೭. ಸೇಖಿಯಕಣ್ಡಂ
೧. ಪರಿಮಣ್ಡಲವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೫೭೬. ಸೇಖಿಯೇಸು ವತ್ತಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ॰ ೩೫೬ ಆದಯೋ) ವುತ್ತವತ್ತಾನಿಪಿ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಸೇಖಿಯಾನೇವ, ತಸ್ಮಾ ಪಾರಾಜಿಕಾದೀಸು ವಿಯೇತ್ಥ ಪಾಳಿಯಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಕತೋ। ಚಾರಿತ್ತನಯದಸ್ಸನತ್ಥಞ್ಚ ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓಲಮ್ಬೇನ್ತೋ ನಿವಾಸೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸಿಕ್ಖಾ ಕರಣೀಯಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಳಿ ಆರೋಪಿತಾ। ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾದರಿಯಕರಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತನ್ತಿ ಮತ್ತ-ಸದ್ದೇನ ತತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಧಿಕಂ, ಊನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತೇನೇವ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ। ನ ಹಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಂ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮೇವಾತಿ ಸಕ್ಕಾ ನಿಯಮೇತುಂ ಊನಾಧಿಕತ್ತಸಮ್ಭವತೋ। ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಸಾರುಪ್ಪಂ ಹೋತಿ ಏವಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಾನುಸಾರೇನ ನಿವಾಸನಞ್ಞೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ತೇನೇವ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸುಕ್ಖಜಙ್ಘೋ ವಾ’’ತಿಆದಿ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ‘‘ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಆದರಂ ಕತ್ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಜಾನನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತೇನಾಪಿ ನಿರನ್ತರಂ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನವತ್ತಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಅಸಿಕ್ಖಿತೋ ಅನಾದರಿಯಮೇವ। ಪರಿಮಣ್ಡಲಗ್ಗಹಣೇನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿವಾಸನಮ್ಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಓತಾರೇತ್ವಾ ವಾ’’ತಿ।
ಸಚಿತ್ತಕನ್ತಿ ವತ್ಥುವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಸಚಿತ್ತಕಂ। ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ ಪನ ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವಾದನಯೇನ ಲೋಕವಜ್ಜತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ವತ್ಥುವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಚ ಸಚಿತ್ತಕ’’ನ್ತಿ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಸೇಖಿಯಕಣ್ಡ ೩.೫೭೬) ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಚ ವತ್ಥುವಿಜಾನನಂ ವಿಸುಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನೇನ ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನ್ತೋಗಧಭಾವತೋ ಇದಂ ವತ್ಥುಂ ಏವಂ ವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತೀತಿ ವಿಜಾನನ್ತೋ ಹಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ವಿಜಾನಾತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವಾದೇ ಚೇತ್ಥ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಅಪರಿಮಣ್ಡಲನಿವಾಸನಾದಿವತ್ಥುಮೇವ ಕೋಸಮ್ಬಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ॰ ೪೫೧ ಆದಯೋ) ವಚ್ಚಕುಟಿಯಂ ಉದಕಾವಸೇಸಂ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಾಭಾವೇಪಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವುತ್ತತ್ತಾ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚಸ್ಸ ‘‘ತ್ವಂ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಭಾವಂ ನ ಜಾನಾಸೀತಿ, ಆಮ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ। ಹೋತು ಆವುಸೋ, ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತೀತಿ, ಸಚೇ ಹೋತಿ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ। ಸಚೇ ಪನ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಸತಿಯಾ ಕತಂ, ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತೀತಿ। ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೪೫೧) ವುತ್ತಂ, ತಥಾ ‘‘ಅಧಮ್ಮವಾದೀತಿ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಕೇಸು ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೪೫೭-೪೫೮) ಚ ವುತ್ತಂ। ಖನ್ಧಕವತ್ತಾನಞ್ಹಿ ಸೇಖಿಯತ್ತಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತೋ ನಯೋ ಇಮೇಸಂ, ಇಧ ವುತ್ತೋ ಚ ತೇಸಂ ಸಾಧಾರಣೋವ ಹೋತೀತಿ। ತೇನೇವ ‘‘ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಸತಿಯಾ ಕತಂ, ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಇಧ ವುತ್ತೋ ಆಪತ್ತಿನಯೋ ತತ್ಥಾಪಿ ದಸ್ಸಿತೋ। ತಸ್ಮಾ ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರವಾದೇ ಏವ ಠತ್ವಾ ವತ್ಥುವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನೇವ ಸಬ್ಬಸೇಖಿಯಾನಿ ಸಚಿತ್ತಕಾನಿ, ನ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ। ಭಿಯ್ಯೋಕಮ್ಯತಾಯಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಪಟಿಚ್ಛಾದನಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞೀತಿ ದ್ವೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಲೋಕವಜ್ಜಾನಿ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಸೇಸಾನಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಾನಿ, ತಿಚಿತ್ತಾನಿ, ತಿವೇದನಾನಿ ಚಾತಿ ಗಹಣಮೇವ ಯುತ್ತತರಂ ದಿಸ್ಸತಿ। ತೇನೇವೇತ್ಥ ‘‘ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾತಿ ಪುರತೋ ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ವಾ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಂ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ಥುಅಜಾನನವಸೇನೇವ ಅನಾಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ ಕತಾ, ನ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಚಿತ್ತವಸೇನ।
ಅಪಿಚ ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಚಿತ್ತಕಪಕ್ಖೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಕುಸಲಮೇವ ಹೋತಿ, ತಂ ಲೋಕವಜ್ಜ’’ನ್ತಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣವಚನೇನಾಪಿ ಚೇತಂ ಸಿಜ್ಝತಿ। ವತ್ಥುವಿಜಾನನಚಿತ್ತವಸೇನೇವ ಹೇತ್ಥ ‘‘ಸಚಿತ್ತಕಪಕ್ಖೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಇತರಥಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಚಿತ್ತವಸೇನ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಮ್ಪಿ ಸಚಿತ್ತಕಪಕ್ಖೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಕುಸಲತ್ತನಿಯಮೇನ ಲೋಕವಜ್ಜತ್ತಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಮೇವ ನ ಸಿಯಾ, ಇದಞ್ಚ ವಚನಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸಿಯಾ ಇಮಿನಾ ವಚನೇನ ನಿವತ್ತೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅಭಾವಾ। ನ ಚ ಸೇಖಿಯೇಸು ವತ್ಥುವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಸಚಿತ್ತಕಪಕ್ಖೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಸು ವಿಯ ಅಕುಸಲಮೇವಾತಿ ನಿಯಮೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೇನೇತ್ಥ ಲೋಕವಜ್ಜತಾ ಪಸಜ್ಜೇಯ್ಯ, ‘‘ಅನಾದರಿಯಂ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಚೇತಂ ಪಾಳಿವಚನಂ ವತ್ಥುಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ತೀಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ವೀತಿಕ್ಕಮಮೇವ ಅನಾದರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ನ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತೇನೇವ ವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಅಞ್ಞಥಾ ಖನ್ಧಕಪಾಳಿಯಾ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಪುಬ್ಬಾಪರಞ್ಚ ವಿರುಜ್ಝನತೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ। ಯಥಾ ವಾ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಥಾ ಏತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಗವೇಸಿತಬ್ಬೋ। ಅನಾದರಿಯಂ, ಅನಾಪತ್ತಿಕಾರಣಾಭಾವೋ
೫೭೭. ದುತಿಯಾದೀಸು ಗಿಹಿಪಾರುತನ್ತಿ ಸೇತಪಟಪಾರುತಾದಿ। ವಿಹಾರೇಪೀತಿ ಸಙ್ಘಸನ್ನಿಪಾತಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಾದಿಕಾಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ।
೫೭೮. ಗಣ್ಠಿಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿಆದಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದನವಿಧಿದಸ್ಸನಂ। ಗೀವಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಗೀವಂ, ಮಣಿಬನ್ಧನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ। ಏತ್ಥಾಪಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಅನೋಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ಪರಿಮಣ್ಡಲಮೇವ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬಂ।
೫೭೯. ವಿವರಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತೋತಿ ವಿಹಾರೇ ವಿಯ ಏಕಂಸಪಾರುಪನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ‘‘ವಾಸತ್ಥಾಯ ಉಪಗತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಾಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿನಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಪರಿತ್ತಭಣನಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಸುಚಿರಮ್ಪಿ ನಿಸೀದನ್ತೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅನ್ತರಘರವತ್ತಂ ಪೂರೇನ್ತೇನೇವ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ। ನಿಸೀದನಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು ಏವ ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ‘‘ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಾಸತ್ಥಾಯ ಅನ್ತರಘರಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಸುಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತಾದಿಸಬ್ಬಂ ಅಕೋಪೇನ್ತೇನೇವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ‘‘ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಉಪಗಚ್ಛಮಾನಸ್ಸಾತಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಠಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಾಸಪರಿಗ್ಗಹೇ ಕತೇ ತತೋ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಯಥಾಸುಖಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಅಪರೇ ಪನ ‘‘ಗೇಹಸ್ಸಾಮಿಕೇಹಿ ‘ಯಾವ ತುಮ್ಹೇ ನಿವಸಿಸ್ಸಥ, ತಾವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಂ ಗೇಹಂ ದೇಮೀ’ತಿ ದಿನ್ನೇ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅವಾಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇಹಿ ಅನ್ತರಾರಾಮೇ ವಿಯ ಯಥಾಸುಖಂ ಗನ್ತುಂ, ನಿಸೀದಿತುಞ್ಚ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ತಥಾವಚನಾಭಾವಾ, ದಾನಲಕ್ಖಣಾಭಾವಾ, ತಾವತ್ತಕೇನ ವಿಹಾರಸಙ್ಖ್ಯಾನುಪಗಮನತೋ ಚ। ‘‘ಯಾವ ನಿಸೀದಿಸ್ಸಥ, ತಾವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಂ ಗೇಹಂ ದೇಮೀ’’ತಿ ದೇನ್ತೋಪಿ ಹಿ ತಾವಕಾಲಿಕಮೇವ ದೇತಿ ವತ್ಥುಪರಿಚ್ಚಾಗಲಕ್ಖಣತ್ತಾ ದಾನಸ್ಸ।
೫೮೨. ಚತುಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ವಡ್ಢಕೀಹತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ವದನ್ತಿ।
೫೮೪. ಉಕ್ಖಿತ್ತಚೀವರೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಕಟಿತೋ ಉದ್ಧಂ ಕಾಯಬನ್ಧನಾದಿದಸ್ಸನವಸೇನೇವುಕ್ಖಿಪನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತೋ ಪತ್ತಗ್ಗಹಣಾದಿಮತ್ತಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ। ತೇನೇವ ‘‘ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಪನ ಧಮಕರಣ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಹಿ ಖನ್ಧೇ ಲಗ್ಗಪತ್ತತ್ಥವಿಕಾದಿತೋ ಧಮಕರಣಂ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸ ಕಟಿತೋ ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನೀಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಆಸನೇ ನಿಸೀದನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ವಿಸೇಸಂ ಅವತ್ವಾ ಇಧೇವ ‘‘ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸ ಪನ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಾ।
ಪರಿಮಣ್ಡಲವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಉಜ್ಜಗ್ಘಿಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೫೮೬. ದುತಿಯವಗ್ಗಾದಿಉಜ್ಜಗ್ಘಿಕಅಪ್ಪಸದ್ದೇಸು ನಿಸೀದನಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸುಪಿ ವಾಸೂಪಗತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ ನ ವುತ್ತಾ, ಕಾಯಪ್ಪಚಾಲಕಾದೀಸು ಏವ ಪನ ವುತ್ತಾ। ಪಾಳಿಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನೇತಂ ಕೇಸುಚಿ ಪೇಯ್ಯಾಲೇನ ಬ್ಯಾಮೋಹಿತತ್ತಾ ನ ಸುಟ್ಠು ವಿಞ್ಞಾಯತಿ। ಯತ್ಥ ಚ ಅನ್ತರಘರೇ ಧಮ್ಮಂ ವಾ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ವಾ ಉದ್ದಿಸನ್ತಸ್ಸ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಯಾವಪರಿಸಸಾವನೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ ಏವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ತಥಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಮಹಿನ್ದತ್ಥೇರಾದೀಹಿ ಆಚರಿತತ್ತಾ।
ಉಜ್ಜಗ್ಘಿಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಖಮ್ಭಕತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೬೦೩. ಪತ್ತೇ ಗಹಣಸಞ್ಞಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪತ್ತಸಞ್ಞೀತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪತ್ತೇ ಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
೬೦೪. ಓಲೋಣೀತಿ ಏಕಾ ಬ್ಯಞ್ಜನವಿಕತಿ। ಕಞ್ಜಿಕತಕ್ಕಾದಿರಸೋತಿ ಕೇಚಿ। ಮಂಸರಸಾದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅವಸೇಸಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಬ್ಯಞ್ಜನವಿಕತಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ।
೬೦೫. ಸಮಭರಿತನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಓರೋಹತೀತಿ ಸಮನ್ತಾ ಓಕಾಸಸಮ್ಭವತೋ ಹತ್ಥೇನ ಸಮಂ ಕರಿಯಮಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಭಸ್ಸತಿ। ಪತ್ತಮತ್ಥಕೇ ಠಪಿತಾನಿ ಪೂವಾನಿ ಏವ ವಟಂಸಕಾಕಾರೇನ ಠಪಿತತ್ತಾ ‘‘ಪೂವವಟಂಸಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾನಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೂಪೀಕತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ರಚಿತ್ವಾ ದಿಯ್ಯಮಾನಮೇವ ಗಣ್ಹತೋ ಆಪತ್ತಿ, ಹತ್ಥಗತೇ ಏವ ಪನ ಪತ್ತೇ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ ಥೂಪೀಕತಮ್ಪಿ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ
ಖಮ್ಭಕತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಸಕ್ಕಚ್ಚವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೬೦೮. ಚತುತ್ಥವಗ್ಗಾದೀಸು ಸಪದಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದಾನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅವಖಣ್ಡನಂ, ಅಪೇತಂ ದಾನತೋ ಅಪದಾನಂ, ಸಹ ಅಪದಾನೇನ ಸಪದಾನಂ, ಅವಖಣ್ಡನವಿರಹಿತಂ ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಓಧಿಂ ಅಕತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ।
೬೧೧. ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ‘‘ವತ್ತಬ್ಬಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾಳಿಯಾವ ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತತ್ಥ ಪಾಳಿಯಂ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾತಿಆದೀಸು ವತ್ಥುಮತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನೇನ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸೇವ ಪುನ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಮುಖಗತಂ ಛಡ್ಡೇತುಕಾಮಸ್ಸ ಯಂ ಅರುಚಿಯಾ ಪವಿಟ್ಠಂ, ತಂ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಪವಿಟ್ಠಂ ನಾಮ, ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ। ತದೇವ ಪುನ ಅಞ್ಞವಿಹಿತತಾಯ ವಾ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಮಿದನ್ತಿಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಭುಞ್ಜನೇ ‘‘ಅಸತಿಯಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ।
೬೧೩. ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಇದಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಭುಞ್ಜನೇ ಏವ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಪಞ್ಚಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಪನ ಅತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಸುತ್ತಾನುಲೋಮತೋ ವುತ್ತಅಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟತೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ। ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಭುಞ್ಜನಕ್ಖಣೇ ಸಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವತೋ ನ ಮುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
೬೧೫. ‘‘ಕುಕ್ಕುಟಣ್ಡಂ ಅತಿಖುದ್ದಕ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಅಸಾರುಪ್ಪವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಅತಿಮಹನ್ತೇ ಏವ ಆಪತ್ತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಪನ ಚೋರಾದಿಭಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಅಪರಿಮಣ್ಡಲಮ್ಪಿ ಆಪದಾ। ಏವಮಞ್ಞೇಸುಪಿ ಯಥಾನುರೂಪಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ಸಕ್ಕಚ್ಚವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಕಬಳವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೬೧೭. ಅನಾಹಟೇ
೬೧೮. ಸಬ್ಬಂ ಹತ್ಥನ್ತಿ ಹತ್ಥೇಕದೇಸಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ವುತ್ತಾ ‘‘ಹತ್ಥಮುದ್ದಾ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಙ್ಗುಲಿಮ್ಪಿ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
ಕಬಳವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಸುರುಸುರುವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೬೨೭. ಪಾಳಿಯಂ ಸೀತೀಕತೋತಿ ಸೀತಪೀಳಿತೋ। ಸಿಲಕಬುದ್ಧೋತಿ ಪರಿಹಾಸವಚನಮೇತಂ। ಸಿಲಕಞ್ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ವೋಹರನ್ತಿ।
೬೨೮. ‘‘ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಮುಖೇ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಂ ಅನ್ತೋಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸಪಿ ಪವಿಟ್ಠಙ್ಗುಲಿನಿಲ್ಲೇಹನೇನ ಇಮಸ್ಸಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಘನಯಾಗುಆದೀಸು ಪತ್ತಂ ಹತ್ಥೇನ, ಓಟ್ಠಞ್ಚ ಜಿವ್ಹಾಯ ನಿಲ್ಲೇಹಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತಿದಿಸತಿ। ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಘನಯಾಗುಆದಿವಿರಹಿತಂ ನಿಲ್ಲೇಹಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ।
೬೩೪. ವಿಲೀವಚ್ಛತ್ತನ್ತಿ ವೇಣುಪೇಸಿಕಾಹಿ ಕತಂ। ಮಣ್ಡಲಬದ್ಧಾನೀತಿ ದೀಘಸಲಾಕಾಸು ತಿರಿಯಂ ವಲಯಾಕಾರೇನ ಸಲಾಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸುತ್ತೇಹಿ ಬದ್ಧಾನಿ ದೀಘಞ್ಚ ತಿರಿಯಞ್ಚ ಉಜುಕಮೇವ ಸಲಾಕಾಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಬದ್ಧಾನಿ ಚೇವ ತಿರಿಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ದೀಘದಣ್ಡಕೇಹೇವ ಸಙ್ಕೋಚಾರಹಂ ಕತ್ವಾ ಸುತ್ತೇಹೇವ ತಿರಿಯಂ ಬದ್ಧಾನಿ। ತತ್ಥಜಾತಕದಣ್ಡಕೇನ ಕತನ್ತಿ ಸಹ ದಣ್ಡಕೇನ ಛಿನ್ನತಾಲಪಣ್ಣಾದೀಹಿ ಕತಂ। ಛತ್ತಪಾದುಕಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಛತ್ತದಣ್ಡಕೋಟಿಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಛತ್ತಂ ಉಜುಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಛಾಯಾಯ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ವಾ, ತಾದಿಸೇ ಛತ್ತಾಧಾರೇ।
೬೩೭. ಚಾಪೋತಿ ಕೋದಣ್ಡೋತಿ ವಿದ್ಧದಣ್ಡಾ ಧನುವಿಕತಿ।
ಸುರುಸುರುವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಪಾದುಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ
೬೪೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೇ ರುಕ್ಖತೋ ಪತಿತೋತಿ ಏಕಂ ಓಲಮ್ಬನಸಾಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪತಿತೋ। ಪಾಳಿಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಆಚಾರಪ್ಪಕಾಸಕಗನ್ಥಸ್ಸ। ಧೀರತ್ಥೂತಿ ಧೀ ಅತ್ಥು, ನಿನ್ದಾ ಹೋತೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿನಿಪಾತನಹೇತುನಾತಿ ವಿನಿಪಾತನಸ್ಸ ಹೇತುಭಾವೇನ। ತ್ವನ್ತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ, ತಂ ಇಚ್ಚೇವ ವಾ ಪಾಠೋ। ಅಸ್ಮಾತಿ ಪಾಸಾಣೋ।
೬೪೯. ನ ಕಥೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಥೇರೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಙ್ಖಾಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ದಹರಸ್ಸ ಅತ್ಥಕೋಸಲ್ಲಂ ಞಾತುಂ ಪುಚ್ಛಿತೇನ ಉಚ್ಚಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಅನುಯೋಗದಾನನಯೇನ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೬೫೨. ಖೇಳೇನ ಚೇತ್ಥ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ಉದಕಗಣ್ಡುಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಚ್ಛುಕಚವರಾದಿಞ್ಚ ಮುಖೇನೇವ ಹರಿತುಂ ಉದಕೇಸು ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ।
ಪಾದುಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸೇಖಿಯವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।
೬೫೫. ಅಧಿಕರಣಸಮಥೇಸು ಚ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ।
ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ
ಭಿಕ್ಖುವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।
॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥