕಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿಯಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಸಚೇ ಪನ ಖಣ್ಡಪಾಕಾರೇನ ವಾ ವತಿಛಿದ್ದೇನ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರಭೂಮಿಯೇವ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪವಿಸಿತುಂ, ಏವಂ ಪವಿಸಮಾನಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಂ ನಾಮ ಪವಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇಪಿ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಪವಿಸತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ಪದಸಾ ಗಮನಮೇವ ಹಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ। ತೇನೇವ ‘‘ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ।

ದ್ವೇ ಗಾಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧವತಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೋ, ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಚೇ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ, ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ತತೋ ಪನ ಗಾಮತೋ ತೇನೇವ ಮಗ್ಗೇನ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಗಾಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಸಕಗಾಮತೋ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಾಯ ಪುನ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಹತ್ಥಿ ವಾ ಮುಚ್ಚತಿ, ಉಸ್ಸಾರಣಾ ವಾ ಹೋತಿ, ಇತರಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸಹಸಾ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಯಾವ ಅಞ್ಞಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ಬಹಿಗಾಮದ್ವಾರೇ ಠಾತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।

ಪುಬ್ಬೇ ಮಹಾಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೋ। ಪಚ್ಛಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ವತಿಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ವಿಹಾರತೋ ಏಕಂ ಗಾಮಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ತತೋ ಅಪರಂ ಗಾಮಂ ದ್ವಾರೇನ ವಾ ವತಿಛಿದ್ದೇನ ವಾ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಪುನ ವಿಹಾರಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಕಸ್ಮಾ? ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚತುಗಾಮಸಾಧಾರಣತ್ತಾ।

ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತೀತಿ ಯತ್ಥ ಯಥಾ ತಿಮಣ್ಡಲಪಟಿಚ್ಛಾದನಂ ಹೋತಿ; ಏವಂ ನಿವತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾ ಏಕದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತಿ। ಸೇಸಂ ನದೀಲಕ್ಖಣಂ ನದೀನಿಮಿತ್ತಕಥಾಯ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ಏವರೂಪಂ ನದಿಂ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತೀರೇ ಠಪೇನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದುದ್ಧಾರೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ಸೇತುನಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಪದಸಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಸೇತುಂ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಸೇತುನಾ ಪನ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪದಸಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ಯಾನನಾವಾಆಕಾಸಗಮನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಓರಿಮತೀರತೋ ಪನ ಪರತೀರಮೇವ ಅಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ। ರಜನಕಮ್ಮತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾರುಸಙ್ಕಡ್ಢನಾದಿಕಿಚ್ಚೇನ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಉಭಯತೀರೇಸು ವಿಚರನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಕಾಚಿ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಇತರಂ ತೀರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ। ದ್ವೇ ಏಕತೋ ಉತ್ತರನ್ತಿ, ಏಕಾ ಮಜ್ಝೇ ನದಿಯಾ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓರಿಮತೀರಮೇವ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ। ಇತರಿಸ್ಸಾ ಪನ ಅಯಂ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರತೀರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ। ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಾ ಪಾತುಂ ವಾ ಓತಿಣ್ಣಾ ತಮೇವ ತೀರಂ ಪಚ್ಚುತ್ತರತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ।

ಸಹ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ವಾ ಪಧಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕುರುಮಾನಾ ಪುರೇಅರುಣೇಯೇವ ದುತಿಯಿಕಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ ಏವ ಚಸ್ಸಾ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಅಥ ಪನ ‘‘ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಇಧೇವ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಅನಾಭೋಗೇನ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಏಕದೇಸೇ ಅಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾಯ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ನ ಓತರತಿ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ಹತ್ಥಪಾಸೋಯೇವ ಹಿ ಇಧ ಪಮಾಣಂ, ಹತ್ಥಪಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇ ಏಕಗಬ್ಭೋಪಿ ನ ರಕ್ಖತಿ।

ಅಗಾಮಕೇ ಅರಞ್ಞೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಇನ್ದಖೀಲಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅರಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಅರಞ್ಞಂ। ತಂ ಪನೇತಂ ಕೇವಲಂ ಗಾಮಾಭಾವೇನ ‘‘ಅಗಾಮಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ವಿಞ್ಝಾಟವಿಸದಿಸತಾಯ। ತಾದಿಸೇ ಅರಞ್ಞೇ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ಸಚೇಪಿ ಸವನೂಪಚಾರೋ ಅತ್ಥಿ, ಆಪತ್ತಿ। ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಮಹಾಬೋಧಿಅಙ್ಗಣಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸು ಏಕಾ ಬಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ। ಲೋಹಪಾಸಾದಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸುಪಿ ಪರಿವೇಣಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಮಹಾಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಮಾನಾಸು ಏಕಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ। ಥೂಪಾರಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸು ಏಕಾ ಬಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಂ ದುತಿಯಿಕಾ ಪಸ್ಸತಿ। ಸಚೇ ಪನ ಸಾಣಿಪಾಕಾರನ್ತರಿಕಾಪಿ ಹೋತಿ, ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹತಿ ನಾಮ। ಸವನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಧಮ್ಮಸವನಾರೋಚನಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಚ ‘‘ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಸದ್ದಾಯನ್ತಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ। ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ದೂರೇಪಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಸೋ ಏವರೂಪೇ ಸವನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ನ ರಕ್ಖತಿ, ವಿಜಹಿತಮತ್ತೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ।

ಏಕಾ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಓಹೀಯತಿ। ಸಉಸ್ಸಾಹಾ ಚೇ ಹುತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅನುಬನ್ಧತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಸಚೇ ಪುರಿಮಾಯೋ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಏಕಾ ಅನುಬನ್ಧಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ‘‘ಗಚ್ಛತು ಅಯ’’ನ್ತಿ ಓಹೀಯತಿ, ಇತರಾಪಿ ‘‘ಓಹೀಯತು ಅಯ’’ನ್ತಿ, ಗಚ್ಛತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆಪತ್ತಿ। ಸಚೇ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೀಸು ಪುರಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ, ಏಕಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೬೯೩. ಪಕ್ಖಸಙ್ಕನ್ತಾ ವಾತಿ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ಸಙ್ಕನ್ತಾ, ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ। ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ।

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೪. ಚತುತ್ಥಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೯೪-೮. ಚತುತ್ಥೇ – ಪಾದಪೀಠಂ ನಾಮ ಧೋತಪಾದಟ್ಠಪನಕಂ। ಪಾದಕಠಲಿಕಾ ನಾಮ ಅಧೋತಪಾದಟ್ಠಪನಕಂ । ಅನಞ್ಞಾಯ ಗಣಸ್ಸ ಛನ್ದನ್ತಿ ತಸ್ಸೇವ ಕಾರಕಗಣಸ್ಸ ಛನ್ದಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ। ವತ್ತೇ ವತ್ತನ್ತಿನ್ತಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸಪ್ಪಭೇದೇ ನೇತ್ಥಾರವತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಂ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ , ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ।

ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೫. ಪಞ್ಚಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೦೧. ಪಞ್ಚಮೇ – ಏಕತೋ ಅವಸ್ಸುತೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅವಸ್ಸುತಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನೇತಂ ನ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪಾಳಿಯಾ ಸಮೇತಿ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನನ್ತಿ।

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೬. ಛಟ್ಠಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೦೫-೬. ಛಟ್ಠೇ – ಯತೋ ತ್ವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ। ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿಆದಿಕಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪರಿಯೋಸಾನಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಕಸ್ಸಾ ಹೋನ್ತೀತಿ? ಉಯ್ಯೋಜಿಕಾಯ। ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಪರಿವಾರೇಪಿ –

‘‘ನ ದೇತಿ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹೋ ತೇನ ನ ವಿಜ್ಜತಿ।

ಆಪಜ್ಜತಿ ಗರುಕಂ ನ ಲಹುಕಂ, ತಞ್ಚ ಪರಿಭೋಗಪಚ್ಚಯಾ।

ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ॥ (ಪರಿ॰ ೪೮೧)।

ಅಯಞ್ಹಿ ಗಾಥಾ ಇಮಂ ಉಯ್ಯೋಜಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಾ। ಇತರಿಸ್ಸಾ ಪನ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಿಭತ್ತೋತಿ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ।

ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೭. ಸತ್ತಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೦೯. ಸತ್ತಮೇ – ಯಾವತತಿಯಕಪದತ್ಥೋ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ।

ಸಮನುಭಾಸನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ।

ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೮. ಅಟ್ಠಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೧೫. ಅಟ್ಠಮೇ – ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಅಧಿಕರಣೇತಿ ಚತುನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ। ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಕೇವಲಂ ಅಧಿಕರಣವಿಭಾಗಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಧಿಕರಣಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ।

ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೯. ನವಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೨೩. ನವಮೇ – ಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ಮಿಸ್ಸೀಭೂತಾ। ಅನನುಲೋಮಿಕೇನಾತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನನುಲೋಮೇನ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೇನ। ಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ಗಿಹೀನಂ ಕೋಟ್ಟನಪಚನಗನ್ಧಪಿಸನಮಾಲಾಗನ್ಥನಾದಿನಾ ಕಾಯಿಕೇನ ಸಾಸನಪಟಿಸಾಸನಾಹರಣಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಿನಾ ವಾಚಸಿಕೇನ ಚ ಸಂಸಟ್ಠಾ। ಪಾಪೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ಪಾಪಸದ್ದಾ । ಪಾಪೋ ಆಜೀವಸಙ್ಖಾತೋ ಸಿಲೋಕೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ಪಾಪಸಿಲೋಕಾ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ।

ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

೧೦. ದಸಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೨೭. ದಸಮೇ – ಏವಾಚಾರಾತಿ ಏವಂಆಚಾರಾ। ಯಾದಿಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಚಾರೋ, ತಾದಿಸಾ ಆಚಾರಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ। ಉಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅವಞ್ಞಾಯ ನೀಚಂ ಕತ್ವಾ ಜಾನನಾಯ। ಪರಿಭವೇನಾತಿ ಕಿಂ ಇಮಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಪರಿಭವಿತ್ವಾ ಜಾನನೇನ। ಅಕ್ಖನ್ತಿಯಾತಿ ಅಸಹನತಾಯ; ಕೋಧೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವೇಭಸ್ಸಿಯಾತಿ ಬಲವಭಸ್ಸಭಾವೇನ; ಅತ್ತನೋ ಬಲಪ್ಪಕಾಸನೇನ ಸಮುತ್ರಾಸನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುಬ್ಬಲ್ಯಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದುಬ್ಬಲಭಾವೇನ। ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉಞ್ಞಾಯ ಚ ಪರಿಭವೇನ ಚಾತಿ ಏವಂ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ವಿವಿಚ್ಚಥಾತಿ ವಿನಾ ಹೋಥ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ।

ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।

ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಅಯ್ಯಾಯೋ ಸತ್ತರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಛನ್ನಂ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾನಂ ಅನನ್ತರಾ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ, ದ್ವೇ ದುಟ್ಠದೋಸಾತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗತೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನವ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ, ಚತುನ್ನಂ ಯಾವತತಿಯಕಾನಂ ಅನನ್ತರಾ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗತೋಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಯಾವತತಿಯಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಯಾವತತಿಯಕಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಏವಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಮಗ್ಗೇನ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಅಯ್ಯಾಯೋ ಸತ್ತರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ। ತಂ ಪನ ಖನ್ಧಕೇ ವಿತ್ಥಾರೇನ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮಾತಿ।

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗೇ

ಸತ್ತರಸಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ।