ಸೇಖಿಯಕಣ್ಡೋ

೧. ಪರಿಮಣ್ಡಲಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸೇಖಿಯೇಸು ಪಠಮೇ ಪರಿಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಮಣ್ಡಲಂ। ಸಿಕ್ಖಾ ಕರಣೀಯಾತಿ ‘‘ಏವಂ ನಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆರಾಮೇಪಿ ಅನ್ತರಘರೇಪಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ವತ್ತಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತವತ್ತಾನಿಪಿ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಸೇಖಿಯಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಾರಾಜಿಕಾದೀಸು ವಿಯ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಕತೋ। ಚಾರಿತ್ತವಿನಯದಸ್ಸನತ್ಥಞ್ಚ ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓಲಮ್ಬೇನ್ತೋ ನಿವಾಸೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿನಾಮೇನ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸಿಕ್ಖಾ ಕರಣೀಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಾಳಿ ಆರೋಪಿತಾ, ಪದಭಾಜನೇ (ಪಾಚಿ॰ ೫೭೬) ಪನ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾದರಿಯಕರಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।

ಇದಾನಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನಾಭಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಜಙ್ಘಟ್ಠಿಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತಂ ನಿವಾಸನಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇನ್ತೇನ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವತ್ಥಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅನಾದರಿಯೇನ ಪುರತೋ ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ವಾ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ತಸ್ಸೇವ, ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಗಿಹಿನಿವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಿ, ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಕಂ ಮಚ್ಛವಾಲಕಂ ಚತುಕ್ಕಣ್ಣಕಂ ತಾಲವಣ್ಟಕಂ ಸತವಲಿಕಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಿ, ಸಂವಲ್ಲಿಯಂ ನಿವಾಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೦) ನಿವಾಸನದೋಸಾ ವುತ್ತಾ, ತಥಾ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ।

ತತ್ಥ ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಕಂ ನಾಮ ನಾಭಿಮೂಲತೋ ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಂ ಓಲಮ್ಬಕಂ ಕತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಂ ಚೋಳಿಕಇತ್ಥೀನಂ ನಿವಾಸನಂ ವಿಯ। ಮಚ್ಛವಾಲಕಂ ನಾಮ ಏಕತೋದಸನ್ತಂ ಏಕತೋ ಪಾಸನ್ತಂ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಂ। ಚತುಕ್ಕಣ್ಣಕಂ ನಾಮ ಉಪರಿ ದ್ವೇ, ಹೇಟ್ಠತೋ ದ್ವೇತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರೋ ಕಣ್ಣೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಂ। ತಾಲವಣ್ಟಕಂ ನಾಮ ತಾಲವಣ್ಟಾಕಾರೇನ ಸಾಟಕಂ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಂ। ಸತವಲಿಕಂ ನಾಮ ದೀಘಸಾಟಕಂ ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ಓಭುಜಿತ್ವಾ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ಕರೋನ್ತೇನ ನಿವತ್ಥಂ, ವಾಮದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇಸು ವಾ ನಿರನ್ತರಂ ವಲಿಯೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಂ। ಸಚೇ ಪನ ಜಾಣುತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕಾ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ವಲಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ಸಂವಲ್ಲಿಯನ್ತಿ ಮಲ್ಲಕಮ್ಮಕಾರಾದೀಹಿ ವಿಯ ಕಚ್ಛಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿವತ್ಥಂ। ಏವಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸಾಪಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಯಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಕಣ್ಣೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕಸ್ಸ ಉಪರಿ ಲಗ್ಗನ್ತಿ, ಅನ್ತೋ ವಾ ಏಕಂ ಕಾಸಾವಂ ತಥಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಅಪರಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।

ಗಿಲಾನೋ ಪನ ಅನ್ತೋಕಾಸಾವಸ್ಸ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಪರಂ ಉಪರಿ ನಿವಾಸೇತುಂ ಲಭತಿ, ಅಗಿಲಾನೇನ ದ್ವೇ ನಿವಾಸೇನ್ತೇನ ಸಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಾನಿ। ಇತಿ ಇಮಂ ಖನ್ಧಕೇ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಞ್ಚ ಓಲಮ್ಬಕಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ವಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ಅನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವಿಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ।

‘‘ನಿದಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವತ್ಥು’’ನ್ತಿಆದಿಕೇ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ ) ಪನ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಸುರುಸುರುಕಾರಕಂ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಮಿಸೇನ ಹತ್ಥೇನ ಪಾನೀಯಥಾಲಕಸಸಿತ್ಥಕಪತ್ತಧೋವನಪಟಿಸಂಯುತ್ತದ್ವಯಂ ಭಗ್ಗೇಸು ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ, ಸೇಸಾನಿ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಆರಬ್ಭ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ನಿವಾಸನಾದಿವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ। ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾದೀಸು ಚ ಗಿಲಾನವಸೇನ ಏಕಾ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಾನಿ, ಸಬ್ಬೇಸು ದುಕ್ಕಟಮೇವ, ಅಞ್ಞೋ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ನತ್ಥಿ, ವಿಪತ್ತಿವಿಚಾರಣಾ ವುತ್ತಾಯೇವ, ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅವಸಾನೇ ದಸ್ಸಯಿಸ್ಸಾಮ। ಅನಾಪತ್ತಿಮತ್ತಂ ಪನ ಅಙ್ಗಞ್ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಯಿದಂ ವುಚ್ಚತಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ತಾವ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಅಸ್ಸತಿಯಾ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ।

ತತ್ಥ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾತಿ ‘‘ಅಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಅಥ ಖೋ ‘‘ಪರಿಮಣ್ಡಲಂಯೇವ ನಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಅಸ್ಸತಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞಾವಿಹಿತಸ್ಸಾಪಿ ತಥಾ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅಪಿಚ ನಿವಾಸನವತ್ತಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಯೋ ಪನ ಸುಕ್ಖಜಙ್ಘೋ ವಾ ಹೋತಿ ಮಹಾಪಿಣ್ಡಿಕಮಂಸೋ ವಾ, ತಸ್ಸ ಸಾರುಪ್ಪತ್ಥಾಯ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಾಧಿಕಮ್ಪಿ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಗಿಲಾನಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಜಙ್ಘಾಯ ವಾ ಪಾದೇ ವಾ ವಣೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಓತಾರೇತ್ವಾ ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಆಪದಾಸೂತಿ ವಾಳಾ ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಾಪತ್ತಿ । ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದಯೋ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ। ಅನಾದರಿಯಂ, ಅನಾಪತ್ತಿಕಾರಣಾಭಾವೋ, ಅಪರಿಮಣ್ಡಲನಿವಾಸನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪುರಿಮಾನಿ ದ್ವೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವುತ್ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಕರಣಞ್ಚಾತಿ ತೀಣಿಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇತೋ ಪರಂ ತಾನಿಪಿ ಅವತ್ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿಮತ್ತಮೇವ ವಕ್ಖಾಮಾತಿ।

೨. ದುತಿಯಪರಿಮಣ್ಡಲಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದುತಿಯೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹಿಪಾರುತಂ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೦) ಏವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಗಿಹಿಪಾರುತಂ ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಉಭೋ ಕಣ್ಣೇ ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಾರುಪನಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪಾರುಪನಂ ನಾಮ, ತತ್ಥ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸೇತಪಟಪಾರುತಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪಾರುತಂ ಏಕಸಾಟಕಪಾರುತಂ ಸುರಾಸೋಣ್ಡಪಾರುತಂ ಅನ್ತೇಪುರಿಕಪಾರುತಂ ಮಹಾಜೇಟ್ಠಪಾರುತಂ ಕುಟಿಪ್ಪವೇಸಕಪಾರುತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಾರುತಂ ಪಾಳಿಕಾರಕಪಾರುತನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲಲಕ್ಖಣತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಪಾರುತಂ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಗಿಹಿಪಾರುತಂ ನಾಮ। ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಸೇತಪಟಾ ಅಡ್ಢಪಾಲಕನಿಗಣ್ಠಾ ಪಾರುಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಏಕಚ್ಚೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಉರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ದ್ವೀಸು ಅಂಸಕೂಟೇಸು ಪಾವುರಣಂ ಠಪೇನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಏಕಸಾಟಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ ನಿವತ್ಥಸಾಟಕಸ್ಸ ಏಕೇನ ಅನ್ತೇನ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಉಭೋ ಕಣ್ಣೇ ಉಭೋಸು ಅಂಸಕೂಟೇಸು ಠಪೇನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಸುರಾಸೋಣ್ಡಾದಯೋ ಸಾಟಕೇನ ಗೀವಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಉರೇ ವಾ ಓಲಮ್ಬೇನ್ತಿ, ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ವಾ ಖಿಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಅನ್ತೇಪುರಿಕಾಯೋ ಅಕ್ಖಿತಾರಕಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಓಗುಣ್ಠಿತಂ ಪಾರುಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಮಹಾಜೇಟ್ಠಾ ದೀಘಸಾಟಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಏಕೇನನ್ತೇನ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪಾರುಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಕಸ್ಸಕಾ ಖೇತ್ತಕುಟಿಂ ಪವಿಸನ್ತಾ ಸಾಟಕಂ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ಉಪಕಚ್ಛಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಏಕೇನನ್ತೇನ ಸರೀರಂ ಪಾರುಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಉಪಕಚ್ಛಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಸಾಟಕಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಅಂಸಕೂಟೇಸು ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಪಾಳಿಕಾರಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಂಸಪಾರುಪನೇನ ಪಾರುತಂ ವಾಮಬಾಹುಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಅಂಸಕೂಟೇ ಆರೋಪೇತಿ, ಏವಂ ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಏತೇ, ಅಞ್ಞೇ ಚ ಏವರೂಪೇ ಪಾರುಪನದೋಸೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬಂ। ತಥಾ ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಆರಾಮೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಅನಾದರೇನ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವಿಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅನಾಪತ್ತಿ ಪುರಿಮಸದಿಸಾಯೇವ, ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ। ಯತ್ಥ ಪನ ವಿಸೇಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ವಕ್ಖಾಮಾತಿ।

೩-೪. ಸುಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತತಿಯೇ ಸುಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ, ಗಣ್ಠಿಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅನುವಾತನ್ತೇನ ಗೀವಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಉಭೋ ಕಣ್ಣೇ ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ಯಾವ ಮಣಿಬನ್ಧಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಥಾ ಅಕತ್ವಾ ಪನ ಜಾಣುಂ ವಾ ಉರಂ ವಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ।

ಚತುತ್ಥೇ ಗಲವಾಟಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೀಸಂ, ಮಣಿಬನ್ಧತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹತ್ಥೇ, ಪಿಣ್ಡಿಕಮಂಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಾದೇ ವಿವರಿತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಛಾದೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸುಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಏತ್ಥ ಪನ ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೫-೬. ಸುಸಂವುತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಮೇ ಸುಸಂವುತೋತಿ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಪಾದಂ ವಾ ಅಕೀಳಾಪೇನ್ತೋ ಸುವಿನೀತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಛಟ್ಠೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

೭-೮. ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖುಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಮೇ ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖೂತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಖಿತ್ತಚಕ್ಖು ಹುತ್ವಾ ಪುರತೋ ಯುಗಮತ್ತಂ ಭೂಮಿಭಾಗಂ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿಪರಿಸ್ಸಯಾಭಾವಂ ಓಲೋಕೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಅಟ್ಠಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

೯-೧೦. ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ನವಮೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಾಯಾತಿ ಉಕ್ಖೇಪೇನ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಲಕ್ಖಣೇ ಕರಣವಚನಂ, ಏಕತೋ ವಾ ಉಭತೋ ವಾ ಉಕ್ಖಿತ್ತಚೀವರೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅನ್ತೋ ಇನ್ದಖೀಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವಂ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ।

ದಸಮೇ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಧಮಕರಣಂ ನೀಹರನ್ತೇನಾಪಿ ಚೀವರಂ ಅನುಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾವ ನೀಹರಿತಬ್ಬಂ, ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸ ಪನ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೧೧-೧೨. ಉಜ್ಜಗ್ಘಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕಾದಸಮೇ ಉಜ್ಜಗ್ಘಿಕಾಯಾತಿ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಧಾಪಿ ಹಿ ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಲಕ್ಖಣೇಯೇವ ಕರಣವಚನಂ।

ದ್ವಾದಸಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಉಭಯತ್ಥ ಹಸನೀಯಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಮಿಹಿತಮತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೧೩-೧೪. ಉಚ್ಚಸದ್ದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತೇರಸಮೇ ಅಪ್ಪಸದ್ದೋತಿ ನ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದೋ ಹುತ್ವಾ। ಚುದ್ದಸಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಪ್ಪಸದ್ದತಾಪರಿಚ್ಛೇದೋ – ಸಚೇ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಗೇಹೇ ಆದಿಮ್ಹಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ, ಮಜ್ಝೇ ದುತಿಯತ್ಥೇರೋ , ಅನ್ತೇ ತತಿಯತ್ಥೇರೋತಿ ಏವಂ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಯಂ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ದುತಿಯತ್ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತಿ, ದುತಿಯತ್ಥೇರೋ ಚ ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಕಥಞ್ಚ ವವತ್ಥಪೇತಿ। ತತಿಯತ್ಥೇರೋ ಪನ ಸದ್ದಮೇವ ಸುಣಾತಿ, ಕಥಂ ನ ವವತ್ಥಪೇತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಅಪ್ಪಸದ್ದೋ ಹೋತಿ। ಸಚೇ ಪನ ತತಿಯತ್ಥೇರೋ ಕಥಞ್ಚ ವವತ್ಥಪೇತಿ, ಮಹಾಸದ್ದೋ ನಾಮ ಹೋತಿ।

೧೫…ಪೇ॰…೨೦. ಕಾಯಪ್ಪಚಾಲಕಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಇತೋ ಪರೇಸು ಛಸು ಕಾಯಪ್ಪಚಾಲಕನ್ತಿ ಕಾಯಂ ಚಾಲೇತ್ವಾ ಚಾಲೇತ್ವಾ, ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ। ತಸ್ಮಾ ಕಾಯಾದೀನಿ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಲಾನಿ ಉಜುಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಞ್ಚೇವ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಞ್ಚ, ನಿಸೀದನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು ತೀಸು ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೨೧-೨೨. ಖಮ್ಭಕತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕವೀಸದ್ವಾವೀಸೇಸು ಖಮ್ಭಕತೋತಿ ಕಟಿಯಂ ಹತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಕತಖಮ್ಭೋ।

೨೩-೨೪. ಓಗುಣ್ಠಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತೇವೀಸಚತುವೀಸೇಸು ಓಗುಣ್ಠಿತೋತಿ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುತೋ।

೨೫. ಉಕ್ಕುಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚವೀಸೇ ಉಕ್ಕುಟಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ಪಣ್ಹಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಪಾದೇಹೇವ, ಅಗ್ಗಪಾದೇ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಣ್ಹೀಹಿಯೇವ ಭೂಮಿಯಂ ಫುಸನ್ತಸ್ಸ ಗಮನಂ, ಕರಣವಚನಂ ಪನೇತ್ಥ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ।

೨೬. ಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಛಬ್ಬೀಸೇ ನ ಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಾಯಾತಿ ಹತ್ಥಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಾಯ ವಾ ದುಸ್ಸಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಾಯ ವಾ ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ। ಅನಾದರೇನ ನಿಸೀದನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸ ಪನ ಇಧಾಪಿ ಪುರಿಮೇಸು ಚ ದ್ವಾವೀಸಚತುವೀಸೇಸು ಅನಾಪತ್ತಿ।

ಛಬ್ಬೀಸತಿಸಾರುಪ್ಪಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೨೭. ಸಕ್ಕಚ್ಚಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಭೋಜನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು ಪಠಮೇ ಸಕ್ಕಚ್ಚನ್ತಿ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ।

೨೮. ಪತ್ತಸಞ್ಞೀಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದುತಿಯೇ ಪತ್ತೇ ಸಞ್ಞಾ ಪತ್ತಸಞ್ಞಾ, ಸಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪತ್ತಸಞ್ಞೀ, ಅತ್ತನೋ ಭಾಜನೇ ಉಪನಿಬದ್ಧಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।

೨೯. ಸಮಸೂಪಕಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತತಿಯೇ ಸಮಸೂಪಕೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಮುಗ್ಗಮಾಸೇಹಿ ವಾ ಕುಲತ್ಥಾದೀಹಿ ವಾ ಕತೋ ಹತ್ಥಹಾರಿಯೋ ಸೂಪೋ ಭತ್ತಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಭಾಗಪ್ಪಮಾಣೋ ಹೋತಿ, ತತೋ ಹಿ ಅಧಿಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಸೂಪಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಬ್ಯಞ್ಜನವಿಕತಿ ರಸರಸೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ರಸರಸೇ, ಞಾತಕಾನಂ ವಾ ಪವಾರಿತಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ ವಾ ಇಧ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೩೦…ಪೇ॰…೩೨. ಸಮತಿತ್ತಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಚತುತ್ಥೇ ಸಮತಿತ್ತಿಕನ್ತಿ ಸಮಪುಣ್ಣಂ ಸಮಭರಿತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಪತ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋಮುಖವಟ್ಟಿಲೇಖಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಚಿತಂ। ಪಿಣ್ಡಪಾತನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ। ಅನಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೇ ಪನ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾದೀನಿ ಚ ಯತ್ಥಕತ್ಥಚಿ ಥೂಪೀಕತಾನಿಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಯಂ ಪನ ದ್ವೀಸು ಪತ್ತೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಹರತಿ, ಯಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿಯಮಾನಂ ಪೂವಉಚ್ಛುಕ್ಖಣ್ಡಫಲಾಫಲಾದಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಓರೋಹತಿ , ತಕ್ಕೋಲವಟಂಸಕಾದಯೋ ವಾ ಉಪರಿ ಠಪೇತ್ವಾ ದಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಯಞ್ಚ ಪಣ್ಣೇ ವಾ ಥಾಲಕೇ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಮತ್ಥಕೇ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ, ನ ತಂ ಥೂಪೀಕತಂ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ। ಇಧ ಪನ ಗಿಲಾನಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇನಪಿ ಸಮತಿತ್ತಿಕೋಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ। ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಮೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಪನ ಸುಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಪಞ್ಚಮಛಟ್ಠಾನಿ ವುತ್ತನಯಾನೇವ।

೩೩-೩೪. ಸಪದಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಮೇ ಸಪದಾನನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಓಧಿಂ ಅಕತ್ವಾ ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ। ಯೋ ಪನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ದೇನ್ತೋ, ಅಞ್ಞಭಾಜನೇ ವಾ ಆಕಿರನ್ತೋ ತತೋ ತತೋ ಓಮಸತಿ, ತಸ್ಸ, ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಞ್ಚ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಇಧ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಅಟ್ಠಮಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।

೩೫. ಥೂಪಕತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ನವಮೇ ಥೂಪಕತೋತಿ ಮತ್ಥಕತೋ ವೇಮಜ್ಝತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯೋ ಪನ ಪರಿತ್ತಕೇ ಸೇಸೇ ಏಕತೋ ಸಙ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಓಮದ್ದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೩೬. ಓದನಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದಸಮೇ ಯಸ್ಸ ಭತ್ತಸಾಮಿಕಾ ಮಾಘಾತಸಮಯಾದೀಸು ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಯೋ ಚ ನ ಭಿಯ್ಯೋಕಮ್ಯತಾಯ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಪನ ಅನಾಗತತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ।

೩೭. ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕಾದಸಮೇ ಞಾತಕಾನಂ ವಾ ಪವಾರಿತಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಅತ್ತನೋ ಧನೇನಾತಿ ಇದಂ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಅಧಿಕಂ।

೩೮. ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞೀಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದ್ವಾದಸಮೇ ಉಜ್ಝಾನೇ ಸಞ್ಞಾ ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಾ, ಸಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞೀ। ಇಧಾಪಿ ಗಿಲಾನೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ‘‘ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ, ‘‘ದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಪನ, ನ ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೩೯. ಕಬಳಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತೇರಸಮೇ ನಾತಿಮಹನ್ತನ್ತಿ ಮಯೂರಣ್ಡಂ ಅತಿಮಹನ್ತಂ, ಕುಕ್ಕುಟಣ್ಡಂ ಅತಿಖುದ್ದಕಂ, ತೇಸಂ ವೇಮಜ್ಝಪ್ಪಮಾಣಂ। ಮೂಲಖಾದನೀಯಾದಿಭೇದೇ ಪನ ಸಬ್ಬಖಜ್ಜಕೇ ಫಲಾಫಲೇ ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೪೦. ಆಲೋಪಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಚುದ್ದಸಮೇ ಪರಿಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಅದೀಘಂ। ಇಧ ಪನ ಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೪೧-೪೨. ಅನಾಹಟಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪನ್ನರಸಮೇ ಅನಾಹಟೇತಿ ಅನಾಹರಿತೇ, ಮುಖದ್ವಾರಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೋಳಸಮೇ ಸಬ್ಬಹತ್ಥನ್ತಿ ಸಕಲಂ ಹತ್ಥಂ।

೪೩. ಸಕಬಳಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತರಸಮೇ ಸಕಬಳೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಯತ್ತಕೇನ ವಚನಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ತತ್ತಕೇ ಸತಿ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ। ಯೋ ಪನ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಹರಿಟಕಾದೀನಿ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಯತ್ತಕೇನ ವಚನಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಂ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ತಕೇ ಮುಖಮ್ಹಿ ಸತಿ ವಟ್ಟತಿ।

೪೪. ಪಿಣ್ಡುಕ್ಖೇಪಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಾರಸಮೇ ಪಿಣ್ಡುಕ್ಖೇಪಕನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ಇಧಾಪಿ ಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲೇಸು ಅನಾಪತ್ತಿ।

೪೫. ಕಬಳಾವಚ್ಛೇದಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕೂನವೀಸತಿಮೇ ಕಬಳಾವಚ್ಛೇದಕನ್ತಿ ಕಬಳಂ ಅವಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅವಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಇಧ ಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೪೬. ಅವಗಣ್ಡಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ವೀಸತಿಮೇ ಅವಗಣ್ಡಕಾರಕನ್ತಿ ಮಕ್ಕಟೋ ವಿಯ ಗಣ್ಡೇ ಕತ್ವಾ ಕತ್ವಾ, ಇಧ ಫಲಾಫಲಮತ್ತಕೇ ಅನಾಪತ್ತಿ।

೪೭. ಹತ್ಥನಿದ್ಧುನಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕವೀಸತಿಮೇ ಹತ್ಥನಿದ್ಧುನಕನ್ತಿ ಹತ್ಥಂ ನಿದ್ಧುನಿತ್ವಾ ನಿದ್ಧುನಿತ್ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಕಚವರಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತೋ ಹತ್ಥಂ ನಿದ್ಧುನಾತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೨೩) ಇದಂ ಅಧಿಕಂ।

೪೮. ಸಿತ್ಥಾವಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದ್ವಾವೀಸತಿಮೇ ಸಿತ್ಥಾವಕಾರಕನ್ತಿ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಅವಕಿರಿತ್ವಾ ಅವಕಿರಿತ್ವಾ, ಇಧಾಪಿ ‘‘ಕಚವರಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತೋ ಸಿತ್ಥಂ ಛಡ್ಡಯತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೨೩) ಇದಂ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಅಧಿಕಂ।

೪೯. ಜಿವ್ಹಾನಿಚ್ಛಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತೇವೀಸತಿಮೇ ಜಿವ್ಹಾನಿಚ್ಛಾರಕನ್ತಿ ಜಿವ್ಹಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ।

೫೦-೫೧. ಚಪುಚಪುಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಚತುವೀಸತಿಮೇ ಚಪುಚಪುಕಾರಕನ್ತಿ ಚಪು ಚಪೂತಿ ಏವಂ ಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಕತ್ವಾ। ಪಞ್ಚವೀಸತಿಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।

೫೨…ಪೇ॰…೫೪. ಹತ್ಥನಿಲ್ಲೇಹಕಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಛಬ್ಬೀಸತಿಮೇ ಹತ್ಥನಿಲ್ಲೇಹಕನ್ತಿ ಹತ್ಥಂ ನಿಲ್ಲೇಹಿತ್ವಾ ನಿಲ್ಲೇಹಿತ್ವಾ। ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಹಿ ಅಙ್ಗುಲಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ನಿಲ್ಲೇಹಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಘನಯಾಗುಫಾಣಿತಪಾಯಾಸಾದಿಕೇ ಪನ ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಮುಖೇ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸತ್ತವೀಸತಿಮಅಟ್ಠವೀಸತಿಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ತಸ್ಮಾ ಏಕಙ್ಗುಲಿಯಾಪಿ ಪತ್ತೋ ನ ನಿಲ್ಲೇಹಿತಬ್ಬೋ, ಏಕಓಟ್ಠೋಪಿ ಚ ಜಿವ್ಹಾಯ ನ ನಿಲ್ಲೇಹಿತಬ್ಬೋ, ಓಟ್ಠಮಂಸೇಹಿ ಏವ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।

೫೫. ಸಾಮಿಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕೂನತಿಂಸತಿಮೇ ನ ಸಾಮಿಸೇನಾತಿ ಏತಂ ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘಿಕಮ್ಪಿ ಪುಗ್ಗಲಿಕಮ್ಪಿ ಗಿಹಿಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ಸಙ್ಖೋಪಿ ಸರಾವಕಮ್ಪಿ ಥಾಲಕಮ್ಪಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಮೇವ, ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ಸಚೇ ಪನ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಏಕದೇಸೋ ಆಮಿಸಮಕ್ಖಿತೋ ನ ಹೋತಿ, ತೇನ ಪದೇಸೇನ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇಧ ‘‘ಧೋವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾ, ಧೋವಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೩೧) ಇದಂ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಅಧಿಕಂ।

೫೬. ಸಸಿತ್ಥಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತಿಂಸತಿಮೇ ‘‘ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇ ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಛಡ್ಡೇತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಅಧಿಕಂ। ತತ್ಥ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಾತಿ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಉದಕತೋ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಂ ಛಡ್ಡೇತಿ। ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಾತಿ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉದಕಗತಿಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತಿ। ಪಟಿಗ್ಗಹೇ ವಾತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇ ಛಡ್ಡೇತಿ। ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಬಹಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಏವಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ।

ತಿಂಸಭೋಜನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೫೭. ಛತ್ತಪಾಣಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು ಪಠಮೇ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಛತ್ತಂ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಛತ್ತಪಾಣಿ। ಸೋ ತಂ ಛತ್ತಂ ಯತ್ಥಕತ್ಥಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇ ಠಪೇತ್ವಾಪಿ ಯಾವ ಹತ್ಥೇನ ನ ಮುಞ್ಚತಿ, ತಾವಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ಅಞ್ಞೋ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತಿ, ಪಸ್ಸೇ ವಾ ಠಿತಂ ಹೋತಿ, ಹತ್ಥತೋ ಅಪಗತಮತ್ತೇ ಛತ್ತಪಾಣಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ದೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇತ್ಥ ಪದಸೋಧಮ್ಮೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।

೫೮-೫೯. ದಣ್ಡಪಾಣಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದುತಿಯೇ ದಣ್ಡೋ ನಾಮ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚತುಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣೋ, ದಣ್ಡಪಾಣಿಭಾವೋ ಪನಸ್ಸ ಛತ್ತಪಾಣಿಮ್ಹಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ತತಿಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಸಿಂ ಸನ್ನಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋಪಿ ಹಿ ಸತ್ಥಪಾಣಿಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ।

೬೦. ಆವುಧಪಾಣಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಚತುತ್ಥೇ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಧನುವಿಕತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸರವಿಕತಿಯಾ ಆವುಧನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಾ ಸರೇನ ಧನುಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಸುದ್ಧಧನುಂ ವಾ ಸುದ್ಧಸರಂ ವಾ ಸಜಿಯಧನುಂ ವಾ ನಿಜ್ಜಿಯಧನುಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ಧನು ಖನ್ಧೇಪಿ ಪಟಿಮುಕ್ಕಂ ಹೋತಿ, ಯಾವ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಾವ ವಟ್ಟತಿ।

೬೧-೬೨. ಪಾದುಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಮೇ ಪಾದುಕಾರುಳ್ಹಸ್ಸಾತಿ ಛತ್ತದಣ್ಡಕೇ ಅಙ್ಗುಲನ್ತರಿಕಂ ಅಪ್ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಅಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ವಾ, ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಠಾನವಸೇನ ಪಟಿಮುಕ್ಕಸ್ಸ ವಾ। ಛಟ್ಠೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಇಧ ಪನ ಯ್ವಾಯಂ ಪಣ್ಹಿಕಬನ್ಧಂ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಠಾನವಸೇನ ‘‘ಓಮುಕ್ಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ।

೬೩. ಯಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಮೇ ಸಚೇಪಿ ದ್ವೀಹಿ ಜನೇಹಿ ಹತ್ಥಸಙ್ಘಾಟೇನ ಗಹಿತೋ, ಸಾಟಕೇ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ವಂಸೇನ ವಯ್ಹತಿ, ಅಯುತ್ತೇ ವಾ ವಯ್ಹಾದಿಕೇ ಯಾನೇ ವಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ವಾ ಠಪಿತೇ ಚಕ್ಕಮತ್ತೇಪಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಯಾನಗತೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೇಪಿ ಏಕಯಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ವಿಸುಂ ನಿಸಿನ್ನೇಸುಪಿ ಉಚ್ಚೇ ಯಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೇನ ನೀಚೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ದೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸಮಪ್ಪಮಾಣೇಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತಥಾ ಪುರಿಮೇ ನಿಸಿನ್ನೇನ ಪಚ್ಛಿಮೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ। ಪಚ್ಛಿಮೇ ಪನ ಉಚ್ಚತರೇಪಿ ನಿಸಿನ್ನೇನ ದೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।

೬೪. ಸಯನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಮೇ ಸಯನಗತಸ್ಸಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಕಟಸಾರಕೇಪಿ ಪಕತಿಭೂಮಿಯಮ್ಪಿ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ಉಚ್ಚೇಪಿ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೇ ವಾ ಠಿತೇನ ನಿಸಿನ್ನೇನ ವಾ ದೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಯನಗತೇನ ಪನ ಸಯನಗತಸ್ಸ ಉಚ್ಚತರೇ ವಾ ಸಮಪ್ಪಮಾಣೇ ವಾ ನಿಪನ್ನೇನ ದೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ನಿಪನ್ನೇನ ಪನ ಠಿತಸ್ಸ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ವಾ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ, ನಿಸಿನ್ನೇನ ಚ ಠಿತಸ್ಸ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ವಾ, ಠಿತೇನ ಠಿತಸ್ಸೇವ ವಟ್ಟತಿ।

೬೫. ಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ನವಮೇ ಹತ್ಥಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಾದೀಸು ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ದೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।

೬೬. ವೇಠಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದಸಮೇ ವೇಠಿತಸೀಸಸ್ಸಾತಿ ದುಸ್ಸವೇಠೇನ ವಾ ಮೋಳಿಆದೀಹಿ ವಾ ಯಥಾ ಕೇಸನ್ತೋ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ವೇಠಿತಸೀಸಸ್ಸ, ತೇನೇವಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ‘‘ಕೇಸನ್ತಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೪೩) ವುತ್ತಂ।

೬೭. ಓಗುಣ್ಠಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕಾದಸಮೇ ಓಗುಣ್ಠಿತಸೀಸಸ್ಸಾತಿ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುತಸ್ಸ, ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಸೀಸಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೪೪) ಅಧಿಕಂ।

೬೮. ಛಮಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದ್ವಾದಸಮೇ ಛಮಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ। ಆಸನೇತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ವತ್ಥಮ್ಪಿ ತಿಣಾನಿಪಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ।

೬೯. ನೀಚಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತೇರಸಮೇ ಉಚ್ಚೇ ಆಸನೇತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೇಪಿ ಉನ್ನತಪ್ಪದೇಸೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ।

೭೦. ಠಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಚುದ್ದಸಮೇ ನ ಠಿತೋ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಸಚೇ ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಂ ದಹರಂ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಮಹಾಥೇರೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ನ ಕಥೇತಬ್ಬಂ। ಗಾರವೇನ ಪನ ಥೇರಂ ‘‘ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಸ್ಸೇ ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।

೭೧. ಪಚ್ಛತೋಗಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪನ್ನರಸಮೇ ಸಚೇ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಅಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಥೇತಬ್ಬಂ। ಸದ್ಧಿಂ ಉಗ್ಗಹಿತಧಮ್ಮಂ ಪನ ಸಜ್ಝಾಯಿತುಂ, ಸಮಧುರೇನ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।

೭೨. ಉಪ್ಪಥೇನಗಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸೋಳಸಮೇ ನ ಉಪ್ಪಥೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ದ್ವೇಪಿ ಸಕಟಮಗ್ಗಸ್ಮಿಂ ಏಕೇಕಚಕ್ಕಪಥೇನ ವಾ ಉಪ್ಪಥೇನ ವಾ ಸಮಧುರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ।

೭೩. ಠಿತೋಉಚ್ಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತರಸಮೇ ‘‘ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಸಚೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸಹಸಾ ಉಚ್ಚಾರೋ ವಾ ಪಸ್ಸಾವೋ ವಾ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಕತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ।

೭೪. ಹರಿತೇಉಚ್ಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಾರಸಮೇ ಯಮ್ಪಿ ಜೀವಮಾನರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮೂಲಂ ಪಥವಿಯಂ ದಿಸ್ಸಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಾಖಾ ವಾ ಭೂಮಿಲಗ್ಗಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಹರಿತಸಙ್ಖಾತಮೇವ। ಖನ್ಧೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪನ ಅಪ್ಪಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಪಾತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಅಪ್ಪಹರಿತಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಸಹಸಾ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಗಿಲಾನಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಪ್ಪಹರಿತೇ ಕತೋ ಹರಿತಂ ಓತ್ಥರತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೫೨) ಇದಮೇತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಅಧಿಕಂ। ತತ್ಥ ಸಚೇಪಿ ಅಪ್ಪಹರಿತಂ ಅಲಭನ್ತೇನ ತಿಣಣ್ಡುಪಕಂ ವಾ ಪಲಲಣ್ಡುಪಕಂ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಕತೋ ಪಚ್ಛಾ ಹರಿತಂ ಓತ್ಥರತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ಖೇಳೇನ ಚೇತ್ಥ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ।

೭೫. ಉದಕೇಉಚ್ಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕೂನವೀಸತಿಮೇ ನ ಉದಕೇತಿ ಏತಂ ಪರಿಭೋಗಉದಕಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ವಚ್ಚಕುಟಿಸಮುದ್ದಾದಿಉದಕೇಸು ಪನ ಅಪರಿಭೋಗೇಸು ಅನಾಪತ್ತಿ। ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಸಮನ್ತತೋ ಉದಕೋಘೇ ಜಾತೇ ಅನುದಕಟ್ಠಾನಂ ಅಲಭನ್ತೇನ ಉದಕೇ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇಧಾಪಿ ‘‘ಥಲೇ ಕತೋ ಉದಕಂ ಓತ್ಥರತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೬೫೪) ಇದಂ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ಅಧಿಕಂ, ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಉತ್ತಾನಮೇವ।

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿದೀಪನತ್ಥಾಯ ಪನೇತ್ಥ ಇದಂ ಪಕಿಣ್ಣಕಂ – ಉಜ್ಜಗ್ಘಿಕಉಚ್ಚಾಸದ್ದಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ, ಸಕಬಳೇನ ಮುಖೇನ ಬ್ಯಾಹರಣಂ ಏಕಂ, ಛಮಾನೀಚಾಸನನಿಸಿನ್ನಠಿತಪಚ್ಛತೋಗಮನಉಪ್ಪಥಗಮನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚಾತಿ ಇಮಾನಿ ದಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮನುಭಾಸನಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ, ಏಕೇಕಮೇತ್ಥ ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನಂ। ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಥೇಯ್ಯಸತ್ಥಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನಂ। ಛತ್ತಪಾಣಿದಣ್ಡಪಾಣಿಸತ್ಥಪಾಣಿಆವುಧಪಾಣಿಪಾದುಕಾಉಪಾಹನಯಾನಸಯನಪಲ್ಲತ್ಥಿಕವೇಠಿತಓಗುಣ್ಠಿತನಾಮಕಾನಿ ಏಕಾದಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಾನಿ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾನಿ, ಸಚಿತ್ತಕಾನಿ, ಲೋಕವಜ್ಜಾನಿ, ವಚೀಕಮ್ಮಾನಿ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ, ದುಕ್ಖವೇದನಾನಿ। ಸೇಸಾನಿ ತೇಪಣ್ಣಾಸ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮಉಟ್ಠಾನಾದಿಭೇದಾನೀತಿ।

ಏಕೂನವೀಸತಿಧಮ್ಮದೇಸನಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಿಯಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖವಣ್ಣನಾಯ

ಸೇಖಿಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಅಧಿಕರಣಸಮಥವಣ್ಣನಾ

ಅಧಿಕರಣಸಮಥೇಸು ಸತ್ತಾತಿ ತೇಸಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ। ಅಧಿಕರಣಾನಿ ಸಮೇನ್ತಿ ವೂಪಸಮೇನ್ತೀತಿ ಅಧಿಕರಣಸಮಥಾ। ಉದ್ದೇಸಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಸಙ್ಖಾತಾಸು ಚ ಅವಸೇಸಾಧಿಕರಣತ್ತಯಪಚ್ಚಯಾಸು ಚ ಆಪತ್ತೀಸು ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವಂ ಪುಚ್ಛನತ್ಥಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನಾನನ್ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ। ಅಧಿಕರಣಾನನ್ತಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ। ಸಮಥಾಯ ವೂಪಸಮಾಯಾತಿ ಸಮನತ್ಥಞ್ಚೇವ ವೂಪಸಮನತ್ಥಞ್ಚ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ದಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ॰… ತಿಣವತ್ಥಾರಕೋತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಸಮಥಾ ದಾತಬ್ಬಾ। ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಅಧಿಕರಣೇಸು ತಾವ ‘‘ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ವಾ, ‘‘ಅಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ವಾ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ವಿವದನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯೋ ವಿವಾದೋ, ಇದಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ। ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಆಚಾರದಿಟ್ಠಿಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುವದನ್ತಾನಂ ಯೋ ಅನುವಾದೋ ಉಪವದನಾ ಚೇವ ಚೋದನಾ ಚ, ಇದಂ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ। ಮಾತಿಕಾಯ ಆಗತಾ ಪಞ್ಚ, ವಿಭಙ್ಗೇ ದ್ವೇತಿ ಸತ್ತಪಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ , ನಾಮ। ಯಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಪಲೋಕನಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕರಣಂ, ಇದಂ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ।

ತತ್ಥ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ (ಚೂಳವ॰ ೨೨೮) ದ್ವೀಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಯ ಚ, ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನೇವ ಸಮ್ಮಮಾನಂ ಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಾ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ವಾ, ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾತಿತಂ, ತತ್ಥ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇ ತತ್ಥೇವ ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ಸಮ್ಮತಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಸಮ್ಮತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಮಾನೇ ಚ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಯಾ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುಖತಾ ವಿನಯಸಮ್ಮುಖತಾ ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾ ಅಯಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ನಾಮ। ತತ್ಥ ಚ ಕಾರಕಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗಿವಸೇನ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೋ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ, ಸಮೇತಬ್ಬಸ್ಸ ವತ್ಥುನೋ ಭೂತತಾ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುಖತಾ, ಯಥಾ ತಂ ಸಮೇತಬ್ಬಂ, ತಥೇವಸ್ಸ ಸಮನಂ ವಿನಯಸಮ್ಮುಖತಾ, ಯೋ ಚ ವಿವದತಿ, ಯೇನ ಚ ವಿವದತಿ, ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಅತ್ಥಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೋ ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾ। ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ವೂಪಸಮನೇ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಏವಂ ತಾವ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನೇವ ಸಮ್ಮತಿ।

ಸಚೇ ಪನೇವಮ್ಪಿ ನ ಸಮ್ಮತಿ, ಅಥ ನಂ ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ಸಮ್ಮತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ನ ಮಯಂ ಸಕ್ಕೋಮ ವೂಪಸಮೇತು’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ನಿಯ್ಯಾತೇನ್ತಿ, ತತೋ ಸಙ್ಘೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹಾಪಕಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ತೇನ ಗುಳ್ಹಕವಿವಟ್ಟಕಸಕಣ್ಣಜಪ್ಪಕೇಸು ತೀಸು ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೇಸು ಅಞ್ಞತರವಸೇನ ಸಲಾಕಂ ಗಾಹೇತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಯೇಭುಯ್ಯತಾಯ ಯಥಾ ತೇ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ವದನ್ತಿ, ಏವಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಯ ಚ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ವುತ್ತನಯೋ ಏವ, ಯಂ ಪನ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕರಣಂ। ಅಯಂ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ನಾಮ, ಏವಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ದ್ವೀಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ।

ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ (ಚೂಳವ॰ ೨೩೬) ಚತೂಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಸತಿವಿನಯೇನ ಚ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೇನ ಚ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಯ ಚ। ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನೇವ ಸಮ್ಮಮಾನಂ ಯೋ ಚ ಅನುವದತಿ, ಯಞ್ಚ ಅನುವದತಿ, ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಚೇ ಕಾಚಿ ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ಉಭೋ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ, ಸಚೇ ಅತ್ಥಿ, ‘‘ಅಯಂ ನಾಮೇತ್ಥ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಲಕ್ಖಣಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ। ಯದಾ ಪನ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಮೂಲಿಕಾಯ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನುದ್ಧಂಸಿತಸ್ಸ ಸತಿವಿನಯಂ ಯಾಚಮಾನಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸತಿವಿನಯಂ ದೇತಿ, ತದಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಸತಿವಿನಯೇನ ಚ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ, ದಿನ್ನೇ ಪನ ಸತಿವಿನಯೇ ಪುನ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನುವಾದೋ ನ ರುಹತಿ। ಯದಾ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಮ್ಮಾದವಸೇನ ಗತೇ ಅಸ್ಸಾಮಣಕೇ ಅಜ್ಝಾಚಾರೇ ‘‘ಸರತಾಯಸ್ಮಾ ಏವರೂಪಿಂ ಆಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ‘‘ಉಮ್ಮತ್ತಕೇನ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಏತಂ ಕತಂ, ನಾಹಂ ತಂ ಸರಾಮೀ’’ತಿ ಭಣನ್ತೋಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚೋದಿಯಮಾನೋವ ಪುನ ಅಚೋದನತ್ಥಾಯ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಂ ಯಾಚತಿ, ಸಙ್ಘೋ ಚಸ್ಸ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಂ ದೇತಿ। ತದಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೇನ ಚ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ, ದಿನ್ನೇ ಪನ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೇ ಪುನ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಕಸ್ಸಚಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಅನುವಾದೋ ನ ರುಹತಿ।

ಯದಾ ಪನ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಸಾಮನ್ತೇನ ವಾ ಚೋದಿಯಮಾನಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತೋ ಪಾಪುಸ್ಸನ್ನತಾಯ ಪಾಪಿಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ‘‘ಸಚಾಯಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಸಾರಣಂ ಲಭಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಛಿನ್ನಮೂಲೋ, ಸಯಮೇವಸ್ಸ ನಾಸನಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತದಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಯ ಚ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಚತೂಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ।

ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ (ಚೂಳವ॰ ೨೩೯) ತೀಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣೇನ ಚ ತಿಣವತ್ಥಾರಕೇನ ಚ। ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನೇವ ವೂಪಸಮೋ ನತ್ಥಿ, ಯದಾ ಪನ ಏಕಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಸಙ್ಘಗಣಮಜ್ಝೇಸು ವಾ ಭಿಕ್ಖು ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದೇಸೇತಿ, ತದಾ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣೇನ ಚ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ। ತತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇ ತಾವ ಯೋ ಚ ದೇಸೇತಿ, ಯಸ್ಸ ಚ ದೇಸೇತಿ, ತೇಸಂ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೋ ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾ, ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ। ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ಗಣಸ್ಸ ಚ ದೇಸನಾಕಾಲೇ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ ಪರಿಹಾಯತಿ।

ಯಾ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿ ಚ, ‘‘ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ, ‘‘ಆಮ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚ ಪಟಿಞ್ಞಾ, ತಾಯ ‘‘ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಕರಣಂ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ ನಾಮ। ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಪರಿವಾಸಾದಿಯಾಚನಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ, ಪರಿವಾಸಾದೀನಂ ದಾನಂ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ ನಾಮ। ದ್ವೇಪಕ್ಖಜಾತಾ ಪನ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹುಂ ಅಸ್ಸಾಮಣಕಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ‘‘ಸಚೇ ಮಯಂ ಇಮಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಸಿಯಾಪಿ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಕಕ್ಖಳತ್ಥಾಯ ವಾಳತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರಾಪನೇ ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಯದಾ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತದಾ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ತಿಣವತ್ಥಾರಕೇನ ಚ ಸಮ್ಮತಿ। ತತ್ರ ಹಿ ಯತ್ತಕಾ ಹತ್ಥಪಾಸೂಪಗತಾ ‘‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ ಏವಂ ದಿಟ್ಠಾವಿಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ನಿದ್ದಮ್ಪಿ ಓಕ್ಕಮನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಥುಲ್ಲವಜ್ಜಞ್ಚ ಗಿಹಿಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಞ್ಚ ಸಬ್ಬಾಪತ್ತಿಯೋ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಏವಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ತೀಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮತಿ।

ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೨) ಏಕೇನ ಸಮಥೇನ ಸಮ್ಮತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನೇವ। ಇತಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ ಯಥಾನುರೂಪಂ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಅಧಿಕರಣಾನಂ ಸಮಥಾಯ ವೂಪಸಮಾಯ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ದಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ॰… ತಿಣವತ್ಥಾರಕೋ’’ತಿ। ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯನಯೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಆಗತೋಯೇವ, ವಿನಿಚ್ಛಯೋಪಿಸ್ಸ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತೋ।

ತತ್ಥಾಯಸ್ಮನ್ತೇ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಕಚ್ಚಿತ್ಥ ಪರಿಸುದ್ಧಾತಿ ತೇಸು ಸತ್ತಸು ಅಧಿಕರಣಸಮಥೇಸು ಕಚ್ಚಿತ್ಥ ಪರಿಸುದ್ಧಾ, ನತ್ಥಿ ವೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮಥೇಹಿ ವೂಪಸಮೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಏತೇನ ಸಬ್ಬಾಪತ್ತೀಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವೋ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಹೋತಿ।

ಉದ್ದಿಟ್ಠಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ನಿದಾನನ್ತಿಆದಿ ನಿಗಮನವಚನಂ। ತತ್ಥ ಏತ್ತಕನ್ತಿ ಏತ್ತಕಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ಸುತ್ತಾಗತನ್ತಿ ಸುತ್ತೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಆಗತಂ। ಸುತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನನ್ತಿ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತೋಗಧಂ। ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಉದ್ದೇಸಂ ಆಗಚ್ಛತೀತಿ ಅದ್ಧಮಾಸೇ ಅದ್ಧಮಾಸೇ ಉಪೋಸಥವಸೇನ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬತಂ ಆಗಚ್ಛತಿ। ಸಮಗ್ಗೇಹೀತಿ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿವಸೇನ ಸಮಗ್ಗೇಹಿ। ಸಮ್ಮೋದಮಾನೇಹೀತಿ ಚಿತ್ತಸಾಮಗ್ಗಿವಸೇನ ಏಕಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಸುಟ್ಠು ಮೋದಮಾನೇಹಿ। ಅವಿವದಮಾನೇಹೀತಿ ಅಟ್ಠಾರಸಸು ವಿವಾದವತ್ಥೂಸು ಅಞ್ಞತರವಸೇನಾಪಿ ಅವಿವದಮಾನೇಹಿ। ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ತಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತೇಹಿ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ ಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ। ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಪನ ಯಂ ನ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮೇ ಪುರಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚೇವ ಉತ್ತಾನತ್ಥತ್ತಾ ಚಾತಿ।

ಅಧಿಕರಣಸಮಥವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಿಯಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖವಣ್ಣನಾಯ

ಭಿಕ್ಖುಪಾತಿಮೋಕ್ಖವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥