೩. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕಂ
ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೯೭. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ದ್ವೀಹಿ ಪದೇಹಿ ಏಕೇನ ವಾ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ। ವೇದಿಯಾಮೀತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸುಖಂ ಅನುಭವಾಮಿ, ನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಅಹಂ ದುಕ್ಖಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತನಯೇನ ‘‘ಮಾನತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮಿ, ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮೀ’’ತಿ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಏಕೇನ ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ। ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಾರೋಚನೇನ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಪರಿಮೋಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಜ್ಝಾಯನಸದ್ದಸವನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಮಹಾಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ, ಗುಮ್ಬೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇತಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ। ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ಅಯಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸಾತಿ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಥೇರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ದಿಟ್ಠರೂಪಾನಂ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಅದಿಟ್ಠಅಸುತಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಇದಂ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ।
ಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೧೦೨. ‘‘ಸತಿಯೇವ ಅನ್ತರಾಯೇ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ। ಅನ್ತರಾಯಿಕಸ್ಸ ಪನ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ಛಾದಯತೋ ಅಚ್ಛನ್ನಾವಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ। ಅವೇರೀತಿ ಹಿತಕಾಮೋ। ಉದ್ಧಸ್ತೇ ಅರುಣೇತಿ ಉಟ್ಠಿತೇ ಅರುಣೇ। ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅನಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ। ವತ್ಥುನ್ತಿ ಅಸುಚಿಮೋಚನಾದಿವೀತಿಕ್ಕಮಂ।
ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ಇದಂ ಅಸುಚಿಮೋಚನಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಪಕಾಸನತೋ ವತ್ಥು ಚೇವ ಹೋತಿ, ಸಜಾತಿಯಸಾಧಾರಣವಿಜಾತಿಯವಿನಿವತ್ತಸಭಾವಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏವ ಪಕಾಸನತೋ ಗೋತ್ತಞ್ಚ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಗಂ ತಾಯತೀತಿ ಹಿ ಗೋತ್ತಂ। ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ತೇನ ತೇನ ವೀತಿಕ್ಕಮೇನ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯಸ್ಸ ನಾಮಪ್ಪಕಾಸನತೋ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿಸಭಾಗತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿ ಚ।
ತದನುರೂಪಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ –
‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಸೋ ಸಙ್ಘಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ಯಾಚಿ। ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾಯ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಏಕಾಹಪರಿವಾಸಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸೋ। ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಸೋ ಸಙ್ಘಂ ತಾಸಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚತಿ। ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ದದೇಯ್ಯ, ಏಸಾ ಞತ್ತಿ।
ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ॰… ಸೋ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸೋ। ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಸೋ ಸಙ್ಘಂ ತಾಸಂ…ಪೇ॰… ಯಾಚತಿ। ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ದೇತಿ। ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಚ ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಸ್ಸ ದಾನಂ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ। ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ।
ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ…ಪೇ॰… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ…ಪೇ॰…
ದಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀನಂ
ಏವಂ
ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ। ದಸಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಸೀಮಾಯಾತಿ ವಿಹಾರೇ ಬದ್ಧಸೀಮಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ವಿಹಾರೂಪಚಾರತೋಪಿ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾತಿ ಭಿಕ್ಖುವಿಹಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ ಗಾಮೂಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮೇನೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಹಾರೂಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ। ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುವಿಹಾರಸ್ಸ। ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ನ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಗಾಮೂಪಚಾರೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ತತ್ಥೇವ ಠಾನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಠಾನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ। ಪರಿವಾಸವತ್ತಾದೀನನ್ತಿ ಪರಿವಾಸನಿಸ್ಸಯಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಆದೀನಂ। ಯುತ್ತತರಂ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಭಿಕ್ಖುನಾ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾಪಿ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಗತಾನಂಯೇವ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ನ ಗಾಮೇ ಠಿತಾನಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ। ಬಹಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಠತ್ವಾತಿ ಉಪಚಾರಸೀಮತೋ ಬಹಿ ಠತ್ವಾ। ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಾಯ ಸಹವಾಸೇಪಿ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಹೋತಿ।
ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೧೦೮. ವಿಸುಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ಅಕತ್ವಾ ವಿಸುಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಮಾನತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚರಿತಬ್ಬಂ।
ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೧೩೪. ಏಕಾಪತ್ತಿಮೂಲಕನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿವಡ್ಢನಕನ್ತಿ ‘‘ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ದ್ವೀಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಂ ಆಪತ್ತಿವಡ್ಢನಕನಯಂ ಸನ್ಧಾಯ।
ದ್ವೇಭಿಕ್ಖುವಾರಏಕಾದಸಕಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೧೮೧. ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದೀಹಿ ಮಿಸ್ಸಕನ್ತಿ ಏಕವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಆಪನ್ನಥುಲ್ಲಚ್ಚಯದುಕ್ಕಟೇಹಿ ಮಿಸ್ಸಕಂ। ಮಕ್ಖಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಛಾದೇತುಕಾಮತಾ।
೧೮೨. ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪರಿಮಾಣಮ್ಪೀತಿಆದಿ ಜಾತಿವಸೇನೇಕವಚನಂ, ಭಾವನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೋ ವಾ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಾಳಿತೋ ಅಟ್ಠಕಥಾತೋ ಚ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।
ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।