ಪಠಮಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕಂ
ಸತ್ತನಗರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೩೩೫. ಅಡ್ಢುಡ್ಢಸತಾನೀತಿ
ಅತಿರೇಕನ್ತಿ ಪಠಮಕಥಿನಂ। ಕಾಳಕನ್ತಿ ಸುದ್ಧಕಾಳಕಂ। ಭೂತನ್ತಿ ಭೂತಾರೋಚನಂ। ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಚ ಅಕ್ಕೋಸೋತಿ ‘‘ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೧೦೨೯) ವುತ್ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
ದ್ವೇಪಿ ಚ ಭೇದಾತಿ ದ್ವೇ ಸಙ್ಘಭೇದಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ। ಅನ್ತರವಾಸಕನಾಮೇನ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ವುತ್ತಂ। ಸುತ್ತನ್ತಿ ಸುತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ವಾಯಾಪನಂ। ವಿಕಾಲೇತಿ ವಿಕಾಲಭೋಜನಂ। ಚಾರಿತ್ತನ್ತಿ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಚಾರಿತ್ತಂ। ನಹಾನನ್ತಿ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸನಹಾನಂ।
ಚೀವರಂ ದತ್ವಾತಿ ಸಮಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಚೀವರಂ ದತ್ವಾ ಖಿಯ್ಯನಂ। ಗಿರಗ್ಗನ್ತಿ ನಚ್ಚಗೀತಂ। ಚರಿಯಾತಿ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಂ ಚಾರಿಕಚರಣಂ। ತತ್ಥೇವಾತಿ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾಯ ಚಾರಿಕಂ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಿವಾಸನಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ಛನ್ದದಾನೇನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ಛನ್ದದಾನೇನ।
ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಸಾಧಾರಣಾನಿ। ಸೋಳಸಾತಿ ಆದಿತೋ ಪಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ, ಕುಲದೂಸನಞ್ಚಾತಿ ಛ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಸಾಧಾರಣಾನಿ ದಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಿ।
ಚತುತ್ತಿಂಸಾತಿ ಪಠಮಕಥಿನಸುದ್ಧಕಾಳಕಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣರೂಪಿಯಚೀವರವಾಯಾಪನಕೋಸೇಯ್ಯಮಿಸ್ಸಕಏಳಕಲೋಮಧೋವಾಪನದುತಿಯಪತ್ತವಜ್ಜಿತಾನಿ ಛಪಞ್ಞಾಸಸತನ್ತಿ ವೇಸಾಲಿಯಾದೀಸು ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾ ಛಪಞ್ಞಾಸಸತಂ।
ದಸ ಗಾರಯ್ಹಾತಿ ವೋಸಾಸಅಪ್ಪಟಿಸಂ ವಿದಿತಸಿಕ್ಖಾಪದದ್ವಯಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಿ ದಸ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾನಿ। ದ್ವೇ ಸತ್ತತಿ ಸೇಖಿಯಾನಿ ಸುರುಸುರುಕಾರಕಸಾಮಿಸೇನಹತ್ಥೇನಪಾನೀಯಥಾಲಕಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಸಿತ್ಥಕಪತ್ತಧೋವನಾನಿ ತೀಣಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಿ ಸೇಖಿಯಾನಿ।
ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಸಹಸೇಯ್ಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ಖಣನೇತಿ ಪಥವೀಖಣನಂ। ಗಚ್ಛ ದೇವತೇತಿ ಭೂತಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವುತ್ತಂ। ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಸಿಞ್ಚನ್ತಿ ಸಪ್ಪಾಣೋದಕಸಿಞ್ಚನಂ। ಮಹಾವಿಹಾರೋತಿ ಮಹಲ್ಲಕವಿಹಾರೋ।
ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಅಞ್ಞವಾದಕಂ। ದ್ವಾರನ್ತಿ ಯಾವ ದ್ವಾರಕೋಸಾ ಅಗ್ಗಳಟ್ಠಪನಂ। ಸಹಧಮ್ಮೋತಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಂ ವುಚ್ಚಮಾನೋ। ಪಯೋಪಾನನ್ತಿ ಸುರುಸುರುಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
ಏಳಕಲೋಮೋತಿ ಏಳಕಲೋಮಧೋವಾಪನಂ। ಪತ್ತೋ ಚಾತಿ ದುತಿಯಪತ್ತೋ। ಓವಾದೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಓವಾದೋ। ಭೇಸಜ್ಜನ್ತಿ ಚತುಮಾಸಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ಆರಞ್ಞಿಕೋತಿ ಚತುತ್ಥಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ। ಓವಾದೋತಿ ಓವಾದಾಯ ವಾ ಸಂವಾಸಾಯ ವಾ ಅಗಮನಂ।
೩೩೭. ‘‘ಯೇ ಚ ಯಾವತತಿಯಕಾ’’ತಿ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಯಾವತತಿಯಕಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವತ್ವಾ ತದನನ್ತರಂ ‘‘ಸಾಧಾರಣಂ ಅಸಾಧಾರಣ’’ನ್ತಿಆದಿಪಞ್ಹಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಕತಿ ಛೇದನಕಾನೀ’’ತಿಆದಿಕೇ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಹೇ ಅನ್ತರಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನನ್ತರಾ ‘‘ವೀಸಂ ದ್ವೇ ಸತಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ…ಪೇ॰… ಛಚತ್ತಾರೀಸಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಕ್ಕಮೇನೇವ ಸಾಧಾರಣಾದಿಪಞ್ಹಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಉಕ್ಕಮವಿಸ್ಸಜ್ಜನಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯೇ ಚ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ।
೩೩೮. ಧೋವನಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹೋತಿಆದಿಗಾಥಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾನಂ ಗಾಥಾವ। ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ನಿಸೀದನನ್ತಿ ದ್ವೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ। ದ್ವೇ ಲೋಮಾತಿ ತಿಯೋಜನಾತಿಕ್ಕಮಧೋವಾಪನವಸೇನ ದ್ವೇ ಏಳಕಲೋಮಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ। ವಸ್ಸಿಕಾ ಆರಞ್ಞಕೇನ ಚಾತಿ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ಪರಿಯೇಸನಅರಞ್ಞಕೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಸಹ।
ಪಣೀತನ್ತಿ ಊನನ್ತಿ ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸೂಪಸಮ್ಪಾದನಂ। ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಸಂವಿಧಾಯ ಗಮನಂ ವುತ್ತಂ। ಯಾ ಸಿಕ್ಖಾತಿ ಯಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ನಿಸೀದನೇ ಚ ಯಾ ಸಿಕ್ಖಾತಿ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತನಿಸೀದನಕಾರಾಪನೇ ಯಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ। ತಥಾ ವಸ್ಸಿಕಾ ಯಾ ಚ ಸಾಟಿಕಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ।
ಪಾಳಿಯಂ ಸತಂ ಸತ್ತತಿ ಛಚ್ಚೇವಿಮೇ ಹೋನ್ತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಅಸಾಧಾರಣಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಾ ಛಚತ್ತಾರೀಸ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಾ ತಿಂಸಾಧಿಕಂ ಸತಞ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಅಸಾಧಾರಣಾ ಚ ಛಸತ್ತತಿಅಧಿಕಂ ಸತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸತಂ ಸತ್ತತಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಸಾಧಾರಣಸಿಕ್ಖಾನಂ ಗಣನಾ ಚತುಸತ್ತತಿಅಧಿಕಂ ಸತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ವಿಭತ್ತಿಯೋತಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಚೇವ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾದಯೋ ಚ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ। ತೇ ಹಿ ಪಾರಾಜಿಕಾದಿಭೇದೇನ, ಭಿಕ್ಖುಉಪೋಸಥಾದಿಭೇದೇನ ಚ ವಿಭಜೀಯನ್ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಭತ್ತಿಯೋ’’ತಿಆದಿ। ತೇಸನ್ತಿ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪಾರಾಜಿಕಾದೀನಂ। ದ್ವೀಹೀತಿಆದಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಾದೀನಂ ಸಮಥೇಹಿ ವೂಪಸಮದಸ್ಸನಂ।
ಸತ್ತನಗರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಾರಾಜಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ
೩೩೯. ಇದನ್ತಿ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ಯಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಂ ವಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ಇದಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ‘‘ಗರುಕ ಲಹುಕ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಉದ್ಧಟಪಞ್ಹೇಸು ಅನಾಗತಮ್ಪಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾನಿಪೇತಾನಿ ವಿಯಾಕರೋಹಿ, ಹನ್ದ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಣೋಮ ತೇ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾವುತ್ತಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾನಿಪೇತಾನಿ ವಿಯಾಕರೋಹಿ, ಹನ್ದ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಣೋಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಹಿತಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಪನ ಆಯಾಚನವಚನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ।
ಅತಿವಸ್ಸತೀತಿ ಓವಸ್ಸತಿ, ವಸ್ಸೋದಕಂ ಪವಿಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಯಥಾ ಚತುಪಚ್ಚಯೇ ಧಾರಯತೀತಿ ಧಮ್ಮೋ, ತೇಸಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸಙ್ಖತಧಮ್ಮಾನ’’ನ್ತಿ। ಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕನ್ತಿ ಗಾಥಾಸಙ್ಗಹೋ, ತೇ ತೇ ಅತ್ಥಾ ಗಾಥಾಹಿ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗಣೀಯನ್ತಿ ಕಥೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಹಿ ಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕಂ।
ಪಾರಾಜಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಠಮಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।