೧೧. ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಮಾಪತ್ತಿವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
೫೭. ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಮಾಪತ್ತೀತಿ
ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ವತ್ಥೇನ ವಾ ವತ್ಥಂ ಹೋತು, ಭತ್ತೇನ ವಾ ಭತ್ತಂ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ। ಏವಂ ವತ್ವಾ ಮಾತುಯಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ, ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹಿ, ಇಮಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ವತ್ವಾ ವಾ ಮಾತುಯಾಪಿ ಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡೇ ಪರಹತ್ಥಂ, ಪರಭಣ್ಡೇ ಚ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಮಾತರಂ ವಾ ಪನ ಪಿತರಂ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನ ಹೋತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ದದತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನಂ ನ ಹೋತಿ। ಅಞ್ಞಾತಕಂ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ದದತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನಂ, ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಆಪಜ್ಜತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ। ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಪರಿವತ್ತನ್ತೇನ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ, ಅಞ್ಞಾತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಮೋಚೇನ್ತೇನ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ।
ತತ್ರಾಯಂ ಪರಿವತ್ತನವಿಧಿ – ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಾಥೇಯ್ಯತಣ್ಡುಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭತ್ತಹತ್ಥಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಣ್ಡುಲಾ ಅತ್ಥಿ, ನ ಚ ನೋ ಇಮೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಭತ್ತೇನ ಪನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವದತಿ, ಪುರಿಸೋ ತಣ್ಡುಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಹೋತಿ। ಕಸ್ಮಾ? ಮೂಲಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ। ಯೋ ಪನ ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪರಿವತ್ತೇತಿ, ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ। ವಿಘಾಸಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ರಜನಂ ವಾ ದಾರೂನಿ ವಾ ಆಹರಾ’’ತಿ ವದತಿ, ರಜನಛಲ್ಲಿಗಣನಾಯ ದಾರುಗಣನಾಯ ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ‘‘ಇಮಂ ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇಮಂ ನಾಮ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ದನ್ತಕಾರಾದೀಹಿ ಸಿಪ್ಪಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಕರಣಾದೀಸು ತಂ ತಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಕಾರೇತಿ, ರಜಕೇಹಿ ವಾ ವತ್ಥಂ ಧೋವಾಪೇತಿ, ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ। ನಹಾಪಿತೇನ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಾಪೇತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಏತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪರಿಭುತ್ತೇ ವಾ ನಟ್ಠೇ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದೇಸೇತಿ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಂ।
ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮತಾಯ ಅಗ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಯಂ ತವ ಪತ್ತೋ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೇ ‘‘ಇದಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಸಚೇ ಅತ್ತನೋ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ನಂ ಪಟಿವದತಿ ‘‘ಉಪಾಸಕ ಮಮ ಇದಂ ವತ್ಥು ಮಹಗ್ಘಂ, ತವ ಪತ್ತಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೋ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಥಾಲಕಮ್ಪಿ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಸೋ ಪತ್ತೋ ಮಹಗ್ಘೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವತ್ಥು ಅಪ್ಪಗ್ಘಂ, ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಗ್ಘಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಪತ್ತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ‘‘ಮಮ ವತ್ಥು ಅಪ್ಪಗ್ಘ’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ। ಮಹಗ್ಘಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋಪಿ ಹಿ ಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸಚೇ ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಸೇಸಂ ಮಮ ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಸ್ಸ ಪನ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಭಾತಿಕಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ನಾಮ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಸೋ ಚೇ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ವಿವದಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಠಾತಬ್ಬಂ। ನೋ ಚೇ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ನ ಜಾನಾತಿ ಗಹೇತುಂ, ವಾಣಿಜಕೋ ಚ ತಂ ವಞ್ಚೇತಿ, ‘‘ಮಾ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ।
‘‘ಇದಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ತೇಲಂ ವಾ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಸಚೇ ಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ದೇತಿ, ಪಠಮಂ ಅತ್ತನೋ ತೇಲಂ ನ ಮಿನಾಪೇತಬ್ಬಂ। ಕಸ್ಮಾ? ನಾಳಿಯಞ್ಹಿ ಅವಸಿಟ್ಠತೇಲಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಮಿನನ್ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ದೂಸೇಯ್ಯ। ಅಯಞ್ಚ ಕಯವಿಕ್ಕಯೋ ನಾಮ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡವಸೇನ ವುತ್ತೋ। ಕಪ್ಪಿಯೇನ ಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇನ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ, ಕಪ್ಪಿಯೇನ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯೇನ ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ
೫೮. ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರಸ್ಸ ಚ ಗರುಭಾವದೀಪನತ್ಥಂ ಇದಂ ಪತ್ತಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಯೋ ಹಿ ರೂಪಿಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇನ ಅಯಬೀಜಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ತಂ ಕೋಟ್ಟಾಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಲೋಹೇನ ಪತ್ತಂ ಕಾರೇತಿ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಮಹಾಅಕಪ್ಪಿಯೋ ನಾಮ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಕಪ್ಪಿಯೋ ಕಾತುಂ। ಸಚೇಪಿ ತಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ
ಯೋ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇನ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಾತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಪತ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯೋ। ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಸಕ್ಕಾ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯೋ ಕಾತುಂ। ಸೋ ಹಿ ಮೂಲೇ ಮೂಲಸಾಮಿಕಾನಂ, ಪತ್ತೇ ಚ ಪತ್ತಸಾಮಿಕಾನಂ ದಿನ್ನೇ ಕಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ದತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ಯೋಪಿ ರೂಪಿಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ ತಂ ರೂಪಿಯಂ ದತ್ವಾ ಕಮ್ಮಾರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಪತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಗಹಿತೋಪಿ ದುತಿಯಪತ್ತಸದಿಸೋಯೇವ, ಮೂಲಸ್ಸ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯೋ। ಕಸ್ಮಾ ಸೇಸಾನಂ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ? ಮೂಲಸ್ಸ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠತ್ತಾ।
ಯೋ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪಹಿತಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಕಹಾಪಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಕಹಾಪಣೇ ದಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತೋ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಏತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ ದುಬ್ಬಿಚಾರಿತತ್ತಾ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ ಮೂಲಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ। ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ಕಿರ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಏವರೂಪಂ ಪತ್ತಂ ಸಪ್ಪಿಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿ। ತಿಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಂ ಏವರೂಪೋ ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ। ತಂ ಥೇರೋಪಿ ಸಪ್ಪಿಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸೀತಿ। ಇದಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಪತ್ತಚತುಕ್ಕಂ।
ಸಚೇ
ಇತಿ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಸಙ್ಗಹೇ
ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಮಾಪತ್ತಿವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ।