ಏಕುತ್ತರಿಕನಯೋ

ಏಕಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೧. ಮೂಲವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತೀತಿ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೇನ ಆಪನ್ನಾ। ‘‘ಅಗ್ಘವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಾಸು ಸಬ್ಬಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಸೇನ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಸನ್ತೇನ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ। ಸಉಸ್ಸಾಹೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನಾತಿ ‘‘ಪುನಪಿ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಉಸ್ಸಾಹೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ। ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾಯ ವಸೇನ ಚೇತಂ ವುತ್ತಂ। ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಅಟ್ಠಮೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ। ‘‘ಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸವಸ್ಸ ಅಸಚ್ಚಾಪನೇ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಧಮ್ಮಿಕಪಟಿಸ್ಸವಸ್ಸ ವಿಸಂವಾದೇ ದುಕ್ಕಟಂ ನ ಹೋತಿ। ‘‘ತುಮ್ಹೇ ವಿಬ್ಭಮಥಾ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತೇ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಸಚೇ ನ ವಿಬ್ಭಮತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ। ಪಞ್ಚದಸಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ‘‘ಕಾಲೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅಕಾಲೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಪಞ್ಚದಸಧಮ್ಮೇಸು। ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತುಂ ಭಬ್ಬತಾಯ ಭಬ್ಬಾಪತ್ತಿಕಾ।

ಏಕಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ದುಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೨. ದುಕೇಸು ನಿದಹನೇತಿ ಆತಪೇ ಅತಿಚಿರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿದಹನೇ। ವತ್ಥುಸಭಾಗಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಆಪನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ನ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ। ರೋಮಜನಪದೇ ಜಾತಂ ರೋಮಕಂ। ಪಕ್ಕಾಲಕನ್ತಿ ಯವಕ್ಖಾರಂ। ಅನುಞ್ಞಾತಲೋಣತ್ತಾ ಲೋಣಾನಿಪಿ ದುಕೇಸು ವುತ್ತಾನಿ।

ದುಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ತಿಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೩. ತಿಕೇಸು ವಚೀಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಕಾಯಕಿರಿಯಂ ಕತ್ವಾತಿ ಕಾಯೇನ ನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕತ್ವಾ। ಮುಖಾಲಮ್ಬರಕರಣಾದಿಭೇದೋತಿ ಮುಖಭೇರಿವಾದನಾದಿಪ್ಪಭೇದೋ। ಯಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೇ ಕಾಯಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ತಂ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ಉಪಘಾತೇತೀತಿ ವಿನಾಸೇತಿ। ನ ಆದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಾ ವಿಹಾರಾ ಪರಮ್ಪಿ ಮಾ ನಿಕ್ಖಮ, ವಿನಯಧರಾನಂ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಅಕುಸಲಾನಿ ಚೇವ ಮೂಲಾನಿ ಚಾತಿ ಅಕೋಸಲ್ಲಸಮ್ಭೂತಟ್ಠೇನ ಏಕನ್ತಾಕುಸಲಭಾವತೋ ಅಕುಸಲಾನಿ, ಅತ್ತನಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾನಂ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಸಾಧನತೋ ಮೂಲಾನಿ, ನ ಅಕುಸಲಭಾವಸಾಧನತೋ। ನ ಹಿ ಮೂಲತೋ ಅಕುಸಲಾನಂ ಅಕುಸಲಭಾವೋ, ಕುಸಲಾದೀನಂ ವಾ ಕುಸಲಾದಿಭಾವೋ। ತಥಾ ಚ ಸತಿ ಮೋಮೂಹಚಿತ್ತದ್ವಯಮೋಹಸ್ಸ ಅಕುಸಲಭಾವೋ ನ ಸಿಯಾ।

ದುಟ್ಠು ಚರಿತಾನೀತಿ ಪಚ್ಚಯತೋ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮತೋ ಪವತ್ತಿಆಕಾರತೋ ಚ ನ ಸುಟ್ಠು ಅಸಮ್ಮಾಪವತ್ತಿತಾನಿ। ವಿರೂಪಾನೀತಿ ಬೀಭಚ್ಛಾನಿ ಸಮ್ಪತಿ ಆಯತಿಞ್ಚ ಅನಿಟ್ಠರೂಪತ್ತಾ। ಸುಟ್ಠು ಚರಿತಾನೀತಿಆದೀಸು ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ದ್ವೇಪಿ ಚೇತೇ ತಿಕಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿಯಾ ವಾ ಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ವಾ ಕಥೇತಬ್ಬಾ। ಪಣ್ಣತ್ತಿಯಾ ತಾವ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ, ಅವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಕಾಯಸುಚರಿತಂ। ವಚೀದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ, ಅವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವಚೀಸುಚರಿತಂ। ಉಭಯತ್ಥ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ। ತಯಿದಂ ದ್ವಾರದ್ವಯೇ ಅಕಿರಿಯಸಮುಟ್ಠಾನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅವೀತಿಕ್ಕಮೋವ ಮನೋಸುಚರಿತಂ। ಅಯಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿಕಥಾ।

ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಯೋ ಪನ ತಿಸ್ಸೋ ಚೇತನಾ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ವಚೀದ್ವಾರೇಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಸನಾಮಾಪರಿಚ್ಚಾಗತೋ ಯೇಭುಯ್ಯವುತ್ತಿಯಾ ತಬ್ಬಹುಲವುತ್ತಿಯಾ ಚ। ತೇನಾಹು ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ –

‘‘ದ್ವಾರೇ ಚರನ್ತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ, ನ ದ್ವಾರಾ ದ್ವಾರಚಾರಿನೋ।

ತಸ್ಮಾ ದ್ವಾರೇಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವವತ್ಥಿತಾ’’ತಿ॥ (ಧ॰ ಸ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲ ದ್ವಾರಕಥಾ, ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರ)।

ತಥಾ ಚತಸ್ಸೋ ಮುಸಾವಾದಾದಿಚೇತನಾ ಕಾಯದ್ವಾರೇಪಿ ವಚೀದ್ವಾರೇಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ, ಅಭಿಜ್ಝಾ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠೀತಿ ತಯೋ ಮನೋಕಮ್ಮಭೂತಾಯ ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ, ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಭೂತಾಯ ಪನ ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಅಭಿಜ್ಝಾದಯೋ ತಂತಂಪಕ್ಖಿಕಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ ವಾ। ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಹಿ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ತಿಸ್ಸೋ ಚೇತನಾಪಿ ವಿರತಿಯೋಪಿ ಕಾಯಸುಚರಿತಂ ಕಾಯಿಕಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಅಕರಣವಸೇನ ಪವತ್ತನತೋ। ಕಾಯೇನ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ಸಮಾದಿಯಮಾನೇ ಸೀಲಸ್ಸ ಕಾಯಸುಚರಿತಭಾವೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ। ಮುಸಾವಾದಾದೀಹಿ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ ಚತಸ್ಸೋ ಚೇತನಾಪಿ ವಿರತಿಯೋಪಿ ವಚೀಸುಚರಿತಂ ವಾಚಸಿಕಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಅಕರಣವಸೇನ ಪವತ್ತನತೋ। ಅನಭಿಜ್ಝಾ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ತಯೋ ಚೇತನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾ ಮನೋಸುಚರಿತನ್ತಿ ಅಯಂ ಕಮ್ಮಪಥಕಥಾ।

ತಿಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಚತುಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೪. ಚತುಕ್ಕೇಸು ಅನರಿಯವೋಹಾರಾತಿ ಅನರಿಯಾನಂ ಲಾಮಕಾನಂ ವೋಹಾರಾ ಸಂವೋಹಾರಾ ಅಭಿಲಾಪವಾಚಾ। ಅರಿಯವೋಹಾರಾತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ವೋಹಾರಾ। ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾತಿ ‘‘ದಿಟ್ಠಂ ಮಯಾ’’ತಿ ಏವಂವಾದಿತಾ। ಏತ್ಥ ಚ ತಂತಂಸಮುಟ್ಠಾಪಕಚೇತನಾವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।

ಪಠಮಕಪ್ಪಿಕೇಸು ಪಠಮಂ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗಮೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಠಮಂ ಉಪ್ಪನ್ನವಸೇನಾ’’ತಿ। ಪುರಿಮಂ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗಂ ಪಜಹತೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನತ್ಥೇನ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಭಾವತೋ ಪುರಿಮಸಙ್ಖಾತಂ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗಂ ಜಹತಿ। ಸತಂ ತಿಂಸಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀತಿ ತಿಂಸಾಧಿಕಾನಿ ಸತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ।

ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚ ಚತೂಸು ಪಾರಾಜಿಕೇಸೂತಿ ಸಾಧಾರಣೇಸುಯೇವ ಚತೂಸು ಪಾರಾಜಿಕೇಸು। ಪಠಮೋ ಪಞ್ಹೋತಿ ‘‘ಅತ್ಥಿ ವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾ, ನೋ ಆಪತ್ತಿನಾನತ್ತತಾ’’ತಿ ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಆಪತ್ತಿಸಭಾಗತಾ, ನೋ ವತ್ಥುಸಭಾಗತಾ’’ತಿ ಅಯಂ ಇಧ ದುತಿಯೋ ನಾಮ।

ಅನಾಪತ್ತಿವಸ್ಸಚ್ಛೇದಸ್ಸಾತಿ ನತ್ಥಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದೇ ಆಪತ್ತೀತಿ ಅನಾಪತ್ತಿವಸ್ಸಚ್ಛೇದೋ, ತಸ್ಸ, ಅನಾಪತ್ತಿಕಸ್ಸ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮನ್ತಾಭಾಸಾತಿ ಮತಿಯಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಭಾಸನತೋ ಅಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪವಾಚಾ ಇಧ ‘‘ಮನ್ತಾಭಾಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ।

ನವಮಭಿಕ್ಖುನಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪಜ್ಝಾಯಾಪಿ ಅಭಿವಾದನಾರಹಾ ನೋ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಾರಹಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅವಸೇಸಾನಂ ಯಥಾಗತಿಕ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೇನ ಭಗವತಾ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಟ್ಠನ್ನಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಅವಸೇಸಾನಂ ಆಗತಪಟಿಪಾಟಿಯಾ, ತಸ್ಮಾ ನವಮಭಿಕ್ಖುನಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಾರಹಾ, ಯಥಾನಿಸಿನ್ನಾಹಿಯೇವ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬತ್ತಾ ಅಭಿವಾದನಾರಹಾ। ಆದಿತೋ ನಿಸಿನ್ನಾಸು ಪನ ಅಟ್ಠಸು ಯಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಿಮಾ ಅಞ್ಞಾ ವುಡ್ಢತರಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಾ ಅತ್ತನೋ ನವಕತರಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಭತಿ। ತಸ್ಮಾ ಸಾ ತಾಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಾರಹಾ। ಯಾ ಪನ ಅಟ್ಠಹಿಪಿ ನವಕತರಾ, ಸಾ ಸಚೇಪಿ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಾ ಹೋತಿ, ಆಗತಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಭತಿ।

ಇಧ ನ ಕಪ್ಪನ್ತೀತಿ ವದನ್ತೋತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಜನಪದೇಸು ಠತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ನ ಕಪ್ಪನ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ವಿನಯಾತಿಸಾರದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಹಿ ‘‘ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ ನಾಮ। ಇಧ ಕಪ್ಪನ್ತೀತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

ಚತುಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಪಞ್ಚಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೫. ಪಞ್ಚಕೇಸು ‘‘ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೨೯೪-೨೯೭) ವಚನತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸೇವ ಅನಾಮನ್ತಚಾರೋ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಸ್ಸ ಕಪ್ಪನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಗಣಭೋಜನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭೋಜನನ್ತಿ ‘‘ಗಿಲಾನಸಮಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಭೋಜನಂ। ಅವಿಕಪ್ಪನಾತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅವಿಕಪ್ಪನಾ।

ಅಯಸತೋ ವಾ ಗರಹತೋ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಅಗುಣವಚನಂ ಅಯಸೋ। ಸಮ್ಮುಖಾ ಗರಹಾ। ವಿಯಸತೀತಿ ಬ್ಯಸನಂ, ಹಿತಸುಖಂ ಖಿಪತಿ ವಿದ್ಧಂಸೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಞಾತೀನಂ ಬ್ಯಸನಂ ಞಾತಿಬ್ಯಸನಂ, ಚೋರರೋಗಭಯಾದೀಹಿ ಞಾತಿವಿನಾಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭೋಗಾನಂ ಬ್ಯಸನಂ ಭೋಗಬ್ಯಸನಂ, ರಾಜಚೋರಾದಿವಸೇನ ಭೋಗವಿನಾಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ರೋಗೋ ಏವ ಬ್ಯಸನಂ ರೋಗಬ್ಯಸನಂ। ರೋಗೋ ಹಿ ಆರೋಗ್ಯಂ ಬ್ಯಸತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ಬ್ಯಸನಂ। ಸೀಲಸ್ಸ ಬ್ಯಸನಂ ಸೀಲಬ್ಯಸನಂ, ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ। ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ವಿನಾಸಯಮಾನಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ದಿಟ್ಠಿಯೇವ ಬ್ಯಸನಂ ದಿಟ್ಠಿಬ್ಯಸನಂ। ಞಾತಿಸಮ್ಪದಾತಿ ಞಾತೀನಂ ಸಮ್ಪದಾ ಪಾರಿಪೂರಿ ಬಹುಭಾವೋ । ಭೋಗಸಮ್ಪದಾಯಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಆರೋಗ್ಯಸ್ಸ ಸಮ್ಪದಾ ಆರೋಗ್ಯಸಮ್ಪದಾ। ಪಾರಿಪೂರಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅರೋಗತಾ। ಸೀಲದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪದಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

ವತ್ತಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಕಾತಬ್ಬವತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ। ಅಟ್ಠ ಕಪ್ಪೇ ಅನುಸ್ಸರೀತಿಆದಿನಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಞತ್ತಿಯಾ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಞತ್ತಿಯಾ ಠಪಿತಾಯ ಅನುಸ್ಸಾವನಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಮನ್ದತ್ತಾ ಮೋಮೂಹತ್ತಾತಿ ನೇವ ಸಮಾದಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ನ ಆನಿಸಂಸಂ, ಅತ್ತನೋ ಪನ ಮನ್ದತ್ತಾ ಮೋಮೂಹತ್ತಾ ಅಞ್ಞಾಣೇನೇವ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತಿ। ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಇಚ್ಛಾಪಕತೋತಿ ‘‘ಅರಞ್ಞೇ ಮೇ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ ‘ಅಯಂ ಆರಞ್ಞಿಕೋ’ತಿ ಚತುಪ್ಪಚ್ಚಯಸಕ್ಕಾರಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಲಜ್ಜೀ ಪವಿವಿತ್ತೋ’ತಿಆದೀಹಿ ಚ ಗುಣೇಹಿ ಸಮ್ಭಾವೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಾಪಿಕಾಯ ಇಚ್ಛಾಯ ಠತ್ವಾ ತಾಯ ಏವ ಇಚ್ಛಾಯ ಅಭಿಭೂತೋ ಹುತ್ವಾ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅರಞ್ಞವಾಸೇನ ಪಚ್ಚಯಲಾಭಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ’’ತಿ। ಉಮ್ಮಾದವಸೇನ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಮ್ಮಾದಾ ಚಿತ್ತಕ್ಖೇಪಾ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ವಣ್ಣಿತನ್ತಿ ಇದಂ ಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಂ ನಾಮ ಬುದ್ಧೇಹಿ ಬುದ್ಧಸಾವಕೇಹಿ ಚ ವಣ್ಣಿತಂ ಪಸತ್ಥನ್ತಿ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತಿ।

ಪಞ್ಚಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಛಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೬. ಛಕ್ಕೇಸು ಛಬ್ಬಸ್ಸಪರಮತಾ ಧಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಪದಭಾಜನಂ ದಸ್ಸಿತಂ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ಛಕ್ಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಸತ್ತಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೭. ಸತ್ತಕೇಸು ಛಕ್ಕೇ ವುತ್ತಾನಿಯೇವ ಸತ್ತಕವಸೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ಛಕ್ಕೇ ವುತ್ತಚುದ್ದಸಪರಮಾನಿ ದ್ವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸತ್ತಕಾನಂ ವಸೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ।

ಆಪತ್ತಿಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಆಪತ್ತಿಂಯೇವ ‘‘ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ। ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ (ಮ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೬೬) ಅಭಿಚೇತೋತಿ ಪಾಕತಿಕಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತೇಹಿ ಸುನ್ದರತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ವಿಸುದ್ಧತ್ತಾ ಚ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ಅಭಿಚೇತಸಿ ಜಾತಾನಿ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಿ, ಅಭಿಚೇತೋಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾನೀತಿ ವಾ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಿ। ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ಸುಖವಿಹಾರಾನಂ। ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ವುಚ್ಚತಿ, ತತ್ಥ ಸುಖವಿಹಾರಭೂತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ತಾನಿ ಹಿ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಝಾಯಿನೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸುಖಂ ವಿನ್ದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ನಿಕಾಮಲಾಭೀತಿ ನಿಕಾಮೇನ ಲಾಭೀ, ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಾವಸೇನ ಲಾಭೀ, ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀತಿ ಸುಖೇನೇವ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮೇ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಅಕಸಿರಲಾಭೀತಿ ಅಕಸಿರಾನಂ ಲಾಭೀ ವಿಪುಲಾನಂ, ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇನೇವ ವುಟ್ಠಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ಲಾಭೀಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಪನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ। ಏಕಚ್ಚೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ತಥಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ, ಪಾರಿಪನ್ಥಿಕೇ ಪನ ಕಿಚ್ಛೇನ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ। ಏಕಚ್ಚೋ ತಥಾ ಚ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಪಾರಿಪನ್ಥಿಕೇ ಚ ಅಕಿಚ್ಛೇನೇವ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಕಾಲಮಾನನಾಳಿಕಯನ್ತಂ ವಿಯ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇಯೇವ ವುಟ್ಠಾತುಂ।

ಆಸವಾನಂ ಖಯಾತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಖಯಾ। ಅನಾಸವನ್ತಿ ಆಸವವಿರಹಿತಂ। ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚೇತೋ-ವಚನೇನ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಮಾಧಿ, ಪಞ್ಞಾ-ವಚನೇನ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ। ತತ್ಥ ಚ ಸಮಾಧಿ ರಾಗತೋ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಯೋ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಾಧಿ, ತದಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೫೨೦)। ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಞಾ, ತದಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೫೧೬)। ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗವಿರಾಗಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೨.೩೨)। ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಮಥಫಲಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಫಲಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ। ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ। ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನಾಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ, ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ಞತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸುತಮಯಞಾಣಾದಿನಾ ವಿಯ ಪರಪ್ಪಚ್ಚಯತಂ ನಯಗ್ಗಾಹಞ್ಚ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪರತೋಘೋಸಾನುಗತಭಾವನಾಧಿಗಮಭೂತಾಯ ಅತ್ತನೋಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ, ನ ಸಯಮ್ಭೂಞಾಣಭೂತಾಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೀತಿ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ವಿಹರತಿ।

ಸತ್ತಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಅಟ್ಠಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೮. ಅಟ್ಠಕೇಸು ಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನಾತಿ –

‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿನೋ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ ‘ಅಯಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಆಗತಾಗಮೋ ಧಮ್ಮಧರೋ ವಿನಯಧರೋ ಮಾತಿಕಾಧರೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಲಜ್ಜೀ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೋ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮೋ, ಸಚೇ ಮಯಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸಾಮ, ನ ಮಯಂ ಇಮಿನಾ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ವಿನಾ ಇಮಿನಾ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತತೋನಿದಾನಂ ಭಣ್ಡನಂ ಕಲಹೋ ವಿಗ್ಗಹೋ ವಿವಾದೋ ಸಙ್ಘಭೇದೋ ಸಙ್ಘರಾಜಿ ಸಙ್ಘವವತ್ಥಾನಂ ಸಙ್ಘನಾನಾಕರಣ’ನ್ತಿ, ಭೇದಗರುಕೇಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೪೫೩) –

ಆದಿನಾ ವುತ್ತಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ। ತೇನ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥಾದಿಅಕರಣಂ ಆದೀನವೋ ಭೇದಾಯ ಸಂವತ್ತನತೋ, ಕರಣಂ ಆನಿಸಂಸೋ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಸಂವತ್ತನತೋ। ತಸ್ಮಾ ಏತೇ ಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ।

ದುತಿಯಅಟ್ಠಕೇಪಿ ಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನಾತಿ –

‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿನೋ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಂ ಜಾನಾತಿ ‘ಇಮೇ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಆಗತಾಗಮಾ ಧಮ್ಮಧರಾ ವಿನಯಧರಾ ಮಾತಿಕಾಧರಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ಯತ್ತಾ ಮೇಧಾವಿನೋ ಲಜ್ಜಿನೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಾ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾ, ನಾಲಂ ಮಮಂ ವಾ ಕಾರಣಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ಕಾರಣಾ ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಮೋಹಾ ಭಯಾ ಅಗತಿಂ ಗನ್ತುಂ, ಸಚೇ ಮಂ ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವಿನಾ ಮಯಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತತೋನಿದಾನಂ ಭಣ್ಡನಂ ಕಲಹೋ ವಿಗ್ಗಹೋ ವಿವಾದೋ ಸಙ್ಘಭೇದೋ ಸಙ್ಘರಾಜಿ ಸಙ್ಘವವತ್ಥಾನಂ ಸಙ್ಘನಾನಾಕರಣ’ನ್ತಿ, ಭೇದಗರುಕೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪರೇಸಮ್ಪಿ ಸದ್ಧಾಯ ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೪೫೩) –

ಆದಿನಾ ವುತ್ತಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತೇಹಿ ಸತ್ತಹೀತಿ ‘‘ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ, ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’ತಿ, ಭಣಿತಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘ಮುಸಾ ಮಯಾ ಭಣಿತ’ನ್ತಿ ವಿನಿಧಾಯ ದಿಟ್ಠಿಂ, ವಿನಿಧಾಯ ಖನ್ತಿಂ, ವಿನಿಧಾಯ ರುಚಿಂ, ವಿನಿಧಾಯ ಭಾವ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೨೨೦) ಏವಮಾಗತೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ।

ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾತಿ ಅಸೇಟ್ಠಚರಿಯತೋ। ರತ್ತಿಂ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ವಿಕಾಲಭೋಜನನ್ತಿ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವುತ್ಥೋ ರತ್ತಿಭೋಜನಞ್ಚ ದಿವಾವಿಕಾಲಭೋಜನಞ್ಚ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ। ಮಞ್ಚೇ ಛಮಾಯಂವ ಸಯೇಥ ಸನ್ಥತೇತಿ ಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚೇ ವಾ ಸುಧಾದಿಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ತಿಣಪಣ್ಣಪಲಾಲಾದೀನಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಕತೇ ಸನ್ಥತೇ ವಾ ಸಯೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗೀಕಮಾಹುಪೋಸಥನ್ತಿ ಏತಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಿ ಅಸಮಾಚರನ್ತೇನ ಉಪವುತ್ಥಉಪೋಸಥಂ ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ‘‘ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ।

‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಕತಂ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕ’’ನ್ತಿಆದಯೋ ಅಟ್ಠ ಅನತಿರಿತ್ತಾ ನಾಮ। ಸಪ್ಪಿಆದಿ ಅಟ್ಠಮೇ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ। ಅಟ್ಠಕವಸೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಪುರಿಮಾನಿ ಅಟ್ಠ ಏಕಂ ಅಟ್ಠಕಂ, ತತೋ ಏಕಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಕೇಕಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅಟ್ಠಕಾನಿ ಕಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಅಟ್ಠಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ನವಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೨೯. ನವಕೇಸು ಆಘಾತವತ್ಥೂನೀತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩.೩೪೦; ಅ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩.೯.೨೯) ಆಘಾತಕಾರಣಾನಿ। ಆಘಾತಪಟಿವಿನಯಾನೀತಿ ಆಘಾತಸ್ಸ ಪಟಿವಿನಯಕಾರಣಾನಿ। ತಂ ಕುತೇತ್ಥ ಲಬ್ಭಾತಿ ‘‘ತಂ ಅನತ್ಥಚರಣಂ ಮಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಕುತೋ ಲಬ್ಭಾ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುಂ। ‘‘ಪರೋ ನಾಮ ಪರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತರುಚಿಯಾ ಅನತ್ಥಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಘಾತಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತಿ। ಅಥ ವಾ ಸಚಾಹಂ ಪಟಿಕ್ಕೋಪಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ತಂ ಕೋಪಕರಣಂ ಏತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲೇ ಕುತೋ ಲಬ್ಭಾ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಲದ್ಧಬ್ಬಂ ನಿರತ್ಥಕಭಾವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಮ್ಮಸ್ಸಕಾ ಹಿ ಸತ್ತಾ, ತೇ ಕಸ್ಸ ರುಚಿಯಾ ದುಕ್ಖಿತಾ ಸುಖಿತಾ ವಾ ಭವನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕೇವಲಂ ತಸ್ಮಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಕುಜ್ಝನಮತ್ತಮೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಅಥ ವಾ ತಂ ಕೋಪಕರಣಂ ಏತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲೇ ಕುತೋ ಲಬ್ಭಾ ಪರಮತ್ಥತೋ ಕುಜ್ಝಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಕುಜ್ಝನಕಸ್ಸ ಚ ಅಭಾವತೋ। ಸಙ್ಖಾರಮತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಯದಿದಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ಯಂ ‘‘ಸತ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತೇ ಚ ಸಙ್ಖಾರಾ ಇತ್ತರಕಾಲಾ ಖಣಿಕಾ, ಕಸ್ಸ ಕೋ ಕುಜ್ಝತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ಕುತೋ ಲಾಭಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸಚಾಹಂ ಏತ್ಥ ಕೋಪಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಮೇ ಕೋಪಕರಣೇ ಕುತೋ ಲಾಭಾ, ಲಾಭಾ ನಾಮ ಕೇ ಸಿಯುಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅತ್ಥೇ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ।

ತಣ್ಹಂ ಪಟಿಚ್ಚಾತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೧೦೩; ಅ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩.೯.೨೩) ದ್ವೇ ತಣ್ಹಾ ಏಸನತಣ್ಹಾ ಏಸಿತತಣ್ಹಾ ಚ। ಯಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅಜಪಥಸಙ್ಕುಪಥಾದೀನಿ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭೋಗೇ ಏಸತಿ ಗವೇಸತಿ, ಅಯಂ ಏಸನತಣ್ಹಾ ನಾಮ। ಯಾ ತೇಸು ಏಸಿತೇಸು ಗವೇಸಿತೇಸು ಪಟಿಲದ್ಧೇಸು ತಣ್ಹಾ, ಅಯಂ ಏಸಿತತಣ್ಹಾ ನಾಮ। ಇಧ ಏಸಿತತಣ್ಹಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ಪರಿಯೇಸನಾತಿ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣಪರಿಯೇಸನಾ। ಸಾ ಹಿ ಏಸನತಣ್ಹಾಯ ಸತಿ ಹೋತಿ। ಲಾಭೋತಿ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣಪ್ಪಟಿಲಾಭೋ। ಸೋ ಹಿ ಪರಿಯೇಸನಾಯ ಸತಿ ಹೋತಿ। ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಪನ ಞಾಣತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಿತಕ್ಕವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ। ತತ್ಥ ‘‘ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಜಞ್ಞಾ, ಸುಖವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಞತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಖಮನುಯುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೩೨೩) ಅಯಂ ಞಾಣವಿನಿಚ್ಛಯೋ। ‘‘ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ದ್ವೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಾ ತಣ್ಹಾವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಚಾ’’ತಿ (ಮಹಾನಿ॰ ೧೦೨) ಏವಂ ಆಗತಾನಿ ಅಟ್ಠಸತತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾನಿ ತಣ್ಹಾವಿನಿಚ್ಛಯೋ। ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಯೋ ದಿಟ್ಠಿವಿನಿಚ್ಛಯೋ। ‘‘ಛನ್ದೋ ಖೋ, ದೇವಾನಮಿನ್ದ, ವಿತಕ್ಕನಿದಾನೋ’’ತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೩೫೮) ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಇಧ ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ವುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋಯೇವ ಆಗತೋ। ಲಾಭಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಹಿ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಂ ಸುನ್ದರಾಸುನ್ದರಞ್ಚ ವಿತಕ್ಕೇನ ವಿನಿಚ್ಛಿನಾತಿ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಮೇ ರೂಪಾರಮ್ಮಣತ್ಥಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣತ್ಥಾಯ, ಏತ್ತಕಂ ಮಯ್ಹಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಪರಸ್ಸ, ಏತ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ತಕಂ ನಿದಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಲಾಭಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ’’ತಿ।

ಛನ್ದರಾಗೋತಿ ಏವಂ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕೇನ ವಿತಕ್ಕಿತೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ದುಬ್ಬಲರಾಗೋ ಚ ಬಲವರಾಗೋ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ಅಜ್ಝೋಸಾನನ್ತಿ ‘‘ಅಹಂ, ಮಮ’’ನ್ತಿ ಬಲವಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ। ಪರಿಗ್ಗಹೋತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಕರಣಂ। ಮಚ್ಛರಿಯನ್ತಿ ಪರೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಭಾವಸ್ಸ ಅಸಹನತಾ। ತೇನೇವಸ್ಸ ಪೋರಾಣಾ ಏವಂ ವಚನತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ ‘‘ಇದಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಮಯ್ಹೇವ ಹೋತು, ಮಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಹೋತೂತಿ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಮಚ್ಛರಿಯನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ। ಆರಕ್ಖೋತಿ ದ್ವಾರಪಿದಹನಮಞ್ಜೂಸಾಗೋಪನಾದಿವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ರಕ್ಖಣಂ। ಅಧಿ ಕರೋತೀತಿ ಅಧಿಕರಣಂ, ಕಾರಣಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ। ಆರಕ್ಖಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ, ಆರಕ್ಖಹೇತೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ದಣ್ಡಾದಾನಾದೀಸು ಪರನಿಸೇಧನತ್ಥಂ ದಣ್ಡಸ್ಸ ಆದಾನಂ ದಣ್ಡಾದಾನಂ। ಏಕತೋಧಾರಾದಿನೋ ಸತ್ಥಸ್ಸ ಆದಾನಂ ಸತ್ಥಾದಾನಂ। ಕಲಹೋತಿ ಕಾಯಕಲಹೋಪಿ ವಾಚಾಕಲಹೋಪಿ। ಪುರಿಮೋ ಪುರಿಮೋ ವಿರೋಧೋ ವಿಗ್ಗಹೋ, ಪಚ್ಛಿಮೋ ಪಚ್ಛಿಮೋ ವಿವಾದೋ। ತುವಂ ತುವನ್ತಿ ಅಗಾರವವಸೇನ ‘‘ತುವಂ ತುವ’’ನ್ತಿ ವಚನಂ।

ಅಧಿಟ್ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ವಿಕಪ್ಪೇನ್ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವಾ

ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಂ, ವಿಜಹಿತಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಂ। ಅವಿಜಹಿತಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪನ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ದುಕ್ಕಟವಸೇನ ವುತ್ತಾನೀತಿ ‘‘ವಗ್ಗಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ವಗ್ಗಸಞ್ಞೀ ಓವದತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ॰ ೧೫೦) ನಯೇನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇ ನವಕಾನಿ ದುಕ್ಕಟವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ।

ನವಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೩೦. ದಸಕೇಸು ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನನ್ತಿಆದಿವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ನತ್ಥಿ ಹುತಂ, ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ, ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೯೪, ೨೨೫; ೩.೯೧, ೧೧೬; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೩.೨೧೦) ಏವಮಾಗತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿಆದಿವಸೇನಾತಿ ‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋತಿ ವಾ, ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವಾ, ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ, ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾತಿ ವಾ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೬೯) ಏವಮಾಗತಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ।

ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಆದಯೋ ಮಿಚ್ಛಾವಿಮುತ್ತಿಪರಿಯೋಸಾನಾತಿ ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೋ ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮೋ ಮಿಚ್ಛಾಸತಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿ ಮಿಚ್ಛಾಞಾಣಂ ಮಿಚ್ಛಾವಿಮುತ್ತೀ’’ತಿ (ವಿಭ॰ ೯೭೦) ಏವಮಾಗತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ತತ್ಥ ಮಿಚ್ಛಾಞಾಣನ್ತಿ ಪಾಪಕಿರಿಯಾಸು ಉಪಾಯಚಿನ್ತಾವಸೇನ ಪಾಪಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಕತಂ ಮಯಾ’’ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಕಾರೇನ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಮೋಹೋ। ಮಿಚ್ಛಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ಅವಿಮುತ್ತಸ್ಸೇವ ಸತೋ ವಿಮುತ್ತಿಸಞ್ಞಿತಾ। ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾತಿ ‘‘ಓರಮತ್ತಕಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಗತಿಗತಂ, ನ ಚ ಸರಿತಸಾರಿತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಚೂಳವ॰ ೨೦೪) ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ। ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾದಯೋ ದಸ ಇತ್ಥಿಯೋ। ಧನಕ್ಕೀತಾದಯೋ ದಸ ಭರಿಯಾಯೋ।

ದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಏಕಾದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೩೧. ಏಕಾದಸಕೇಸು ನ ವೋದಾಯನ್ತೀತಿ ನ ಪಕಾಸನ್ತಿ। ಸುಯುತ್ತಯಾನಸದಿಸಾಯ ಕತಾಯಾತಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕಾಲೇ ಸುಖೇನ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬತ್ತಾ ಯುತ್ತಯಾನಂ ವಿಯ ಕತಾಯ। ಯಥಾ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಪತ್ತೀನಂ ಯಥಾ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ। ಅನು ಅನು ಪವತ್ತಿತಾಯಾತಿ ಭಾವನಾಬಹುಲೀಕಾರೇಹಿ ಅನು ಅನು ಪವತ್ತಿತಾಯ।

ಸುಖಂ ಸುಪತೀತಿಆದೀಸು (ಅ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩.೧೧.೧೫; ವಿಸುದ್ಧಿ ೧.೨೫೮) ಯಥಾ ಸೇಸಜನಾ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಮಾನಾ ಕಾಕಚ್ಛಮಾನಾ ದುಕ್ಖಂ ಸುಪನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಸುಪಿತ್ವಾ ಸುಖಂ ಸುಪತಿ, ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋಪಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ವಿಯ ಹೋತಿ। ಸುಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತೀತಿ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೇ ನಿತ್ಥುನನ್ತಾ ವಿಜಮ್ಭನ್ತಾ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತನ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಿಕಸಮಾನಮಿವ ಪದುಮಂ ಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತಿ। ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬವಸೇನ ದೇವತೂಪಸಂಹಾರವಸೇನ ಚಸ್ಸ ಭದ್ದಕಮೇವ ಸುಪಿನಂ ಹೋತಿ, ನ ಪಾಪಕನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾಪಕಮೇವ ನ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿ। ಧಾತುಕ್ಖೋಭಹೇತುಕಮ್ಪಿ ಚಸ್ಸ ಬಹುಲಂ ಭದ್ದಕಮೇವ ಸಿಯಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚಿತ್ತಜರೂಪಾನುಗುಣತಾಯ ಉತುಆಹಾರಜರೂಪಾನಂ। ತತ್ಥ ಪಾಪಕಮೇವ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೇ ಅತ್ತಾನಂ ಚೋರೇಹಿ ಸಮ್ಪರಿವಾರಿತಂ ವಿಯ, ವಾಳೇಹಿ ಉಪದ್ದುತಂ ವಿಯ, ಪಪಾತೇ ಪತನ್ತಂ ವಿಯ ಚ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಪಾಪಕಮೇವ ಸುಪಿನಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ। ಭದ್ರಕಂ ಪನ ವುಡ್ಢಿಕಾರಣಭೂತಂ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದನ್ತೋ ವಿಯ, ಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಯ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಹೋತಿ।

ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತೀತಿ ಉರೇ ಆಮುಕ್ಕಮುತ್ತಾಹಾರೋ ವಿಯ, ಸೀಸೇ ಪಿಳನ್ಧಮಾಲಾ ವಿಯ ಚ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ। ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತೀತಿ ಯಥೇವ ಚ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ, ಏವಂ ಅಮನುಸ್ಸಾನಮ್ಪಿ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ವಿಸಾಖತ್ಥೇರೋ ವಿಯ। ನಾಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ವಿಸಂ ವಾ ಸತ್ಥಂ ವಾ ಕಮತೀತಿ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರಿಸ್ಸ ಕಾಯೇ ಉತ್ತರಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ವಿಯ ಅಗ್ಗಿ ವಾ, ಸಂಯುತ್ತಭಾಣಕಚೂಳಸೀವತ್ಥೇರಸ್ಸೇವ ವಿಸಂ ವಾ, ಸಂಕಿಚ್ಚಸಾಮಣೇರಸ್ಸೇವ ಸತ್ಥಂ ವಾ ನ ಕಮತಿ ನ ಪವಿಸತಿ, ನಾಸ್ಸ ಕಾಯಂ ವಿಕೋಪೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಧೇನುವತ್ಥುಮ್ಪಿ ಚೇತ್ಥ ಕಥಯನ್ತಿ, ಏಕಾ ಕಿರ ಧೇನು ವಚ್ಛಕಸ್ಸ ಖೀರಧಾರಂ ಮುಞ್ಚಮಾನಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಏಕೋ ಲುದ್ದಕೋ ‘‘ತಂ ವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹತ್ಥೇನ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ದೀಘದಣ್ಡಕಂ ಸತ್ತಿಂ ಮುಞ್ಚಿ। ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಆಹಚ್ಚ ತಾಲಪಣ್ಣಂ ವಿಯ ವಿವಟ್ಟಮಾನಾ ಗತಾ, ನೇವ ಉಪಚಾರಬಲೇನ ನ ಅಪ್ಪನಾಬಲೇನ, ಕೇವಲಂ ಪನ ವಚ್ಛಕೇ ಬಲವಹಿತಚಿತ್ತತಾಯ। ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಾ ಮೇತ್ತಾ। ಖಿಪ್ಪಂ ಸಮಾಧಿಯತೀತಿ ಕೇನಚಿ ಪರಿಪನ್ಥೇನ ಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ದೂರಸಮನುಸ್ಸರಿತಭಾವತೋ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಸಮಾಧಿಯತಿ। ಮುಖವಣ್ಣೋ ವಿಪ್ಪಸೀದತೀತಿ ಬನ್ಧನಾ ಪಮುತ್ತತಾಲಪಕ್ಕಂ ವಿಯ ಚಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಸನ್ನವಣ್ಣಂ ಮುಖಂ ಹೋತಿ। ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತೀತಿ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರಿನೋ ಸಮ್ಮೋಹಮರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋವ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋ ವಿಯ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ।

ಏಕಾದಸಕವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಏಕುತ್ತರಿಕನಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।