೮. ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೋ
ಜೀವಕವತ್ಥುಕಥಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೨೯. ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕನ್ತಿ ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಉತುಚಿತ್ತಾಹಾರಸಮುಟ್ಠಿತಂ ಅಪ್ಪಟಿಬಾಹಿಯರೋಗಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಕಮ್ಮಜಸ್ಸ ರೋಗಸ್ಸ ಅಭಾವಾ।
೩೩೦. ಪಾಳಿಯಂ ಸಂಯಮಸ್ಸಾತಿ ಸಙ್ಗಹಣಸ್ಸ। ಅವಿಸಜ್ಜನಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಯೋ ಸಂಯಮೋ ಸೋ ವಿನಾಸೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಪೇ॰ ವ॰ ೨೩೭) ವಿಯ। ಏತಸ್ಸ ಸಂಯಮಸ್ಸ ಫಲಂ ಉಪಜಾನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತಮೇವ ಫಲಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ ‘‘ವರಮೇತಂ…ಪೇ॰… ಆಸಿತ್ತ’’ನ್ತಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಸಂಯಮಸ್ಸಾತಿ ಆನಿಸಂಸಸ್ಸ, ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಮಹಾವಗ್ಗ ೩.೩೨೯-೩೩೦) ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ।
೩೩೬. ಉಸ್ಸನ್ನದೋಸೋತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಿತ್ತಾದಿದೋಸೋ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಕಲಸರೀರೇ।
೩೩೭. ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಯಕೋಜವನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬತಾಯ ‘‘ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಯ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧಸಮಞ್ಞಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ।
೩೩೮-೯. ಉಪಡ್ಢಕಾಸಿನಂ ಖಮಮಾನನ್ತಿ ಅಡ್ಢಕಾಸಿಅಗ್ಘನಕಂ। ಪಾಳಿಯಂ ಕಿಂ ನು ಖೋತಿ ಕತಮಂ ನು ಖೋ।
೩೪೦-೩೪೨. ಉಪಚಾರೇತಿ ಸುಸಾನಸ್ಸ ಆಸನ್ನೇ ಪದೇಸೇ। ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಗತಾತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಏವ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಗತಾ, ಏತೇನ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಛಡ್ಡಿತೇ ಏವ ಅಕಾಮಾ ಭಾಗದಾನಂ ವಿಹಿತಂ, ಕೇವಲಂ ಛಡ್ಡಿತೇ ಪನ ಕತಿಕಾಯ ಅಸತಿ ಏಕತೋ ಬಹೂಸು ಪವಿಟ್ಠೇಸು ಯೇನ ಗಹಿತಂ, ತೇನ ಅಕಾಮಭಾಗೋ ನ ‘‘ಏಕದಿಸಾಯ ವಾ ಓಕ್ಕಮಿಂಸೂ’’ತಿ। ಧುರವಿಹಾರಟ್ಠಾನೇತಿ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ।
ಜೀವಕವತ್ಥುಕಥಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಭಣ್ಡಾಗಾರಸಮ್ಮುತಿಆದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೪೩. ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇತಿ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಪಟಿವೀಸಪ್ಪಹೋನಕತಾಜಾನನತ್ಥಂ ಹಲಿದ್ದಿಯಾದೀಹಿ ಖುದ್ದಕಮಹನ್ತವಣ್ಣೇಹಿ ಯುತ್ತೇ ಸಮೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮೇ ಪಟಿವೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ। ಇದನ್ತಿ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಉಪಡ್ಢಪಟಿವೀಸದಾನಂ। ಫಾತಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಪಹೋನಕಕಮ್ಮಂ। ಯತ್ತಕೇನ ವಿನಯಾಗತೇನ ಸಮ್ಮುಞ್ಜನೀಬನ್ಧನಾದಿಹತ್ಥಕಮ್ಮೇನ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಊನಕತಾ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ತಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ತತ್ರುಪ್ಪಾದವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಸಾಮಣೇರಾನಞ್ಚ। ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಚೀವರೇಪೀತಿ ಅಕಾಲಚೀವರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಏತನ್ತಿ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಯಾ ಕತಾಯ ಸಮಭಾಗದಾನಂ। ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಾಲೇಸು ಅಕತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿತಕ್ಖಣೇ ಕರೋನ್ತಿ।
ಏತ್ತಕೇನ ಮಮ ಚೀವರಂ ಪಹೋತೀತಿ ದ್ವಾದಸಗ್ಘನಕೇನೇವ ಮಮ ಚೀವರಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ನ ತತೋ ಊನೇನಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ಗಹೇತುಕಾಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಭಣ್ಡಾಗಾರಸಮ್ಮುತಿಆದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಚೀವರರಜನಕಥಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೪೪. ಏವಞ್ಹಿ ಕತೇತಿ ವಟ್ಟಾಧಾರಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ರಜನೋದಕಂ, ಬಹಿ ಛಲ್ಲಿಕಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ವಿಯೋಜನೇ ಕತೇ। ನ ಉತ್ತರತೀತಿ ಕೇವಲಂ ಉದಕತೋ ಫೇಣುಟ್ಠಾನಾಭಾವಾ ನ ಉತ್ತರತಿ। ರಜನಕುಣ್ಡನ್ತಿ ಪಕ್ಕರಜನಟ್ಠಪನಕಂ ಮಹಾಘಟಂ।
೩೪೫. ಅನುವಾತಾದೀನಂ ದೀಘಪತ್ತಾನನ್ತಿ ಆಯಾಮತೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚ ಅನುವಾತಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ದ್ವಿನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಅನ್ತರಾ ಮಾತಿಕಾಕಾರೇನ ಠಪಿತಪತ್ತಞ್ಚ ‘‘ದೀಘಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತನ್ತಿ ದಿಗುಣಚೀವರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಅಞ್ಞಂ ಪಟ್ಟಂ ಅಪ್ಪೇನ್ತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತಂ ಕಿರ ಇದಾನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ।
೩೪೬. ಪಾಳಿಯಂ ನನ್ದಿಮುಖಿಯಾತಿ ತುಟ್ಠಿಮುಖಿಯಾ, ಪಸನ್ನದಿಸಾಮುಖಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೪೮. ಅಚ್ಛುಪೇಯ್ಯನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಪೇಯ್ಯಂ। ಹತವತ್ಥಕಾನನ್ತಿ ಪುರಾಣವತ್ಥಾನಂ। ಅನುದ್ಧರಿತ್ವಾವಾತಿ ಅಗ್ಗಳೇ ವಿಯ ದುಬ್ಬಲಟ್ಠಾನಂ ಅನಪನೇತ್ವಾವ।
೩೪೯-೩೫೧. ವಿಸಾಖವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಕಲ್ಲಕಾಯಾತಿ ಅಕಿಲನ್ತಕಾಯಾ। ಗತೀತಿ ಞಾಣಗತಿ ಅಧಿಗಮೋ। ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯೋತಿ ‘‘ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೧೦೪೮) ವುತ್ತೋ ಞಾಣಾಭಿಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಮಗ್ಗಞಾಣಯುತ್ತೇಹಿ ಗನ್ತಬ್ಬಗತಿವಿಸೇಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಂ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ। ‘‘ದದಾತಿ ದಾನ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಅನ್ನಪಾನವಿರಹಿತಾನಂ ಸೇಸಪಚ್ಚಯಾನಂ ದಾನವಸೇನ ವುತ್ತಂ। ಸೋವಗ್ಗಿಕನ್ತಿ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ।
೩೫೯. ಅಟ್ಠಪದಕಚ್ಛನ್ನೇನಾತಿ ಅಟ್ಠಪದಕಸಙ್ಖಾತಜೂತಫಲಕಲೇಖಾಸಣ್ಠಾನೇನ।
೩೬೨. ಪಾಳಿಯಂ ನದೀಪಾರಂ ಗನ್ತುನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನದೀಪಾರಗಮನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಗ್ಗಳಗುತ್ತಿಯೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ನಿಕ್ಖೇಪಕಾರಣೇಹಿ ಠಪೇನ್ತೇನಪಿ ಅಗ್ಗಳಗುತ್ತಿವಿಹಾರೇ ಏವ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ನಿಸ್ಸೀಮಾಗತನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಕಾಲಸೀಮಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ, ತಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಚೀವರಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಚೀವರರಜನಕಥಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸಙ್ಘಿಕಚೀವರುಪ್ಪಾದಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೬೩. ಪಞ್ಚ ಮಾಸೇತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ। ವಡ್ಢಿಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಠಪಿತಉಪನಿಕ್ಖೇಪತೋತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಸ್ಸತ್ಥಾಯ ದಾಯಕೇಹಿ ವಡ್ಢಿಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಠಪಿತಉಪನಿಕ್ಖೇಪತೋ। ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇದಂ ಅಭಿಲಾಪಮತ್ತಂ। ಇಧ-ಸದ್ದಂ ಪನ ವಿನಾ ‘‘ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಸೋ ಏವ ನಯೋ। ಅನತ್ಥತಕಥಿನಸ್ಸಾಪಿ ಪಞ್ಚ ಮಾಸೇ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಲಾಭವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅನತ್ಥತಕಥಿನಸ್ಸಾಪಿ ವುತ್ಥವಸ್ಸಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಮಾಸೇ ಪಾಪುಣಾತಿ। ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ಚೀವರಮಾಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಹೇಮನ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ದಿವಸೋ, ತಾವ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದೇಮಾತಿ ವುತ್ತೇ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥತಂ ವಾ ಹೋತು ಅನತ್ಥತಂ ವಾ, ಅತೀತವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಮೇವ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೭೯)। ತತೋ ಪರನ್ತಿ ಪಞ್ಚಮಾಸತೋ ಪರಂ, ಗಿಮ್ಹಾನಸ್ಸ ಪಠಮದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ‘‘ಕಸ್ಮಾ? ಪಿಟ್ಠಿಸಮಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಉದಾಹು ಅನಾಗತವಸ್ಸೇ’’ತಿ
ದುಗ್ಗಹಿತಾನೀತಿ ಅಗ್ಗಹಿತಾನಿ। ಸಙ್ಘಿಕಾನೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇತೋವಾತಿ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬತೋವ, ಇದಾನೇವಾತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ।
ಸಙ್ಘಿಕಚೀವರುಪ್ಪಾದಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಉಪನನ್ದಸಕ್ಯಪುತ್ತವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೬೪. ‘‘ಸತ್ತಾಹವಾರೇನ ಅರುಣಮೇವ ಉಟ್ಠಾಪೇತೀ’’ತಿ ಇದಂ ನಾನಾಸೀಮಾವಿಹಾರೇಸು ಕತ್ತಬ್ಬನಯೇನ ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ವಿಹಾರೇ ದ್ವೀಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ನಿವುತ್ಥಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಅರುಣುಟ್ಠಾಪನೇನೇವ ತತ್ಥ ವುತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ನ ಪನ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಪರಿಹಾರಾಯ। ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಪಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತಸೇನಾಸನಂ ಅಪ್ಪವಿಟ್ಠೋಪಿ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಏವ ಹೋತಿ, ಗಹಿತಸೇನಾಸನೇ ಪನ ನಿವುತ್ಥೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಅರುಣುಟ್ಠಾಪನೇ ಪನ ಸತಿ ಹೋತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ಬಹುತರಂ ನಿವಸತಿ ನಾಮಾ’’ತಿ, ಏತೇನ ಚ ಇತರಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಾಹವಾರೇನಾಪಿ ಅರುಣುಟ್ಠಾಪನೇ ಸತಿ ಏವ ಅಪ್ಪಕತರಂ ನಿವಸತಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನಾಸತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ। ನಾನಾಲಾಭೇಹೀತಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ನಿಬದ್ಧವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಲಾಭೇಹಿ। ನಾನೂಪಚಾರೇಹೀತಿ ನಾನಾಪರಿಕ್ಖೇಪನಾನಾದ್ವಾರೇಹಿ। ಏಕಸೀಮಾವಿಹಾರೇಹೀತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಿಹಾರಾನಂ ಏಕೇನ ಪಾಕಾರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಏಕಾಯ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಅನ್ತೋಗತೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ವಿಹಾರೇಹಿ। ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ ಪಠಮಂ ಗಹಿತೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ। ತತ್ಥಾತಿ ಯತ್ಥ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೋ, ತತ್ಥ।
ಉಪನನ್ದಸಕ್ಯಪುತ್ತವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಗಿಲಾನವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೬೫-೬. ಭೂಮಿಯಂ ಪರಿಭಣ್ಡಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಗಿಲಾನೇನ ನಿಪನ್ನಭೂಮಿಯಂ ಕಿಲಿಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಹರಿತೂಪಲಿತ್ತಂ ಕಾರೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭೇಸಜ್ಜಂ ಯೋಜೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥೋತಿ ಪರೇಹಿ ವುತ್ತವಿಧಿಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥೋ। ಪಾಳಿಯಂ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಾನಂ ಚೀವರದಾನೇ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನಾಭಾವಾ ‘‘ಚೀವರಞ್ಚ ಪತ್ತಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತಂ। ಸಚೇಪಿ ಸಹಸ್ಸಂ ಅಗ್ಘತಿ, ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಾನಞ್ಞೇವ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
ಗಿಲಾನವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಮತಸನ್ತಕಕಥಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೬೯. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಚೀವರಪತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಂ। ಅಪ್ಪಗ್ಘನ್ತಿ ಅತಿಜಿಣ್ಣಾದಿಭಾವೇನ ನಿಹೀನಂ। ತತೋತಿ ಅವಸೇಸಪರಿಕ್ಖಾರತೋ। ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಪತ್ತಂ, ತಿಚೀವರಞ್ಚ।
ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ। ಪಾಳಿಯಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಕಂ ಅವೇಭಙ್ಗಿಕನ್ತಿ ಆಗತಾನಾಗತಸ್ಸ ಚಾತುದ್ದಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಕಂ ಹುತ್ವಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಕಂ ಅವೇಭಙ್ಗಿಕಂ ಭವಿತುಂ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೭೧-೨. ಅಕ್ಕನಾಳಮಯನ್ತಿ ಅಕ್ಕದಣ್ಡಮಯಂ। ಅಕ್ಕದುಸ್ಸಾನೀತಿ ಅಕ್ಕವಾಕೇನ ಕತದುಸ್ಸಾನಿ, ಪೋತ್ಥಕಗತಿಕಾನಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಕಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುಪಟ್ಟಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಮಜ್ಝೇತಿ ಯಂ ನಿಟ್ಠಿತೇ ತಿಪಟ್ಟಚೀವರಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಪಟಲಂ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೭೪. ‘‘ಸನ್ತೇ ಪತಿರೂಪೇ ಗಾಹಕೇ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಗಾಹಕೇ ಅಸತಿ ಅದತ್ವಾ ಭಾಜಿತೇಪಿ ಸುಭಾಜಿತಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
೩೭೬. ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ಪಮಾಣನ್ತಿ ‘‘ಏತ್ತಕಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಉದಕಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ದೇನ್ತಿ। ತಂ ಯೇಹಿ ಗಹಿತಂ, ತೇ ಭಾಗಿನೋವ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪರಸಮುದ್ದೇತಿ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ। ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪಞ್ಹಿ ಉಪಾದಾಯೇಸ ಏವಂ ವುತ್ತೋ।
ಮತಸನ್ತಕಕಥಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಟ್ಠಚೀವರಮಾತಿಕಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೭೯. ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನನಯೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಸೀಮಾಯ ದಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಸೀಮಾಯ ದೇತೀ’’ತಿಆದಿ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನೇನ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಠಮಲೇಡ್ಡುಪಾತಭೂತಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋ ಬಹಿ ದುತಿಯಲೇಡ್ಡುಪಾತೋಪಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಧುವಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನಾದಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಲೋಕೇ ಗಾಮಸೀಮಾದಯೋ ವಿಯ ಲಾಭಸೀಮಾ ನಾಮ ವಿಸುಂ ಪಸಿದ್ಧಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಕೇನಾಯಂ ಅನುಞ್ಞಾತಾತಿ ಆಹ ‘‘ನೇವ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನಾ’’ತಿಆದಿ। ಏತೇನ ನಾಯಂ ಸಾಸನವೋಹಾರಸಿದ್ಧಾ, ಲೋಕವೋಹಾರಸಿದ್ಧಾ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ‘‘ಜನಪದಪರಿಚ್ಛೇದೋ’’ತಿ ಇದಂ ಲೋಕಪಸಿದ್ಧಸೀಮಾಸದ್ದತ್ಥವಸೇನ ವುತ್ತಂ। ಪರಿಚ್ಛೇದಬ್ಭನ್ತರಂ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಜನಪದಸೀಮಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಜನಪದೋ ಏವ ಜನಪದಸೀಮಾ। ಏವಂ ರಟ್ಠಸೀಮಾದೀಸುಪಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ।
ಪಥವೀವೇಮಜ್ಝೇ ಗತಸ್ಸಾತಿ ಯಾವ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಾ ಖಣ್ಡಸೀಮತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ಉಪಚಾರಸೀಮಾದೀಸು ಪನ ಅಬದ್ಧಸೀಮಾಸು ಹೇಟ್ಠಾಪಥವಿಯಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಠಿತಾನಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಕೂಪಾದಿಪವೇಸಾರಹಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾನಞ್ಞೇವ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಸೀಮಾಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ತಂತಂಸೀಮಟ್ಠಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಚಕ್ಕವಾಳಸೀಮಾಯ ಪನ ದಿನ್ನಂ ಪಥವೀಸನ್ಧಾರಕಉದಕಟ್ಠಾನೇಪಿ ಠಿತಾನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚಕ್ಕವಾಳವೋಹಾರತ್ತಾ।
ಬುದ್ಧಾಧಿವುತ್ಥೋತಿ ಬುದ್ಧೇನ ಭಗವತಾ ನಿವುತ್ಥೋ। ಪಾಕವಟ್ಟನ್ತಿ ನಿಬದ್ಧದಾನಂ। ವತ್ತತೀತಿ ಪವತ್ತತಿ। ತೇಹೀತಿ ಯೇಸಂ ಸಮ್ಮುಖೇ ಏಸ ದೇತಿ, ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ। ದುತಿಯಭಾಗೇ ಪನ ಥೇರಾಸನಂ ಆರುಳ್ಹೇತಿ ಯಾವ ಸಙ್ಘನವಕಾ ಏಕವಾರಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಭಾಗಂ ದತ್ವಾ ಚೀವರೇ ಅಪರಿಕ್ಖೀಣೇ ಪುನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದಾತುಂ ದುತಿಯಭಾಗೇ ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತತ್ತಾತಿ ಕಾರಣಂ ವದನ್ತಿ। ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ
ಪಾರುಪಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾನಂ ವಟ್ಟತಿ। ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ದಮ್ಮೀತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ನ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಪಕ್ಖೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಅಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಗಣನಾಯ ಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ದಾಯಕಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಸಿಜ್ಝತಿ, ತಥಾ ದಾನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಗಣೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೇ ಏವ ಯುಜ್ಜತಿ। ಇತರಥಾ ಹಿ ಕಿತ್ತಕಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಕಿತ್ತಕಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನನ್ತಿ ನ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತವಚನಮ್ಪಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತವಚನಸದಿಸಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚ ಗಣೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪುಗ್ಗಲೋ …ಪೇ॰… ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಗ್ಗಹಣೇನ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ। ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘ-ಸದ್ದೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಞೇವ ಗಹಿತತ್ತಾ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪನ ‘‘ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿ ವಿಸುಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಚ ತತ್ಥಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಿತತಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನಸದಿಸತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಪುಗ್ಗಲಪ್ಪಧಾನೋ ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಘ-ಸದ್ದೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಮಹಾವಗ್ಗ ೩.೩೭೯) ಪಾಠಂ ಲಿಖನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರಂ ತಸ್ಸ ವಿಸುಂ ಲಾಭಗ್ಗಹಣೇ ಕಾರಣವಚನತ್ತಾ। ತಥಾ ಹಿ ವಿಸುಂ ಸಙ್ಘಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ವಿಸುಂ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಪಿ ಭಾಗಗ್ಗಹಣೇ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ। ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಣಂ, ಏವಂ ಉಪರಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿಆದೀಸುಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿ-ಸದ್ದೇಹಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯದಿ ಹಿ ಗಹಣಂ ಸಿಯಾ, ಸಙ್ಘತೋಪಿ, ವಿಸುಮ್ಪೀತಿ ಭಾಗದ್ವಯಂ ಲಭೇಯ್ಯ ಉಭಯತ್ಥ ಗಹಿತತ್ತಾ।
ಪೂಜೇತಬ್ಬನ್ತಿಆದಿ ಗಿಹಿಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಹರಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಹರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ‘‘ಅನ್ತೋಹೇಮನ್ತೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ದಿನ್ನಂ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಞ್ಞೇವ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತತೋ ಪರಂ ಹೇಮನ್ತೇ ದಿನ್ನಂ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಮ್ಪಿ ವುತ್ಥವಸ್ಸತ್ತಾ ಪಾಪುಣಾತಿ। ಹೇಮನ್ತತೋ ಪನ ಪರಂ ಪಿಟ್ಠಿಸಮಯೇ ‘‘ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಅನನ್ತರೇ ವಸ್ಸೇ ವಾ ತತೋ ಪರೇಸು ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ತಸ್ಮಿಂ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಾಪುಣಾತಿ। ಯೇ ಪನ ಸಬ್ಬಥಾ ಅವುತ್ಥವಸ್ಸಾ, ತೇಸಂ ನ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪೀತಿ ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ ‘‘ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅತೀತವಸ್ಸನ್ತಿ ಅನನ್ತರಾತೀತವಸ್ಸಂ।
ಉದ್ದೇಸಂ ಗಹೇತುಂ ಆಗತೋತಿ ಉದ್ದೇಸೇ ಅಗ್ಗಹಿತೇಪಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋವಾತಿ ವುತ್ತಂ। ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋತಿ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಉದ್ದೇಸೋ ಹುತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ। ‘‘ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಾನ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಉದ್ದೇಸನ್ತೇವಾಸಿಕಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಸೇವ ವಿಸೇಸನಂ, ತೇನ ಉದ್ದೇಸಕಾಲೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉದ್ದೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನಿವಸನ್ತೇ ಅನಿಬದ್ಧಚಾರಿಕೇ ನಿವತ್ತೇತಿ।
ಅಟ್ಠಚೀವರಮಾತಿಕಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।