೬. ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕೋ
ವಿಹಾರಾನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೨೯೫. ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಸಿಸಿರೇತಿ ಸಿಸಿರಕಾಲೇ ಹಿಮಪಾತವಸೇನ ಸತ್ತಾಹವದ್ದಲಿಕಾದಿವಸ್ಸಪಾತವಸ್ಸೇನ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಖರೋ ಸೀತಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಫುಸಿತಕೋ’’ತಿ। ‘‘ತತೋ’’ತಿ ಇದಂ ಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ, ತೇನ ಚ ವಿಹಾರೇನ ವಾತಾತಪೋ ಪಟಿಹಞ್ಞತೀತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಹಾರೇನ ಪಟಿಹಞ್ಞತೀ’’ತಿ।
೨೯೬. ಆವಿಞ್ಛನಛಿದ್ದನ್ತಿ ಯತ್ಥ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ವಾ ರಜ್ಜುಸಙ್ಖಲಿಕಾದಿಂ ವಾ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಕವಾಟಂ ಆಕಡ್ಢನ್ತಾ ದ್ವಾರಬಾಹಂ ಫುಸಾಪೇನ್ತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಸಚೇಪಿ ದೀಪಿನಙ್ಗುಟ್ಠೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಚೇತಿಯೇ ವೇದಿಕಾಸದಿಸನ್ತಿ ವಾತಪಾನದಾರುಂ ವಾ ಜಾಲಂ ವಾ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದಾರುಟ್ಠಾನೇ ಚೇತಿಯೇ ವೇದಿಕಾಯ ಪಟ್ಟಾದೀನಿ ವಿಯ ಇಟ್ಠಕಾದೀಹಿ ಉದ್ಧಂ, ತಿರಿಯಞ್ಚ ಪಟ್ಟಿಕಾದಯೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಚತುಛಿದ್ದಯುತ್ತಂ ಕತಂ। ಥಮ್ಭಕವಾತಪಾನಂ ನಾಮ ತಿರಿಯಂ ದಾರೂನಿ ಅದತ್ವಾ ಉದ್ಧಂ ಠಪಿತದಾರೂಹಿ ಏವ ಕತಂ। ಚೋಳಕಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ಬನ್ಧಿತುನ್ತಿ ವಾತಪಾನಪ್ಪಮಾಣೇನ ಪಾದಪುಞ್ಛನಸದಿಸಂ ಚೋಳಕಾದಿನಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಗ್ಗುಲಿಆದಿಪ್ಪವೇಸನನಿವಾರಣತ್ಥಂ, ಕಥೇತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಿಡ್ಢಕನ್ತಿ ಮಞ್ಚಾಕಾರೇನ ಕಟ್ಠಮತ್ತಿಕಾದೀಹಿ ಕತವೇದಿಕಾಕಾರಂ।
೨೯೭. ಚತುರಸ್ಸಪೀಠನ್ತಿ ಸಮಚತುರಸ್ಸಂ। ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪಾದಕಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪಾದಕಮೇವ ವಟ್ಟತಿ। ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೋಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮಚತುರಸ್ಸಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಆಯತಚತುರಸ್ಸಾ ಪನ ಸತ್ತಙ್ಗಪಞ್ಚಙ್ಗಾಪಿ ಉಚ್ಚಪಾದಾ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ವೇತ್ತೇಹೇವ ಚತುರಸ್ಸಾದಿಆಕಾರೇನ ಕತಂ ಭದ್ದಪೀಠನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವೇತ್ತಮಯಂ ಪೀಠ’’ನ್ತಿ। ದಾರುಪಟ್ಟಿಕಾಯ ಉಪರೀತಿ ಅಟನಿಆಕಾರೇನ ಠಿತದಾರುಪಟಲಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಉದ್ಧಂ ಪಾದಂ ಕತ್ವಾ। ಪವೇಸನಕಾಲಞ್ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಉಪರೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಏಳಕಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಪಾದದ್ವಯಂ ವಿಯ ವಙ್ಕಾಕಾರೇನ ಠಿತತ್ತಾ ಪನೇತಂ ‘‘ಏಳಕಪಾದಪೀಠ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಪಲೋಠೇನ್ತೀತಿ ಸಹ ಮಞ್ಚೇಹಿ ಪವಟ್ಟೇನ್ತಿ। ರುಕ್ಖೇ ‘‘ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ತಿಣಜಾತಿಕಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ।
ಉಪದಹನ್ತೀತಿ ‘‘ವಿತ್ಥಾರತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಇದಞ್ಚ ಬಿಮ್ಬೋಹನಸ್ಸ ಉಭೋಸು ಅನ್ತೇಸು ಠಪೇತಬ್ಬಚೋಳಪ್ಪಮಾಣದಸ್ಸನಂ। ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಬಿಮ್ಬೋಹನಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ, ತಂ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಂ ಯಥಾ ಕೋಟಿತೋ ಕೋಟಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪುಥುಲಟ್ಠಾನಂ ಮುಟ್ಠಿರತನಪ್ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಿಬ್ಬಿತಬ್ಬಂ। ಇತೋ ಅಧಿಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಪನ ಅನ್ತೇಸು ಠಪಿತಚೋಳಂ ಕೋಟಿಯಾ ಕೋಟಿಂ ಆಹಚ್ಚ ದಿಗುಣಂ ಕತಂ ತಿಕಣ್ಣಂ ಹೋತಿ। ತೇಸು ತೀಸು ಕಣ್ಣೇಸು ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಣ್ಣಾನಮನ್ತರಂ ವಿದತ್ಥಿಚತುರಙ್ಗುಲಂ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನಂ ಕೋಟಿತೋ ಕೋಟಿಂ ಆಹಚ್ಚ ಮುಟ್ಠಿರತನಂ ಹೋತಿ, ಇದಮಸ್ಸ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪ್ಪಮಾಣಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ತೀಸು ಕಣ್ಣೇಸೂ’’ತಿಆದಿ।
‘‘ಕಮ್ಬಲಮೇವ…ಪೇ॰… ಉಣ್ಣಭಿಸಿಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ ಗೋನಕಾದಿಅಕಪ್ಪಿಯಮ್ಪಿ ಉಣ್ಣಮಯತ್ಥರಣಂ ಭಿಸಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಯಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ಮಸೂರಕೇತಿ ಚಮ್ಮಮಯಭಿಸಿಯಂ। ಚಮ್ಮಮಯಂ ಪನ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ತೂಲಪುಣ್ಣಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಸೇನಾಸನಪರಿಕ್ಖಾರದುಸ್ಸನ್ತಿ ಸೇನಾಸನಪರಿಕ್ಖಾರಕರಣತ್ಥಾಯ ದುಸ್ಸಂ। ಭಿಸಿಂ ಓನನ್ಧಿತುನ್ತಿ ಭಿಸಿತ್ಥವಿಕಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತುಂ। ಪರಿಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಮಞ್ಚಾದಿತೋ ಸಾರಿಯಮಾನಾ ಪೀಠಕೋಟಿಆದೀಸು ನಿಸೀದನ್ತೇಹಿ ಘಂಸಿಯಮಾನಾ ಭಿಸಿ ಪರಿಭಿಜ್ಜತಿ। ಓನದ್ಧಮಞ್ಚನ್ತಿ ಭಿಸಿಂ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಬದ್ಧಮಞ್ಚಂ। ಪಾಳಿಯಂ ಛವಿಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ಹರನ್ತೀತಿ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿಂ ಚೋರಾ ಹರನ್ತಿ। ಫೋಸಿತುನ್ತಿ ಚೋರೇಹಿ ಹರಿತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಹರಿತಸಞ್ಞಾಣಫುಸಿತಬಿನ್ದೂನಿ ದಾತುಂ। ಭಿತ್ತಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ವಿಭಿತ್ತಿರಾಜಿಕರಣಂ। ಹತ್ಥಕಮ್ಮನ್ತಿ ಹತ್ಥೇನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಞ್ಞಾಕರಣಂ।
೨೯೮. ಪಾಳಿಯಂ ನ ನಿಪತತೀತಿ ನ ಅಲ್ಲೀಯತಿ। ಪಟಿಬಾಹೇತ್ವಾತಿ ಘಂಸಿತ್ವಾ। ನ ನಿಬನ್ಧತೀತಿ ಅನಿಬನ್ಧನೀಯೋ, ನ ಲಗ್ಗನಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
೨೯೯. ‘‘ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಏವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ದ್ವಾರಪಾಲಂ ‘‘ಕಿಂ ನ ಕರೋಸೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಜಾತಕಪಕರಣನ್ತಿ ಜಾತಕಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ‘‘ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಬುದ್ಧರೂಪಮ್ಪಿ ಸಯಂ ಕಾತುಂ ನ ಲಭತಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಪಞ್ಚಪಟಿಕನ್ತಿ ಜಾತಿಆದಿಪಞ್ಚಪ್ಪಕಾರವಣ್ಣಮಟ್ಠಂ।
೩೦೦. ಉಪಚಾರೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಬಹಿ ಸಮನ್ತಾ ಅನುಪರಿಗಮನಸ್ಸ ಓಕಾಸೋ ನಪ್ಪಹೋತಿ। ರುಕ್ಖಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾತಿ ತಚ್ಛಿತಸಾರದಾರುಂ ಅಗ್ಗಸಮೀಪೇ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ। ಕತ್ವಾತಿ ಛಿದ್ದೇ ಕತ್ವಾ। ಕಪ್ಪಕತಂ ವಿಯ ಸಾರಖಾಣುಕೇ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ಏವಂ ಕತಮೇವ ‘‘ಆಹರಿಮಂ ಭಿತ್ತಿಪಾದ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಉಪತ್ಥಮ್ಭನತ್ಥಂ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುನ್ತಿ ಜಿಣ್ಣಭಿತ್ತಿಪಾದೇನ ಬಹಿ ಸಮಾನಭಾರಂ ಖಾಣುಕಪ್ಪಸೀಸೇನ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಮೂಲೇನ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ। ಪರಿತ್ತಾಣತ್ಥನ್ತಿ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಕುಟಿಯಾ ಓವಸ್ಸನಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಾಣತ್ಥಂ। ಕಿಟಿಕನ್ತಿ ತಾಲಪಣ್ಣಾದೀಹಿ ಕತಪದಲಂ। ಮದ್ದಿತಮತ್ತಿಕನ್ತಿ ಓವಸ್ಸನಛಿದ್ದಸ್ಸ ಪಿದಹನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ।
ಉಭತೋಕುಟ್ಟಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಕತಪದೇಸಸ್ಸಾತಿ ಯಥಾ ಬಹಿ ಠಿತಾ ಉಜುಕಂ ಅನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೇ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ದ್ವಾರಾಭಿಮುಖಂ ಪಿದಹನವಸೇನ ಭಿತ್ತಿಞ್ಚ ಅಞ್ಞತೋ ದ್ವಾರಞ್ಚ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಟ್ಠಾನಂ ವದತಿ। ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಯಾಗಾರೋತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಆವಿದ್ಧಪಮುಖಂ। ವಂಸಂ ದತ್ವಾತಿ ಪುರಿಸಪ್ಪಮಾಣೇ ಪಾದೇ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಸದಿಸಂ ಪಸ್ಸವಂಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಓಸಾರೇತ್ವಾ। ಏಕಂ ದಣ್ಡಕೋಟಿಂ ಅತಿಉಚ್ಚಾಯ ವಿಹಾರಭಿತ್ತಿಕೋಟಿಯಾ ಏಕಂ ಕೋಟಿಂ ನೀಚೇ ವಂಸಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಪನವಸೇನ ದಣ್ಡಕೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ। ಚಕ್ಕಲಯುತ್ತೋ ಕಿಟಿಕೋತಿ ಕವಾಟಂ ವಿಯ ವಿವರಣಥಕನಸುಖತ್ಥಂ ಚಕ್ಕಲಬನ್ಧಕಿಟಿಕಂ। ಪಾಳಿಯಂ ಉಗ್ಘಾಟನಕಿಟಿಕನ್ತಿ ಆಪಣಾದೀಸು ಅನತ್ಥಿಕಕಾಲೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ಉಪರಿ ಚ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಓತರಣಕಿಟಿಕಂ, ಕಪ್ಪಸೀಸೇಹಿ ವಾ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನೀಹಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಓತರಣಕಿಟಿಕಮ್ಪಿ।
೩೦೧. ಪಾನೀಯಂ ಓತಪ್ಪತೀತಿ ಪಾನೀಯಭಾಜನೇಸು ಠಪಿತಪಾನೀಯಂ ಆತಪೇನ ಸನ್ತಪ್ಪತಿ।
೩೦೩. ತಯೋ ವಾಟೇತಿ ತಯೋ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ। ವೇಳುವಾಟನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ದಾರುಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಕಣ್ಟಕವಾಟನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸಾಖಾಪರಿಕ್ಖೇಪಂ।
೩೦೫. ಆಲೋಕೋ ಅನ್ತರಧಾಯೀತಿ ಯೋ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಆನುಭಾವೇನ ಮಹನ್ತೋ ಓಭಾಸೋ ಅಹೋಸಿ, ಯೇನ ಚಸ್ಸ ಪದೀಪಸಹಸ್ಸೇನ ವಿಯ ವಿಗತನ್ಧಕಾರೋ ಮಗ್ಗೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಬಹಿನಗರೇ ಛವಸರೀರಸಮಾಕುಲಂ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಬೀಭಚ್ಛಂ ಆಮಕಸುಸಾನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಭಯೇನ ಪೀತಿವೇಗೇ ಮನ್ದೀಭೂತೇ ಅನ್ತರಧಾಯಿ।
ಸತಂ ಹತ್ಥೀತಿ ಗಾಥಾಯ ಹತ್ಥಿನೋ ಸತಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಸಹಸ್ಸ-ಸದ್ದೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ಞಾತಬ್ಬೋ। ಪದವೀತಿಹಾರಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರತನತ್ತಯಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗಚ್ಛತೋ ಏಕಪದವೀತಿಹಾರಸ್ಸ ಕಲಂ ನಾಮ, ತಂ ಸೋಳಸಿಂ ಕಲಂ ಯಥಾವುತ್ತಾ ಹತ್ಥಿಆದಯೋ ಸಬ್ಬೇ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ನಾರಹನ್ತಿ, ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಞ್ಚೇತಂ। ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಭಾಗಮ್ಪಿ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ।
ಅನ್ಧಕಾರೋ ಅನ್ತರಧಾಯೀತಿ ಪುನ ಬಲವಪೀತಿಯಾ ಆಲೋಕೇ ಸಮುಪ್ಪನ್ನೇ ಅನ್ತರಧಾಯಿ। ಆಸತ್ತಿಯೋತಿ ತಣ್ಹಾಯೋ। ವಯಕರಣನ್ತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಮೂಲಂ ನವಕಮ್ಮಂ।
೩೦೯. ದದೇಯ್ಯಾತಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಿಹಾರೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದಿನ್ನೋತಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಿಹಾರೋ ದಿನ್ನೋ, ವಿಹಾರೇ ನವಕಮ್ಮಂ ದಿನ್ನನ್ತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ।
೩೧೩-೪. ಸನ್ಥಾಗಾರೇತಿ ಸನ್ನಿಪಾತಮಣ್ಡಪೇ। ಓಕಾಸೇತಿ ನಿವಾಸೋಕಾಸೇ। ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತನ್ತಿ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತಂ। ಗಿಹಿವಿಕಟನ್ತಿ ಗಿಹೀಹಿ ಕತಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಗಿಹಿಸನ್ತಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
ವಿಹಾರಾನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೧೮. ‘‘ಛಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಛಮಾಸಚ್ಚಯೇನಾ’’ತಿ ಇದಂ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಚ್ಚಯದಾನಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದದಸ್ಸನಂ, ಏವಂ ಉಪರಿಪಿ। ‘‘ತಂ ನ ಗಾಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಪಚ್ಚಯೇನೇವ ಹಿ ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ, ಪಚ್ಚಯಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಉಬ್ಭಣ್ಡಿಕಾತಿ ಉಕ್ಖಿತ್ತಭಣ್ಡಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ। ದೀಘಸಾಲಾತಿ ಚಙ್ಕಮನಸಾಲಾ। ಮಣ್ಡಲಮಾಳೋತಿ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾ। ಅನುದಹತೀತಿ ಪೀಳೇತಿ। ‘‘ಅದಾತುಂ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅದದನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಬಾಹನೇ ಪವಿಸನತೋ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ।
‘‘ನ ‘‘ನ ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ವಿತಕ್ಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಯೇ ದಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಏವರೂಪಂ ವಿತಕ್ಕಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ। ಭಣ್ಡಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದನನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಭಣ್ಡಂ। ಸರೀರಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದನಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ಸುದ್ಧಚಿತ್ತತ್ತಾವ ಅನವಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಪುಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಕಾರಣಾಚಿಕ್ಖನಂ
ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಖಣ್ಡಫುಲ್ಲಪಟಿಸಙ್ಖರಣಸಮ್ಮಜ್ಜನಾದೀಹಿ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬಾನಿ। ಮುದ್ದವೇದಿಕಾಯಾತಿ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಹಮ್ಮಿಯವೇದಿಕಾಯ ಘಟಾಕಾರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಚತುರಸ್ಸವೇದಿಕಾಯ। ಕಸ್ಮಾ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿಆದಿ ಯತೋ ಪಕತಿಯಾ ಲಭತಿ। ತತ್ಥಾಪಿ ಪುಚ್ಛನಸ್ಸ ಕಾರಣಸನ್ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ।
ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ವಿಹಾರತೋ ಅಪಸಕ್ಕಿತ್ವಾ। ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೋಜನದ್ವಿಯೋಜನನ್ತರೇ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ। ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ವಡ್ಢಿಯಾ ಕಹಾಪಣಾದಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ, ಖೇತ್ತಾದೀನಿ ವಾ ನಿಯಮೇತ್ವಾ। ಇತಿ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯೇತಿ ಏವಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಸದ್ಧಾಯ ದಾತಬ್ಬೇ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಲಾಭವಿಸಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ।
ವತ್ಥು ಪನಾತಿ ತತ್ರುಪ್ಪಾದೇ ಉಪ್ಪನ್ನರೂಪಿಯಂ, ತಞ್ಚ ‘‘ತತೋ ಚತುಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ದಿನ್ನಖೇತ್ತಾದಿತೋ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ಹತ್ಥೇ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ದಾಯಕೇಹಿ ದಿನ್ನವತ್ಥುಸದಿಸಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ।
ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಹಿತಾಯ। ಪುಗ್ಗಲವಸೇನಾತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಚೀವರೇನ ಕಿಲಮನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಪರಾಮಾಸವಸೇನ, ನ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಕಿಲಮತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸಙ್ಘಪರಾಮಾಸವಸೇನ।
‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡವಸೇನಾ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಚೀವರತಣ್ಡುಲಾದಿವಸೇನೇವ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಚ-ಕಾರೋ ಚೇತ್ಥ ಪನ-ಸದ್ದತ್ಥೇ ವತ್ತತಿ, ನ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೇತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಪುಗ್ಗಲವಸೇನೇವ, ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡವಸೇನ ಚ ಅಪಲೋಕನಪ್ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಂ ಪನ ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ।
ಚೀವರಪಚ್ಚಯಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯತತ್ರುಪ್ಪಾದಾದಿವಸೇನ ತಸ್ಮಿಂ ವಸ್ಸಾವಾಸೇ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಚೀವರಸಙ್ಖಾತಂ ಪಚ್ಚಯಂ ‘‘ಏತ್ತಕ’’ನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ। ಸೇನಾಸನಸ್ಸಾತಿ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪನಸ್ಸ। ‘‘ನವಕೋ ವುಡ್ಢತರಸ್ಸ, ವುಡ್ಢೋ ಚ ನವಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಸ್ಸ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ಗಹಣಂ ಅಸಾರುಪ್ಪನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ದ್ವೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಗಾಹೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಅಟ್ಠಪಿ ಸೋಳಸಪಿ ಜನೇ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏಕಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಏಕತೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ನಿಗ್ಗಹಕಮ್ಮಮೇವ ಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನ ಕರೋತಿ। ತೇನೇವ ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ‘‘ಉಬ್ಬಾಹಿಕಕಮ್ಮಸಮ್ಮುತಿಯಂ ಅಟ್ಠಪಿ ಜನಾ ಏಕತೋವ ಸಮ್ಮತಾತಿ।
ಆಸನಘರನ್ತಿ ಮಗ್ಗೋತಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಬ್ಭನ್ತರಗತೇ ಗಾಮಾಭಿಮುಖಮಗ್ಗೇ ಕತಸಾಲಾ ವುಚ್ಚತಿ। ಏವಂ ಪೋಕ್ಖರಣೀರುಕ್ಖಮೂಲಾದೀಸುಪಿ।
ಲಭನ್ತೀತಿ ತತ್ರವಾಸಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಲಭನ್ತಿ। ವಿಜಟೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಏಕೇಕಸ್ಸ ಪಹೋನಕಪ್ಪಮಾಣೇನ ವಿಯೋಜೇತ್ವಾ। ಆವಾಸೇಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಇತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಆವಾಸೇ ವಸನ್ತಾ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ವಾಚಾಯ ಉಪಸಂಹರಿತ್ವಾ। ಪವಿಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮಹಾಲಾಭೇ ಪರಿವೇಣೇ ವಸಿತ್ವಾವ ಲಾಭೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಅಯಮ್ಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಪಚ್ಚಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ। ತೇನೇವ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ಅಯಂ ಚೀವರಪಚ್ಚಯೋಪೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಾಟಕಂ ದೇನ್ತೀತಿ ಪಚ್ಚಯದಾಯಕಾ ದೇನ್ತಿ। ಏತೇನ ಗಹಟ್ಠೇಹಿ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅಥ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದೇಮಾತಿ ವದನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾನಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಜ್ಝಾಹರಿತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತೋ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ।
ಉಪನಿಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಾಹಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಧ ರುಕ್ಖಾದೀಸು ವಸಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ಪಟಿಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಗಾಹೇತಬ್ಬಂ।
ಪಾಟಿಪದಅರುಣತೋತಿಆದಿ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕಂ ಪನ ಪಾಟಿಪದಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾಪಿ ಗಾಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ನಿಬದ್ಧವತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಸಜ್ಝಾಯಮನಸಿಕಾರಾದೀಸು ನಿರನ್ತರಕರಣೀಯೇಸು ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತಿಕವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ। ಕಸಾವಪರಿಭಣ್ಡನ್ತಿ ಕಸಾವರಸೇಹಿ ಭೂಮಿಪರಿಕಮ್ಮಂ।
ತಿವಿಧಮ್ಪೀತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿಪತ್ತಿಪಟಿವೇಧವಸೇನ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ। ಸೋಧೇತ್ವಾತಿ ಆಚಾರಾದೀಸು ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ। ಏಕಚಾರಿಕವತ್ತನ್ತಿ ಭಾವನಾಕಮ್ಮಂ। ತಞ್ಹಿ ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಂ ಪಹಾಯ ಏಕಚಾರಿಕೇನೇವ ವತ್ತಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ। ದಸವತ್ಥುಕಕಥಾ
ದನ್ತಕಟ್ಠಖಾದನವತ್ತನ್ತಿ ದನ್ತಕಟ್ಠಮಾಳಕೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೇಸು ದನ್ತಕಟ್ಠೇಸು ‘‘ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಏಕಮೇವ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೧೦೯) ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ದನ್ತಪೋನಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ ವತ್ತಂ। ಪತ್ತಂ ವಾ…ಪೇ॰… ನ ಕಥೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಪತ್ತಗುತ್ತತ್ಥಾಯ ವುತ್ತಂ। ವಿಸಭಾಗಕಥಾತಿ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾ। ಖನ್ಧಕವತ್ತನ್ತಿ ವತ್ತಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ॰ ೩೬೫) ಆಗತಂ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕವತ್ತತೋ ಅವಸಿಟ್ಠವತ್ತಂ ತಸ್ಸ ‘‘ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಿಸುಂ ಗಹಿತತ್ತಾ।
ಇದಾನಿ ಯಂ ದಾಯಕಾ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಪಟಿಪಜ್ಜನವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಪನಾ’’ತಿ ಆರದ್ಧಂ। ಆಗನ್ತುಕೋ ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಚೀವರೇ ಗಾಹಿತೇ ಪಚ್ಛಾ ಆಗತೋ ಆಗನ್ತುಕೋ ಭಿಕ್ಖು। ಪತ್ತಟ್ಠಾನೇತಿ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪತ್ತಟ್ಠಾನೇ। ಪಠಮವಸ್ಸೂಪಗತಾತಿ ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಆಗಮನತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ವಸ್ಸೂಪಗತಾ। ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ದಾಯಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಆಗತಾಗತಸಾಟಕಂ।
ನೇವ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಸ್ಸ ಸಾಮಿನೋತಿ ಛಿನ್ನವಸ್ಸತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ಪಠಮಮೇವ ಕತಿಕಾಯ ಕತತ್ತಾ ‘‘ನೇವ ಅದಾತುಂ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ದಾತಬ್ಬಂ ವಾರೇನ್ತಾನಂ ಗೀವಾ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತೇಸಮೇವ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವಸ್ಸೂಪಗತೇಸು ಅಲದ್ಧವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಾನಂ ಏಕಚ್ಚಾನಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ।
ಭತಿನಿವಿಟ್ಠನ್ತಿ ಪಾನೀಯುಪಟ್ಠಾನಾದಿಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ। ಸಙ್ಘಿಕಂ ಪನಾತಿಆದಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ವಾದದಸ್ಸನಂ। ತತ್ಥ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗಾಹಿತನ್ತಿ ‘‘ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾನಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಞ್ಚ ಇದಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಞ್ಚ ಇಮೇಸಂ ದಾತುಂ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಅನನ್ತರೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಅಪಲೋಕನಂ ಕತ್ವಾ ಗಾಹಿತಂ ಸಙ್ಘೇನ ದಿನ್ನತ್ತಾ ವಿಬ್ಭನ್ತೋಪಿ ಲಭತಿ। ಪಗೇವ ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ। ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಗಾಹಿತಂ ಪನ ತೇಮಾಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ಅತ್ತನಾ, ದಾಯಕೇಹಿ ಚ ಅನುಮತತ್ತಾ ಭತಿನಿವಿಟ್ಠಮ್ಪಿ ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋಪಿ ವಿಬ್ಭನ್ತೋಪಿ ನ ಲಭತೀತಿ ಕೇಚಿ ಆಚರಿಯಾ ವದನ್ತಿ। ಇದಞ್ಚ ಪಚ್ಛಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಮಾಣಂ। ತೇನೇವ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಏವ ದಾಯಕೇಹಿ ದಿನ್ನವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಗಹಿತಭಿಕ್ಖುನೋ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ವಾಸೋವ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿಹಿತೋ, ನ ಪಾನೀಯುಪಟ್ಠಾನಾದಿಭತಿಕರಣವತ್ತಂ। ಯದಿ ಹಿ ತಂ
‘‘ಸಙ್ಘಿಕಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏತೇನ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾನಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಭಾಗೋ ಸಙ್ಘಿಕತೋ ಅಮೋಚಿತೋ ತೇಸಂ ವಿಬ್ಭಮೇನ ಸಙ್ಘಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಲಭತೀತಿ ‘‘ಮಮ ಪತ್ತಭಾಗಂ ಏತಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ ದಾಯಕೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇನ್ತೇನೇವ ಸಙ್ಘಿಕತೋ ವಿಯೋಜಿತಂ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ।
ವರಭಾಗಂ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಪಠಮಗಾಹತ್ತಾ, ಥೇರೇನ ಪುಬ್ಬೇ ಪಠಮಭಾಗಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ, ಇದಾನಿ ಗಯ್ಹಮಾನಸ್ಸ ದುತಿಯಭಾಗತ್ತಾ ಚ ವುತ್ತಂ।
ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಉಪನನ್ದವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೧೯. ಪಾಳಿಯಂ ಉಭಯತ್ಥ ಪರಿಬಾಹಿರೋತಿ ಕಮೇನ ಉಭಯಸ್ಸಪಿ ಮುತ್ತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ನ ಸಬ್ಬಥಾ ಉಭಯತೋ ಪರಿಬಾಹಿರತ್ತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ…ಪೇ॰… ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ।
೩೨೦. ಯಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತೀತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠವಿನಿಮುತ್ತಂ ಯಂ ಆಸನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಸುಖಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ಪಹೋತಿ, ಇದಂ ಪಚ್ಛಿಮದೀಘಾಸನಂ। ಏತ್ಥ ಮಞ್ಚಪೀಠರಹಿತೇಸು ಅಸಮಾನಾಸನಿಕಾಪಿ ತಯೋ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಭನ್ತಿ। ಮಞ್ಚಪೀಠೇಸು ಪನ ದ್ವೇ। ಅದೀಘಾಸನೇಸು ಮಞ್ಚಪೀಠೇಸು ಸಮಾನಾಸನಿಕಾ ಏವ ದ್ವೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಭನ್ತಿ ದುವಗ್ಗಸ್ಸೇವ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ।
ಹತ್ಥಿನಖೋ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗೇ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಹತ್ಥಿನಖೋ, ಪಾಸಾದೋ। ಪಾಸಾದಸ್ಸ ನಖೋ ನಾಮ ಹೇಟ್ಠಿಮಭಾಗೋ ಪಾದನಖಸದಿಸತ್ತಾ, ಸೋ ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಅನೇಕೇಹಿ ಹತ್ಥಿರೂಪೇಹಿ ಸಮಲಙ್ಕತೋ ಠಿತೋ। ತಸ್ಸೂಪರಿ ಕತೋ ಪಾಸಾದೋ ಹತ್ಥಿಕುಮ್ಭೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಹತ್ಥಿಕುಮ್ಭೇ ಪತಿಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ। ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿವಿಚಿತ್ರಾನೀತಿ ಸಙ್ಘಿಕಸೇನಾಸನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಪುಗ್ಗಲಿಕಂ ಪನ ಸುವಣ್ಣಾದಿವಿಚಿತ್ರಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಮೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ ‘‘ನ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೯೯) ವುತ್ತತ್ತಾ। ತೇನೇವೇತ್ಥ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಙ್ಘಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ’’ತಿ ನ ಗಿಹಿವಿಕಟನೀಹಾರೇನಾತಿ ಗಿಹೀಹಿ ಕತನೀಹಾರೇನ, ಗಿಹೀಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ದಿನ್ನನಿಯಾಮೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಬ್ಭನ್ತಿ।
ಉಪನನ್ದವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೨೧. ಅರಞ್ಜರೋತಿ ಬಹುಉದಕಗಣ್ಹನಿಕಾ ಮಹಾಚಾಟಿ, ಜಲಂ ಗಣ್ಹಿತುಮಲನ್ತಿ ಅರಞ್ಜರೋ।
ಥಾವರೇನ ಚ ಥಾವರನ್ತಿಆದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಪುರಿಮದ್ವಯಂ ಥಾವರಂ, ಪಚ್ಛಿಮತ್ತಯಂ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಸಮಕಮೇವ ದೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಊನಕಂ ದೇನ್ತಮ್ಪಿ ವಿಹಾರವತ್ಥುಸಾಮನ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದೂರತರಂ ದುಕ್ಖಗೋಪಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೇ ಮಹಗ್ಘತರಂ…ಪೇ॰… ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧)। ಜಾನಾಪೇತ್ವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ‘‘ನನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಬಹುತರಾ ರುಕ್ಖಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಸಾಮಿಕೇಸು ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಸ್ಸ ಮಹಗ್ಘತಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೇಸು ತಂ ಞತ್ವಾ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಗಣ್ಹತೋ ಅವಹಾರೋ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ।
ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರೋ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬೋತಿ ಸವತ್ಥುಕೇನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭೂಮಿಯಂ ಕತಪಾಸಾದಾದಿನಾ, ಅವತ್ಥುಕೇನ ವಾ ಸವತ್ಥುಕಂ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ। ಅವತ್ಥುಕಂ ಪನ ಅವತ್ಥುಕೇನೇವ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ। ಕೇವಲಂ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಭೂಮಿತೋ ಅಥಾವರತ್ತಾ। ಏವಂ ಥಾವರೇಸುಪಿ ಥಾವರವಿಭಾಗಂ ಞತ್ವಾವ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ।
‘‘ಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸುವಣ್ಣಾದಿವಿಚಿತ್ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಂ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ‘‘ವಿಹಾರಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಖೇತ್ತಾದಿ ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಏತೇಸೂತಿ ಮಞ್ಚಾದೀಸು। ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ ಆಸನ್ದೀತೂಲಿಕಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯೇಸು ವುತ್ತನಯಮೇವ। ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾತಿ ಆಸನ್ದೀಆದಿ, ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾತಿ ಸುವಣ್ಣಾದಿವಿಚಿತ್ತಂ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ದಿನ್ನಂ।
‘‘ಕಾಳಲೋಹ…ಪೇ॰… ಭಾಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಟ್ಟಕಂಸಲೋಹಮಯಮ್ಪಿ ಭಾಜನಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ಪರಿಹರಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಪುಗ್ಗಲಪರಿಹರಿತಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಭಾಜೇತಬ್ಬತ್ತಾತಿ ವದನ್ತಿ। ತಂ ಉಪರಿ ‘‘ಕಂಸಲೋಹವಟ್ಟಲೋಹಭಾಜನವಿಕತಿ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ವಾ ಗಿಹಿವಿಕಟಾ ವಾ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿಆದಿಕೇನ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿವಚನೇನ ವಿರುಜ್ಝತಿ। ಇಮಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ವಟ್ಟಲೋಹಕಂಸಲೋಹಾನಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತೋ ಸೀಹಳದೀಪೇ ಪಾದಗ್ಗಣ್ಹನಕೋ ಭಾಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಸ್ಸ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಾಯ ತಂ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿವಚನಂ ಪಚ್ಛಾ ದಸ್ಸಿತಂ। ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟಲೋಹಕಂಸಲೋಹಮಯಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾದಗ್ಗಣ್ಹನಕವಾರಕಮ್ಪಿ ಉಪಾದಾಯ ಅಭಾಜನೀಯಮೇವ। ಗಿಹೀಹಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಮ್ಪಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಪಾರಿಹಾರಿಯಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪತ್ತಾದಿಪರಿಕ್ಖಾರಂ ವಿಯ ಸಯಮೇವ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಗಿಹಿಸನ್ತಕಂ ವಿಯ ಆರಾಮಿಕಾದಯೋ ಚೇ ಸಯಮೇವ ಗೋಪೇತ್ವಾ ವಿನಿಯೋಗಕಾಲೇ ಆನೇತ್ವಾ ಪಟಿನೇನ್ತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ।
ಪಣ್ಣಸೂಚಿ ನಾಮ ಲೇಖನೀತಿ ವದನ್ತಿ। ‘‘ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಾನಿಪೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋವ ಆಪತ್ತಿಕರೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಏವಂ ಉಪರಿ ಅಭಾಜನೀಯವಾಸಿಆದೀಸು ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇಸುಪಿ।
ಅನಾಮಾಸಮ್ಪೀತಿ ಉಪಕ್ಖರೇತಿ ಉಪಕರಣೇ। ಅಡ್ಢಬಾಹುಪ್ಪಮಾಣಾ ನಾಮ ಅಡ್ಢಬಾಹುಮತ್ತಾ। ಅಡ್ಢಬ್ಯಾಮಮತ್ತಾತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ಯೋತ್ತಾನೀತಿ ಚಮ್ಮರಜ್ಜುಕಾ।
ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಸೂಚಿದಣ್ಡಮತ್ತೋಪೀತಿ ತಸರದಣ್ಡಾದಿಸೂಚಿಆಕಾರತನುದಣ್ಡಕಮತ್ತೋಪಿ। ರಿತ್ತಪೋತ್ಥಕೋಪೀತಿ ಅಲಿಖಿತಪೋತ್ಥಕೋ। ಇದಞ್ಚ ಪಣ್ಣಪ್ಪಸಙ್ಗೇನ ವುತ್ತಂ।
‘‘ಘಟ್ಟನಫಲಕಂ ಘಟ್ಟನಮುಗ್ಗರೋ’’ತಿ ಇದಂ ರಜಿತಚೀವರಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಟ್ಠೇ ದಣ್ಡಮುಗ್ಗರೇ ವೇಠೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಮಟ್ಠಫಲಕಸ್ಸ ಉಪರಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಅಪರೇನ ಮಟ್ಠಫಲಕೇನ ನಿಕುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕೋ ಉಪರಿ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ। ದ್ವೇ ಜನಾ ಉಪರಿ ಫಲಕಂ ದ್ವೀಸು ಕೋಟೀಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಆಕಡ್ಢನವಿಕಡ್ಢನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಹತ್ಥೇ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಪಹರಣಂ ಪನ ಅಮ್ಬಣನ್ತಿ ಏಕದೋಣಿಕನಾವಾಫಲಕೇಹಿ ಪೋಕ್ಖರಣೀಸದಿಸಂ ಕತಂ। ಪಾನೀಯಭಾಜನನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ರಜನದೋಣೀತಿ ಏಕದಾರುನಾವ ಕತಂ ರಜನಭಾಜನಂ। ಉದಕದೋಣೀಪಿ ಏಕದಾರುನಾವ ಕತಂ ಉದಕಭಾಜನಂ।
ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಚಮ್ಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಭೂಮತ್ಥರಣಸಙ್ಖೇಪೇನ ಸಯಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಗತಿಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಮಞ್ಚಾದೀಸು ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ ಮಹಾಚಮ್ಮಂ ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
ಛತ್ತಮುಟ್ಠಿಪಣ್ಣನ್ತಿ ತಾಲಪಣ್ಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಪತ್ತಕಟಾಹನ್ತಿ ಪತ್ತಪಚನಕಟಾಹಂ।
ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನವಕಮ್ಮದಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೨೩. ಪಾಳಿಯಂ ಪಿಣ್ಡನಿಕ್ಖೇಪನಮತ್ತೇನಾತಿಆದೀಸು ಖಣ್ಡಫುಲ್ಲಟ್ಠಾನೇ ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡಟ್ಠಪನಂ ಪಿಣ್ಡನಿಕ್ಖೇಪನಂ ನಾಮ। ನವಕಮ್ಮನ್ತಿ ನವಕಮ್ಮಸಮ್ಮುತಿ। ಅಗ್ಗಳವಟ್ಟಿ ನಾಮ ಕವಾಟಬನ್ಧೋ। ಛಾದನಂ ನಾಮ ತಿಣಾದೀಹಿ ಗೇಹಚ್ಛಾದನಂ। ಬನ್ಧನಂ ನಾಮ ದಣ್ಡವಲ್ಲಿಆದೀಹಿ ಛದನಬನ್ಧನಮೇವ। ಚತುಹತ್ಥವಿಹಾರೇತಿ ವಿತ್ಥಾರಪ್ಪಮಾಣತೋ ವುತ್ತಂ। ಉಬ್ಬೇಧತೋ ಪನ ಅನೇಕಭೂಮಕತ್ತಾ ವಡ್ಢಕೀಹತ್ಥೇನ ವೀಸತಿಹತ್ಥೋಪಿ
ಪಾಳಿಯಂ ಸಬ್ಬೇ ವಿಹಾರೇತಿ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗಬಹುವಚನಂ। ಏಕಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇಸು ವಿಹಾರೇಸು ನವಕಮ್ಮಂ ದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೀತಿ ನವಕಮ್ಮಿಕಾ ಅತ್ತನೋ ಗಾಹಿತಂ ವರಸೇಯ್ಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅಕತ್ವಾ ಉತುಕಾಲೇಪಿ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿ।
‘‘ಸಚೇ ಸೋ ಆವಾಸೋ ಜೀರತೀ’’ತಿಆದಿ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ। ಮಞ್ಚಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾತಿ ಮಞ್ಚಟ್ಠಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಂ ದತ್ವಾ। ತಿಭಾಗನ್ತಿ ತತಿಯಭಾಗಂ। ಏವಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಮ್ಪಿ ಥಾವರೇನ ಥಾವರಪರಿವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಏವ ಪವಿಸತಿ, ನ ಇತರಥಾ ಸಬ್ಬಸೇನಾಸನಾನಂ ಸಚೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಹೋತೀತಿ ಸಚೇ ಸೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭಣ್ಡಕಟ್ಠಪನಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ವಾ ದಾತುಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಞ್ಞೇವ ದಾತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಾದಿಸಸ್ಸ ತುಯ್ಹಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಮೇವ ಕತ್ವಾ ಜಗ್ಗಾತಿ ನ ಸಬ್ಬಂ ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತತ್ಥ ಪನ ಕತ್ತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಏವಞ್ಹೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ವಯಾನುರೂಪಂ ತತಿಯಭಾಗೇ ವಾ ಉಪಡ್ಢಭಾಗೇ ವಾ ಗಹಿತೇ ತಂ ಭಾಗಂ ದಾತುಂ ಲಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಯೇನಾತಿ ತೇಸು ದ್ವೀಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಯೇನ। ಸೋ ಸಾಮೀತಿ ತಸ್ಸಾ ಭೂಮಿಯಾ ವಿಹಾರಕರಣೇ ಸೋವ ಸಾಮೀ, ತಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಇತರೇನ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಸೋ ಹಿ ಪಠಮಂ ಗಹಿತೋ। ಅಕತಟ್ಠಾನೇತಿ ಚಯಾದೀನಂ ಅಕತಪುಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ। ಚಯಂ ವಾ ಪಮುಖಂ ವಾತಿ ಸಙ್ಘಿಕಸೇನಾಸನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತತೋ ಬಹಿ ಚಯಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ, ಏಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ। ಬಹಿಕುಟ್ಟೇತಿ ಕುಟ್ಟತೋ ಬಹಿ, ಅತ್ತನೋ ಕತಟ್ಠಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ।
ನವಕಮ್ಮದಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಞ್ಞತ್ರಪರಿಭೋಗಪಟಿಕ್ಖೇಪಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೨೪. ವಡ್ಢಿಕಮ್ಮತ್ಥಾಯಾತಿ ಯಥಾ ತಮ್ಮೂಲಗ್ಘತೋ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಏವಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿನೋ ಅತ್ಥಾಯ।
ಚಕ್ಕಲಿಕನ್ತಿ ಪಾದಪುಞ್ಛನತ್ಥಂ ಚಕ್ಕಾಕಾರೇನ ಕತಂ। ಪರಿಭಣ್ಡಕತಭೂಮಿ ವಾತಿ ಕಾಳವಣ್ಣಾದಿಕತಸಣ್ಹಭೂಮಿ ವಾ। ಸೇನಾಸನಂ ವಾತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿ ವಾ।
‘‘ತಥೇವ ವಳಞ್ಜೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನೇವಾಸಿಕೇಹಿ ಧೋತಪಾದಾದೀಹಿ ವಳಞ್ಜನಟ್ಠಾನೇ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಧೋತಪಾದಾದೀಹಿ ವಳಞ್ಜನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
‘‘ದ್ವಾರಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ ದ್ವಾರವಾತಪಾನಾದಯೋ ಅಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಪಿ ನ ಅಪಸ್ಸಯಿತಬ್ಬಾ। ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಅಪಸ್ಸಯನ್ತಸ್ಸಪಿ ಇಧ ಲೋಮಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿ।
ಅಞ್ಞತ್ರಪರಿಭೋಗಪಟಿಕ್ಖೇಪಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸಙ್ಘಭತ್ತಾದಿಅನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೨೫. ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ನಿಮನ್ತನನ್ತಿ ಇಮಂ ವೋಹಾರಂ ಪತ್ತಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಆದಿಅತ್ಥೋ, ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ನಿಮನ್ತನನ್ತಿಆದಿವೋಹಾರಂ ಪತ್ತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಮ್ಪೀತಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಮ್ಪಿ।
ಸಙ್ಘಭತ್ತಾದಿಅನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ
ಭೋಜನಸಾಲಾಯಾತಿ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಟ್ಠಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಏಕವಳಞ್ಜನ್ತಿ ಏಕದ್ವಾರೇನ ವಳಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ನಾನಾನಿವೇಸನೇಸೂತಿ ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ನಾನೂಪಚಾರೇಸು ನಿವೇಸನೇಸು।
ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಪಿ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಸ್ಸಪೀತಿ ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ವುಡ್ಢತರೇ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೇ ನವಕಸ್ಸ ಗಾಹಿತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
ವಿಸ್ಸಟ್ಠದೂತೋತಿ ಯಥಾರುಚಿ ವತ್ತುಂ ಲಭನತೋ ನಿರಾಸಙ್ಕದೂತೋ। ಪುಚ್ಛಾಸಭಾಗೇನಾತಿ ಪುಚ್ಛಾವಚನಪಟಿಭಾಗೇನ। ‘‘ಏಕಾ ಕೂಟಟ್ಠಿತಿಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ರಞ್ಞೋ ವಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ।
ಸಬ್ಬಂ ಪತ್ತಸ್ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಚೀವರಾದಿಕಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಪತ್ತಸ್ಸಾಮಿಕಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ, ಮಯಾ ಭತ್ತಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಚೀವರಾದಿನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಅಕತಭಾಗೋನಾಮಾತಿ
ಕಿಂ ಆಹರೀಯತೀತಿ ಅವತ್ವಾತಿ ‘‘ಕತರಭತ್ತಂ ವಾ ತಯಾ ಆಹರೀಯತೀ’’ತಿ ದಾಯಕಂ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ। ಪಕತಿಟ್ಠಿತಿಕಾಯಾತಿ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಟ್ಠಿತಿಕಾಯ।
ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನಿಮನ್ತನಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ
ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಭತ್ತನ್ತಿ ಅವದನ್ತೇನಾ’’ತಿ।
ಆಲೋಪಸಙ್ಖೇಪೇನಾತಿ ಏಕೇಕಪಿಣ್ಡವಸೇನ, ಏವಞ್ಚ ಭಾಜನಂ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತೇ ನ ವಟ್ಟತಿ। ತತ್ಥ ಹಿ ಏಕಸ್ಸ ಪಹೋನಕಪ್ಪಮಾಣೇನೇವ ಭಾಜೇತಬ್ಬಂ।
ಆರುಳ್ಹಾಯೇವ ಮಾತಿಕಂ, ಸಙ್ಘತೋ ಅಟ್ಠ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಏತ್ಥ ಯೇ ಮಾತಿಕಂ ಆರುಳ್ಹಾ, ತೇ ಅಟ್ಠ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಉದ್ದೇಸಭತ್ತನಿಮನ್ತನಭತ್ತಾದಿಸಙ್ಘಿಕಭತ್ತಮಾತಿಕಾಸು ನಿಮನ್ತನಭತ್ತಮಾತಿಕಾಯ ಠಿತಿವಸೇನ ಆರುಳ್ಹೇ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೇನ ವಾ ಸಯಂ ವಾ ಸಙ್ಘತೋ ಉದ್ದಿಸಾಪೇತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ನ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿತೇ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಮಾತಿಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಸಙ್ಘತೋ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಮಾತಿಕಾಭೇದಂ ದಾಯಕಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಪಟಿಬದ್ಧಕಾಲತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ತತ್ಥೇವ ವಾಸಸ್ಸ ನಿಬದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ।
ನಿಮನ್ತನಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸಲಾಕಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ
ಉಪನಿಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಲಿಖಿತ್ವಾ। ಗಾಮವಸೇನಪೀತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸಮಲಾಭಗಾಮವಸೇನಪಿ। ಬಹೂನಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಾನೀತಿ ತಿಂಸಂ ವಾ ಚತ್ತಾರೀಸಂ ವಾ ಭತ್ತಾನಿ। ‘‘ಸಚೇ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಹರಿತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ನಿಗ್ಗಹೇನ ದತ್ವಾತಿ ದೂರಂ ಗನ್ತುಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ದತ್ವಾ। ಪುನ ವಿಹಾರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಹಾರಂ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಹಾರೇ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ।
ಏಕಗೇಹವಸೇನಾತಿ ವೀಥಿಯಮ್ಪಿ ಏಕಪಸ್ಸೇ ಘರಪಾಳಿಯಾ ವಸೇನ। ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾಪೀತಿ ಅಸುಕಕುಲೇ ಸಲಾಕಭತ್ತಾನಿ ತುಯ್ಹಂ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ವತ್ವಾ।
ವಾರಗಾಮೇತಿ ಸಟ್ಠಿತೋ ವಾ ಪಣ್ಣಾಸತೋ ವಾತಿ ದಣ್ಡಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಉದಕಘಟಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ವಿಹಾರವಾರೋತಿ ಸಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂಸು ಭಿಕ್ಖತ್ಥಾಯ ಗತೇಸು ವಿಹಾರರಕ್ಖಣವಾರೋ।
ತೇಸನ್ತಿ ವಿಹಾರವಾರಿಕಾನಂ। ಫಾತಿಕಮ್ಮಮೇವಾತಿ ವಿಹಾರರಕ್ಖಣಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಪಹೋನಕಪಟಿಪಾದನಮೇವ। ಏಕಸ್ಸೇವ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಏಕೇಕಸ್ಸೇವ ಪಾಪಿತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ರಸಸಲಾಕನ್ತಿ ಉಚ್ಛುರಸಸಲಾಕಂ। ‘‘ಸಲಾಕವಸೇನ ಗಾಹಿತತ್ತಾ ಪನ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಇದಂ ಅಸಾರುಪ್ಪವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ನ ಧುತಙ್ಗಭೇದವಸೇನ। ‘‘ಸಙ್ಘತೋ ನಿರಾಮಿಸಸಲಾಕಾ…ಪೇ॰… ವಟ್ಟತಿಯೇವಾ’’ತಿ (ವಿಸುದ್ಧಿ॰ ೧.೨೬) ಹಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತಂ। ಅಗ್ಗಭಿಕ್ಖಾಮತ್ತನ್ತಿ ಏಕಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾಮತ್ತಂ। ಲದ್ಧಾ ವಾ ಅಲದ್ಧಾ ವಾ ಸ್ವೇಪಿ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಲದ್ಧೇಪಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತತಾಯ ವುತ್ತಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಯಾವದತ್ಥಂ ಲಭತಿ…ಪೇ॰… ಅಲಭಿತ್ವಾ ‘ಸ್ವೇ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ।
ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಸಾಭಾಗೇ। ತಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ತಂ ವಾರಗಾಮೇ ಸಲಾಕಂ ಅತ್ತನೋ ಗಹೇತ್ವಾ। ತೇನಾತಿ ದಿಸಂಗಮಿಕತೋ ಅಞ್ಞೇನ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಸಂಗಮಿಕೇ। ದೇವಸಿಕಂ ಪಾಪೇತಬ್ಬಾತಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಠಿತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪಾಪೇತಬ್ಬಾ। ಏವಂ ಏತೇಸು ಅಗತೇಸು ಆಸನ್ನವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಇತರಥಾ ಸಙ್ಘಿಕತೋ।
ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೋಚರಗಾಮೇವಾತಿ ಸಲಾಕಭತ್ತದಾಯಕಾನಂ ಗಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ವಿಹಾರೇ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಸಲಾಕಭತ್ತನ್ತಿ ವಿಹಾರೇ ಏಕೇಕಸ್ಸೇವ ಓಹೀನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸಲಾಕಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪನವಸೇನ ಪತ್ತಸಲಾಕಭತ್ತಂ।
ಸಲಾಕಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
‘‘ಸ್ವೇ ಪಕ್ಖೋ’’ತಿ ಅಜ್ಜ ಪಕ್ಖಿಕಂ ನ ಗಾಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಟ್ಠಮಿಯಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸತ್ತಮಿಯಾ ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ನ ಗಾಹೇತಬ್ಬಂ, ದಾಯಕೇಹಿ ನಿಯಮಿತದಿವಸೇನೇವ ಗಾಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ। ಸ್ವೇ ಲೂಖನ್ತಿ ಅಜ್ಜ ಆವಾಹಮಙ್ಗಲಾದಿಕರಣತೋ ಅತಿಪಣೀತಭೋಜನಂ ಕರೀಯತಿ, ಸ್ವೇ ತಥಾ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಜ್ಜೇವ ಭಿಕ್ಖೂ ಭೋಜೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತತೋ ‘‘ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ। ನಿಬನ್ಧಾಪಿತನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರೇ ಆಗನ್ತುಕಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಯಮಿತಂ।
ಗಮಿಕೋ ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಗಾಮನ್ತರತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅವೂಪಸನ್ತೇನ ಗಮಿಕಚಿತ್ತೇನ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಆವಾಸಿಕಸ್ಸ ಪನ ಗನ್ತುಕಾಮಸ್ಸ ಗಮಿಕಭತ್ತಮೇವ ಲಬ್ಭತಿ। ‘‘ಲೇಸಂ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಲೇಸಾಭಾವೇ ಯಾವ ಗಮನಪರಿಬನ್ಧೋ ವಿಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಞಾಪಿತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ತಣ್ಡುಲಾದೀನಿ ಪೇಸೇನ್ತಿ…ಪೇ॰… ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಭಿಹಟಭಿಕ್ಖತ್ತಾ ವಟ್ಟತಿ। ತಥಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ಭಿಕ್ಖಾನಾಮೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ।
ಅವಿಭತ್ತಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಭಣ್ಡನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿಆಕಾರದಸ್ಸನಂ। ಏವಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।