೩೪. ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
೧. ಇದಾನಿ ಗಣಭೋಜನಂ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೧೭-೨೧೮) ದ್ವೀಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪಸವತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ವಾ ನಿಮನ್ತನತೋ ವಾ। ಕಥಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಸವತಿ? ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಠಿತಾ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ವಾ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯುಂ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ವಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದೇಹಿ, ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏಕತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು ನಾನಾತೋ ವಾ, ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಏಕತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತು ನಾನಾತೋ ವಾ। ಸಚೇ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ। ಪಟಿಗ್ಗಹಣಮೇವ ಹೇತ್ಥ ಪಮಾಣಂ। ಏವಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಸವತಿ।
ಕಥಂ ನಿಮನ್ತನತೋ ಪಸವತಿ? ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಓದನಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥ ಆಕಙ್ಖಥ ಓಲೋಕೇಥ ಅಧಿವಾಸೇಥ ಪಟಿಮಾನೇಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೇವಚನೇನ ವಾ ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ। ಏವಂ ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲವಸೇನ ಅಜ್ಜತನಾಯ ವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ವಾ ಏಕತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ। ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನಾನಾತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಚತ್ತಾರಿ ಪರಿವೇಣಾನಿ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಾತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ, ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೇಸುಯೇವ ವಾ ಏಕೋ ಪುತ್ತೇನ ಏಕೋ ಪಿತರಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ನಾನಾತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತು, ಸಚೇ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ। ಏವಂ ತಾವ ನಿಮನ್ತನತೋ ಪಸವತಿ।
ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಕತ್ತುಕಾಮೇನ ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತೋ ವಿಹಾರಂ ಆಗಮ್ಮ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹತೂ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ। ನಿಮನ್ತನಿಕಾ
ಅಥ ಪುನಪಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ‘‘ನ ದಾನಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಲಚ್ಛಸಿ, ತಯೋ ಏವ, ಆವುಸೋ, ಲಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಅಮುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಮುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಗಾಮೇ ಸಕಲಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಭೋಜೇಸುಂ, ಅಹಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ। ‘‘ತ್ವಂ ನಿಮನ್ತಿತುಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ। ತೇ ಕಥಂ ನಿಮನ್ತೇಸುಂ, ಭನ್ತೇತಿ? ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ। ಸಚೇ ಸೋಪಿ ತಥೇವ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ಅಥ ಪುನಪಿ ‘‘ಭತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ನತ್ಥಮ್ಹಾಕಂ ತವ ಭತ್ತೇನತ್ಥೋ, ನಿಬದ್ಧಗೋಚರೋ ಏಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ। ತಂ ‘‘ಚರಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಗತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಲದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ಕಿಂ ಏತೇನ, ಬಹು ಏತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಥೇರಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು, ಮಾ ದಾನಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಮಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ। ದುತಿಯದಿವಸೇ ಚೇತಿಯವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ಧುರಗಾಮೇ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ, ಅಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸೋ ಪನ ಅಗಮಾಸಿ, ಗಚ್ಛಾಮ, ಧುರಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ। ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಚನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ದುಬ್ಬಚೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠತ್ವಾವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ತೇಸು ಪತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇನ್ತೇಸು ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ।
ಸಚೇ ಆಸನಸಾಲಾಯ ಭತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ರಥಿಕಾಸು ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಆರೋಚೇನ್ತಿ ‘‘ಆಸನಸಾಲಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ। ಅಥ ಪನ ‘‘ಭತ್ತಂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ
‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಗಿಲಾನಸಮಯೋ ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ ನಾವಾಭಿರುಹನಸಮಯೋ ಮಹಾಸಮಯೋ ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋತಿ ಏತೇಸು ಸತ್ತಸು ಸಮಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಅನಾಪತ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಮಹಾಚಮ್ಮಸ್ಸ ಪರತೋ ಮಂಸಂ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಪಾದಾಪಿ ಫಾಲಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ವಾಲಿಕಾಯ ವಾ ಸಕ್ಖರಾಯ ವಾ ಪಹಟಮತ್ತೇ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಚ ಹೋತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ, ಈದಿಸೇ ಗೇಲಞ್ಞೇ ಗಿಲಾನಸಮಯೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಲೇಸಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ।
ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚಮಾಸಾ। ಏತ್ಥನ್ತರೇ ‘‘ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಚೀವರೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಯದಾ ಹಿ ಸಾಟಕಞ್ಚ ಸುತ್ತಞ್ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ, ವಿಸುಂ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ತತ್ಥ ಚೀವರೇ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಞ್ಹಿ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಸೂಚಿವೇಧಕೋ’’ತಿಪಿ ವುತ್ತಂ। ತೇನ ‘‘ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರೇನೇವ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೋ ಚೀವರಂ ವಿಚಾರೇತಿ ಛಿನ್ದತಿ, ಮೋಘಸುತ್ತಕಂ ಠಪೇತಿ, ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಂ ಠಪೇತಿ, ಪಚ್ಚಾಗತಂ ಸಿಬ್ಬೇತಿ, ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನುವಾತಂ ಛಿನ್ದತಿ
ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೇ ಅನ್ತಮಸೋ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಗನ್ತುಕಾಮೇನಪಿ ‘‘ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಗತೇನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ।
ನಾವಾಭಿರುಹನಸಮಯೇ
ಮಹಾಸಮಯೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಚತುತ್ಥೇಪಿ ಆಗತೇ ನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಅಯಂ ಮಹಾಸಮಯೋ। ಯತ್ಥ ಪನ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸೇ ಕಾಲೇ ‘‘ಮಹಾಸಮಯೋ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ।
ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋ ನಾಮ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋ ಭತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋವ। ತಸ್ಮಾ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ವಾ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತೇ ಭತ್ತೇ ‘‘ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಮಯೇ, ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ, ಸಲಾಕಭತ್ತಂ, ಪಕ್ಖಿಕಂ, ಉಪೋಸಥಿಕಂ, ಪಾಟಿಪದಿಕಂ, ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೨೨೦) ವಚನತೋ ಯೇಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಏಕತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ತತ್ಥ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಚತುತ್ಥಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಚತುತ್ಥಂ ಪತ್ತಚತುತ್ಥಂ ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚತುತ್ಥಾನಂ ವಸೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಕಥಂ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇತಿ। ತೇಸು ತಯೋ ಗತಾ, ಏಕೋ ನ ಗತೋ। ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಏಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಥೇರೋ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ। ನಾಗತೋ ಉಪಾಸಕಾತಿ। ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ತಂಖಣಪ್ಪತ್ತಂ ಕಞ್ಚಿ ‘‘ಏಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಘರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ।
ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಚತುತ್ಥೇ ನಿಮನ್ತನಕಾಲೇ ಏಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಗಮನವೇಲಾಯಂ ಪನ ‘‘ಏಹಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅನಧಿವಾಸಿತತ್ತಾ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖಂ ಲಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸೋ ತಂ ಗಣಂ ಭಿನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಚತುತ್ಥೇ ಸಾಮಣೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋಪಿ ಗಣಂ ಭಿನ್ದತಿ।
ಪತ್ತಚತುತ್ಥೇ
ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥೇ ಗಿಲಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗಿಲಾನಸ್ಸೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಇತರೇಸಂ ಪನ ಗಣಪೂರಕೋ ಹೋತಿ। ನ ಹಿ ಗಿಲಾನೇನ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ। ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮಯಲದ್ಧಕೋ ಸಯಮೇವ ಮುಚ್ಚತಿ, ಸೇಸಾನಂ ಗಣಪೂರಕತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಕರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಚೀವರದಾನಸಮಯಲದ್ಧಕಾದೀನಮ್ಪಿ ವಸೇನ ಚತುಕ್ಕಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ।
ಸಚೇ ಪನ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಗತೇಸುಪಿ ಚತೂಸು ಜನೇಸು ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಣಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾವಸಾನೇ ಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅದತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ತಾವ ಭಿಕ್ಖೂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ, ಅಹಂ ಪಚ್ಛಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತೇಸು ಭುತ್ವಾ ಗತೇಸು ‘‘ದೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಉಪಾಸಕೇನ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಹಿ ಭೋಜನಾನಂಯೇವ ವಸೇನ ಗಣಭೋಜನೇ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ನತ್ಥಿ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾಪಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾನಿ ಚ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ನ ಗಹಿತಾನಿ, ಯಾಗುಆದೀಹಿ ಪನ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ। ನಿಚ್ಚಭತ್ತನ್ತಿ ಧುವಭತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ‘‘ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಬಹೂನಂ ಏಕತೋ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।
೨. ‘‘ಪರಮ್ಪರಭೋಜನೇ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ಪನ ನಿಮನ್ತನತೋಯೇವ ಪಸವತಿ। ಯೋ ಹಿ ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭೋಜನೇನ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಭೋಜನಂ ‘‘ಪರಮ್ಪರಭೋಜನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಏವಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಿಲಾನಸಮಯಂ ಚೀವರದಾನಸಮಯಂ ಚೀವರಕಾರಸಮಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನಿಮನ್ತನಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೨೨೬) ವಚನತೋ ಪಠಮನಿಮನ್ತನಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಅಯಂ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೨೬ ಆದಯೋ) ವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಸಮ್ಮುಖಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಅದಿಸ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು
ಸಚೇ ಪನ ಮೂಲನಿಮನ್ತನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಉಪರಿ, ತಂ ಉಪರಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ, ಹತ್ಥಂ ಪನ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಠಮನಿಮನ್ತನತೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಕಬಳಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಭುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ। ‘‘ಸಚೇಪಿ ತತ್ಥ ಖೀರಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಯೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥತಂ ಭತ್ತಂ ಏಕರಸಂ ಹೋತಿ, ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಖೀರಭತ್ತಂ ವಾ ರಸಭತ್ತಂ ವಾ ಲಭಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಖೀರಭತ್ತಂ ವಾ ರಸಭತ್ತಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಖೀರಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಪಿವತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ಲದ್ಧಮಂಸಖಣ್ಡಂ ವಾ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಪ್ಪಿಪಾಯಾಸೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ।
ಮಹಾಉಪಾಸಕೋ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ। ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಪಚನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಕ್ಕಭತ್ತತೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಾ ಆಹಟಂ ಪಠಮಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಯದಿ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕೋವ ಪಾಕೋ ಹೋತಿ, ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಉಪಾಸಕೋ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ದಾತಬ್ಬಂ। ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ನ ದೇಥಾತಿ। ನನು ಉಪಾಸಕ ತಯಾ ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹಾತಿ। ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅಞ್ಞೇನ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ।
ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ‘‘ಸ್ವೇಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿ, ಪುನದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಕಸ್ಮಾ? ಸಬ್ಬೇಹಿ ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ। ಏಕೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಭತ್ತಂ ಲಭತಿ, ತಮಞ್ಞೋ ಉಪಾಸಕೋ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಘರೇ
ತತ್ಥ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭಣತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ತವ ಭತ್ತೇನತ್ಥೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತ್ಥ ಪನ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನಿಮನ್ತನಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ
ತತ್ಥ ಚಾರಿತ್ತನ್ತಿ –
‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ। ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೨೯೯) –
ಏವಮಾಗತಂ ಚಾರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವುತ್ತಂ। ಇಮಿನಾ ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಯೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ, ತೇನೇವ ನಿಮನ್ತನಭತ್ತೇನ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ‘‘ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಘರಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಈದಿಸೇನ ವಚನೇನ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ, ತಂ ಭುತ್ವಾ ವಾ ಅಭುತ್ವಾ ವಾ ಅವೀತಿವತ್ತೇಯೇವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಯಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಮನ್ತಿತೋ, ತತೋ ಅಞ್ಞಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ಸಮಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನೇನ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ಸಚೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಇಮಿನಾಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ।
೩. ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೮) ಪನ ಕಿತ್ತಾವತಾ ಸನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಅಸನ್ತೋ? ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇ ಯತ್ಥ ಠಿತಸ್ಸ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸನಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂ ಪಸ್ಸೇ ವಾ ಅಭಿಮುಖೇ ವಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪಕತಿವಚನೇನ ಆರೋಚೇತುಂ, ಅಯಂ ಸನ್ತೋ ನಾಮ, ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ಪನ ನತ್ಥಿ। ಯೋ ಹಿ ಏವಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ, ಸೋ ಅಸನ್ತೋಯೇವ। ಅಪಿಚ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಆಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛತಿ। ತತ್ಥ ಯಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ। ನೋ ಚೇ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪವಿಟ್ಠೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ವಿಕಾಲಗಾಮಪ್ಪವೇಸನೇಪಿ ಅಯಮೇವ ನಯೋ।
ಸಚೇ
೪. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಭಿನ್ನೇ ಸರೀರೇ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೧೩೭) ವಚನತೋ ಅಬ್ಭುಣ್ಹೇ ಅಲ್ಲಸರೀರೇ ಪಂಸುಕೂಲಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಗಣ್ಹನ್ತೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಉಪದ್ದವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ, ಭಿನ್ನೇ ಪನ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ? ಕಾಕಕುಲಲಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾದೀಹಿ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ದಾಠಾಯ ವಾ ಈಸಕಂ ಫಾಲಿತಮತ್ತೇನಪಿ। ಯಸ್ಸ ಪನ ಪತತೋ ಘಂಸನೇನ ಛವಿಮತ್ತಂ ಛಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಚಮ್ಮಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಏತಂ ಅಭಿನ್ನಮೇವ, ಚಮ್ಮೇ ಪನ ಛಿನ್ನೇ ಭಿನ್ನಂ। ಯಸ್ಸಪಿ ಸಜೀವಕಾಲೇಯೇವ ಪಭಿನ್ನಾ ಗಣ್ಡಕುಟ್ಠಪೀಳಕಾ ವಾ ವಣೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ಭಿನ್ನಂ, ತತಿಯದಿವಸತೋ ಪಭುತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದಿಭಾವೇನ ಕುಣಪಭಾವಂ ಉಪಗತಮ್ಪಿ ಭಿನ್ನಮೇವ। ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪನ ಅಭಿನ್ನೇಪಿ ಸುಸಾನಗೋಪಕೇಹಿ
೫. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಕೇನ
ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅನುಪುಬ್ಬಕಥಾ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೫೧೭)। ಸಚೇ ಹಿ ಚೋರೇ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ದಹರಾ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾತಾ, ಚೋರಾ ಥೇರಾನಂ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಮತ್ತಂಯೇವ ಹರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಥೇರೇಹಿ ನೇವ ತಾವ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಅಥ ದಹರಾ ಸಬ್ಬಂ ಭಣ್ಡಕಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾತಾ, ಚೋರಾ ಥೇರಾನಞ್ಚ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ತಞ್ಚ ಭಣ್ಡಕಂ ಹರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದಹರೇಹಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾನಿ ನ ತಾವ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಾನಿ। ನ ಹಿ ತೇ ಅನಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತುಂ ಲಭನ್ತಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾನಂ ಪನ ಅತ್ಥಾಯ ಲಭನ್ತಿ। ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾವ ಅತ್ತನೋಪಿ ಪರೇಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಲಭನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಥೇರೇಹಿ ವಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ವಾಕಾದೀಹಿ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ದಹರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ದಹರೇಹಿ ವಾ ಥೇರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ವಾ ಅದತ್ವಾ ವಾ ಅತ್ತನಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾನಿ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ನೇವ ಭೂತಗಾಮಪಾತಬ್ಯತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತಿ, ನ ತೇಸಂ ಧಾರಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ।
ಸಚೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ರಜಕತ್ಥರಣಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞೇ ವಾ ತಾದಿಸೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ। ಯಾನಿ ಚ ನೇಸಂ ತೇ ವಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಮನುಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞೇ ವಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸನಿವಾಸನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ವತ್ಥಾನಿ ದೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಸದಸಾನಿ ವಾ ಹೋನ್ತು ಅದಸಾನಿ ವಾ ನೀಲಾದಿನಾನಾವಣ್ಣಾನಿ ವಾ, ಕಪ್ಪಿಯಾನಿಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಾನಿಪಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ತೇಸಂ ನಿವಾಸೇತುಞ್ಚ ಪಾರುಪಿತುಞ್ಚ ವಟ್ಟನ್ತಿ।
ವುತ್ತಮ್ಪಿಹೇತಂ
‘‘ಅಕಪ್ಪಕತಂ ನಾಪಿ ರಜನಾಯ ರತ್ತಂ,
ತೇನ ನಿವತ್ಥೋ ಯೇನಕಾಮಂ ವಜೇಯ್ಯ।
ನ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ,
ಸೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಸುಗತೇನ ದೇಸಿತೋ।
ಪಞ್ಹಾಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ॥ (ಪರಿ॰ ೪೮೧)।
ಅಯಞ್ಹಿ ಪಞ್ಹೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಕಭಿಕ್ಖುಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತೋ। ಅಥ ಪನ ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಚ ನೇಸಂ ಕುಸಚೀರವಾಕಚೀರಫಲಕಚೀರಾನಿ ದೇನ್ತಿ, ತಾನಿಪಿ ಲದ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ನಿವಾಸೇತ್ವಾಪಿ ಲದ್ಧಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ।
ಯಂ ಆವಾಸಂ ಪಠಮಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತತ್ಥ ವಿಹಾರಚೀವರಾದೀಸು ಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ವಾ ಲಭತಿ। ತಞ್ಚ ಖೋ ‘‘ಲಭಿತ್ವಾ ಓದಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪುನ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ, ನ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಾಯ। ಲಭಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಞಾತಿತೋ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಕತೋ ವಾ ಅಞ್ಞತೋ ವಾ ಕುತೋಚಿ ಪಾಕತಿಕಮೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ। ವಿದೇಸಗತೇನ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘಿಕೇ ಆವಾಸೇ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ಠಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಚಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೇನೇವ ತಂ ಜೀರತಿ ವಾ ನಸ್ಸತಿ ವಾ, ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ। ಸಚೇ ಪನ ಏತೇಸಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನಂ ಗಿಹಿವತ್ಥಾದೀನಂ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿಪರಿಯನ್ತಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲಭತಿ, ತೇನ ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ।
೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಭಾನಚಿತ್ತಂ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಕಂ ಪುರಿಸರೂಪಕಂ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೯) ವಚನತೋ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸರೂಪಂ ಕಾತುಂ ವಾ ಕಾರಾಪೇತುಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ। ನ ಕೇವಲಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೯) ಇತ್ಥಿಪುರಿಸರೂಪಮೇವ, ತಿರಚ್ಛಾನರೂಪಮ್ಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಗಣ್ಡುಪ್ಪಾದರೂಪಂ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಯಂ ಕಾತುಂ ವಾ ‘‘ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಉಪಾಸಕ ದ್ವಾರಪಾಲಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ। ಜಾತಕಪಕರಣಅಸದಿಸದಾನಾದೀನಿ ಪನ ಪಸಾದನೀಯಾನಿ ನಿಬ್ಬಿದಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಿ ವಾ ವತ್ಥೂನಿ ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತುಂ ಲಭತಿ, ಮಾಲಾಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ।
೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನೋ ಭಿಕ್ಖು ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೬) ವಚನತೋ ಅನ್ತರಘರೇ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೧೬) ವಾ ವಿಹಾರೇ
ಸಚೇ ಪನ ಆಪತ್ತಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾಪಿ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿಯೇವ, ಯಂ ಸೋ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಗಚ್ಛ ಉದಕಂ ಆಹರಾಹೀ’’ತಿ। ವುಡ್ಢತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಣಾಪೇತುಂ ಇದಮೇವ ಏಕಟ್ಠಾನಂ। ಸಚೇ ಸೋ ಉದಕಮ್ಪಿ ನ ಆಹರತಿ, ಸಾಧುಕಂ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –
‘‘ಸಚೇ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಪವಾರಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ‘ಗಚ್ಛ ಉದಕಂ ಆಹರಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ಏವಞ್ಚೇತಂ ಲಭೇಥ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ। ನೋ ಚೇ ಲಭೇಥ, ಸಾಧುಕಂ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ। ನತ್ವೇವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ವುಡ್ಢತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಸನಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವದಾಮಿ, ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೬)।
೮. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸನ್ತೇನ ಸಮಕೇ ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ಉಚ್ಚತರೇ ವಾ ಧಮ್ಮಗಾರವೇನ, ಥೇರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೇನ ಸಮಕೇ ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ನೀಚತರೇ ವಾ ಧಮ್ಮಗಾರವೇನಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೦) ವಚನತೋ ನವಕತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸನ್ತೇನ ಉಚ್ಚತರೇಪಿ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ, ವುಡ್ಢತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೇನ ನೀಚತರೇಪಿ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೯. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ತಿವಸ್ಸನ್ತರೋ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೦) ನಾಮ ಯೋ ದ್ವೀಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋ ವಾ ದಹರತರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಯೋ ಪನ ಏಕೇನ ವಸ್ಸೇನ
೧೦. ಯಂ ಪನ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಸಂಹಾರಿಮಂ ವಾ ಹೋತು ಅಸಂಹಾರಿಮಂ ವಾ, ತಥಾರೂಪೇ ಅಪಿ ಫಲಕಖಣ್ಡೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ದೀಘಾಸನ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೦) ಹಿ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪಣ್ಡಕಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕಂ ಅಸಮಾನಾಸನಿಕೇಹಿ ಸಹ ದೀಘಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೦) ವಚನತೋ ಪನ ದೀಘಾಸನೇಪಿ ಪಣ್ಡಕಾದೀಹಿ ಸಹ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
೧೧. ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ಯೇ ವೋ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯುಂ, ತುಮ್ಹೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಥ, ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿ। ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯ, ಸೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೫) ಇಮಂ ಭಗವತೋ ಅನುಸಾಸನಿಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ।
ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಹೋತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಆಚರಿಯೋ ಹೋತಿ, ಆಚರಿಯೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ನ ಹೋತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ
ವಚನತೋ ಯಸ್ಸ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೬೫) ತೇ ಉಪಜ್ಝಾಯಾದಯೋ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ನತ್ಥಿ, ಆಗನ್ತುಕೋ ಹೋತಿ ಏಕಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖು, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭಾರೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘೇನ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ। ನೋ ಚೇ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯ, ಸಕಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ। ವಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಜಗ್ಗನ್ತೇಸು ಪನ ಯೋ ಅತ್ತನೋ ವಾರೇ ನ ಜಗ್ಗತಿ, ತಸ್ಸೇವ
ಗಿಲಾನೇನ ಪನ –
‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ದೂಪಟ್ಠೋ ಹೋತಿ। ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ನ ಪಟಿಸೇವಿತಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಬಾಧಂ ನಾವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ‘ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಠಿತಂ ವಾ ಠಿತೋ’ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅನಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೬) –
ಏವಂ ವುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಯುತ್ತಙ್ಗಾನಿ ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ –
‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ಸೂಪಟ್ಠೋ ಹೋತಿ। ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಸೇವಿತಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಬಾಧಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ‘ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಠಿತಂ ವಾ ಠಿತೋ’ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೬) –
ಏವಂ ವುತ್ತಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ।
ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೇನ
‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ನಾಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ। ನ ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ, ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಂ ಉಪನಾಮೇತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಆಮಿಸನ್ತರೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನೋ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ, ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಖೇಳಂ ವಾ ವನ್ತಂ ವಾ ನೀಹಾತುಂ, ನ ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ
ಏವಂ ವುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಯುತ್ತಙ್ಗಾನಿ ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ –
‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ। ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ, ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ಜಾನಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಂ ಉಪನಾಮೇತಿ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನೋ ಆಮಿಸನ್ತರೋ, ಅಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಖೇಳಂ ವಾ ವನ್ತಂ ವಾ ನೀಹಾತುಂ, ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಗಿಲಾನಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೬) –
ಏವಂ ವುತ್ತಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ।
೧೨. ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕರೋನ್ತೇನ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೧೮೦) ಚ ‘‘ಸೀಲವಾ ಹಿ ತ್ವಂ ಕತಕುಸಲೋ, ಕಸ್ಮಾ ಮೀಯಮಾನೋ ಭಾಯಸಿ, ನನು ಸೀಲವತೋ ಸಗ್ಗೋ ನಾಮ ಮರಣಮತ್ತಪಟಿಬದ್ಧೋಯೇವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮರಣವಣ್ಣೋ ನ ಸಂವಣ್ಣೇತಬ್ಬೋ। ಸಚೇ ಹಿ ತಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಂ ಸುತ್ವಾ ಆಹಾರುಪಚ್ಛೇದಾದಿನಾ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಏಕಜವನವಾರಾವಸೇಸೇಪಿ ಆಯುಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರಾ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಇಮಿನಾವ ಮಾರಿತೋ ಹೋತಿ। ಪಣ್ಡಿತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಅನುಸಿಟ್ಠಿ ದಾತಬ್ಬಾ ‘‘ಸೀಲವತೋ ನಾಮ ಅನಚ್ಛರಿಯಾ ಮಗ್ಗಫಲುಪ್ಪತ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಹಾರಾದೀಸು ಆಸತ್ತಿಂ ಅಕತ್ವಾ ಬುದ್ಧಗತಂ ಧಮ್ಮಗತಂ ಸಙ್ಘಗತಂ ಕಾಯಗತಞ್ಚ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಮನಸಿಕಾರೇ ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ। ಮರಣವಣ್ಣೇಪಿ ಸಂವಣ್ಣಿತೇ ಸೋ ತಾಯ ಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಕಞ್ಚಿ ಉಪಕ್ಕಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ
೧೩. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ತಾನಂ ಪಾತೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪಾತೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೧೮೩) ವಚನತೋ ಗಿಲಾನೇನ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೧೮೨-೧೮೩) ಭಿಕ್ಖುನಾಪಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಅನ್ತಮಸೋ ಆಹಾರುಪಚ್ಛೇದನೇನಪಿ ಅತ್ತಾ ನ ಮಾರೇತಬ್ಬೋ। ಯೋಪಿ ಗಿಲಾನೋ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಭೇಸಜ್ಜೇ ಚ ಉಪಟ್ಠಾಕೇಸು ಚ ಮರಿತುಕಾಮೋ ಆಹಾರಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ದುಕ್ಕಟಮೇವ। ಯಸ್ಸ ಪನ ಮಹಾಆಬಾಧೋ ಚಿರಾನುಬನ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾ ಕಿಲಮನ್ತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಗಿಲಾನತೋ
೧೪. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೧೮೦) ವಚನತೋ ಆಸನಂ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ। ಕೀದಿಸಂ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೧೮೦) ಪನ ಆಸನಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಕೀದಿಸಂ ನ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ? ಯಂ ಸುದ್ಧಂ ಆಸನಮೇವ ಹೋತಿ ಅಪಚ್ಚತ್ಥರಣಕಂ, ಯಞ್ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಾನಂ ಪಸ್ಸತಂಯೇವ ಅತ್ಥರೀಯತಿ, ತಂ ನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಯಮ್ಪಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಯಂ ಹತ್ಥೇನ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಭನ್ತೇ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ದೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇಪಿ ಪಠಮಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾಪಿ ನಿಸಿನ್ನಾ ಪಚ್ಛಾ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಕ್ಖಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ। ಯಮ್ಪಿ ತನುಕೇನ ವತ್ಥೇನ ಯಥಾ ತಲಂ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪಟಿವೇಕ್ಖಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ। ಯಂ ಪನ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಪಾವಾರಕೋಜವಾದೀಹಿ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ। ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಘನಸಾಟಕೇನಪಿ ಅತ್ಥತೇ ಯಸ್ಮಿಂ ವಲಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಂ ನ ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ।
೧೫. ‘‘ನ
೧೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾಯೋ ಆಲಿಮ್ಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಆಲಿಮ್ಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೩) ವಚನತೋ ಸಙ್ಖೇಪಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲ್ಲಸುಕ್ಖಂ ಸಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಡಯ್ಹತೂ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪಾರಾಜಿಕಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಪಾಚಿತ್ತಿಯದುಕ್ಕಟಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ।
ಪಟಗ್ಗಿದಾನಂ ಪನ ಪರಿತ್ತಕರಣಞ್ಚ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅರಞ್ಞೇ ವನಕಮ್ಮಿಕೇಹಿ ವಾ ದಿನ್ನಂ ಸಯಂ ವಾ ಉಟ್ಠಿತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತಿಣಕುಟಿಯೋ ಮಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿನೋ ಪಟಿಅಗ್ಗಿಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಗ್ಗಿ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿರುಪಾದಾನೋ ನಿಬ್ಬಾತಿ। ‘‘ಪರಿತ್ತಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತಿಣಕುಟಿಕಾನಂ ಸಮನ್ತಾ ಭೂಮಿತಚ್ಛನಂ ಪರಿಖಾಖಣನಂ ವಾ, ಯಥಾ ಆಗತೋ ಅಗ್ಗಿ ಉಪಾದಾನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾತಿ, ಏತಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಉಟ್ಠಿತೇಯೇವ ಅಗ್ಗಿಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸಯಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಅನುಟ್ಠಿತೇ ಪನ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ಉದಕೇನ ಪನ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತೇಹಿ ಅಪ್ಪಾಣಕಮೇವ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತಬ್ಬಂ।
೧೭. ಅಸ್ಸದ್ಧೇಸು
೧೮. ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಪಕಸ್ಸ ದಾನೇ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೧೫೬) ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೧೫೬) ಕತರಂ ಗೋಪಕದಾನಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕತರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ? ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ತಾವ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಗೋಪಕಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ‘ಏತ್ತಕಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಗಣ್ಹಾ’ತಿ, ತದೇವ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಉತ್ತರಿ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ ‘‘ಕಿಂ ಗೋಪಕಾನಂ ಪಣ್ಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಸಞ್ಞಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಅತ್ಥಿ, ಏತೇಸಂ ಹತ್ಥೇ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಸ್ಸ ಏತೇ ಇಸ್ಸರಾ, ತಸ್ಮಾ ಯಂ ದೇನ್ತಿ, ತಂ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆರಾಮಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಫಲಾಫಲಂ ದಾರಕಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತೇಹಿ ದಿನ್ನಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪನ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪನ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಯಂ ಗಿಹೀನಂ ಆರಾಮರಕ್ಖಕಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇನ್ತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮಗೋಪಕಾ ಯಂ ಅತ್ತನೋ ಭತಿಯಾ ಖಣ್ಡಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಏತಂ ವಟ್ಟತಿ। ಯೋಪಿ ಉಪಡ್ಢಾರಾಮಂ ವಾ ಕೇಚಿದೇವ ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಭತಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ರಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತರುಕ್ಖತೋಯೇವ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕೇಣಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಏತಂ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ನಾನಂ, ಅತ್ಥತೋ ಏಕಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಞತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಅಯಮ್ಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೧೫೬) – ಯತ್ಥ ಆವಾಸಿಕಾ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಫಲವಾರೇ ಚ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಚೋರಿಕಾಯ ಅತ್ತನಾವ ಖಾದನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಯತ್ಥ ಪನ ಆವಾಸಿಕಾ ರುಕ್ಖೇ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಫಲವಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ, ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಸಮ್ಮಾ ಉಪನೇನ್ತಿ, ಅನಿಸ್ಸರಾ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ಪರಿಭೋಗವಸೇನ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಂ। ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ನಿಯಮಿತಂ, ತಂ ಪರಿಭೋಗವಸೇನೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಞ್ಚ ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಞ್ಚಾ’’ತಿ।
ಓದಿಸ್ಸ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಚೀವರೇಯೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ಕಿಲಮನ್ತಿ, ಚೀವರಂ ಪನ ಸುಲಭಂ, ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇಪಿ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸೇನಾಸನೇನ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇನ ವಾ ಕಿಲಮನ್ತೇಸು ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತದತ್ಥಾಯಪಿ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಓದಿಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತತ್ಥಾಯ ಚ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ಚ ದಿನ್ನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಓದಿಸ್ಸ ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ, ತಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗೋಪೇತ್ವಾ ತದತ್ಥಮೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಪನ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಏತ್ಥ ರಾಜರೋಗಚೋರಭಯಾದೀಹಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ವಿಹಾರಾ ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಿಕೇ ವಿನಾಸೇನ್ತಿ, ಸೇನಾಸನಪಚ್ಚಯಂ ಪನ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪೇ ಕಾಲೇ ಸೇನಾಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾಪಿ ಸೇನಾಸನಜಗ್ಗನತ್ಥಾಯ ಪರಿಭೋಗೋ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತೋ। ತಸ್ಮಾ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ವರಸೇನಾಸನಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ
ಯೋ ಪನ ಆರಾಮೋ ಚತುಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೋ, ತತ್ಥ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಯೇನ ಪಚ್ಚಯೇನ ಪನ ಊನಂ, ತದತ್ಥಂ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆರಾಮೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬೋ, ವೇತನಂ ದತ್ವಾಪಿ ಜಗ್ಗಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಯೇ ಪನ ವೇತನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆರಾಮೇಯೇವ ಗೇಹಂ ಕತ್ವಾ ವಸನ್ತಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತೇ ಚೇ ಆಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಾಳಿಕೇರಂ ವಾ ತಾಲಪಕ್ಕಂ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಯಂ ತೇಸಂ ಸಙ್ಘೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ ‘‘ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಖಾದಥಾ’’ತಿ, ತದೇವ
೧೯. ಧಮ್ಮಿಕರಕ್ಖಂ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೬೭೯) ಯಾಚನ್ತೇನ ಅತೀತಂ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಅತೀತಞ್ಹಿ ಆರಬ್ಭ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಪಿ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ। ಕಥಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಹಾರೇ ಗಾಮದಾರಕಾ ವಾ ಧುತ್ತಾದಯೋ ವಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರನ್ತಿ, ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಫಲಾಫಲಂ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖು ವೋಹಾರಿಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ ಇದಂ ನಾಮ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ। ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ। ಏವಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತಞ್ಚೇ ಸುತ್ವಾ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಗೀವಾ ಹೋತಿ, ‘‘ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇಪಿ ಸತಿ ಗೀವಾಯೇವ ಹೋತಿ। ಸಚೇ ಪನ ‘‘ತಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಪಞ್ಚಮಾಸಕಮತ್ತೇ ಗಹಿತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಹೋತಿ। ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಅಸುಕೇನಾತಿ ವತ್ತುಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಜಾನಿಸ್ಸಥ। ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಮಯಂ ರಕ್ಖಂ ಯಾಚಾಮ, ತಂ ನೋ ದೇಥ, ಅವಹಟಭಣ್ಡಞ್ಚ ಆಹರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ವಟ್ಟತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಚೇಪಿ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ಕಾರಕೇ ಗವೇಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಸಾಪತೇಯ್ಯೇಪಿ ಗಹಿತೇ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನೇವ ಗೀವಾ, ನ ಆಪತ್ತಿ। ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಹರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನತ್ಥಕಾಮತಾಯ ‘‘ಚೋರೋ
ಕಥಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪರೇಹಿ ಅನಾಚಾರಾದೀಸು ಕತೇಸು ಭಿಕ್ಖು ವೋಹಾರಿಕೇ ಏವಂ ವದತಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ರಕ್ಖಂ ನೋ ದೇಥ ಆಯತಿಂ ಅಕರಣತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕೇನ ಏವಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ। ಏವಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತೇಸಞ್ಹಿ ದಣ್ಡೇ ಕತೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಗೀವಾ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ। ಸಚೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಹಾರೇ ಏವರೂಪಂ ಅನಾಚಾರಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಇಮಂ ನಾಮ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಆಣಾಯ ಅತಿಟ್ಠಮಾನೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ನೇವ ಗೀವಾ, ನ ಆಪತ್ತಿ। ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ರುಕ್ಖಾದೀನಿ ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಧಾರಾ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ। ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಲಹುಪರಿವತ್ತಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ, ಥೇಯ್ಯಚೇತನಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ।
೨೦. ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಸಙ್ಕಾರಂ ವಾ ವಿಘಾಸಂ ವಾ ತಿರೋಕುಟ್ಟೇ ವಾ ತಿರೋಪಾಕಾರೇ ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಾ ಛಡ್ಡಾಪೇತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಚತ್ತಾರಿಪಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೨೬) ವತ್ಥೂನಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಏಕಮೇವ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಾನಿ। ಆಣತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ದನ್ತಕಟ್ಠಛಡ್ಡನೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ। ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಾ ಅವಲಞ್ಜೇ ವಾ ಉಚ್ಚಾರಾದೀನಿ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಯಮ್ಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಂ ರೋಪಿಮಂ ಖೇತ್ತಂ ಹೋತು ನಾಳಿಕೇರಾದಿಆರಾಮೋ ವಾ, ತತ್ಥಾಪಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ರೋಪಿಮಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಏತಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ ಛಡ್ಡೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಖೇತ್ತೇ ವಾ ಆರಾಮೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಉಚ್ಛುಆದೀನಿ ವಾ ಖಾದಮಾನೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಚಲಕಾದೀನಿ ಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮತ್ಥಕಚ್ಛಿನ್ನನಾಳಿಕೇರಮ್ಪಿ ಛಡ್ಡೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ। ಕಸಿತಟ್ಠಾನೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇ ಅಙ್ಕುರೇ ಉಟ್ಠಿತೇಪಿ ಅವುಟ್ಠಿತೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ। ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇಸು ಪನ ಖೇತ್ತಕೋಣಾದೀಸು ವಾ ಅಸಞ್ಜಾತರೋಪಿಮೇಸು ಖೇತ್ತಮರಿಯಾದಾದೀಸು ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಚವರಛಡ್ಡನಟ್ಠಾನೇಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಮನುಸ್ಸೇಸು
೨೧. ‘‘ನ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಟಾನೇ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೩) ವಚನತೋ ಅಟ್ಟಾನೇಪಿ ನಹಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಅಟ್ಟಾನಂ ನಾಮ ರುಕ್ಖಂ ಫಲಕಂ ವಿಯ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಪದಾಕಾರೇನ ರಾಜಿಯೋ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಹಾನತಿತ್ಥೇ ನಿಖನನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಚುಣ್ಣಾನಿ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಯಂ ಘಂಸನ್ತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗನ್ಧಬ್ಬಹತ್ಥಕೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳ್ವ॰ ೨೪೩) ವಚನತೋ ನಹಾನತಿತ್ಥೇ ಠಪಿತೇನ ದಾರುಮಯಹತ್ಥೇನ ಚುಣ್ಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಘಂಸನ್ತಿ, ತೇನ ನಹಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತಿಯಾ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೩) ವಚನತೋ ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತಿಯಾಪಿ ನಹಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತಿ ನಾಮ ಕುರುವಿನ್ದಕಪಾಸಾಣಚುಣ್ಣಾನಿ ಲಾಖಾಯ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಗುಳಿಕಕಲಾಪಕೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಂ ಉಭೋಸು ಅನ್ತೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಘಂಸನ್ತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೩) ವಚನತೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸರೀರೇನ ಘಂಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಲ್ಲಕೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಅಕತಮಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೩-೨೪೪) ವಚನತೋ ಮಕರದಣ್ಡಕೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಲ್ಲಕಮೂಲಸಣ್ಠಾನೇನ ಕತಂ ‘‘ಮಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇದಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಅಕತಮಲ್ಲಕಂ ನಾಮ ದನ್ತೇ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಂ, ಇದಂ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಇಟ್ಠಕಖಣ್ಡಂ ಪನ ಕಪಾಲಖಣ್ಡಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ಪುಥುಪಾಣಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೪) ವಚನತೋ ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ಪುಥುಪಾಣಿಕಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ। ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ನಾಮ ವತ್ಥವಟ್ಟಿ, ತಸ್ಮಾ ನಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಪುಥುಪಾಣಿಕನ್ತಿ ಹತ್ಥಪರಿಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಹತ್ಥೇನ ಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ಇದಂ ಪನೇತ್ಥ ನಹಾನವತ್ತಂ – ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಠಿತಕೇನೇವ ನ ಓತರಿತಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪನ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಖಾಣುಗುಮ್ಬಲತಾದೀನಿ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಉಕ್ಕಾಸಿತ್ವಾ ಅವಕುಜ್ಜ ಠಿತೇನ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಚೀವರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಸಾರೇತಬ್ಬಂ, ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಚೀವರಪಿಟ್ಠೇಯೇವ ಠಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಉದಕಸಾಟಿಕಾ ನತ್ಥಿ, ಉದಕನ್ತೇ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿವಾಸನಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಸಚೇ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಅತ್ಥಿ, ಆತಪೇ ಪಸಾರೇತಬ್ಬಂ। ನೋ ಚೇ ಅತ್ಥಿ, ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ। ಓತರನ್ತೇನ ಸಣಿಕಂ ನಾಭಿಪ್ಪಮಾಣಮತ್ತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವೀಚಿಂ ಅನುಟ್ಠಪೇನ್ತೇನ ಸದ್ದಂ ಅಕರೋನ್ತೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಆಗತದಿಸಾಭಿಮುಖೇನ ನಿಮುಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಚೀವರಂ ರಕ್ಖಿತಂ ಹೋತಿ। ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತೇನಪಿ ಸದ್ದಂ ಅಕರೋನ್ತೇನ ಸಣಿಕಂ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಹಾನಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉದಕನ್ತೇ ಉಕ್ಕುಟಿಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿವಾಸನಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಸುಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾವ ಠಾತಬ್ಬಂ।
೨೨. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಲ್ಲಿಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಪಾಮಙ್ಗೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ… ನ ಕಣ್ಠಸುತ್ತಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಕಟಿಸುತ್ತಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಕಾಯೂರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಹತ್ಥಾಭರಣಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಅಙ್ಗುಲಿಮುದ್ದಿಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೫) ವಚನತೋ ಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಭರಣಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತತ್ಥ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೪೫) ವಲ್ಲಿಕಾತಿ ಕಣ್ಣತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಮುತ್ತೋಲಮ್ಬಕಾದೀನಂ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಲ್ಲಿಕಾ ಏವ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಾಲಪಣ್ಣಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಪಾಮಙ್ಗನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಲಮ್ಬಕಸುತ್ತಂ। ಕಣ್ಠಸುತ್ತಕನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಗೀವೂಪಗಂ ಆಭರಣಂ। ಕಟಿಸುತ್ತಕನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಟಿಪಿಳನ್ಧನಂ, ಅನ್ತಮಸೋ ಸುತ್ತತನ್ತುಮತ್ತಮ್ಪಿ। ಓವಟ್ಟಿಕನ್ತಿ ವಲಯಂ। ಕಾಯೂರಾದೀನಿ ಪಾಕಟಾನೇವ।
೨೩. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಾ ಕೇಸಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇಮಾಸಿಕಂ ವಾ ದುವಙ್ಗುಲಂ ವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೬) ವಚನತೋ
‘‘ನ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಚ್ಛೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಫಣಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಹತ್ಥಫಣಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಸಿತ್ಥತೇಲಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಉದಕತೇಲಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಓಸಣ್ಠೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೬) ವಚನತೋ ಮಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ಕೋಚ್ಛಾದೀಹಿ ಕೇಸಾ ನ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ, ಉದ್ಧಲೋಮೇನ ಪನ ಅನುಲೋಮನಿಪಾತನತ್ಥಂ ಹತ್ಥಂ ತೇಮೇತ್ವಾ ಸೀಸಂ ಪುಞ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಉಣ್ಹಾಭಿತತ್ತರಜಸಿರಾನಮ್ಪಿ ಅಲ್ಲಹತ್ಥೇನ ಪುಞ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೨೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದಾಸೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಓಲೋಕೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಆದಾಸೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೭) ವಚನತೋ ಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಆದಾಸೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಮುಖಂ ನ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ। ಏತ್ಥ ಚ ಕಂಸಪತ್ತಾದೀನಿಪಿ ಯೇಸು ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ಆದಾಸಸಙ್ಖಮೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಕಞ್ಜಿಯಾದೀನಿಪಿ ಚ ಉದಕಪತ್ತಸಙ್ಖಮೇವ। ತಸ್ಮಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ‘‘ಸಞ್ಛವಿ ನು ಖೋ ಮೇ ವಣೋ, ಉದಾಹು ನ ತಾವಾ’’ತಿ ಜಾನನತ್ಥಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಜಿಣ್ಣೋ ನು ಖೋಮ್ಹಿ, ನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಂ ಓಲೋಕನತ್ಥಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮುಖಂ ಆಲಿಮ್ಪಿತಬ್ಬಂ… ನ ಮುಖಂ ಉಮ್ಮದ್ದಿತಬ್ಬಂ… ನ ಮುಖಂ ಚುಣ್ಣೇತಬ್ಬಂ… ನ ಮನೋಸಿಲಿಕಾಯ ಮುಖಂ ಲಞ್ಛೇತಬ್ಬಂ… ನ ಅಙ್ಗರಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ… ನ ಮುಖರಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ… ನ ಅಙ್ಗರಾಗಮುಖರಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ
೨೫. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಚ್ಚಂ ವಾ ಗೀತಂ ವಾ ವಾದಿತಂ ವಾ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೮) ವಚನತೋ ನಚ್ಚಾದಿಂ ದಸ್ಸನಾಯ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಏತ್ಥ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೩೫) ಚ ನಚ್ಚನ್ತಿ ನಟಾದಯೋ ವಾ ನಚ್ಚನ್ತು ಸೋಣ್ಡಾ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರಸೂವಮಕ್ಕಟಾದಯೋಪಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ನಚ್ಚಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರನಚ್ಚಮ್ಪಿ ದಸ್ಸನಾಯ ಗೀತನ್ತಿ ನಟಾದೀನಂ ವಾ ಗೀತಂ ಹೋತು ಅರಿಯಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ರತನತ್ತಯಗುಣೂಪಸಞ್ಹಿತಂ ಸಾಧುಕೀಳಿತಗೀತಂ ವಾ ಅಸಞ್ಞತಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಭಾಣಕಗೀತಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ದನ್ತಗೀತಮ್ಪಿ, ‘‘ಯಂ ಗಾಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಓಕೂಜನ್ತಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಗೀತಮೇವ, ಸಯಂ ಗಾಯನ್ತಸ್ಸಪಿ ಗಾಯಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ।
‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಗಾಯನ್ತಸ್ಸ। ಅತ್ತನಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಾರಜ್ಜತಿ, ಪರೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಾರಜ್ಜನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾಪಿ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ, ಸರಕುತ್ತಿಮ್ಪಿ ನಿಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಭಙ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಗಾಯನ್ತಸ್ಸ। ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮೋ ಗಾಯಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಗಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೯) –
ವಚನತೋ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮೋಪಿ ನ ಗಾಯಿತಬ್ಬೋ।
ಆಯತಕೋ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೪೯) ನಾಮ ಗೀತಸ್ಸರೋ ತಂ ತಂ ವತ್ತಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖರಾನಿ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ। ಧಮ್ಮೇ ಪನ ಸುತ್ತನ್ತವತ್ತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಜಾತಕವತ್ತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಗಾಥಾವತ್ತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಅತಿದೀಘಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಚತುರಸ್ಸೇನ ವತ್ತೇನ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾನಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸರಭಞ್ಞ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೪೯) ವಚನತೋ ಪನ ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಭಣಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸರಭಞ್ಞೇ ಕಿರ ತರಙ್ಗವತ್ತಧೋತಕವತ್ತಗಲಿತವತ್ತಾದೀನಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ವತ್ತಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ತೇಸು ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ। ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ವಿಕಾರಂ
ವಾದಿತಂ ನಾಮ ತನ್ತಿಬದ್ಧಾದಿವಾದನೀಯಭಣ್ಡಂ ವಾದಿತಂ ವಾ ಹೋತು ಕುಟಭೇರಿವಾದಿತಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಭೇರಿವಾದಿತಮ್ಪಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಯಂ ಪನ ನಿಟ್ಠುಭನ್ತೋ ವಾ ಸಾಸಙ್ಕೇ ವಾ ಠಿತೋ ಅಚ್ಛರಿಕಂ ವಾ ಫೋಟೇತಿ, ಪಾಣಿಂ ವಾ ಪಹರತಿ, ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಅನ್ತರಾರಾಮೇ ಠಿತಸ್ಸ ಪಸ್ಸತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಿಹಾರತೋ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೋ ಆಪತ್ತಿ, ವೀಥಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಗೀವಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಸ್ಸತೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಪಸ್ಸತಿ ವಾ ಸುಣಾತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಆಪದಾಸು ತಾದಿಸೇನ ಉಪದ್ದವೇನ
೨೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಛೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೧) ವಚನತೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೧) ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಕಣ್ಣನಾಸಾಅಙ್ಗುಲಿಆದಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ತಾದಿಸಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ಅಹಿಕೀಟದಟ್ಠಾದೀಸು ಪನ ಅಞ್ಞಾಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ವಾ ಲೋಹಿತಂ ವಾ ಮೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ।
೨೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀನಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ದಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೨) ವಚನತೋ ಗಿಹೀನಂ ವಿಕುಬ್ಬನಿದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿ ಪನ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ।
೨೮. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋವಣ್ಣಮಯೋ ಪತ್ತೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ…ಪೇ॰… ನ ರೂಪಿಯಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ಮಣಿಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ವೇಳುರಿಯಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ಫಲಿಕಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ಕಂಸಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ಕಾಚಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ತಿಪುಮಯೋ …ಪೇ॰… ನ ಸೀಸಮಯೋ…ಪೇ॰… ನ ತಮ್ಬಲೋಹಮಯೋ ಪತ್ತೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೨) ವಚನತೋ ಸುವಣ್ಣಮಯಾದಿಪತ್ತೋ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಬಕಟಾಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಚರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೫) ವಚನತೋ ಲಾಬುಕಟಾಹಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪನ ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಘಟಿಕಟಾಹೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।
‘‘ನ
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪತ್ತಾಧಾರಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೪) ವಚನತೋ ಭೂಮಿದಾರುದಣ್ಡವಅಲವೇತ್ತಾದೀಹಿ ಕತೇ ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇ ದಾರುದಣ್ಡಆಧಾರಕೇ ಚ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇ ತಯೋ ದಣ್ಡಾಧಾರಕೇ ದ್ವೇ ಪತ್ತೇ ಉಪರೂಪರಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇ ತಿಣ್ಣಂ ಪತ್ತಾನಂ ಅನೋಕಾಸೋ, ದ್ವೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ದಾರುಆಧಾರಕದಣ್ಡಾಧಾರಕೇಸುಪಿ ಸುಸಜ್ಜಿತೇಸು ಏಸೇವ ನಯೋ। ಭಮಕೋಟಿಸದಿಸೋ ಪನ ದಾರುಆಧಾರಕೋ ತೀಹಿ ದಣ್ಡಕೇಹಿ ಬದ್ಧೋ, ದಣ್ಡಾಧಾರಕೋ ಚ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನೋಕಾಸೋ, ತತ್ಥ ಠಪೇತ್ವಾಪಿ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾವ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಭೂಮಿಯಂ ಪನ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕಮೇವ ಠಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಿಡ್ಢನ್ತೇ ಪತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೪) ವಚನತೋ ಆಲಿನ್ದಕಮಿಡ್ಢಿಕಾದೀನಂ ಅನ್ತೇ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಪನ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ, ಏವರೂಪಾಯ ವಿತ್ಥಿಣ್ಣಾಯ ಮಿಡ್ಢಿಕಾಯ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಭಣ್ಡನ್ತೇ ಪತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೪) ವಚನತೋ ಬಾಹಿರಪಸ್ಸೇ ಕತಾಯ ತನುಕಮಿಡ್ಢಿಕಾಯ ಅನ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೋಳಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೪) ವಚನತೋ ಚೋಳಕಂ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪತ್ತೋ ಲಗ್ಗೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಲಗ್ಗೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೪) ವಚನತೋ ನಾಗದನ್ತಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಲಗ್ಗೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಚೀವರವಂಸೇಪಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಞ್ಚೇ ಪತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೪) ವಚನತೋ ಭಣ್ಡಕಟ್ಠಪನತ್ಥಮೇವ ವಾ ಕತಂ ಹೋತು ನಿಸೀದನಸಯನತ್ಥಂ ವಾ, ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಞ್ಞೇನ ಪನ ಭಣ್ಡಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ, ಅಟನಿಯಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ, ಬನ್ಧಿತ್ವಾಪಿ ಉಪರಿ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ಸಚೇ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪತ್ತಹತ್ಥೇನ ಕವಾಟಂ ಪಣಾಮೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪಣಾಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೫) ವಚನತೋ ಪತ್ತಹತ್ಥೇನ ಕವಾಟಂ ನ ಪಣಾಮೇತಬ್ಬಂ। ಏತ್ಥ ಚ ನ ಕೇವಲಂ ಯಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ಹತ್ಥೇ, ಸೋ ಏವ ಪತ್ತಹತ್ಥೋ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಕವಾಟಮೇವ ಪಣಾಮೇತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇ ಪತ್ತಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಸೀಸೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ ಕವಾಟಂ ವಾ ಪಣಾಮೇತುಂ ಘಟಿಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸೂಚಿಂ ವಾ ಕುಞ್ಚಿಕಾಯ ಅವಾಪುರಿತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಂಸಕೂಟೇ ಪನ ಪತ್ತಂ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ಅವಾಪುರಿತುಂ ಲಭತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಲಕಾನಿ ವಾ ಅಟ್ಠಿಕಾನಿ ವಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಂ ವಾ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನೀಹರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೫) ವಚನತೋ ಚಲಕಾದೀನಿ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ಚಲಕಾನೀತಿ ಚಬ್ಬೇತ್ವಾ ಅಪವಿದ್ಧಾಮಿಸಾನಿ। ಅಟ್ಠಿಕಾನೀತಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಅಅಕಾನಿ। ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕನ್ತಿ ಮುಖವಿಕ್ಖಾಲಿತೋದಕಂ। ಏತೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ಪತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತುಮ್ಪಿ
೨೯. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೫) ವಚನತೋ ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಿಕೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ। ಏತ್ಥ ಪನ ಚೀವರಞ್ಚ ಮಞ್ಚಪೀಠಞ್ಚ ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ ಪನ ದಿನ್ನಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
೩೦. ‘‘ನ
‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪರಿಸ್ಸಾವನಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೯) ವಚನತೋ ಅಪರಿಸ್ಸಾವನಕೇನ ಮಗ್ಗೋ ನ ಗನ್ತಬ್ಬೋ। ಸಚೇಪಿ ನ ಹೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ವಾ ಧಮ್ಮಕರಣಂ ವಾ, ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣೋ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಣ್ಡಪರಿಸ್ಸಾವನ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೯) ವಚನತೋ ದಣ್ಡಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ದಣ್ಡಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ರಜಕಾನಂ ಖಾರಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ವಿಯ ಚತೂಸು ಪಾದೇಸು ಬದ್ಧನಿಸ್ಸೇಣಿಕಾಯ ಸಾಟಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ದಣ್ಡಕೇ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಉಭೋಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪರಿಸ್ಸಾವತಿ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಓತ್ಥರಕಂ ನಾಮ ಯಂ ಉದಕೇ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಘಟಕೇನ ಉದಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಞ್ಹಿ ಚತೂಸು ದಣ್ಡಕೇಸು ವತ್ಥಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖಾಣುಕೇ ನಿಖನಿತ್ವಾ ತೇಸು ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪರಿಯನ್ತೇ ಉದಕತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ।
೩೧. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗೋ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಅಭಿವಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೧) ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗೋ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬೋ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗೋ ಅಭಿವಾದಾಪೇತಬ್ಬೋ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಅಭಿವಾದಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಸಾಯಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಪಾತಬ್ಬಂ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯೋ ಜನ್ತಾಘರಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಉದಕಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ವತ್ಥಪಟಿಚ್ಛಾದಿ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೧) ವಚನತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯೋ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ಜನ್ತಾಘರಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಉದಕಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಚ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇಸೇಸು ಅಭಿವಾದನಾದೀಸು ನ ವಟ್ಟತಿ। ವತ್ಥಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಪನ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಸು ವಟ್ಟತಿ।
೩೨. ‘‘ನ
೩೩. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನೇ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೪) ವಚನತೋ ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನನ್ತಿ ತಮ್ಬಲೋಹೇನ ವಾ ರಜತೇನ ವಾ ಕತಾಯ ಪೇಳಾಯ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಪನ ದಾರುಮಯಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ।
೩೪. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಳೋರಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೪) ವಚನತೋ ಮಳೋರಿಕಾಯ ಠಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಮಳೋರಿಕಾತಿ ದಣ್ಡಾಧಾರಕೋ ವುಚ್ಚತಿ। ಯಟ್ಠಿಆಧಾರಕಪಣ್ಣಾಧಾರಕಪಚ್ಛಿಕಪೀಠಾದೀನಿಪಿ ಏತ್ಥೇವ ಪವಿಟ್ಠಾನಿ। ಆಧಾರಕಸಙ್ಖೇಪಗಮನತೋ ಹಿ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಿದ್ದಂ ವಿದ್ಧಮ್ಪಿ ಅವಿದ್ಧಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ।
೩೫. ‘‘ನ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಮಞ್ಚೇ ತುವಟ್ಟಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ತುವಟ್ಟೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚೂಳವ॰ ೨೬೪) ಆದಿವಚನತೋ ನ ಏಕಮಞ್ಚೇ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಏಕತ್ಥರಣೇ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ವವತ್ಥಾನಂ ಪನ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಕಾಸಾವಂ ವಾ ಕತ್ತರಯಟ್ಠಿಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕಾಯಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಏಕಪಾವುರಣೇಹಿ ಏಕತ್ಥರಣಪಾವುರಣೇಹಿ ಚ ನ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಏಕಂ ಅತ್ಥರಣಞ್ಚೇವ ಪಾವುರಣಞ್ಚ ಏತೇಸನ್ತಿ ಏಕತ್ಥರಣಪಾವುರಣಾ। ಸಂಹಾರಿಮಾನಂ ಪಾವಾರತ್ಥರಣಕಟಸಾರಕಾದೀನಂ ಏಕಂ ಅನ್ತಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ।
೩೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇಲಪ್ಪಟಿಕಾ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೮) ವಚನತೋ ನ ಚೇಲಸನ್ಥಾರೋ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀನಂ ಮಙ್ಗಲತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿಯಮಾನೇನ ಚೇಲಪ್ಪಟಿಕಂ ಅಕ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೮) ವಚನತೋ ಪನ ಕಾಚಿ ಇತ್ಥೀ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೬೮) ಅಪಗತಗಬ್ಭಾ ವಾ ಹೋತಿ ಗರುಗಬ್ಭಾ ವಾ, ಏವರೂಪೇಸು
೩೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೯) ವಚನತೋ ಕತಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಕತಕಂ ನಾಮ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಕಾರಂ ಪಾದಘಂಸನತ್ಥಂ ಕಣ್ಟಕೇ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕತಂ। ತಂ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಹೋತು ಚತುರಸ್ಸಾದಿಭೇದಂ ವಾ, ಬಾಹುಲಿಕಾನುಯೋಗತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ, ನೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಾದಘಂಸನಿಯೋ ಸಕ್ಖರಂ ಕಥಲಂ ಸಮುದ್ದಫೇಣಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೯) ವಚನತೋ ಸಕ್ಖರಾದೀಹಿ ಪಾದಘಂಸನಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಕ್ಖರಾತಿ ಪಾಸಾಣೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಾಸಾಣಫೇಣಕೋಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ।
೩೮. ‘‘ನ ವಿಧೂಪನನ್ತಿ ಬೀಜನೀ ವುಚ್ಚತಿ। ತಾಲವಣ್ಟಂ ಪನ ತಾಲಪಣ್ಣೇಹಿ ವಾ ಕತಂ ಹೋತು ವೇಳುದನ್ತವಿಲೀವೇಹಿ ವಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛೇಹಿ ವಾ ಚಮ್ಮವಿಕತೀಹಿ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ। ಮಕಸಬೀಜನೀ ದನ್ತಮಯವಿಸಾಣಮಯದಣ್ಡಕಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ವಾಕಮಯಬೀಜನಿಯಾ ಕೇತಕಪಾರೋಹಕುನ್ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಮಯಾಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ।
೩೯. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಛತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೭೦) ವಚನತೋ ಅಗಿಲಾನೇನ ಛತ್ತಂ ನ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ। ಯಸ್ಸ ಪನ ಕಾಯಡಾಹೋ ವಾ ಪಿತ್ತಕೋಪೋ ವಾ ಹೋತಿ ಚಕ್ಖು ವಾ ದುಬ್ಬಲಂ, ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ಆಬಾಧೋ ವಿನಾ ಛತ್ತೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಗಾಮೇ ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ಛತ್ತಂ ವಟ್ಟತಿ। ವಸ್ಸೇ ಪನ ಚೀವರಗುತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ವಾಳಮಿಗಚೋರಭಯೇಸು ಅತ್ತಗುತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಏಕಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತಂ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥೇವ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗಿಲಾನೇನಪಿ ಆರಾಮೇ ಆರಾಮೂಪಚಾರೇ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೭೦) ವಚನತೋ ಪನ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ಆರಾಮಆರಾಮೂಪಚಾರೇಸು ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೪೦. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಾ ನಖಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸಂಹರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೭೫) ವಚನತೋ ಗಣ್ಡವಣಾದಿಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಂ ನಾಸಿಕಾಲೋಮಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ
೪೧. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕಾಯಬನ್ಧನೇನ ಗಾಮೋ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೭೮) ವಚನತೋ ಅಕಾಯಬನ್ಧನೇನ ಗಾಮೋ ನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ, ಅಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇನ ಯತ್ಥ ಸರತಿ, ತತ್ಥ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಆಸನಸಾಲಾಯ ಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸರಿತ್ವಾ ಯಾವ ನ ಬನ್ಧತಿ, ನ ತಾವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ।
೪೨. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹಿನಿವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿವಾಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚೂಳವ॰ ೨೮೦) ಆದಿವಚನತೋ ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಾದಿವಸೇನ ಗಿಹಿನಿವತ್ಥಂ ನ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ಸೇತಪಟಪಾರುತಾದಿವಸೇನ ನ ಗಿಹಿಪಾರುತಂ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬಂ, ಮಲ್ಲಕಮ್ಮಕರಾದಯೋ ವಿಯ ಕಚ್ಛಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಯಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಕೋಣೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕಸ್ಸ ಉಪರಿ ಲಗ್ಗನ್ತಿ, ಅನ್ತೋ ವಾ ಏಕಂ ಕಾಸಾವಂ ತಥಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಅಪರಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಗಿಲಾನೋ ಪನ ಅನ್ತೋಕಾಸಾವಸ್ಸ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಪರಂ ಉಪರಿ ನಿವಾಸೇತುಂ ಲಭತಿ, ಅಗಿಲಾನೇನ ದ್ವೇ ನಿವಾಸೇನ್ತೇನ ಸಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಾನಿ।
೪೩. ‘‘ನ
೪೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೨) ವಚನತೋ ನ ದೀಘಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮಂ
೪೫. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖೋ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಅಭಿರುಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಪೋರಿಸಂ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತುಂ ಆಪದಾಸು ಯಾವದತ್ಥ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೪) ವಚನತೋ ನ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬಂ, ಸುಕ್ಖಕಟ್ಠಗಹಣಾದಿಕಿಚ್ಚೇ ಪನ ಸತಿ ಪುರಿಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಭಿರುಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಆಪದಾಸೂತಿ ವಾಳಮಿಗಾದಯೋ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ ವಾ ದಿಸಾ ಓಲೋಕೇತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ದವಡಾಹಂ ವಾ ಉದಕೋಘಂ ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತಿಉಚ್ಚಮ್ಪಿ ರುಕ್ಖಂ ಆರೋಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೪೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬುದ್ಧವಚನಂ ಛನ್ದಸೋ ಆರೋಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಆರೋಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕಾಯ ನಿರುತ್ತಿಯಾ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೫) ವಚನತೋ ವೇದಂ ವಿಯ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸಕ್ಕಟಭಾಸಾಯ ವಾಚನಾಮಗ್ಗಂ ಆರೋಚೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಕಾಯ ಪನ ಮಾಗಧಿಕಾಯ ನಿರುತ್ತಿಯಾ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ।
೪೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕಾಯತಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪರಿಯಾಪುಣೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚಊಳವ॰ ೨೮೬) ಆದಿವಚನತೋ ಲೋಕಾಯತಸಙ್ಖಾತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಂ, ಸಬ್ಬಂ ಅನುಚ್ಛಿಟ್ಠಂ, ಸೇತೋ ಕಾಕೋ, ಕಾಳೋ ಬಕೋ ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಿರತ್ಥಕಕಾರಣಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ತಿತ್ಥಿಯಸತ್ಥಂ ನೇವ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ, ನ ಪರಸ್ಸ ವಾಚೇತಬ್ಬಂ। ನ ಚ ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಾ, ನ ಪರಸ್ಸ ವಾಚೇತಬ್ಬಾ।
೪೮. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಿಪಿತೇ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಯೋ ವದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ
೪೯. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಸುಣಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಲಸುಣಂ ಖಾದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೮೯) ವಚನತೋ ಆಬಾಧಂ
೫೦. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧೋತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಸೇನಾಸನಂ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೪) ವಚನತೋ ಅಧೋತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾ ವಾ ಭೂಮಿ ನ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ। ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಲ್ಲೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಸೇನಾಸನಂ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೪) ವಚನತೋ ಯೇಹಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೪) ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಉದಕಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವರೂಪೇಹಿ ಅಲ್ಲಪಾದೇಹಿ ಪರಿಭಣ್ಡಕತಾ ಭೂಮಿ ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ನ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಪನ ಉದಕಸಿನೇಹಮತ್ತಮೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಉದಕಂ, ವಟ್ಟತಿ। ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಂ ಪನ ಅಲ್ಲಪಾದೇಹಿಪಿ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಉಪಾಹನೇನ ಸೇನಾಸನಂ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೪) ವಚನತೋ ಧೋತಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ಸಉಪಾಹನೇನ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನಿಟ್ಠುಭಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿಟ್ಠುಭೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೪) ವಚನತೋ ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನ ನಿಟ್ಠುಭಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೇಳಮಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೪) ಏವಂ ಅನುಞ್ಞಾತೇ ಖೇಳಮಲ್ಲಕೇ ನಿಟ್ಠುಭಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೋಳಕೇನ ಪಲಿವೇಠೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೪) ವಚನತೋ ಸುಧಾಭೂಮಿಯಾ ವಾ ಪರಿಭಣ್ಡಭೂಮಿಯಾ ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ಸಚೇ ತಟ್ಟಿಕಾ ವಾ ಕಟಸಾರಕೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಚೋಳಕೇನ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಂ ಪಾದಾ ವೇಠೇತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಪಣ್ಣಮ್ಪಿ ಅತ್ಥರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ಅನತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪನ ದುಕ್ಕಟಂ। ಯದಿ ಪನ ತತ್ಥ ನೇವಾಸಿಕಾ ಅನತ್ಥತಾಯ ಭೂಮಿಯಾಪಿ ಠಪೇನ್ತಿ, ಅಧೋತಪಾದೇಹಿಪಿ ವಳಞ್ಜೇನ್ತಿ, ತಥೇವ ವಳಞ್ಜೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ
೫೧. ‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವನ್ದಿಯಾ। ಪುರೇಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಚ್ಛುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಣ್ಡಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೨) ವಚನತೋ ಇಮೇ ದಸ ಅವನ್ದಿಯಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
‘‘ಪಚ್ಛುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪುರೇಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವನ್ದಿಯೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವನ್ದಿಯೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೨) – ವಚನತೋ ಇಮೇ ತಯೋ ವನ್ದಿತಬ್ಬಾ।
೫೨. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಣಿ ತೂಲಾನಿ ರುಕ್ಖತೂಲಂ ಲತಾತೂಲಂ ಪೋಟಕೀತೂಲ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ತೂಲಾನಿ ಕಪ್ಪಿಯಾನಿ। ತತ್ಥ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೭) ರುಕ್ಖತೂಲನ್ತಿ ಸಿಮ್ಬಲಿರುಕ್ಖಾದೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ರುಕ್ಖಾನಂ ತೂಲಂ। ಲತಾತೂಲನ್ತಿ ಖೀರವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಯಾಸಂ ಕಾಸಞ್ಚಿ ವಲ್ಲೀನಂ ತೂಲಂ। ಪೋಟಕೀತೂಲನ್ತಿ ಪೋಟಕೀತಿಣಾದೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ತಿಣಜಾತಿಕಾನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಉಚ್ಛುನಳಾದೀನಮ್ಪಿ ತೂಲಂ। ಏತೇಹಿ ತೀಹಿ ಸಬ್ಬಭೂತಗಾಮಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ। ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿತಿಣಜಾತಿಯೋ ಹಿ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೋ ಭೂತಗಾಮೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭೂತಗಾಮಸ್ಸ ತೂಲಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನೇ ವಟ್ಟತಿ। ಭಿಸಿಂ ಪನ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯತೂಲನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಬಿಮ್ಬೋಹನೇ ಏತಂ ತೂಲಮೇವ, ಹಂಸಮೋರಾದೀನಂ ಸಬ್ಬಸಕುಣಾನಂ ಸೀಹಾದೀನಂ
೫೩. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಭಿಸಿಯೋ ಉಣ್ಣಭಿಸಿಂ ಚೋಳಭಿಸಿಂ ವಾಕಭಿಸಿಂ ತಿಣಭಿಸಿಂ ಪಣ್ಣಭಿಸಿ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಉಣ್ಣಾದೀಹಿ ಪೂರಿತಾ ಪಞ್ಚ ಭಿಸಿಯೋ ಅನುಞ್ಞಾತಾ। ತೂಲಗಣನಾಯ ಹಿ ಏತಾಸಂ ಗಣನಾ ವುತ್ತಾ। ತತ್ಥ ಉಣ್ಣಗ್ಗಹಣೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಏಳಕಲೋಮಮೇವ ಗಹಿತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಮನುಸ್ಸಲೋಮಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಜಾತೀನಂ ಪಕ್ಖಿಚತುಪ್ಪದಾನಂ ಲೋಮಂ ಸಬ್ಬಂ ಇಧ ಉಣ್ಣಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತಂ। ತಸ್ಮಾ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಛನ್ನಂ ಅನುಲೋಮಚೀವರಾನಞ್ಚ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭಿಸಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಏಳಕಲೋಮಾನಿ ಪನ ಅಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಮ್ಬಲಮೇವ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಪಞ್ಚಗುಣಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾಪಿ ಉಣ್ಣಭಿಸಿಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ।
ಚೋಳಭಿಸಿಆದೀಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನವಚೋಳಂ ವಾ ಪುರಾಣಚೋಳಂ ವಾ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಕತಾ ಚೋಳಭಿಸಿ। ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಾಕಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾ ವಾಕಭಿಸಿ। ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಿಣಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾ ತಿಣಭಿಸಿ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುದ್ಧತಮಾಲಪತ್ತಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಣ್ಣಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾ ಪಣ್ಣಭಿಸೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತಮಾಲಪತ್ತಂ ಪನ ಅಞ್ಞೇನ ಮಿಸ್ಸಮೇವ ವಟ್ಟತಿ। ಸುದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಯಂ ಪನೇತಂ ಉಣ್ಣಾದಿಪಞ್ಚವಿಧಂ ತೂಲಂ ಭಿಸಿಯಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಮಸೂರಕೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಏತೇನ ಮಸೂರಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ। ಭಿಸಿಯಾ ಪಮಾಣನಿಯಮೋ ನತ್ಥಿ, ಮಞ್ಚಭಿಸಿ ಪೀಠಭಿಸಿ ಭೂಮತ್ಥರಣಭಿಸಿ ಚಙ್ಕಮನಭಿಸಿ ಪಾದಪುಞ್ಛನಭಿಸೀತಿ ಏತಾಸಂ ಅನುರೂಪತೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿವಸೇನ ಪಮಾಣಂ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ಪನ ಪಮಾಣಯುತ್ತಮೇವ ವಟ್ಟತಿ।
೫೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಡ್ಢಕಾಯಿಕಾನಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ಯೇಸು ಕಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸೀಸಂ ಉಪದಹನ್ತಿ, ತಾದಿಸಾನಿ ಉಪಡ್ಢಕಾಯಪ್ಪಮಾಣಾನಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ। ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರತೋ ತೀಸು ಕಣ್ಣೇಸು ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಣ್ಣಾನಂ ಅನ್ತರಂ ಮಿನಿಯಮಾನಂ ವಿದತ್ಥಿ ಚೇವ ಚತುರಙ್ಗುಲಞ್ಚ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನಂ ಮುಟ್ಠಿರತನಂ ಹೋತಿ। ‘‘ದೀಘತೋ ಪನ ದಿಯಡ್ಢರತನಂ ವಾ ದ್ವಿರತನಂ ವಾ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಅಯಂ ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಇತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ವಟ್ಟತಿ
೫೫. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಸನ್ದಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಚತುರಸ್ಸಪೀಠಸಙ್ಖಾತೋ ಆಸನ್ದಿಕೋ ವಟ್ಟತಿ, ಸೋ ಚ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಕಮ್ಪಿ ಆಸನ್ದಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಉಚ್ಚಪಾದಕೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಏಕತೋಭಾಗೇನ ದೀಘಪೀಠಮೇವ ಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಉಚ್ಚಪಾದಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚತುರಸ್ಸಪೀಠಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಙ್ಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ತೀಸು ದಿಸಾಸು ಅಪಸ್ಸಯಂ ಕತ್ವಾ ಕತಮಞ್ಚೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಕಮ್ಪಿ ಸತ್ತಙ್ಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಅಯಮ್ಪಿ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಚ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭದ್ದಪೀಠ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ಪಾಳಿಯಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ವೇತ್ತಮಯಪೀಠಂ ಪಿಲೋತಿಕಾಬದ್ಧಪೀಠಂ ದಾರುಪಟ್ಟಿಕಾಯ ಉಪರಿ ಪಾದೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭೋಜನಫಲಕಂ ವಿಯ ಕತಂ ಏಳಕಪಾದಪೀಠಂ ಆಮಲಕಾಕಾರೇನ ಯೋಜಿತಂ ಬಹುಪಾದಕಂ ಆಮಣ್ಡಕವಟ್ಟಿಕಪೀಠಂ ಪಲಾಲಪೀಠಂ ಫಲಕಪೀಠಞ್ಚ ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಗತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾರುಮಯಪೀಠಂ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚೇ ಮಞ್ಚೇ ಸಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಪಮಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೇ ಮಞ್ಚೇ ಸಯನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಂ ಪನ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಛೇದನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಅಞ್ಞೇನ ಕತಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ನ ಛಿನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಭೂಮಿಯಂ ನಿಖನಿತ್ವಾ ಪಮಾಣಂ ಉಪರಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಉತ್ತಾನಕಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತುಲಾಸಙ್ಘಾಟೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಟಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಾ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮಂ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಮಾಣಙ್ಗುಲೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮೋವ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕೋ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
೫೬. ‘‘ನ ಉಚ್ಚಾಸಯನಂ ನಾಮ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಮಞ್ಚಂ। ಮಹಾಸಯನಂ ನಾಮ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ಥರಣಂ। ಆಸನ್ದಿಆದೀಸು ಆಸನ್ದೀತಿ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಾಸನಂ। ಪಲ್ಲಙ್ಕೋತಿ ಪಾದೇಸು ವಾಳರೂಪಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಕತೋ। ಗೋನಕೋತಿ ದೀಘಲೋಮಕೋ ಮಹಾಕೋಜವೋ। ಚತುರಙ್ಗುಲಾಧಿಕಾನಿ ಕಿರ ತಸ್ಸ ಲೋಮಾನಿ। ಚಿತ್ತಕೋತಿ ರತನಚಿತ್ರಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಕೋ। ಪಟಿಕಾತಿ ಉಣ್ಣಾಮಯೋ ಸೇತತ್ಥರಕೋ। ಪಟಲಿಕಾತಿ ಘನಪುಪ್ಫಕೋ ಉಣ್ಣಾಮಯಲೋಮತ್ಥರಕೋ, ಯೋ ‘‘ಆಮಲಕಪಟೋ’’ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ। ತೂಲಿಕಾತಿ ಪಕತಿತೂಲಿಕಾಯೇವ। ವಿಕತಿಕಾತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿರೂಪವಿಚಿತ್ರೋ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಕೋ। ಉದ್ದಲೋಮೀತಿ ಏಕತೋ ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ। ಏಕನ್ತಲೋಮೀತಿ ಉಭತೋ ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ। ಕಟ್ಟಿಸ್ಸನ್ತಿ ರತನಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಕಟ್ಟಿಸ್ಸಮಯಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ। ಕೋಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ರತನಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಂ ಕೋಸಿಯಸುತ್ತಮಯಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ಸುದ್ಧಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ।
ಕುತ್ತಕನ್ತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ನಾಟಕಿತ್ಥೀನಂ ಠತ್ವಾ ನಚ್ಚನಯೋಗ್ಗಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ। ಹತ್ಥತ್ಥರಅಸ್ಸತ್ಥರಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠೀಸು ಅತ್ಥರಣಕಅತ್ಥರಣಾ ಏವ। ರಥತ್ಥರೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಜಿನಪವೇಣೀತಿ ಅಜಿನಚಮ್ಮೇಹಿ ಮಞ್ಚಪ್ಪಮಾಣೇನ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕತಾ ಪವೇಣೀ। ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣನ್ತಿ ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತೇನ ಕತಂ ಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಂ ಕಿರ ಸೇತವತ್ಥಸ್ಸ ಉಪರಿ ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ। ಸಉತ್ತರಚ್ಛದನ್ತಿ ಸಹ ಉತ್ತರಚ್ಛದೇನ, ಉಪರಿಬದ್ಧೇನ ರತ್ತವಿತಾನೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇತವಿತಾನಮ್ಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ಸತಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಸತಿ ಪನ ವಟ್ಟತಿ। ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನನ್ತಿ ಸೀಸೂಪಧಾನಞ್ಚ ಪಾದೂಪಧಾನಞ್ಚಾತಿ ಮಞ್ಚಸ್ಸ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ, ಏತಂ ನ ಕಪ್ಪತಿ। ಯಂ ಪನ ಏಕಮೇವ ಉಪಧಾನಂ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ರತ್ತಂ ವಾ ಹೋತು ಪದುಮವಣ್ಣಂ ವಾ ವಿಚಿತ್ರಂ ವಾ, ಸಚೇ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ, ವಟ್ಟತಿ, ಮಹಾಉಪಧಾನಂ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ। ಗೋನಕಾದೀನಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೦) ಸಙ್ಘಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಣಿ ಆಸನ್ದಿಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ತೂಲಿಕಂ ಗಿಹಿವಿಕತಂ ಅಭಿನಿಸೀದಿತುಂ, ನ ತ್ವೇವ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೪) – ವಚನತೋ ಆಸನ್ದಾದಿತ್ತಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೇಸು ಗೋನಕಾದೀಸು ಗಿಹಿವಿಕತೇಸು ಧಮ್ಮಾಸನೇ ವಾ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತೂಲೋನದ್ಧಂ ಪನ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಅನ್ತರಘರೇಯೇವ ನಿಸೀದಿತುಂ
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓನದ್ಧಮಞ್ಚಂ ಓನದ್ಧಪೀಠ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ವಚನತೋ ಪನ ಚಮ್ಮಾದೀಹಿ ಓನದ್ಧಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾವಾರಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಸೇಯ್ಯಪಾವಾರಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಜವಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಬಲ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೩೭-೩೩೮) – ವಚನತೋ ಪಾವಾರಾದೀನಿ ಸಙ್ಘಿಕಾನಿ ವಾ ಹೋನ್ತು ಪುಗ್ಗಲಿಕಾನಿ ವಾ, ಯಥಾಸುಖಂ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ಕೋಜವಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಕತಿಕೋಜವಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಯಕೋಜವಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಪಾಸಾದಪರಿಭೋಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೦) ವಚನತೋ ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿವಿಚಿತ್ರಾನಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೦) ಕವಾಟಾನಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಿ ತಾಲವಣ್ಟಾನಿ ಸುವಣ್ಣರಜತಯೋನಿ ಪಾನೀಯಘಟಪಾನೀಯಸರಾವಾನಿ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಕತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗೇ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಪಾಸಾದಸ್ಸ ದಾಸಿದಾಸಂ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಂ ಗೋಮಹಿಂಸಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಗಹಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪಾಸಾದೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಪಲಾಸಿಕಂ ಉಪಾಹನಂ… ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿಗುಣಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ತಿಗುಣಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೪೫) – ವಚನತೋ ಏಕಪಟಲಾಯೇವ ಉಪಾಹನಾ ವಟ್ಟತಿ, ದ್ವಿಪಟಲಾ ಪನ ತಿಪಟಲಾ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೪೫) ನಾಮ ಚತುಪಟಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವುಚ್ಚತಿ, ಸಾ ಪನ ಮಜ್ಝಿಮದೇಸೇಯೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೫೯) – ವಚನತೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ
‘‘ನ ನೀಲಿಕಾ ಉಮಾಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ ಹೋತಿ। ಪೀತಿಕಾ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ… ಲೋಹಿತಿಕಾ ಜಯಸುಮನಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ… ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕಾ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠವಣ್ಣಾ ಏವ… ಕಣ್ಹಾ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾ… ಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತಾ ಸತಪದಿಪಿಟ್ಠಿವಣ್ಣಾ… ಮಹಾನಾಮರತ್ತಾ ಸಮ್ಭಿನ್ನವಣ್ಣಾ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸವಣ್ಣಾ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಪದುಮಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಏತಾಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಲಭಿತ್ವಾ ರಜನಂ ಚೋಳಕೇನ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ವಣ್ಣಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಧಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇಪಿ ಭಿನ್ನೇ ವಟ್ಟತಿಯೇವ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಪೀತಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಲೋಹಿತಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಕಣ್ಹವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಮಹಾನಾಮರತ್ತವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೪೬) – ವಚನತೋ ಯಾಸಂ ವದ್ಧಾಯೇವ ನೀಲಾದಿವಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾಪಿ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ವಣ್ಣಭೇದಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ಧಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಪುಟಬದ್ಧಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಪಾಲಿಗುಣ್ಠಿಮಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ತೂಲಪುಣ್ಣಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾ ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾತಿ ಪಣ್ಹಿಪಿಧಾನತ್ಥಂ ತಲೇ ಖಲ್ಲಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಾ। ಪುಟಬದ್ಧಾತಿ ಯೋನಕಉಪಾಹನಾ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಾ ಯಾವ ಜಙ್ಘತೋ ಸಬ್ಬಪಾದಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ। ಪಾಲಿಗುಣ್ಠಿಮಾತಿ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತ್ವಾ ಕತಾ, ಉಪರಿ ಪಾದಮತ್ತಮೇವ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ನ ಜಙ್ಘಂ। ತೂಲಪುಣ್ಣಿಕಾತಿ ತೂಲಪಿಚುನಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ಕತಾ। ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಿಕಾತಿ ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಸದಿಸಾ ವಿಚಿತ್ರಬದ್ಧಾ। ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾತಿ ಕಣ್ಣಿಕಟ್ಠಾನೇ ಮೇಣ್ಡಕಸಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೇ ವದ್ಧೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಾ। ಅಜವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ, ವಿಚ್ಛಿಕಾಳಿಕಾಪಿ ತತ್ಥೇವ ವಿಚ್ಛಿಕನಙ್ಗುಟ್ಠಸಣ್ಠಾನೇ ವದ್ಧೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಾ। ಮೋರಪಿಞ್ಛಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಾತಿ ತಲೇಸು ಚಿತ್ರಾತಿ ವಿಚಿತ್ರಾ। ಏತಾಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಚೇ ತಾನಿ ಖಲ್ಲಕಾದೀನಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಹೋನ್ತಿ ವಳಞ್ಜಿತುಂ, ವಳಞ್ಜೇತಬ್ಬಾ। ತೇಸು ಪನ ಸತಿ ವಳಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ದೀಪಿಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಅಜಿನಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಉದ್ದಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಮಜ್ಜಾರಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಕಾಳಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಲುವಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೪೬) – ವಚನತೋ ಸೀಹಚಮ್ಮಾದಿಪರಿಕ್ಖಟಾಪಿ ಉಪಾಹನಾ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತತ್ಥ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ನಾಮ ಪರಿಯನ್ತೇಸು ಚೀವರೇ ಅನುವಾತಂ ವಿಯ ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಾ। ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ। ಲುವಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾತಿ ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ। ಏತಾಸುಪಿ ಯಾ ಕಾಚಿ ತಂ ಚಮ್ಮಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾ… ನ ವೇಳುಪತ್ತಪಾದುಕಾ, ನ ತಿಣಪಾದುಕಾ… ನ ಮುಞ್ಜಪಾದುಕಾ, ನ ಪಬ್ಬಜಪಾದುಕಾ… ನ ಹಿನ್ತಾಲಪಾದುಕಾ, ನ ಕಮಲಪಾದುಕಾ… ನ ಕಮ್ಬಲಪಾದುಕಾ… ನ ಸೋವಣ್ಣಪಾದುಕಾ… ನ ರೂಪಿಯಮಯಾ ಪಾದುಕಾ… ನ ಮಣಿಮಯಾ… ನ ವೇಳುರಿಯಮಯಾ… ನ ಫಲಿಕಮಯಾ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮೋ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೫೯) ವಚನತೋ ಸಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮೋ ನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೫೬) ವಚನತೋ ಪನ ಯಸ್ಸ ಪಾದಾ ವಾ ಫಾಲಿತಾ ಪಾದಖೀಲಾ ವಾ ಆಬಾಧೋ ಪಾದಾ ವಾ ದುಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯೋ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಅನುಪಾಹನೋ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ, ಏವರೂಪೇನ ಗಿಲಾನೇನ ಸಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ಉಪಾಹನಂ ಧಾರೇತುಂ ಉಕ್ಕಂ ಪದೀಪಂ ಕತ್ತರದಣ್ಡ’’ನ್ತಿ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಚರಿಯೇಸು ಆಚರಿಯಮತ್ತೇಸು ಉಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಉಪಜ್ಝಾಯಮತ್ತೇಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮಮಾನೇಸು ಸಉಪಾಹನೇನ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಚಙ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೪೮) – ವಚನತೋ ಆಚರಿಯಾದೀಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮನ್ತೇಸು ಸಉಪಾಹನೇನ ನ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ। ಏತ್ಥ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೪೮) ಚ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಚರಿಯೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಚರಿಯೋ ನಿಸ್ಸಯಾಚರಿಯೋ ಉದ್ದೇಸಾಚರಿಯೋತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಇಧ ಆಚರಿಯಾ ಏವ। ಅವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಛಬ್ಬಸ್ಸೋ ಆಚರಿಯಮತ್ತೋ। ಸೋ ಹಿ ಚತುವಸ್ಸಕಾಲೇ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಚ್ಛತಿ। ಏವಂ ಏಕವಸ್ಸಸ್ಸ ಸತ್ತವಸ್ಸೋ, ದುವಸ್ಸಸ್ಸ ಅಟ್ಠವಸ್ಸೋ, ತಿವಸ್ಸಸ್ಸ ನವವಸ್ಸೋ, ಚತುವಸ್ಸಸ್ಸ ದಸವಸ್ಸೋತಿ ಇಮೇಪಿ ಆಚರಿಯಮತ್ತಾ ಏವ। ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸನ್ದಿಟ್ಠಸಮ್ಭತ್ತಾ ಪನ ಸಹಾಯಭಿಕ್ಖೂ, ಯೇ ವಾ ಪನ ಕೇಚಿ ದಸವಸ್ಸೇಹಿ ಮಹನ್ತತರಾ, ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಮತ್ತಾ ನಾಮ। ಏತ್ತಕೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮನ್ತೇಸು ಸಉಪಾಹನಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮತೋ ಆಪತ್ತಿ।
‘‘ನ
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೫೯) ವಚನಕೋ ಪನ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೫೯) ಏಳಕಚಮ್ಮಞ್ಚ ಅಜಚಮ್ಮಞ್ಚ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ। ಮಿಗಚಮ್ಮೇ ಏಣಿಮಿಗೋ ವಾತಮಿಗೋ ಪಸದಮಿಗೋ ಕುರುಙ್ಗಮಿಗೋ ಮಿಗಮಾತುಕೋ ರೋಹಿತಮಿಗೋತಿ ಏತೇಸಂಯೇವ ಚಮ್ಮಾನಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪನ –
ಮಕ್ಕಟೋ ಕಾಳಸೀಹೋ ಚ, ಸರಭೋ ಕದಲೀಮಿಗೋ।
ಯೇ ಚ ವಾಳಮಿಗಾ ಕೇಚಿ, ತೇಸಂ ಚಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತಿ॥
ತತ್ಥ ವಾಳಮಿಗಾತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಅಚ್ಛತರಚ್ಛಾ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಏತೇಯೇವ, ಯೇಸಂ ವಾ ಪನ ಚಮ್ಮಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ, ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಗೋಮಹಿಂಸಸಸಬಿಳಾರಾದಯೋಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ‘‘ವಾಳಮಿಗಾ’’ತ್ವೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಏತೇಸಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪನ ಚಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನೇನ ಯಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಯಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಯಾನ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೫೩) ವಚನತೋ ಅಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯಾನೇನ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಕತರಂ ಪನ ಯಾನಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಕತರಂ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ? ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿವಿಕಂ ಪಾಟಙ್ಕಿ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೫೩) ವಚನತೋ ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಂ ಸಿವಿಕಾ ಪಾಟಙ್ಕೀ ಚ ವಟ್ಟತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ಇತ್ಥಿಸಾರಥಿ ವಾ ಹೋತು ಪುರಿಸಸಾರಥಿ ವಾ, ವಟ್ಟತಿ, ಧೇನುಯುತ್ತಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಂ ಪನ ಇತ್ಥಿಯೋ ವಾ ವಟ್ಟೇನ್ತು ಪುರಿಸಾ ವಾ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ।
೫೭. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಹತಾನಂ ದುಸ್ಸಾನಂ ಅಹತಕಪ್ಪಾನಂ ದಿಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಏಕಚ್ಚಿಯಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಏಕಚ್ಚಿಯಂ ಅನ್ತರವಾಸಕಂ, ಉತುದ್ಧಟಾನಂ ದುಸ್ಸಾನಂ ಚತುಗ್ಗುಣಂ
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕನ್ತಿ। ದ್ವೇ ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ। ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಛಿನ್ನಕನ್ತಿ। ದ್ವೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಛಿನ್ನಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ। ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ವಾಧಿಕಮ್ಪಿ ಆರೋಪೇತುಂ। ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೦)।
ತಸ್ಮಾ
‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೋತ್ಥಕೋ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿವಾಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬನೀಲಕಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ… ನ ಸಬ್ಬಪೀತಕಾನಿ… ನ ಸಬ್ಬಲೋಹಿತಕಾನಿ… ನ ಸಬ್ಬಮಞ್ಜಿಟ್ಠಕಾನಿ… ನ ಸಬ್ಬಕಣ್ಹಾನಿ… ನ ಸಬ್ಬಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತಾನಿ… ನ ಸಬ್ಬಮಹಾನಾಮರತ್ತಾನಿ… ನ ಅಚ್ಛಿನ್ನದಸಾನಿ… ನ ದೀಘದಸಾನಿ… ನ ಪುಪ್ಫದಸಾನಿ… ನ ಫಲದಸಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ… ನ ಕಞ್ಚುಕಂ… ನ ತಿರೀಟಕಂ… ನ ವೇಠನಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೭೧-೩೭೨) – ವಚನತೋ ಪೋತ್ಥಕಾದೀನಿ ನ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ। ತತ್ಥ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೭೧-೩೭೨) ಪೋತ್ಥಕೋತಿ ಮಕಚಿಮಯೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಅಕ್ಕದುಸ್ಸಕದಲಿದುಸ್ಸಏರಕದುಸ್ಸಾನಿಪಿ ಪೋತ್ಥಕಗತಿಕಾನೇವ। ಸಬ್ಬನೀಲಕಾದೀನಿ ರಜನಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪುನ ರಜಿತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ। ನ ಸಕ್ಕಾ ಚೇ ಹೋನ್ತಿ ಧೋವಿತುಂ, ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾನಿ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ। ತಿಪಟ್ಟಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಮಜ್ಝೇ ದಾತಬ್ಬಾನಿ। ತೇಸಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನದಸದೀಘದಸಾನಿ ದಸಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ। ಕಞ್ಚುಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ರಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ವೇಠನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ತಿರೀಟಕಂ ಪನ ರುಕ್ಖಚ್ಛಲ್ಲಿಮಯಂ, ತಂ ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೫೮. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೫೪) ವಚನತೋ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಕಯಿರಮಾನಞ್ಚ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಂ। ನಿವಾರೇನ್ತೇಹಿ ಚ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತುಂ, ದ್ವೀಹಿ ತೀಹಿ ದಿಟ್ಠಿಂ ಆವಿಕಾತುಂ, ಏಕೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೫೪) ವಚನತೋ ಯತ್ಥ ನಿವಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪದ್ದವಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಏಕಕೇನ ನ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿವಾರೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಇದಂ, ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅತ್ತನೋ ದಿಟ್ಠಿ ಆವಿಕಾತಬ್ಬಾ। ಸಚೇ ಏಕೋವ ಹೋತಿ, ‘‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ। ಸಬ್ಬಞ್ಚೇತಂ ತೇಸಂ ಅನುಪದ್ದವತ್ಥಾಯ ವುತ್ತಂ।
೫೯. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನೋಕಾಸಕತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಚೋದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೫೩) ವಚನತೋ ಚೋದೇನ್ತೇನ ‘‘ಕರೋತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಓಕಾಸಂ, ಅಹಂ ತಂ ವತ್ತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಏವಂ ಓಕಾಸಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಚೋದೇತಬ್ಬೋ। ಅಧಿಪ್ಪಾಯಭೇದೋ ಪನೇತ್ಥ ವೇದಿತಬ್ಬೋ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೩೮೯)। ಅಯಞ್ಹಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ನಾಮ ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಅಕ್ಕೋಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ವುಟ್ಠಾನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘ತ್ವಂ ಇಮಂ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ತಂ ಪಟಿಕರೋಹೀ’ತಿ
ಏತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ರೇ-ಕಾರೇ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೇಯೇವ ಠಪೇತುಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತತೋ ಪರಂ ಪನ ಯ್ಯ-ಕಾರೇ ಪತ್ತೇ ನ ಲಬ್ಭತಿ। ಏಸ ನಯೋ ಪವಾರಣಾಯ।
ಅನುವಿಜ್ಜಕಸ್ಸಪಿ ಓಸಟೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ‘‘ಅತ್ಥೇತಂ ತವಾ’’ತಿ ಅನುವಿಜ್ಜನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದನ್ತಸ್ಸ ಓಕಾಸಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ। ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸಪಿ ಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಅಸ್ಸಮಣೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಓಕಾಸಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ। ಸಚೇ ಪನ ಓದಿಸ್ಸ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕೋ ಚ ಅಸುಕೋ ಚ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಅನುಪಾಸಕೋ’’ತಿ ಕಥೇತಿ, ಧಮ್ಮಾಸನತೋ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುದ್ಧಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನಾಪತ್ತಿಕಾನಂ ಅವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಕಾರಣೇ ಓಕಾಸೋ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೫೩) ವಚನತೋ ಸುದ್ಧಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಕಾರಣೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೋ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲಂ ತುಲಯಿತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೫೩) ವಚನತೋ ‘‘ಭೂತಮೇವ ನು ಖೋ ಆಪತ್ತಿಂ ವದತಿ, ಅಭೂತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಓಕಾಸೋ ಕಾತಬ್ಬೋ।
೬೦. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ವಿನಿಪಾತೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೧) ವಚನತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಬ್ಬಂ। ಠಪೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೬೧) ಸೇಸಞಾತೀನಂ ದೇನ್ತೋಪಿ ವಿನಿಪಾತೇತಿಯೇವ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪನ ರಜ್ಜೇ ಠಿತಾಪಿ ಪತ್ಥಯನ್ತಿ, ದಾತಬ್ಬಂ।
೬೧. ‘‘ನ
೬೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ನಿಕ್ಖೇಪಾಯ। ಗಿಲಾನೋ ವಾ ಹೋತಿ, ವಸ್ಸಿಕಸಙ್ಕೇತಂ ವಾ ಹೋತಿ, ನದೀಪಾರಗತಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಅಗ್ಗಳಗುತ್ತಿವಿಹಾರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥತಕಥಿನಂ ವಾ ಹೋತಿ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ನಿಕ್ಖೇಪಾಯಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೬೨) – ವಚನತೋ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ
೬೩. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬಾಧಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಾ ಸತ್ಥಕಮ್ಮಂ ವಾ ವತ್ಥಿಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೭೯) ವಚನತೋ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೭೯) ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸತ್ಥೇನ ವಾ ಸೂಚಿಯಾ ವಾ ಕಣ್ಟಕೇನ ವಾ ಸತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖಲಿಕಾಯ ವಾ ನಖೇನ ವಾ ಛಿನ್ದನಂ ವಾ ಫಾಲನಂ ವಾ ವಿಜ್ಝನಂ ವಾ ಲೇಖನಂ ವಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬಞ್ಹೇತಂ ಸತ್ಥಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತಿ। ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪನ ಚಮ್ಮೇನ ವಾ ವತ್ಥೇನ ವಾ ವತ್ಥಿಪೀಳನಮ್ಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬಞ್ಹೇತಂ ವತ್ಥಿಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸಮ್ಬಾಧಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಕಮ್ಮಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ವತ್ಥಿಕಮ್ಮಂ ಪನ ಸಮ್ಬಾಧೇಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಪನ ಖಾರಂ ವಾ ದಾತುಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ರಜ್ಜುಕೇನ ವಾ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಯದಿ ತೇನ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಸುಚ್ಛಿನ್ನಂ। ಅಣ್ಡವುಡ್ಢಿರೋಗೇಪಿ ಸತ್ಥಕಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಣ್ಡಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಬೀಜಾನಿ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅರೋಗಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಗ್ಗಿತಾಪನಭೇಸಜ್ಜಲೇಪನೇಸು ಪನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನತ್ಥಿ। ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ ಭೇಸಜ್ಜಮಕ್ಖಿತಾ ಆದಾನವಟ್ಟಿ ವಾ ವೇಳುನಾಳಿಕಾ ವಾ ವಟ್ಟತಿ, ಯಾಯ ಖಾರಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇಲಂ ವಾ ಪವೇಸೇನ್ತಿ।
೬೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಹಾಪಿತಪುಬ್ಬೇನ ಖುರಭಣ್ಡಂ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪರಿಹರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೦೩) ವಚನತೋ ನಹಾಪಿತಪುಬ್ಬೇನ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೦೩) ಖುರಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಕೇನ ಪನ ಕೇಸೇ ಛೇದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ವೇತನಂ
೬೫. ‘‘ಸಙ್ಘಿಕಾನಿ
೬೬. ‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗಾ ಕನ್ತಾರಾ ಅಪ್ಪೋದಕಾ ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಾ, ನ ಸುಕರಾ ಅಪಾಥೇಯ್ಯೇನ ಗನ್ತುಂ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ। ತಣ್ಡುಲೋ ತಣ್ಡುಲತ್ಥಿಕೇನ, ಮುಗ್ಗೋ ಮುಗ್ಗತ್ಥಿಕೇನ, ಮಾಸೋ ಮಾಸತ್ಥಿಕೇನ, ಲೋಣಂ ಲೋಣತ್ಥಿಕೇನ, ಗುಳೋ ಗುಳತ್ಥಿಕೇನ, ತೇಲಂ ತೇಲತ್ಥಿಕೇನ, ಸಪ್ಪಿ ಸಪ್ಪಿತ್ಥಿಕೇನಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೯೯) – ವಚನತೋ ತಾದಿಸಂ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರನ್ತೇನ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಕಥಂ ಪನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ? ಸಚೇ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೬) ಕೇಚಿಸಯಮೇವ ಞತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ। ನೋ ಚೇ ದೇನ್ತಿ, ಞಾತಿಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ। ತಥಾ ಅಲಭನ್ತೇನ ಅಞ್ಞಾತಿಕಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ಯಾಚಿತ್ವಾಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಏಕದಿವಸೇನ ಗಮನೀಯೇ ಮಗ್ಗೇ ಏಕಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ। ದೀಘೇ ಅದ್ಧಾನೇ ಯತ್ತಕೇನ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರತಿ, ತತ್ತಕಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ।
೬೭. ‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಞ್ಚೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತಿ। ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಞ್ಚೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ಕಪ್ಪತಿ। ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅನನುಞ್ಞಾತಂ, ತಞ್ಚೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತಿ। ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅನನುಞ್ಞಾತಂ, ತಞ್ಚೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೦೫) – ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಪದೇಸೇ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಯಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಆಹ। ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರಾ ಸುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಮದ್ದನ್ತಾ ಇದಂ ಅದ್ದಸಂಸು। ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಧಞ್ಞಫಲರಸ’’ನ್ತಿ ಸತ್ತ ಧಞ್ಞರಸಾನಿ ‘‘ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ।
ಭಗವತಾ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಚೀವರಾನಿ ಖೋಮಂ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕಮ್ಬಲಂ ಸಾಣಂ ಭಙ್ಗ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೩೯) ಛ ಚೀವರಾನಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ, ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ತೇಸಂ ಅನುಲೋಮಾನಿ ದುಕೂಲಂ ಪತ್ತುಣ್ಣಂ ಚೀನಪಟ್ಟಂ ಸೋಮಾರಪಟ್ಟಂ ಇದ್ಧಿಮಯಂ ದೇವದತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅಪರಾನಿ ಛ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ। ತತ್ಥ ಪತ್ತುಣ್ಣನ್ತಿ ಪತ್ತುಣ್ಣದೇಸೇ ಪಾಣಕೇಹಿ ಸಞ್ಜಾತವತ್ಥಂ। ದ್ವೇ ಪಟಾನಿ ದೇಸನಾಮೇನೇವ ವುತ್ತಾನಿ। ತೀಣಿ ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಾನಿ, ದುಕೂಲಂ ಸಾಣಸ್ಸ, ಇತರಾನಿ ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಸ್ಸ ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ವಾ।
ಭಗವತಾ ಏಕಾದಸ ಪತ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪತ್ತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಲೋಹಪತ್ತೋ ಚ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತೋ ಚ। ಲೋಹಥಾಲಕಂ ಮತ್ತಿಕಾಥಾಲಕಂ ತಮ್ಬಲೋಹಥಾಲಕನ್ತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಅನುಲೋಮಾನಿ। ಭಗವತಾ ತಯೋ ತುಮ್ಬಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಲೋಹತುಮ್ಬೋ ಕಟ್ಠತುಮ್ಬೋ ಫಲತುಮ್ಬೋತಿ। ಕುಣ್ಡಿಕಾ ಕಞ್ಚನಕೋ ಉದಕತುಮ್ಬೋತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಅನುಲೋಮಾನಿ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಪಾನೀಯಸಙ್ಖಪಾನೀಯಸರಾವಕಾನಂ ಏತೇ ಅನುಲೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಪಟ್ಟಿಕಾ ಸೂಕರನ್ತನ್ತಿ ದ್ವೇ ಕಾಯಬನ್ಧನಾನಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ। ದುಸ್ಸಪಟ್ಟೇನ ರಜ್ಜುಕೇನ ಚ ಕತಕಾಯಬನ್ಧನಾನಿ ತೇಸಂಯೇವ ಅನುಲೋಮಾನಿ। ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಕಿಲಞ್ಜಚ್ಛತ್ತಂ ಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತನ್ತಿ ತೀಣಿ ಛತ್ತಾನಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ। ಏಕಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತಂ ತೇಸಂಯೇವ ಅನುಲೋಮನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚ ಅನುಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಾನಂ ಅನುಲೋಮಾನಿ ವಿನಯಧರೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ।
೬೮. ವಿನಯಧರೋ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೪೩೮) ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಿನಯಪರಿಯತ್ತಿಮೂಲಕೇ ಪಞ್ಚಾನಿಸಂಸೇ ಛಾನಿಸಂಸೇ ಸತ್ತಾನಿಸಂಸೇ ಅಟ್ಠಾನಿಸಂಸೇ ನವಾನಿಸಂಸೇ ದಸಾನಿಸಂಸೇ ಏಕಾದಸಾನಿಸಂಸೇ
‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ವಿನಯಧರೇ ಪುಗ್ಗಲೇ। ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸುಗುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಸುರಕ್ಖಿತೋ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾನಂ ಪಟಿಸರಣಂ ಹೋತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವೋಹರತಿ, ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಯಾ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ೩೨೫)।
ಕಥಮಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸುಗುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಸುರಕ್ಖಿತೋ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಛಹಾಕಾರೇಹಿ ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಲಜ್ಜಿತಾ, ಅಞ್ಞಾಣತಾ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾ, ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾ, ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾ। ಕಥಂ ಅಲಜ್ಜಿತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಅಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ಜಾನನ್ತೋಯೇವ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋತಿ। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –
‘‘ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಪರಿಗೂಹತಿ।
ಅಗತಿಗಮನಞ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ, ಏದಿಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅಲಜ್ಜಿಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿ॥ (ಪರಿ॰ ೩೫೯)।
ಕಥಂ ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಅಞ್ಞಾಣಪುಗ್ಗಲೋ ಹಿ ಮನ್ದೋ ಮೋಮೂಹೋ ಕತ್ತಬ್ಬಾಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋತಿ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ವಿರಾಧೇತಿ। ಏವಂ ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಕಥಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವಿನಯಧರಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೇ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೇ, ನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಪನ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮತಿಯೇವ। ಏವಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ।
ಕಥಂ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಅಚ್ಛಮಂಸಂ ‘‘ಸೂಕರಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಖಾದತಿ, ದೀಪಿಮಂಸಂ ‘‘ಮಿಗಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಖಾದತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನ’’ನ್ತಿ ಭುಞ್ಜತಿ, ವಿಕಾಲೇ ಕಾಲಸಞ್ಞಾಯ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಪಾನಕಂ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಪಾನಕ’’ನ್ತಿ ಪಿವತಿ। ಏವಂ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಕಥಂ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಸೂಕರಮಂಸಂ ‘‘ಅಚ್ಛಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಖಾದತಿ, ಮಿಗಮಂಸಂ ‘‘ದೀಪಿಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಖಾದತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನ’’ನ್ತಿ ಭುಞ್ಜತಿ, ಕಾಲೇ ವಿಕಾಲಸಞ್ಞಾಯ ಭುಞ್ಜತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಪಾನಕಂ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಪಾನಕ’’ನ್ತಿ ಪಿವತಿ। ಏವಂ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಕಥಂ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾ
ವಿನಯಧರೋ ಪನ ಇಮೇಹಿ ಛಹಾಕಾರೇಹಿ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಕಥಂ ಲಜ್ಜಿತಾಯ ನಾಪಜ್ಜತಿ? ಸೋ ಹಿ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಭೋ, ಅಯಂ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ಜಾನನ್ತೋಯೇವ ಪಣ್ಣತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಪರೂಪವಾದಂ ರಕ್ಖನ್ತೋಪಿ ನಾಪಜ್ಜತಿ। ಏವಂ ಲಜ್ಜಿತಾಯ ನಾಪಜ್ಜತಿ, ಸಹಸಾ ಆಪನ್ನಮ್ಪಿ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿಯಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ। ತತೋ –
‘‘ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ
ಅಗತಿಗಮನಞ್ಚ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಏದಿಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಲಜ್ಜಿಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿ॥ (ಪರಿ॰ ೩೫೯) –
ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲಜ್ಜಿಭಾವೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋವ ಹೋತಿ।
ಕಥಂ ಞಾಣತಾಯ ನಾಪಜ್ಜತಿ? ಸೋ ಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಂಯೇವ ಕರೋತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನ ಕರೋತಿ। ಏವಂ ಞಾಣತಾಯ ನಾಪಜ್ಜತಿ। ಕಥಂ ಅಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾಯ ನಾಪಜ್ಜತಿ? ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವತ್ಥುಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಮಾತಿಕಂ ಪದಭಾಜನಂ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೇ ಹೋತಿ, ಕರೋತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೇ, ನ ಕರೋತಿ। ಏವಂ ಅಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾಯ ನಾಪಜ್ಜತಿ। ಕಥಂ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾದೀಹಿ ನಾಪಜ್ಜತಿ? ಸೋ ಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞೀ ನ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞೀ ನ ಹೋತಿ, ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಚಸ್ಸ ಸತಿ ಹೋತಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಂ ವಿಕಪ್ಪೇತಿ। ಇತಿ ಇಮೇಹಿ ಛಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಆಪತ್ತಿಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ। ಅನಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ಅಖಣ್ಡಸೀಲೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಹೋತಿ। ಏವಮಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸುಗುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಸುರಕ್ಖಿತೋ।
ಕಥಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾನಂ ಪಟಿಸರಣಂ ಹೋತಿ? ತಿರೋರಟ್ಠೇಸು ತಿರೋಜನಪದೇಸು ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ವಿಹಾರೇ ವಿನಯಧರೋ ವಸತೀ’’ತಿ ದೂರತೋವ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ। ಸೋ ತೇಹಿ ಕತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವತ್ಥುಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಆಪತ್ತಾನಾಪತ್ತಿಗರುಕಲಹುಕಾದಿಭೇದಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಂ ದೇಸಾಪೇತ್ವಾ, ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿಯಾ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ। ಏವಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾನಂ ಪಟಿಸರಣಂ ಹೋತಿ।
ವಿಸಾರದೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವೋಹರತೀತಿ ಅವಿನಯಧರಸ್ಸ ಹಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಭಯಂ ಸಾರಜ್ಜಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ವಿನಯಧರಸ್ಸ ತಂ ನ ಹೋತಿ। ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಏವಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ದೋಸೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ನ ದೋಸೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಕಥನತೋ।
ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವಿಧಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ನಾಮ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಚ ಸಾಸನಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಚ। ತತ್ಥ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ವಡ್ಢೋ ಚ ಲಿಚ್ಛವೀ ಅಮೂಲಕೇನ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ ಚೋದೇಸುಂ, ಇಮೇ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ನಾಮ। ಯೇ ಪನ ಅಞ್ಞೇಪಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಸಾಸನಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ನಾಮ। ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಸಹಕಾರಣೇನ ವಚನೇನ ಯಥಾ ತಂ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ।
ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಯಾ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ತಿವಿಧೋ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿಪತ್ತಿಅಧಿಗಮವಸೇನ। ತತ್ಥ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ। ತೇರಸ ಧುತಗುಣಾ ಚುದ್ದಸ ಖನ್ಧಕವತ್ತಾನಿ ದ್ವೇಅಸೀತಿ ಮಹಾವತ್ತಾನೀತಿ ಅಯಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ। ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ಚ ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ ಚ, ಅಯಂ ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ।
ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ಥೇರಾ ‘‘ಯೋ ವೋ, ಆನನ್ದ, ಮಯಾ ಧಮ್ಮೋ ಚ ವಿನಯೋ ಚ ದೇಸಿತೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ, ಸೋ ವೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೨೧೬) ‘‘ಸಾಸನಸ್ಸ ಪರಿಯತ್ತಿ ಮೂಲ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ಕೇಚಿ ಥೇರಾ ‘‘ಇಮೇ ಚ ಸುಭದ್ದ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಮ್ಮಾ ವಿಹರೇಯ್ಯುಂ, ಅಸುಞ್ಞೋ ಲೋಕೋ ಅರಹನ್ತೇಹಿ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೨೧೪) ‘‘ಸಾಸನಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಮೂಲ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಯಾವ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾವ ಸಾಸನಂ ಠಿತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ಇತರೇ ಪನ ಥೇರಾ ‘‘ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಹಂಸು ‘‘ಸಚೇಪಿ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ರಕ್ಖಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಸದ್ಧೇ ಕುಲಪುತ್ತೇ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ಜನಪದೇ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದಸವಗ್ಗಂ ಗಣಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಜನಪದೇ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏತೇನುಪಾಯೇನ ವೀಸತಿವಗ್ಗಂ ಸಙ್ಘಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋಪಿ ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಸನಂ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ
ಕತಮೇ ಛಾನಿಸಂಸೇ ಲಭತೀತಿ? ತಸ್ಸಾಧೇಯ್ಯೋ ಉಪೋಸಥೋ ಪವಾರಣಾ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾ, ನಿಸ್ಸಯಂ ದೇತಿ, ಸಾಮಣೇರಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಿ। ಯೇಪಿ ಇಮೇ ಚಾತುದ್ದಸಿಕೋ, ಪನ್ನರಸಿಕೋ, ಸಾಮಗ್ಗಿಉಪೋಸಥೋ, ಸಙ್ಘೇ ಉಪೋಸಥೋ, ಗಣೇ ಉಪೋಸಥೋ, ಪುಗ್ಗಲೇ ಉಪೋಸಥೋ, ಸುತ್ತುದ್ದೇಸೋ, ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಉಪೋಸಥೋತಿ ನವ ಉಪೋಸಥಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ವಿನಯಧರಾಯತ್ತಾ, ಯಾಪಿ ಚ ಇಮಾ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಾ, ಪನ್ನರಸಿಕಾ, ಸಾಮಗ್ಗಿಪವಾರಣಾ, ಸಙ್ಘೇ ಪವಾರಣಾ, ಗಣೇ ಪವಾರಣಾ, ಪುಗ್ಗಲೇ ಪವಾರಣಾ, ತೇವಾಚಿಕಾ ಪವಾರಣಾ
ಯಾನಿಪಿ ಇಮಾನಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಂ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾನಿ, ಯಾ ಚಾಯಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಹುತ್ವಾ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಅಯಮ್ಪಿ ವಿನಯಧರಾಯತ್ತಾವ। ನ ಹಿ ಅಞ್ಞೋ ದ್ವಿಪಿಟಕಧರೋಪಿ ಏವಂ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ, ಸೋ ಏವ ನಿಸ್ಸಯಂ ದೇತಿ, ಸಾಮಣೇರಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ನೇವ ನಿಸ್ಸಯಂ ದಾತುಂ ಲಭತಿ, ನ ಸಾಮಣೇರಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ। ತೇನೇವ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕೇನ ದ್ವೇ ಸಾಮಣೇರಾ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೦೧) ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನ ಅನುಜಾನನ್ತೇನಪಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಏಕೇನ ದ್ವೇ ಸಾಮಣೇರೇ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ, ಯಾವತಕೇ ವಾ ಪನ ಉಸ್ಸಹತಿ ಓವದಿತುಂ ಅನುಸಾಸಿತುಂ, ತಾವತಕೇ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೦೫) ಬ್ಯತ್ತಸ್ಸೇವ ಸಾಮಣೇರುಪಟ್ಠಾಪನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ। ಸಾಮಣೇರುಪಟ್ಠಾಪನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೋ ಪನ ವಿನಯಧರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಜ್ಝಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಸಾದಿತುಂ ಲಭತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ನಿಸ್ಸಯದಾನಞ್ಚೇವ ಸಾಮಣೇರುಪಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಏಕಮಙ್ಗಂ। ಇತಿ ಇಮೇಸು ಛಸು ಆನಿಸಂಸೇಸು ಏಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪುರಿಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಛ ಹೋನ್ತಿ। ದ್ವೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತ, ತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಟ್ಠ, ಚತೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನವ, ಪಞ್ಚಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಸ, ಸಬ್ಬೇಹಿಪೇತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾದಸಾತಿ ಏವಂ ವಿನಯಧರೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಚ ಛ ಸತ್ತ ಅಟ್ಠ ನವ ದಸ ಏಕಾದಸ ಚ ಆನಿಸಂಸೇ ಲಭತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ಮಹಾನಿಸಂಸಮಿಚ್ಚೇವಂ
ಪತ್ಥೇನ್ತೇನೇತ್ಥ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಅಭಿಯೋಗೋ ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ॥
ಇತಿ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಸಙ್ಗಹೇ
ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ।
ನಿಟ್ಠಿತೋ ಚಾಯಂ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಸಙ್ಗಹೋ।
ನಿಗಮನಕಥಾ
ಅಜ್ಝೇಸಿತೋ ನರಿನ್ದೇನ, ಸೋಹಂ ಪರಕ್ಕಮಬಾಹುನಾ।
ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಕಾಮೇನ, ಸಾಸನುಜ್ಜೋತಕಾರಿನಾ॥
ತೇನೇವ
ನಾನಾದುಮಗಣಾಕಿಣ್ಣೇ, ಭಾವನಾಭಿರತಾಲಯೇ॥
ಸೀತಲೂದಕಸಮ್ಪನ್ನೇ, ವಸಂ ಜೇತವನೇ ಇಮಂ।
ವಿನಯಸಙ್ಗಹಂ ಸಾರಂ, ಅಕಾಸಿ ಯೋಗಿನಂ ಹಿತಂ॥
ಯಂ ಸಿದ್ಧಂ ಇಮಿನಾ ಪುಞ್ಞಂ, ಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ಪಸುತಂ ಮಯಾ।
ಏತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ, ದುತಿಯೇ ಅತ್ತಸಮ್ಭವೇ॥
ತಾವತಿಂಸೇ ಪಮೋದೇನ್ತೋ, ಸೀಲಾಚಾರಗುಣೇ ರತೋ।
ಅಲಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಕಾಮೇಸು, ಪತ್ವಾನ ಪಠಮಂ ಫಲಂ॥
ಅನ್ತಿಮೇ ಅತ್ತಭಾವಮ್ಹಿ, ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಂ।
ಲೋಕಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಂ ನಾಥಂ, ಸಬ್ಬಸತ್ತಹಿತೇ ರತಂ॥
ದಿಸ್ವಾನ ತಸ್ಸ ಧೀರಸ್ಸ, ಸುತ್ವಾ ಸದ್ಧಮ್ಮದೇಸನಂ।
ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಫಲಂ ಅಗ್ಗಂ, ಸೋಭೇಯ್ಯಂ ಜಿನಸಾಸನನ್ತಿ॥
ವಿನಯಸಙ್ಗಹ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।