ಅಪರದುತಿಯಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕಂ
ಕಾಯಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ
೪೭೪. ‘‘ಕತಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರೇನ ವಿನಯಸ್ಸ ಪಾಟವತ್ಥಂ ಸಯಮೇವ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತಂ। ಭಿಕ್ಖುನೀನಂಯೇವ…ಪೇ॰… ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾ ನಾಮಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಏಕಾ ಏವ ಆಪತ್ತಿ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೭೫. ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಾದಕಾ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮೇಸು ಞತ್ತಿ ಸಯಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇಸು ಕಮ್ಮೇಸು ಅನುಸ್ಸಾವನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಞತ್ತಿಪಾದಕಭಾವೇನ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ‘‘ಞತ್ತಿಕಿಚ್ಚಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಿ।
ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾತಿ ದಸಸುಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ವಸೇನ ವುತ್ತದುಕ್ಕಟಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಹೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಿಭಙ್ಗೇ (ಪಾಚಿ॰ ೧೪೪ ಆದಯೋ)। ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಜಾತೇ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿನವಕಾ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿನವಕಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ನವಕಾ ವುತ್ತಾ। ಆಮಕಧಞ್ಞಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾಪನಾದಿಪುಬ್ಬಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕ್ಕಟಾ ಕತಾಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ।
ವಿಜಹನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತೀತಿಆದೀಸು ಯದಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಅಪರೇನ ಪಾದೇನ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಾತುಕಾಮತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತದಾ ಸಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ‘‘ವಿಜಹನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಿಜಹಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ವೋಹಾರಂ ಲಭತಿ। ಅಞ್ಞಥಾ ಹಿಸ್ಸಾ ಗಾಮೂಪಚಾರಮೋಕ್ಕನ್ತಿಯಾ ವಿಸೇಸೋ ನ ಸಿಯಾ ಹತ್ಥಪಾಸವಿಜಹನಸ್ಸಾಪಿ ಗಮನತ್ತಾ। ನಿಸೀದತಿ ವಾ ನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯಥಾವುತ್ತಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಅದ್ಧಾಸನೇನ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹನ್ತೀ ನಿಸೀದತಿ, ಸಕಲೇನ
ಕಾಯಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಾಚಿತ್ತಿಯವಣ್ಣನಾ
೪೭೬. ಸಬ್ಬಾನಿ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನೀತಿ ಸಪ್ಪಿನವನೀತಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವತ್ಥೂನಂ ಭೇದೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಿ। ಏಸ ನಯೋ ಪಣೀತಭೋಜನವಿಸಯೇ ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀತಿಆದೀಸುಪಿ। ಏತೇನ ಭೇಸಜ್ಜಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಏಕೇಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಸೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿಪಿ ವತ್ಥುಭೇದೇನ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಪಞ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದನವಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಾನಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾಪತ್ತಿಯೋ ವಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನೇವ ‘‘ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಸಪ್ಪಿಂ ಏವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅನೇಕಭಾಜನೇಸು ಠಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಸ್ಸ ಭಾಜನಗಣನಾಯ ಸಮ್ಭವನ್ತಿಯೋ ಬಹುಕಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಸಪ್ಪಿಭೋಜನಮೇವ ಬಹೂಸು ಠಾನೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏಕತೋ ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಮೇವ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ।
ಪಾಳಿಯಂ ಏಕವಾಚಾಯ ದೇಸೇಯ್ಯ, ವುತ್ತಾ ಆದಿಚ್ಚಬನ್ಧುನಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದೇಸೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಾ’’ತಿ ಇತಿ-ಸದ್ದಂ ಅಜ್ಝಾಹರಿತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ।
ಭೇದಾನುವತ್ತಕಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ। ಯಾವತತಿಯಕಾ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಉಭತೋವಿಭಙ್ಗೇ ಆಗತಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಾಮಞ್ಞೇನ ಏಕಂ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಾಮಞ್ಞೇನ ಚ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಯಾವತತಿಯಕೇ ತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಏತ್ಥ ಚ ಞತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ದ್ವೀಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಹಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪಿ ಸನ್ತಿ ಏವ। ತಾನಿ ಮಾತಿಕಾಯ ನ ಆಗತಾನಿ। ಮಾತಿಕಾಗತವಸೇನ ಹೇತ್ಥ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಸಙ್ಘಾದೀಹೀತಿ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ಕಾರಣಭೂತೇಹಿ। ಅಬ್ಭುಣ್ಹಸೀಲೋತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಅಭಿನವುಪ್ಪನ್ನಸೀಲೋ। ಅಭಿನವುಪ್ಪನ್ನಞ್ಹಿ ‘‘ಅಬ್ಭುಣ್ಹ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪಾಕತಿಕೋ’’ತಿ।
‘‘ಕೋಸಮ್ಬಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾನಿಸಂಸೇ’’ತಿ ಇದಂ ಕೋಸಮ್ಬಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ‘‘ಸಚೇ ಮಂ ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ
ಚತುನ್ನನ್ತಿ ಕತಮಾ ಪನ ಸಾತಿ ಸಾ ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾ ಕತಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಭಿಮಾರಾನನ್ತಿ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಪಯೋಜಿತಧನುಗ್ಗಹಾನಂ। ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾಯಾತಿ ಸಹಸೇಯ್ಯಸಿಕ್ಖಾಪದವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಆಗತಾಯ।
ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನನ್ತಿ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಟ್ಠಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಇತರಾಯ ಆಗತಾಯ ವುಡ್ಢಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ। ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನವಕಾಯ ಆಗತಾಯ ಅದಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ತಾಯ ಪನ ಸಙ್ಘನವಕಾಸನೇ ಲದ್ಧೋಕಾಸೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ವುಡ್ಢಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಇತರಾಯ ನವಕತರಾಯ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ। ಕಮ್ಮಾನಿ ನವಾತಿ ಓಸಾರಣಾದೀನಿ ನವ ಏವ।
ಪಾಚಿತ್ತಿಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅವನ್ದನೀಯಪುಗ್ಗಲಾದಿವಣ್ಣನಾ
೪೭೭. ದಸ ಜನಾತಿ ‘‘ದಸ ಇಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವನ್ದಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪರಿ॰ ೩೩೦) ವುತ್ತಾ ನವಕಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನನಾನಾಸಂವಾಸಕಮಾತುಗಾಮಪಣ್ಡಕಾ ಪಞ್ಚ, ಪಾರಿವಾಸಿಕಾದಯೋ ಚ ಪಞ್ಚಾತಿ ದಸ ಜನಾ।
ದ್ವಾದಸ ಕಮ್ಮದೋಸಾತಿ ದೋಸಯುತ್ತಕಮ್ಮಾನಿ ದ್ವಾದಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಮ್ಮಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕಮ್ಮಾನಿ, ವಿಸುದ್ಧಕಮ್ಮಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತದೇವಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಮೇವ।
ಅನನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಜಿನಿ ಜಿನಿತ್ವಾ ಪಟಿಲಭತೀತಿ ಅನನ್ತಜಿನೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಿಯನ್ತ’’ಇಚ್ಚಾದಿ। ಸ್ವೇವಾತಿ ಸೋ ಏವ ಭಗವಾ।
‘‘ವಿನಯಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ವಿನಯಾನಿ ಸುಣೋಮ ತೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರೇನೇವ ಏಕಂ ವಿನಯಧರಂ ಸಮ್ಮುಖೇ ವಿನಯಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಸ್ಸಾತಿ ವಿನಯಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ಪಟಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ। ವಿನಯಾನೀತಿ ವಿನಯೇ ತಯಾ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ಸುಣೋಮ।
೪೭೮. ಪಾಳಿಯಂ ಪಾರಾಜಿಕಾತಿಆದಿ ಉಭತೋವಿಭಙ್ಗೇಸು ಆಗತೇಸು ಅಗ್ಗಹಿತಗ್ಗಹಣವಸೇನ ವುತ್ತಂ।
ಅವನ್ದನೀಯಪುಗ್ಗಲಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।