ಅಪರದುತಿಯಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕಂ
(೧) ಕಾಯಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ
೪೭೪. ‘‘ಕತಿ ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಕಾಯಿಕಾತಿ ಅನ್ತರಪೇಯ್ಯಾಲೇ ಚತುತ್ಥೇನ ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನೇನ ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಾಪತ್ತಿಯೋ। ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಸಮುಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಹಿ ಏತಾ ಕಾಯಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಛ ವಾಚಸಿಕಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತರಪೇಯ್ಯಾಲೇ ಪಞ್ಚಮೇನ ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನೇನ ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಇಚ್ಛಾಪಕತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಾಪತ್ತಿಯೋ। ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪಟಿಚ್ಛಾದನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅತ್ತನೋ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಪತ್ತಿಪಟಿಚ್ಛಾದನೇ ದುಕ್ಕಟಂ। ಪಞ್ಚ ಸಂಸಗ್ಗಪಚ್ಚಯಾತಿ
ಅರುಣುಗ್ಗೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಏಕರತ್ತಛಾರತ್ತಸತ್ತಾಹದಸಾಹಮಾಸಾತಿಕ್ಕಮವಸೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ‘‘ಪಠಮಮ್ಪಿ ಯಾಮಂ ಛಾದೇತಿ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪಿ ಯಾಮಂ ಛಾದೇತಿ, ಉದ್ಧಸ್ತೇ ಅರುಣೇ ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ, ಯೋ ಛಾದೇತಿ ಸೋ ದುಕ್ಕಟಂ ದೇಸಾಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇಮಾ ಅರುಣುಗ್ಗೇ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ। ದ್ವೇ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ಏಕಾದಸ ಯಾವತತಿಯಕಾ ನಾಮ, ಪಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ದ್ವೇ ಹೋನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯಾವತತಿಯಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ। ಏಕೇತ್ಥ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂಯೇವ ಏಕಾ ಏತ್ಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾ ನಾಮ। ಏಕೇನ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಹೋತಿ ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ, ಸೋ ಆವಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ನಿದಾನುದ್ದೇಸೇನ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಞ್ಚ ಸಬ್ಬಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಾನಞ್ಚ ಸಙ್ಗಹೋ ಹೋತಿ।
ವಿನಯಸ್ಸ ದ್ವೇ ಮೂಲಾನೀತಿ ಕಾಯೋ ಚೇವ ವಾಚಾ ಚ। ಗರುಕಾ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ದ್ವೇ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಚ್ಛಾದನಾತಿ ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ
ಗಾಮನ್ತರೇ ಚತಸ್ಸೋತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿದಹತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ; ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಗಾಮೇ ಪಠಮಪಾದೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ; ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮಪಾದೇ ಉಪಚಾರೋಕ್ಕಮನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಇಮಾ ಗಾಮನ್ತರೇ ದುಕ್ಕಟಪಾಚಿತ್ತಿಯಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸಙ್ಘಆದಿಸೇಸವಸೇನ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ। ಚತಸ್ಸೋ ನದಿಪಾರಪಚ್ಚಯಾತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿದಹತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ; ನಾವಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ನದಿಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪಠಮಪಾದೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ। ಏಕಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ। ನವಮಂಸೇಸು ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಸೇಸಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು।
ದ್ವೇ ವಾಚಸಿಕಾ ರತ್ತಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ರತ್ತನ್ಧಕಾರೇ ಅಪ್ಪದೀಪೇ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಾ ಸಲ್ಲಪತಿ ದ್ವೇ ವಾಚಸಿಕಾ ದಿವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ದಿವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಾ ಸಲ್ಲಪತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಪತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ। ದದಮಾನಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಮರಣಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಮನುಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಸಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಚೇ ತೇನ ಮರತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಂ; ಯಕ್ಖಪೇತಾನಂ ದೇತಿ, ತೇ ಚೇ ಮರನ್ತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ ದೇತಿ, ಸೋ ಚೇ ಮರತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚೀವರದಾನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಏವಂ ದದಮಾನಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ। ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಿ ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹ-ವೇಣಿಗ್ಗಾಹೇಸು ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಮುಖೇನ ಅಙ್ಗಜಾತಗ್ಗಹಣೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅವಸ್ಸುತಾಯ ಅವಸ್ಸುತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ಏವಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ।
(೨) ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾದಿವಣ್ಣನಾ
೪೭೫. ಪಞ್ಚ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯೋತಿ ಲಹುಕಾ ಪಞ್ಚ। ಛ ಸಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ। ಏಕೇತ್ಥ ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾತಿ ಏಕಾ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ।
ವಿನಯಗರುಕಾ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಞ್ಚೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಞ್ಚ। ಕಾಯವಾಚಸಿಕಾನಿ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಕಾಯವಾಚಸಿಕಾನಿ, ಮನೋದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಏಕೋ ವಿಕಾಲೇ ಧಞ್ಞರಸೋತಿ ಲೋಣಸೋವೀರಕಂ। ಅಯಮೇವ ಹಿ ಏಕೋ ಧಞ್ಞರಸೋ ವಿಕಾಲೇ ವಟ್ಟತಿ। ಏಕಾ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಸಮ್ಮುತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಸಮ್ಮುತಿ। ಅಯಮೇವ ಹಿ ಏಕಾ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇನ ಸಮ್ಮುತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾ।
ಪಾರಾಜಿಕಾ ಕಾಯಿಕಾ ದ್ವೇತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮೇಥುನಪಾರಾಜಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಪಾರಾಜಿಕಂ। ದ್ವೇ ಸಂವಾಸಭೂಮಿಯೋತಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಂ ಕರೋತಿ, ಸಮಗ್ಗೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಂ ಓಸಾರೇತಿ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಭೂಮಿ ಚ ನಾನಾಸಂವಾಸಕಭೂಮಿ ಚಾ’’ತಿ ಏವಂ ದ್ವೇ ಸಂವಾಸಭೂಮಿಯೋ ವುತ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಚ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಸ್ಸ ಚ ಪಞ್ಞತ್ತಾ। ದ್ವಙ್ಗುಲಾ ದುವೇತಿ ದ್ವೇ ದ್ವಙ್ಗುಲಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ, ‘‘ದ್ವಙ್ಗುಲಪಬ್ಬಪರಮಂ ಆದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಯಮೇಕಾ, ‘‘ದ್ವಙ್ಗುಲಂ ವಾ ದ್ವೇಮಾಸಂ ವಾ’’ತಿ ಅಯಮೇಕಾ।
ದ್ವೇ ಅತ್ತಾನಂ ವಧಿತ್ವಾನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತ್ತಾನಂ ವಧಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ; ವಧತಿ ರೋದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ; ವಧತಿ ನ ರೋದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ದ್ವೀಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಕಮ್ಮೇನ ಚ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೇನ ಚ। ದ್ವೇತ್ಥ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಕಲೇಪಿ ವಿನಯೇ ದ್ವೇ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ। ಇತರಥಾ ಪನ ನವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನವ ಭಿಕ್ಖುನೀನನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಹೋನ್ತಿ। ಞತ್ತಿಯಾ ಕರಣಾ ದುವೇತಿ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಕಿಚ್ಚಾನಿ – ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಾದಕಾ ಚ। ನವಸು ಠಾನೇಸು ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ದ್ವೀಸು ಕಮ್ಮಪಾದಭಾವೇನ ತಿಟ್ಠತಿ।
ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ‘‘ಅನೋದಿಸ್ಸ ಓಪಾತಂ ಖಣತಿ, ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸೋ ಮರತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಂ; ಯಕ್ಖಪೇತಾನಂ ಮರಣೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ ಮರಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಹೋನ್ತಿ। ವಾಚಾ ಪಾರಾಜಿಕಾ ತಯೋತಿ ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾಯ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾಯಾತಿ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಆಣತ್ತಿಯಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ, ಮನುಸ್ಸಮರಣೇ, ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಉಲ್ಲಪನೇ ಚಾ’’ತಿ ಏವಂ ತಯೋ ವುತ್ತಾ। ಓಭಾಸನಾ ತಯೋತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಂ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಭಾಸನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ವಚ್ಚಮಗ್ಗಂ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಧಕ್ಖಕಂ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಭಣನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಉಬ್ಭಕ್ಖಕಂ ಅಧೋಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಭಣನೇ ದುಕ್ಕಟಂ। ಸಞ್ಚರಿತ್ತೇನ ವಾ ತಯೋತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ವೀಮಂಸತಿ ಪಚ್ಚಾಹರತಿ
ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾತಿ ಅದ್ಧಾನಹೀನೋ ಅಙ್ಗಹೀನೋ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನೋ ಚ ತೇಸಂ ನಾನಾಕರಣಂ ವುತ್ತಮೇವ। ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಯೋ ಪತ್ತಚೀವರೇನ ಅಪರಿಪೂರೋ, ಪರಿಪೂರೋ ಚ ನ ಯಾಚತಿ, ಇಮೇಪಿ ಅಙ್ಗಹೀನೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ। ಮಾತುಘಾತಕಾದಯೋ ಚ ಕರಣದುಕ್ಕಟಕಾ ಪಣ್ಡಕಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕತಿರಚ್ಛಾನಗತಸಙ್ಖಾತೇನ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಏಸ ನಯೋ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತೋ। ತಯೋ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಗಹಾತಿ ಞತ್ತಿಕಪ್ಪನಾ, ವಿಪ್ಪಕತಪಚ್ಚತ್ತಂ, ಅತೀತಕರಣನ್ತಿ। ತತ್ಥ ‘‘ದದೇಯ್ಯ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿಭೇದಾ ಞತ್ತಿಕಪ್ಪನಾ; ‘‘ದೇತಿ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದಿಭೇದಂ ವಿಪ್ಪಕತಪಚ್ಚತ್ತಂ; ‘‘ದಿನ್ನಂ ಕತ’’ನ್ತಿಆದಿಭೇದಂ ಅತೀತಕರಣಂ ನಾಮಾತಿ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ। ಅಪರೇಹಿಪಿ ತೀಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ – ವತ್ಥುನಾ, ಞತ್ತಿಯಾ, ಅನುಸ್ಸಾವನಾಯಾತಿ। ವತ್ಥುಸಮ್ಪನ್ನಞ್ಹಿ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅನುಸ್ಸಾವನಸಮ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಯೋ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಗಹಾ’’ತಿ। ನಾಸಿತಕಾ ತಯೋ ನಾಮ ಮೇತ್ತಿಯಂ ತಿಣ್ಣನ್ನಂ ಏಕವಾಚಿಕಾತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕಾನುಸ್ಸಾವನೇ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ತಿಣ್ಣಂ ಜನಾನಂ ಏಕುಪಜ್ಝಾಯೇನ ನಾನಾಚರಿಯೇನ ಏಕಾನುಸ್ಸಾವನಾ ವಟ್ಟತಿ।
ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಪಾದೇ ವಾ ಅತಿರೇಕಪಾದೇ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಅತಿರೇಕಮಾಸಕೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಮಾಸಕೇ ವಾ ಊನಮಾಸಕೇ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ। ಚತಸ್ಸೋ ಮೇಥುನಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅಕ್ಖಯಿತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಖಯಿತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ವಿವಟಕತೇ ಮುಖೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಜತುಮಟ್ಠಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ವನಪ್ಪತಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಭೂತಗಾಮೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅಙ್ಗಜಾತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ। ಪಞ್ಚ ಛಡ್ಡಿತಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ವಿಸಂ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಸಚೇ ತೇನ ಮನುಸ್ಸೋ ಮರತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಂ; ಯಕ್ಖಪೇತೇಸು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ; ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ; ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಛಡ್ಡನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ; ಸೇಖಿಯೇಸು ಹರಿತೇ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಛಡ್ಡನೇ ದುಕ್ಕಟಂ – ಇಮಾ ಛಡ್ಡಿತಪಚ್ಚಯಾ ಪಞ್ಚಾಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ।
ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕವಗ್ಗಸ್ಮಿಂ ದಸಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರೇತ್ಥ ನವಕಾ ವುತ್ತಾತಿ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಹಿಯೇವ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರೋ ನವಕಾ ವುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಚೀವರೇನ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಏವಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಚೀವರೇನ ಕಾರಣಭೂತೇನ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಅಟ್ಠ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾ ಏವ। ಭುಞ್ಜನ್ತಾಮಕಧಞ್ಞೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾತಿ ಆಮಕಧಞ್ಞಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾಯೇವ।
ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಚತಸ್ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೇನ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಗಾಮೂಪಚಾರೋಕ್ಕಮನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಯಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏಕಾ ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾ ಗಾಮೂಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ಪಠಮಪಾದೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಠಿತಸ್ಸ ಚಾಪಿ ತತ್ತಕಾತಿ ನಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ತತ್ತಕಾತಿ ಸಚೇಪಿ ಹಿ ಸಾ ನಿಸೀದತಿ ವಾ ನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಏತಾಯೇವ ಚತಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ।
(೩) ಪಾಚಿತ್ತಿಯವಣ್ಣನಾ
೪೭೬. ಪಞ್ಚ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀತಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಾನಾಭಾಜನೇಸು ವಾ ಏಕಭಾಜನೇ ವಾ ಅಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಠಪಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಿ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಆಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಪಠಮಂ ಆಪನ್ನೋ, ಇಮಂ ಪಚ್ಛಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ।
ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ನವ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಏಕಂ ಕಬಳಂ ಓಮದ್ದಿತ್ವಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಗಳಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಅಯಂ ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಏಕವಾಚಾಯ ದೇಸೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋ, ತಾ ತುಮ್ಹಮೂಲೇ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕವಾಚಾಯ ದೇಸೇಯ್ಯ, ದೇಸಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವೀಹಿ ತೀಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಕಿಚ್ಚಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ದುತಿಯವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇಪಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನವ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನವ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋ, ತಾ ತುಮ್ಹಮೂಲೇ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ವತ್ಥುಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ದೇಸೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇಸಿಂ, ಯಥಾವತ್ಥುಕಂ ತಂ ತುಮ್ಹಮೂಲೇ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ಥುಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ದೇಸೇಯ್ಯ, ದೇಸಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ಆಪತ್ತಿಯಾ ನಾಮಗ್ಗಹಣೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ। ದುತಿಯವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇಪಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನವ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುತ್ತೋ, ಯಥಾವತ್ಥುಕಂ ತಂ ತುಮ್ಹಮೂಲೇ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ।
ಯಾವತತಿಯಕೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಭೇದಕಾನುವತ್ತಕಾನಂ ಕೋಕಾಲಿಕಾದೀನಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ, ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಚಣ್ಡಕಾಳಿಕಾಯ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಇಮಾ ಯಾವತತಿಯಕಾ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ। ಛ ವೋಹಾರಪಚ್ಚಯಾತಿ ಪಯುತ್ತವಾಚಾಪಚ್ಚಯಾ ಛ
ಖಾದನ್ತಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಅವಸೇಸೇಸು ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಲಸುಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅವಸ್ಸುತಾ ಅವಸ್ಸುತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಭೋಜನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ
ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನೀತಿ ‘‘ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಯಾವತತಿಯಂ ಸಮನುಭಾಸನಾಯ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತಿಯಾ ಞತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ದ್ವೀಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಹಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ, ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಪರಕ್ಕಮನಾದೀಸು ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಾ ಯಾವತತಿಯಕಾ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತೀತಿ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ದ್ವಿನ್ನಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಆಪತ್ತಿಯೇವ, ಸಿಕ್ಖಾಮಾನಸಾಮಣೇರಿಸಾಮಣೇರಾನಂ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ತಾ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಇಮಿನಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ತೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ ನ ದೇಸಾಪೇತಬ್ಬಾ, ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಪನ ತೇಸಂ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಧಿಕರಣೇನ ಚಾತಿ ಅಧಿಕರಣಞ್ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತೇಸಂಯೇವ ಹಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪತ್ತಚೀವರಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ವಿನಿಚ್ಛಯವೋಹಾರೋ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಿಹೀನಂ ಪನ ಅಡ್ಡಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಹೋತಿ।
ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಹೋತೀತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂಯೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವೂಪಸಮೇನ ಚಾತಿ ಏತೇಸಂಯೇವ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಚೇವ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಏತೇಸಂಯೇವ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಸೋಭತೀತಿ ಸಙ್ಘಾದೀಹಿ ತೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸೋಭತಿ। ಕತವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಗಣಮಜ್ಝೇ ಪುಗ್ಗಲಸನ್ತಿಕೇ ವಾ ಪಟಿಕರಿತ್ವಾ ಅಬ್ಭುಣ್ಹಸೀಲೋ ಪಾಕತಿಕೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಸೋಭತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ।
ದ್ವೇ ಕಾಯಿಕಾ ರತ್ತಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ರತ್ತನ್ಧಕಾರೇ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಾನನಿಸಜ್ಜಸಯನಾನಿ ಕಪ್ಪಯಮಾನಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಾನಾದೀನಿ ಕಪ್ಪಯಮಾನಾ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದ್ವೇ ಕಾಯದ್ವಾರಸಮ್ಭವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ರತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ದ್ವೇ ಕಾಯಿಕಾ ದಿವಾತಿ ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ದಿವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ। ನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಏಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರತ್ತೇನ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತಬ್ಬಂ ಏಕಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಚ್ಚಯಾತಿ ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖಾದಾಯಿಕಾಯ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೬೬) ಏತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಯಾಗುಂ ವಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ವಾ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸಾಪಿ ಹಿ ಮುಖಂ ಉಲ್ಲೋಕಯತೋ ‘‘ಏಕಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಚ್ಚಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಪರಿಪಾಚಿತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಕೋಸಮ್ಬಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾನಿಸಂಸೇ। ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಾ ತಯೋ ವುತ್ತಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮೇ ಪಾಪಿಕಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇತಿ। ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಾನಂ ಏತ್ತಕೇಸು ವತ್ತೇಸು ವತ್ತನಾ।
ಪಞ್ಚಠಾನೇ ಮುಸಾವಾದೋತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಪಾಚಿತ್ತಿಯದುಕ್ಕಟಸಙ್ಖಾತೇ ಪಞ್ಚಟ್ಠಾನೇ ಮುಸಾವಾದೋ ಗಚ್ಛತಿ। ಚುದ್ದಸ ಪರಮನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ದಸಾಹಪರಮಾದಿನಯೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ। ದ್ವಾದಸ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಟ್ಠ। ಚತುನ್ನಂ ದೇಸನಾಯ ಚಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕತಮಾ ಪನ ಸಾತಿ? ದೇವದತ್ತೇನ ಪಯೋಜಿತಾನಂ ಅಭಿಮಾರಾನಂ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾ, ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾಯ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾ, ವಡ್ಢಸ್ಸ ಲಿಚ್ಛವಿನೋ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾ, ವಾಸಭಗಾಮಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾತಿ ಅಯಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾ
ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮುಸಾವಾದೋತಿ ‘‘ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ವಿನಿಧಾಯ ಸಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಪರಿಯೋಸಾನೇಹಿ (ಪಾಚಿ॰ ೪-೫; ಪರಿ॰ ೪೫೯) ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ। ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿಪಿ ಪಾಣಂ ನ ಹನೇತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಾನೇವ। ಅಟ್ಠ ದೂತೇಯ್ಯಙ್ಗಾನೀತಿ ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾವೇತಾ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಚೂಳವ॰ ೩೪೭) ನಯೇನ ಸಙ್ಘಭೇದಕೇ ವುತ್ತಾನಿ। ಅಟ್ಠ ತಿತ್ಥಿಯವತ್ತಾನಿ ಮಹಾಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾನಿ।
ಅಟ್ಠವಾಚಿಕಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಇತರಾಹಿ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಅಟ್ಠಹೀತಿ ಅಟ್ಠಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ।
ಏಕಸ್ಸ ಛೇಜ್ಜನ್ತಿ ಗಾಥಾಯ ನವಸು ಜನೇಸು ಯೋ ಸಲಾಕಂ ಗಾಹೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಛೇಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ದೇವದತ್ತೋ ವಿಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಭೇದಕಾನುವತ್ತಕಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಕೋಕಾಲಿಕಾದೀನಂ
ನವ ಆಘಾತವತ್ಥೂನೀತಿ ಗಾಥಾಯ ನವಹೀತಿ ನವಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜತಿ। ಞತ್ತಿಯಾ ಕರಣಾ ನವಾತಿ ಞತ್ತಿಯಾ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ನವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
(೪) ಅವನ್ದನೀಯಪುಗ್ಗಲಾದಿವಣ್ಣನಾ
೪೭೭. ದಸ ಪುಗ್ಗಲಾ ನಾಭಿವಾದೇತಬ್ಬಾತಿ ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾ ದಸ ಜನಾ। ಅಞ್ಜಲಿ ಸಾಮೀಚೇನ ಚಾತಿ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಞ್ಜಲಿ ಚ ತೇಸಂ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ, ನೇವ ಪಾನೀಯಾಪುಚ್ಛನತಾಲವಣ್ಟಗ್ಗಹಣಾದಿ ಖನ್ಧಕವತ್ತಂ ತೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಜಲಿ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ದಸನ್ನಂ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ತೇಸಂಯೇವ ದಸನ್ನಂ ಏವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತಿ। ದಸ ಚೀವರಧಾರಣಾತಿ ದಸ ದಿವಸಾನಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಸ್ಸ ಧಾರಣಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂ, ದಾತಬ್ಬಂ ಇಧ ಚೀವರನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಸಮ್ಮುಖಾವ ದಾತಬ್ಬಂ। ಸತ್ತನ್ನಂ ಸನ್ತೇತಿ ದಿಸಾಪಕ್ಕನ್ತಉಮ್ಮತ್ತಕಖಿತ್ತಚಿತ್ತವೇದನಾಟ್ಟಾನಂ ತಿಣ್ಣಞ್ಚ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಾನನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸನ್ತೇ ಪತಿರೂಪೇ ಗಾಹಕೇ ಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ದಾತಬ್ಬಂ। ಸೋಳಸನ್ನಂ ನ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸೇಸಾನಂ ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾನಂ ಪಣ್ಡಕಾದೀನಂ ಸೋಳಸನ್ನಂ ನ ದಾತಬ್ಬಂ।
ಕತಿಸತಂ ರತ್ತಿಸತಂ, ಆಪತ್ತಿಯೋ ಛಾದಯಿತ್ವಾನಾತಿ ದಸಸತಂ ರತ್ತಿಸತಂ, ಆಪತ್ತಿಯೋ ಛಾದಯಿತ್ವಾನಾತಿ ದಸಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾನ। ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯೋ ದಿವಸೇ ಸತಂ ಸತಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ದಸ ದಸ ದಿವಸೇ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತೇನ ರತ್ತಿಸತಂ ಆಪತ್ತಿಸಹಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಸಬ್ಬಾವ ತಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ದಸಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ
ದ್ವಾದಸ ಕಮ್ಮದೋಸಾ ವುತ್ತಾತಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೇನವಗ್ಗಂ, ಅಧಮ್ಮೇನಸಮಗ್ಗಂ, ಧಮ್ಮೇನವಗ್ಗಂ, ತಥಾ
ಚತಸ್ಸೋ ಕಮ್ಮಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋತಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೇನಸಮಗ್ಗಂ, ತಥಾ ಸೇಸಾನಿಪೀತಿ ಏವಂ ಚತಸ್ಸೋ ಕಮ್ಮಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ವುತ್ತಾ।
ಛ ಕಮ್ಮಾನೀತಿ ಅಧಮ್ಮೇನವಗ್ಗಕಮ್ಮಂ, ಅಧಮ್ಮೇನಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮಂ, ಧಮ್ಮಪತಿರೂಪಕೇನವಗ್ಗಕಮ್ಮಂ, ಧಮ್ಮಪತಿರೂಪಕೇನಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮಂ, ಧಮ್ಮೇನವಗ್ಗಕಮ್ಮಂ, ಧಮ್ಮೇನಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏವಂ ಛ ಕಮ್ಮಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ। ಏಕೇತ್ಥ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಕತಾತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮಮೇವೇತ್ಥ ಧಮ್ಮಿಕಂ ಕತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುತಿಯಗಾಥಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇಪಿ ಏತದೇವ ಧಮ್ಮಿಕಂ।
ಯಂ ದೇಸಿತಾತಿ ಯಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಪಕಾಸಿತಾನಿ। ಅನನ್ತಜಿನೇನಾತಿಆದೀಸು ಪರಿಯನ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಭಾವರಹಿತತ್ತಾ ಅನನ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಭಗವತಾ ರಞ್ಞಾ ಸಪತ್ತಗಣಂ ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ವಿಯ ಕಿಲೇಸಗಣಂ ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ ಜಿತಂ ವಿಜಿತಂ ಅಧಿಗತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ‘‘ಅನನ್ತಜಿನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಸ್ವೇವ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠೇಸು ನಿಬ್ಬಿಕಾರತಾಯ ತಾದಿ, ವಿಕ್ಖಮ್ಭನತದಙ್ಗಸಮುಚ್ಛೇದಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಿನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕಸಙ್ಖಾತಂ ವಿವೇಕಪಞ್ಚಕಂ ಅದ್ದಸಾತಿ ವಿವೇಕದಸ್ಸೀ; ತೇನ ಅನನ್ತಜಿನೇನ ತಾದಿನಾ ವಿವೇಕದಸ್ಸಿನಾ ಯಾನಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ। ಏಕೇತ್ಥ ಸಮ್ಮತಿ ವಿನಾ ಸಮಥೇಹೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಪದಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಯಾನಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಸತ್ತ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ, ತತ್ಥ ಏಕಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ ವಿನಾ ಸಮಥೇಹಿ ನ ಸಮ್ಮತಿ, ಅಥ ಖೋ ಛ ಸಮಥಾ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನೀತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಸಮ್ಮನ್ತಿ, ಸಮಾಯೋಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಏತ್ಥ ಪನ ಏಕೋ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋವ ವಿನಾ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ, ಸಮಥಭಾವಂ
ಛಊನದಿಯಡ್ಢಸತಾತಿ
ಅಟ್ಠಾರಸ ಅನಾಪಾಯಿಕಾತಿ ‘‘ಇಧ, ಉಪಾಲಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿ ಭೇದೇ ಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿ ಅವಿನಿಧಾಯ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅವಿನಿಧಾಯ ಖನ್ತಿಂ ಅವಿನಿಧಾಯ ರುಚಿಂ ಅವಿನಿಧಾಯ ಭಾವಂ ಅನುಸ್ಸಾವೇತಿ, ಸಲಾಕಂ ಗಾಹೇತಿ ‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ, ಅಯಂ ವಿನಯೋ, ಇದಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ, ಇಮಂ ಗಣ್ಹಥ, ಇಮಂ ರೋಚೇಥಾ’ತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಸಙ್ಘಭೇದಕೋ ನ ಆಪಾಯಿಕೋ ನ ನೇರಯಿಕೋ ನ ಕಪ್ಪಟ್ಠೋ ನ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಏಕೇಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘಭೇದಕಕ್ಖನ್ಧಕಾವಸಾನೇ ವುತ್ತಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಜನಾ। ಅಟ್ಠಾರಸ ಅಟ್ಠಕಾ ಛಊನದಿಯಡ್ಢಸತವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ವುತ್ತಾಯೇವ।
(೫) ಸೋಳಸಕಮ್ಮಾದಿವಣ್ಣನಾ
೪೭೮. ಕತಿ ಕಮ್ಮಾನೀತಿಆದೀನಂ ಸಬ್ಬಗಾಥಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ।
ಅಪರದುತಿಯಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।