೫. ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕ್ಖನ್ಧಕೋ
ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೨೪೩. ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಅಟ್ಠಪದಾಕಾರೇನಾತಿ ಜೂತಫಲಕೇ ಅಟ್ಠಗಬ್ಭರಾಜಿಆಕಾರೇನ। ಮಲ್ಲಕಮೂಲಸಣ್ಠಾನೇನಾತಿ ಖೇಳಮಲ್ಲಕಮೂಲಸಣ್ಠಾನೇನ। ಇದಞ್ಚ ವಟ್ಟಾಧಾರಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಕಣ್ಟಕೇ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕತವಟ್ಟಕಪಾಲಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ।
೨೪೪. ಪುಥುಪಾಣಿಕನ್ತಿ ಮುಟ್ಠಿಂ ಅಕತ್ವಾ ವಿಕಸಿತಹತ್ಥತಲೇಹಿ ಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತಿ। ಏತಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಹತ್ಥಪರಿಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ।
೨೪೫. ಮುತ್ತೋಲಮ್ಬಕಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಕುಣ್ಡಲಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಪಲಮ್ಬಕಸುತ್ತನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಯಞ್ಞೋಪಚಿತಸುತ್ತಾದಿಆಕಾರಂ ವುಚ್ಚತಿ। ವಲಯನ್ತಿ ಹತ್ಥಪಾದವಲಯಂ।
೨೪೬. ದ್ವಙ್ಗುಲೇತಿ ಉಪಯೋಗಬಹುವಚನಂ, ದ್ವಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತ್ಥ ಚ ದುಮಾಸಸ್ಸ ವಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಸ್ಸ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಕೇಸಮಸ್ಸುಗಣನಾಯ ಅಚಿತ್ತಕಾಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ವದನ್ತಿ।
ಕೋಚ್ಛೇನಾತಿ ಉಸೀರತಿಣಾದೀನಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಮಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಿತಕೋಚ್ಛೇನ। ಚಿಕ್ಕಲೇನಾತಿ ಸಿಲೇಸಯುತ್ತತೇಲೇನ। ಉಣ್ಹಾಭಿತತ್ತರಜಸಿರಾನಮ್ಪೀತಿ ಉಣ್ಹಾಭಿತತ್ತಾನಂ ರಜೋಕಿಣ್ಣಸಿರಾನಂ। ಅದ್ದಹತ್ಥೇನಾತಿ ಅಲ್ಲಹತ್ಥೇನ।
೨೪೮-೯. ಸಾಧುಗೀತನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚತಾದಿಪಟಿಸಞ್ಞುತ್ತಂ ಗೀತಂ। ಚತುರಸ್ಸೇನ ವತ್ತೇನಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೇನ ಉಚ್ಚಾರಣವತ್ತೇನ। ತರಙ್ಗವತ್ತಾದೀನಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ…ಪೇ॰… ಲಕ್ಖಣ’’ನ್ತಿ ವಿಕಾರಕಥನಂ ನಾಮ, ತಥಾ ಅಕತ್ವಾ ಕಥನಮೇವ ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಬಾಹಿರಲೋಮಿನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೋ, ಯಥಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಲೋಮಾನಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಧಾರೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
೨೫೦. ಪಾಳಿಯಂ ತರುಣಞ್ಞೇವ ಅಮ್ಬನ್ತಿ ತರುಣಂ ಅಸಞ್ಜಾತಬೀಜಂ ಏವ ಅಮ್ಬಫಲಂ। ಪಾತಾಪೇತ್ವಾತಿ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾವ। ‘‘ಮತ್ತಾವಣ್ಣಿತಾ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಪರೇ ನಿನ್ದನ್ತೀ’’ತಿ ಸಾಸನಹಿತೇಸಿತಾಯ ವುತ್ತಂ। ನ ಪರಿಯಾಪುಣಿಂಸೂತಿ ನಾಸಿಕ್ಖಿಂಸು।
೨೫೧. ಚತ್ತಾರಿ ಅಹಿರಾಜಕುಲಾನೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಹಿಭೇದಾನಂ ಚತೂಸು ಏವ ಸಙ್ಗಹತೋ ವುತ್ತಂ। ಅತ್ತಪರಿತ್ತಂ ಕಾತುನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪರಿತ್ತಾಣಂ ಕಾತುಂ।
ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತನ್ತಿ ವಿರೂಪಕ್ಖಜಾತಿಕೇಹಿ ನಾಗೇಹಿ ಸಹ ಮಯ್ಹಂ ಮಿತ್ತಭಾವೋ ಹೋತು, ಮೇತ್ತಾ ಹೋತೂತಿ ಅತ್ಥೋ, ತೇ ಸುಖಿತಾ ನಿದ್ದುಕ್ಖಾ ಅವೇರಾ ಹೋನ್ತೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಏವಞ್ಹಿ ಮೇತ್ತಾಫರಣಂ ಹೋತಿ। ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಪಾದಕೇಹೀತಿ ಅಹಿಕುಲೇಹಿ ಸಹ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಓಧಿಸೋ ಮೇತ್ತಾಫರಣದಸ್ಸನಂ। ಮಾ ಮಂ ಅಪಾದಕೋ ಹಿಂಸೀತಿ ತಾಯ ಮೇತ್ತಾಯ ಅತ್ತರಕ್ಖಾವಿಧಾನದಸ್ಸನಂ।
ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾತಿಆದಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಅನೋಧಿಸೋ ಮೇತ್ತಾಫರಣದಸ್ಸನಂ। ತತ್ಥ ಮಾ ಕಞ್ಚಿ ಪಾಪಮಾಗಮಾತಿ ಕಞ್ಚಿ ಸತ್ತಂ ಲಾಮಕಂ ದುಕ್ಖಹೇತು, ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಮಾ ಆಗಚ್ಛತು।
ಏವಂ ಮೇತ್ತಾಯ ಅತ್ತಗುತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ರತನತ್ತಯಾನುಸ್ಸರಣೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಪ್ಪಮಾಣೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಪಮಾಣಕರಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ, ತಬ್ಬಿಪಾಕಾ ಚ ಪಮಾಣಾ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಸೀಲಾದಯೋ ಗುಣಾ, ತಬ್ಬಿಪಾಕಾ ಚ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಫಲಾನಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ, ತೇ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣೋ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ವಾ ಅಪರಿಮೇಯ್ಯಗುಣಾ ಅಸ್ಸಾತಿಪಿ ಅಪ್ಪಮಾಣೋ। ಪಮಾಣವನ್ತಾನೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪಮಾಣಕರಧಮ್ಮಯುತ್ತಾನಿ। ಅಹಿವಿಚ್ಛಿಕಾತಿ ಸರೀಸಪಾನಞ್ಞೇವ ಪಭೇದದಸ್ಸನಂ। ಉಣ್ಣನಾಭೀತಿ ಲೋಮಸನಾಭಿಕೋ ಮಕ್ಕಟೋ। ಸರಬೂತಿ ಘರಗೋಳಿಕಾ।
ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತೂತಿ ಅಪಗಚ್ಛನ್ತು, ಮಾ ಮಂ ವಿಹೇಸಯಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೋಹಂ ನಮೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ। ಯಸ್ಮಾ ಮಯಾ ಮೇತ್ತಾದೀಹಿ ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಮಯ್ಹಞ್ಚ ರಕ್ಖಾ ಕತಾ, ಯಸ್ಮಾ ಚ ಸೋಹಂ ಭಗವತೋ ನಮೋ ಕರೋಮಿ, ವಿಪಸ್ಸೀಆದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಮ್ಪಿ ನಮೋ ಕರೋಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತು ಭೂತಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ।
ಅಞ್ಞಮ್ಹೀತಿ ಅಙ್ಗಜಾತನ್ತಿ ಬೀಜವಿರಹಿತಂ ಪುರಿಸನಿಮಿತ್ತಂ। ಬೀಜೇ ಹಿ ಛಿನ್ನೇ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಪಣ್ಡಕೋ ನಾಮ ಅಭಬ್ಬೋ ಹೋತೀತಿ ವದನ್ತಿ। ಏಕೇ ಪನ ‘‘ಬೀಜಸ್ಸಾಪಿ ಛೇದನಕ್ಖಣೇ ತಾದಿಸಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಮುಟ್ಠಿಪ್ಪಹಾರಾದೀಹಿ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ।
೨೫೨. ಪಾಳಿಯಂ ತುಯ್ಹೇಸೋ ಪತ್ತೋತಿ ‘‘ಯೋ ಚ ಅರಹಾ ಚೇವ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚ, ತಸ್ಸ ದಿನ್ನಮೇವಾ’’ತಿ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ತಂ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ರಾಜಗಹಂ ಅನುಪರಿಯಾಯೀತಿ ಏತ್ಥ ವೇಳುಪರಮ್ಪರಾಯ ಬದ್ಧಪತ್ತಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇ ಆಕಾಸೇ ನಗರಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅನುಪರಿಯಾಯಿತ್ವಾ ಠಿತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಥೇರೋ ಹತ್ಥೇನ ಪತ್ತಂ ಸಯಮೇವ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ವದನ್ತಿ ‘‘ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ತಂ ಪತ್ತಂ ವೇಳುಪರಮ್ಪರತೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ಸೋ ಚ ಅನೇನ ಹತ್ಥೇನ ಗಹಿತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ। ತಥಾ ಠಿತಮೇವ ಪನ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ…ಪೇ॰… ಅನುಬನ್ಧಿಂಸೂತಿ ಯೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಠಮಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ನಾದ್ದಸಂಸು, ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಹೀತಿ ಥೇರಮನುಬನ್ಧಿಂಸು। ಥೇರೋ ಚ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿರೂಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಕುಬ್ಬನಿದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತೇ ಚ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಜಾತಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಅಹೇಸುಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋ, ಆನನ್ದ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದೋ ಮಹಾಸದ್ದೋ’’ತಿ। ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ನ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಯೋ ಪಕತಿವಣ್ಣಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಕುಮಾರವಣ್ಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ನಾಗವಣ್ಣಂ ವಾ…ಪೇ॰… ವಿವಿಧಮ್ಪಿ ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಂ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೩.೧೩) ಏವಮಾಗತಾ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಸ್ಸ ವಿಕಾರಾಪಾದನವಸಪ್ಪವತ್ತಾ ವಿಕುಬ್ಬನಿದ್ಧಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿ ಪನ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ’’ತಿ। ಪಕತಿಯಾ ಏಕೋ ಬಹುಕಂ ಆವಜ್ಜತಿ, ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ ‘‘ಬಹುಕೋ ಹೋಮೀ’’ತಿ (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೩.೧೦) ಏವಂ ದಸ್ಸಿತಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಸೇನ ನಿಪ್ಫನ್ನಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿ ನಾಮ। ಗಿಹಿವಿಕಟಾನೀತಿ ಗಿಹಿಸನ್ತಕಾನಿ।
೨೫೩. ಪಾಳಿಯಂ ನ ಅಚ್ಛುಪಿಯನ್ತೀತಿ ನ ಫುಸಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ರೂಪಕಾಕಿಣ್ಣಾನೀತಿ ಇತ್ಥಿರೂಪಾದೀಹಿ ಆಕಿಣ್ಣಾನಿ।
೨೫೪. ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇತಿ ದನ್ತಾದೀಹಿ ಕತೇ ವಲಯಾಧಾರಕೇ। ಏತಸ್ಸ ವಲಯಾಧಾರಕಸ್ಸ ಅನುಚ್ಚತಾಯ ಠಪಿತಾ ಪತ್ತಾ ನ ಪರಿಪತನ್ತೀತಿ ‘‘ತಯೋ ಪತ್ತೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಅನುಚ್ಚತಞ್ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ಅಯಂ ‘‘ಭೂಮಿಆಧಾರಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ। ದಾರುಆಧಾರಕದಣ್ಡಾಧಾರಕೇಸೂತಿ ಏಕದಾರುನಾ ‘‘ಸುಸಜ್ಜಿತೇಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಭಮಕೋಟಿಸದಿಸೋತಿ ಯತ್ಥ ಧಮಕರಣಾದಿಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಲಿಖನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಭಮಕಸ್ಸ ಕೋಟಿಯಾ ಸದಿಸೋ। ತಾದಿಸಸ್ಸ ದಾರುಆಧಾರಕಸ್ಸ ಅವಿತ್ಥಿಣ್ಣತಾಯ ಠಪಿತೋಪಿ ಪತ್ತೋ ಪತತೀತಿ ‘‘ಅನೋಕಾಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ।
ಆಲಿನ್ದಕಮಿಡ್ಢಿಕಾದೀನನ್ತಿ ಪಮುಖಮಿಡ್ಢಿಕಾದೀನಂ, ಉಚ್ಚವತ್ಥುಕಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಬಾಹಿರಪಸ್ಸೇತಿ ಪಾಸಾದಾದೀನಂ ಬಹಿಕುಟ್ಟೇ। ತನುಕಮಿಡ್ಢಿಕಾಯಾತಿ ವೇದಿಕಾಯ। ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪನ ಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಆಧಾರೇ ಪನ ತತೋ ಬಹಿಪಿ ವಟ್ಟತಿ।
ಪಾಳಿಯಂ ಓಟ್ಠೋತಿ ಮುಖವಟ್ಟಿ। ಪತ್ತಮಾಳಕನ್ತಿ ಉಪಚಿಕಾನಂ ಅನುಟ್ಠಹನತ್ಥಾಯ ಭೂಮಿತೋ ಉಚ್ಚತರಂ ಕತಂ ವೇದಿಕಾಕಾರಮಾಳಕಂ। ಮಹಾಮುಖಕುಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಮಹಾಮುಖಚಾಟಿಸಣ್ಠಾನಾ। ಲಗ್ಗೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಕೇವಲಂ ಪತ್ತಂ ಲಗ್ಗೇನ್ತಸ್ಸ, ನ ಥವಿಕಾಯ ಲಗ್ಗೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ವದನ್ತಿ। ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ। ಅಞ್ಞೇನ ಪನ ಭಣ್ಡಕೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಭಾರಬನ್ಧನೇನ ಭಣ್ಡಕೇನ। ‘‘ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬೇತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಾಯ ಅಂಸಬದ್ಧಕೋ ಯಥಾ ಲಗ್ಗಿತಟ್ಠಾನತೋ ನ ಪರಿಗಳತಿ, ತಥಾ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಬನ್ಧಿತ್ವಾಪಿ ಉಪರಿ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಉಪರಿ ನಿಸೀದನ್ತಾ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಭಿನ್ದನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ನಿಸೀದನಸಙ್ಕಾಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ। ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಾತಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಛತ್ತೇ ವಾ। ಯೋ ಕೋಚೀತಿ ಭತ್ತಪೂರೋಪಿ ತುಚ್ಛಪತ್ತೋಪಿ।
೨೫೫. ಪರಿಹರಿತುನ್ತಿ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣತ್ಥಾಯ ಠಪೇತುಂ। ಪತ್ತಂ ಅಲಭನ್ತೇನ ಪನ ಏಕದಿವಸಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ಪಣ್ಣಪುಟಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಭುಂ ಮೇತಿ ಅಭೂತಿ ಮಯ್ಹಂ, ವಿನಾಸೋ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಾಳಿಯಂ ಪಿಸಾಚೋ ವತಮನ್ತಿ ಪಿಸಾಚೋ ವತಾಯಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಪಿಸಾಚಿಲ್ಲಿಕಾತಿ ಪಿಸಾಚದಾರಕಾ। ಛವಸೀಸಸ್ಸ ಪತ್ತೋತಿ ಛವಸೀಸಮಯೋ ಪತ್ತೋ। ಪಕತಿವಿಕಾರಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ।
ಚಬ್ಬೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಹತ್ಥೇನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಪರಿಪ್ಫೋಸಿತ್ವಾ ಧೋವನಘಂಸನವಸೇನ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಏತ್ತಕೇನ ಪತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥೋ ಧೋವಿತೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ। ಏಕಂ ಉದಕಗಣ್ಡುಸಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಪತ್ತಂ ಅಫುಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಉದಕಮೇವ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಹತ್ಥೇನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಡುಸಂ ಕತ್ವಾ, ವಾಮಹತ್ಥೇನೇವ ವಾ ಪತ್ತಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಗಣ್ಡುಸಂ ಗಹೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಬಹಿ ಉದಕೇನ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾತಿ ದ್ವೀಸು ಅಙ್ಗುಲೀಸು ಆಮಿಸಮತ್ತಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಗಹೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ಪಟಿಖಾದಿತುಕಾಮೋತಿ ಏತ್ಥ ನ ಸಯಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಪಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಖಾದನಾರಹಂ ಠಪೇತುಂ ಲಭತಿ ತತ್ಥೇವ ಕತ್ವಾತಿ ಪತ್ತೇಯೇವ ಯಥಾಠಪಿತಟ್ಠಾನತೋ ಅನುದ್ಧರಿತ್ವಾ। ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ತತೋ ಮಂಸಮೇವ ನಿರವಸೇಸಂ ಉಪ್ಪಟ್ಟೇತ್ವಾ।
೨೫೬. ಕಿಣ್ಣಚುಣ್ಣೇನಾತಿ ಸುರಾಕಿಣ್ಣಚುಣ್ಣೇನ। ಮಕ್ಖೇತುನ್ತಿ ಸೂಚಿಂ ಮಕ್ಖೇತುಂ। ನಿಸ್ಸೇಣಿಮ್ಪೀತಿ ಚತೂಹಿ ದಣ್ಡೇಹಿ ಚೀವರಪ್ಪಮಾಣೇನ ಆಯತಚತುರಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ಬದ್ಧಪಟಲಮ್ಪಿ। ಏತ್ಥ ಹಿ ಚೀವರಕೋಟಿಯೋ ಸಮಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಯಥಾಸುಖಂ ಸಿಬ್ಬನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಾ ಉಪರಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನತ್ಥಾಯ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ। ಕಥಿನಸಙ್ಖಾತಾಯ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಾ ಚೀವರಸ್ಸ ಬನ್ಧನಕರಜ್ಜು ಕಥಿನರಜ್ಜೂತಿ ಮಜ್ಝಿಮಪದಲೋಪೀಸಮಾಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾಯಾ’’ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಟಲಾನಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಕೇ ಜಾತೇ ತತ್ಥ ವಲಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ದುಪಟ್ಟಚೀವರಸ್ಸ ಪಟಲದ್ವಯಮ್ಪಿ ಸಮಕಂ ಕತ್ವಾ ಬನ್ಧನಕರಜ್ಜು ಕಥಿನರಜ್ಜೂತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
ಪಾಳಿಯಂ ಕಥಿನಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಜೀರತೀತಿ ಕಥಿನೇ ಬದ್ಧಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತೋ ಜೀರತಿ। ಕಥಿನನಿಸ್ಸಿತಞ್ಹಿ ಚೀವರಂ ಇಧ ನಿಸ್ಸಯವೋಹಾರೇನ ‘‘ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮಞ್ಚಾ ಘೋಸನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ। ಅನುವಾತಂ ಪರಿಭಣ್ಡನ್ತಿ ಕಥಿನೇ ಬನ್ಧನರಜ್ಜೂಹಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಯನ್ತಸ್ಸ ಅಜೀರಣತ್ಥಂ ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ಚೋಳಕೇಹಿ ದೀಘತೋ ಅನುವಾತಂ, ತಿರಿಯತೋ ಪರಿಭಣ್ಡಞ್ಚ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕಾತುಂ ಯತ್ಥ ರಜ್ಜುಕೇ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇಸು ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ಚೀವರಸಮಕಂ ಆಕಡ್ಢಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ತಾದಿಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಕಥಿನಸಙ್ಖಾತೇಸು ಕಿಲಞ್ಜಾದೀಸು ಏವ ಅಜೀರಣತ್ಥಾಯ ಅನುವಾತಪರಿಭಣ್ಡಕರಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇತಿ ಪುರಾಣಕಥಿನಸ್ಸೇವ ಅನ್ತೋ। ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಮಾಣೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರಸ್ಸ ಪಮಾಣೇನ। ಅಞ್ಞಂ ನಿಸ್ಸೇಣಿನ್ತಿ ದೀಘತೋ ಚ ತಿರಿಯತೋ ಚ ಅಞ್ಞಂ ದಣ್ಡಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತುಂ।
ಬಿದಲಕನ್ತಿ ‘‘ದುಗುಣಕರಣ’’ನ್ತಿ। ಪವೇಸನಸಲಾಕನ್ತಿ ವಲೀನಂ ಅಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಪವೇಸನಕವೇಳುಸಲಾಕಾದಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಹನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಕಞ್ಚುಕಂ।
೨೫೭. ಪಾತಿ ನಾಮ ಭಣ್ಡಟ್ಠಪನಕೋ ಭಾಜನವಿಸೇಸೋ। ಪಾಳಿಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಥವಿಕನ್ತಿ ಪಾತಿಆದಿಭಾಜನತ್ಥವಿಕಂ। ಚಿನಿತುನ್ತಿ ಉಚ್ಚವತ್ಥುಪರಿಯನ್ತಸ್ಸ ಅಪತನತ್ಥಾಯ ಇಟ್ಠಕಾದೀಹಿ ಚಿನಿತುಂ। ಆಲಮ್ಬನಬಾಹನ್ತಿ ಆಲಮ್ಬನರಜ್ಜುದಣ್ಡಾದಿ। ಪರಿಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಕಟಸಾರಾದಿಕಂ ಕಥಿನಮಜ್ಝೇ ಭಙ್ಗಂ ಹೋತಿ। ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾತಿ ದಣ್ಡಕಥಿನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ।
೨೫೮-೯. ಉದಕಂ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ। ಉಪನನ್ಧೀತಿ ವೇರಂ ಬನ್ಧಿ। ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗೋ ನಾಮ, ತಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತುಕಾಮಸ್ಸ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವಿಹಾರೂಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮನೇ ಆಪತ್ತಿ। ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಗತಸ್ಸ ಪನ ಯತ್ಥ ಸರತಿ, ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣಾದಿಂ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಮನೇ ಪದವಾರೇನ ಆಪತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ನ ಸಮ್ಮತೀತಿ ನ ಪಹೋತಿ।
೨೬೦. ಅಭಿಸನ್ನಕಾಯಾತಿ ಸೇಮ್ಹಾದಿದೋಸಸನ್ನಿಚಿತಕಾಯಾ। ತತ್ಥ ಮಜ್ಝೇತಿ ಅಗ್ಗಳಪಾಸಕಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ। ಉಪರೀತಿ ಅಗ್ಗಳಪಾಸಕಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇ। ಉದಕಟ್ಠಪನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಉದಕಟ್ಠಪನತ್ಥಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಟ್ಠಾನಂ।
೨೬೧. ಪಾಳಿಯಂ ಉದಪಾನನ್ತಿ ಕೂಪಂ। ನೀಚವತ್ಥುಕೋತಿ ಕೂಪಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಕೂಲಟ್ಠಾನಂ, ಭೂಮಿಸಮಂ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಉದಕೇನ ಓತ್ಥರಿಯ್ಯತೀತಿ ಸಮನ್ತಾ ವಸ್ಸೋದಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕೂಪೇ ಪತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೨೬೨. ವಾಹೇನ್ತೀತಿ ಉಸ್ಸಿಞ್ಚನ್ತಿ। ಅರಹಟಘಟಿಯನ್ತಂ ನಾಮ ಚಕ್ಕಸಣ್ಠಾನಂ ಅನೇಕಾರಂ ಅರೇ ಅರೇ ಘಟಿಕಾನಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಏಕೇನ, ದ್ವೀಹಿ ವಾ ಪರಿಬ್ಭಮಿಯಮಾನಯನ್ತಂ।
೨೬೩. ಆವಿದ್ಧಪಕ್ಖಪಾಸಕನ್ತಿ ಕಣ್ಣಿಕಮಣ್ಡಲಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಠಪಿತಪಕ್ಖಪಾಸಕಂ। ಮಣ್ಡಲೇತಿ ಕಣ್ಣಿಕಮಣ್ಡಲೇ। ಪಕ್ಖಪಾಸಕೇ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಸಮನ್ತಾ ಚತುರಸ್ಸಾಕಾರೇನ ಫಲಕಾದೀನಿ ಠಪೇತ್ವಾ।
೨೬೪. ನಮತಕಂ ಚಮ್ಮಖಣ್ಡಪರಿಹಾರೇನಾತಿ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಯನಾಸನವಿಧಿನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪೇಳಾಯಾತಿ ಅಟ್ಠಂಸಸೋಳಸಂಸಾದಿಆಕಾರೇನ ಕತಾಯ ಭಾಜನಾಕಾರಾಯ ಪೇಳಾಯ। ಯತ್ಥ ಉಣ್ಹಪಾಯಾಸಾದಿಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಭೋಜನಪಾತಿಂ ಠಪೇನ್ತಿ ಭತ್ತಸ್ಸ ಉಣ್ಹಭಾವಾವಿಗಮನತ್ಥಂ, ತಾದಿಸಸ್ಸ ಭಾಜನಾಕಾರಸ್ಸ ಆಧಾರಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ತೇನೇವ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ತಸ್ಸ ಚ ಪಾಯಾಸಾದೀಹಿ ಆಸಿತ್ತಕಾಧಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇದಞ್ಚ ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನಂ ಪಚ್ಚನ್ತೇಸು ನ ಜಾನನ್ತಿ ಕಾತುಂ, ಮಜ್ಝಿಮದೇಸೇಯೇವ ಕರೋನ್ತಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಗಿಹಿಪರಿಭೋಗೋ ಅಯೋಮಯಾದಿ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಆಧಾರೋ ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನಮೇವ ಅನುಲೋಮೇತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಏಕೇ ಪನ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಲೋಹಮಯೋ ಆಧಾರೋ ಮಳೋರಿಕಮೇವ ಅನುಲೋಮೇತೀ’’ತಿ। ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಪುಬ್ಬೇ ಪತ್ತಗುತ್ತಿಯಾ ಆಧಾರೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋ। ಇದಾನಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಮಳೋರಿಕಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ। ಛಿದ್ದನ್ತಿ ಛಿದ್ದಯುತ್ತಂ। ವಿದ್ಧನ್ತಿ ಅನ್ತೋವಿನಿವಿದ್ಧಛಿದ್ದಂ। ಆವಿದ್ಧನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಛಿದ್ದಂ।
೨೬೫. ಪತ್ತಂ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಅಸಮ್ಭೋಗಕರಣವಸೇನೇವ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜನಂ, ನ ಪತ್ತಾನಂ ‘‘ಅಸಮ್ಭೋಗಂ ಸಙ್ಘೇನ ಕರೋತೂ’’ತಿಆದಿ, ತಂ ವಡ್ಢಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸಮ್ಭೋಗಂ ಸಙ್ಘೋ ಕರೋತೂತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಪತ್ತಂ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ವಡ್ಢಸ್ಸ ಪತ್ತನಿಕ್ಕುಜ್ಜನದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ। ಅಸಮ್ಭೋಗಂ ಸಙ್ಘೇನ ಕರಣನ್ತಿ ಸಙ್ಘೇನ ವಡ್ಢಸ್ಸ ಅಸಮ್ಭೋಗಕರಣಂ। ಯಥಾ ಅಸಮ್ಭೋಗೋ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಕರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತೋ…ಪೇ॰… ಅಸಮ್ಭೋಗಂ ಸಙ್ಘೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಘೇನ ಅಸಮ್ಭೋಗೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಏವಂ ಭಗವತಾ ಅಸಮ್ಭೋಗಕರಣಸ್ಸ ಆಣತ್ತತ್ತಾ, ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಚ ಸಾವಿತತ್ತಾ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ಕೋಚಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪತ್ತೇ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತೇ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಞತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
ಅಚ್ಚಯೋತಿ ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿ, ಅಪರಾಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಂ ಅಚ್ಚಗಮಾತಿ ಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಪವತ್ತೋ। ತಂ ತೇ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ತಂ ತೇ ಅಪರಾಧಂ ಮಯಂ ಖಮಾಮ। ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಲಾಭಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತೀತಿಆದೀಸು ಅಲಾಭಾಯ ಅಸಮ್ಭೋಗಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕತೋ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ।
೨೬೮. ಯಾವ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಸೋಪಾನಕಳೇವರಾತಿ ಪಠಮಸೋಪಾನಫಲಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತಞ್ಹಿ ಪಚ್ಛಾ ದುಸ್ಸೇನ ಸನ್ಥತತ್ತಾ ಏವ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಂ ಜನತಂ ತಥಾಗತೋ ಅನುಕಮ್ಪತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಥೇರೋ ಅನಾಗತೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೇಲಪಟಿಕಸ್ಸ ಅಕ್ಕಮನಪಚ್ಚಯಾ ಅಪವಾದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ನಿವಾರಣೇನ ಭಗವತೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಅಪಗತಗಬ್ಭಾತಿ ವಿಜಾತಪುತ್ತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಮಙ್ಗಲತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ।
೨೬೯-೨೭೦. ಬೀಜನಿನ್ತಿ ಚತುರಸ್ಸಬೀಜನಿಂ। ಏಕಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತನ್ತಿ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿನಾ ಏಕೇನ ಪತ್ತೇನ ಕತಛತ್ತಂ।
೨೭೪-೫. ಅನುರಕ್ಖಣತ್ಥನ್ತಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಪನತ್ಥಂ। ದೀಘಂ ಕಾರೇನ್ತೀತಿ ಕೇಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಠಪಾಪೇನ್ತಿ। ಚತುಕೋಣನ್ತಿ ಯಥಾ ಉಪರಿ ನಲಾಟನ್ತೇಸು ದ್ವೇ, ಹೇಟ್ಠಾ ಹನುಕಪಸ್ಸೇ ದ್ವೇತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಕೋಣಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಚತುರಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ಕಪ್ಪಾಪನಂ। ಪಾಳಿಯಂ ದಾಠಿಕಂ ಠಪಾಪೇನ್ತೀತಿ ಉತ್ತರೋಟ್ಠೇ ಮಸ್ಸುಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಠಪಾಪೇನ್ತಿ। ರುಧೀತಿ ಖುದ್ದಕವಣಂ।
೨೭೭. ಪಾಳಿಯಂ ಲೋಹಭಣ್ಡಕಂಸಭಣ್ಡಸನ್ನಿಚಯೋತಿ ಲೋಹಭಣ್ಡಸ್ಸ, ಕಂಸಭಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ಸನ್ನಿಚಯೋತಿ ಬನ್ಧನಮತ್ತನ್ತಿ ವಾಸಿದಣ್ಡಾದೀನಂ ಕೋಟೀಸು ಅಪಾತನತ್ಥಂ ಲೋಹೇಹಿ ಬನ್ಧನಂ। ತನ್ತಕನ್ತಿ ಆಯೋಗವಾಯನತ್ಥಂ ತದಾಕಾರೇನ ಪಸಾರಿತತನ್ತಂ।
೨೭೮. ‘‘ಯತ್ಥ ಸರತಿ, ತತ್ಥ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏತೇನ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಅಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಮುರಜವಟ್ಟಿಸಣ್ಠಾನಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಕತನ್ತಿ ಏವಂ ಬಹುರಜ್ಜುಕೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ ಕತನ್ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ। ಏಕವಣ್ಣಸುತ್ತೇನಾಪಿ ವಲಯಘಟಕಾದಿವಿಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವೇಠಿತಮ್ಪಿ ಮುರಜಮೇವ। ವಿಕಾರಂ ಪನ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ನಿರನ್ತರಂ ವೇಠಿತಂ ವಟ್ಟತಿ। ತೇನೇವ ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕಸಂವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಬಹುರಜ್ಜುಕೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಏಕೇನ ನಿರನ್ತರಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಕತಂ ‘ಬಹುರಜ್ಜುಕ’ನ್ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ಮುದ್ದಿಕಕಾಯಬನ್ಧನಂ ನಾಮ ಚತುರಸ್ಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಪಾಮಙ್ಗದಸಾ ಚತುರಸ್ಸಾ। ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೇನಾತಿ ವರಕಸೀಸಾಕಾರೇನ। ಪಾಸನ್ತೋತಿ ದಸಾಪರಿಯೋಸಾನಂ।
೨೭೯. ಪಾಳಿಯಂ ಗಣ್ಠಿಕಫಲಕಂ ಪಾಸಕಫಲಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದಾರುದನ್ತಾದಿಮಯೇಸು ಫಲಕೇಸು ಗಣ್ಠಿಕಪಾಸಕಾನಿ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ಚೀವರೇ ಠಪೇತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ। ಕೋಟ್ಟೋ ವಿವರಿಯತೀತಿ ಅನುವಾತೋ ವಿವರಿಯತಿ।
೨೮೦-೧. ಪಾಳಿಕಾರಕೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಪಾಳಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪಕೋ। ತಸ್ಸಾಪಿ ತಥಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಮುಣ್ಡವಟ್ಟೀತಿ ಮಲ್ಲಾದಯೋ।
೨೮೨. ಪಮಾಣಙ್ಗುಲೇನಾತಿ ವಡ್ಢಕೀಅಙ್ಗುಲೇನ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಪಕತಿಅಙ್ಗುಲೇನಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಪಚ್ಛಿಮಕವಚನೇನ ನ ಸಮೇತಿ। ನ ಹಿ ಪಕತಙ್ಗುಲೇನ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಕಣ್ಠೇ ಅವಿಲಗ್ಗಂ ಖಾದಿತುಂ ಸಕಾತಿ।
೨೮೫. ಪಾಳಿಯಂ ಸಕಾಯ ನಿರುತ್ತಿಯಾ ಬುದ್ಧವಚನಂ ದೂಸೇನ್ತೀತಿ ಮಾಗಧಭಾಸಾಯ ಸಬ್ಬೇಸಂ ವತ್ತುಂ ಸುಕರತಾಯ ಹೀನಜಚ್ಚಾಪಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ ದೂಸೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೨೮೯. ಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬ್ಯಾಬಾಧಯಿಂಸೂತಿ ಲಸುಣಗನ್ಧೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಾ ಬಾಧಯಿಂಸು।
೨೯೧. ಅವಲೇಖನಪೀಠರೋತಿ ಅಪಿಧಾನನ್ತಿ ಪಿಧಾನಫಲಕಾದಿ।
ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।