೧೦. ಭಣ್ಡಪಟಿಸಾಮನವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
೫೩. ಏವಂ ಚೀವರವಿಪ್ಪವಾಸವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಭಣ್ಡಪಟಿಸಾಮನವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಕಥೇತುಂ ‘‘ಭಣ್ಡಸ್ಸ ಪಟಿಸಾಮನ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಭಡಿತಬ್ಬಂ ಭಾಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಭಣ್ಡಂ, ಭಡಿತಬ್ಬಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾ ಭಣ್ಡಂ, ಭಣ್ಡನ್ತಿ ಪರಿಭಣ್ಡನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಭಣ್ಡಂ, ಮೂಲಧನಂ, ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ವಾ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಯಂ –
‘‘ಭಾಜನಾದಿಪರಿಕ್ಖಾರೇ, ಭಣ್ಡಂ ಮೂಲಧನೇಪಿ ಚಾ’’ತಿ।
ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡಸ್ಸ, ಪಟಿಸಾಮಿಯತೇ ಪಟಿಸಾಮನಂ, ರಕ್ಖಣಂ ಗೋಪನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪರೇಸಂ ಭಣ್ಡಸ್ಸ ಗೋಪನ’’ನ್ತಿ। ಮಾತು ಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನಂ ತಾಲಪಣ್ಣಮ್ಪೀತಿ ಪಿ-ಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನತ್ಥೋ। ತೇನ ಪಗೇವ ಅಞ್ಞಾತಕಾನಂ ಸನ್ತಕನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಗಿಹಿಸನ್ತಕನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಸನ್ತಕಂ ಪಟಿಸಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸೀಸೇನಾತಿ ಏತೇನ ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹಾದಿನಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಸಾಮೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಸಾಮೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ಛನ್ದೇನಪಿ ಭಯೇನಪೀತಿ ವಡ್ಢಕೀಆದೀಸು ಛನ್ದೇನ
ಸಙ್ಗೋಪನತ್ಥಾಯ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡಸ್ಸ ಗುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪಟಿಸಾಮನಪಯೋಗಂ ವಿನಾ ‘‘ನಾಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪಯೋಗೇ ಅಕತೇ ರಜ್ಜಸಙ್ಖೋಭಾದಿಕಾಲೇ ‘‘ನ ದಾನಿ ತಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಮಯ್ಹಂ ದಾನಿ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಭೋಹಿಪಿ ಸಕಸಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೇ ಕತೇಪಿ ಅವಹಾರೋ ನತ್ಥಿ। ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಮೇವ ಪಟಿಸಾಮನಪಯೋಗಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಮತಿಮತ್ತಂ, ನ ಸಾರತೋ ಪಚ್ಚೇತಬ್ಬಂ। ಪಟಿಸಾಮನಕಾಲೇ ಹಿಸ್ಸ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತಂ ನತ್ಥಿ, ‘‘ನ ದಾನಿ ತಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಚ ಸಾಮಿನೋ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಹೇತುಭೂತೋ ಕಾಯವಚೀಪಯೋಗೋ ನತ್ಥಿ, ಯೇನ ಸೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ। ನ ಹಿ ಅಕಿರಿಯಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಅಯಂ ಆಪತ್ತೀತಿ। ದಾನೇ ಸಉಸ್ಸಾಹೋ, ರಕ್ಖತಿ ತಾವಾತಿ ಅವಹಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ನಾಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಮುಸಾವಾದಕರಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಹೋತಿ, ನ ದುಕ್ಕಟಂ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತಾಭಾವೇನ ಸಹಪಯೋಗಸ್ಸಪಿ ಅಭಾವತೋತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
ಯದಿಪಿ ಮುಖೇನ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ವದತಿ…ಪೇ॰… ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕತರಪಯೋಗೇನ ಆಪತ್ತಿ, ನ ತಾವ ಪಠಮೇನ ಭಣ್ಡಪಟಿಸಾಮನಪಯೋಗೇನ ತದಾ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತಭಾವಾ, ನಾಪಿ ‘‘ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಥನಪಯೋಗೇನ ತದಾ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಪಯೋಗಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯತ್ತಾತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಸಾಮಿನಾ ‘‘ದೇಹೀ’’ತಿ ಬಹುಸೋ ಯಾಚಿಯಮಾನೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇ ಸಾಮಿನಾ ದಿನ್ನತಾಯ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ಚ ಠಾನಾಚಾವನೇಪಿ ನತ್ಥಿ ಅವಹಾರೋ, ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಪನ ಗಹಣೇ ದುಕ್ಕಟತೋ ನ ಮುಚ್ಚತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಅವಹಾರೋ ನತ್ಥಿ, ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಂ ಪನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
೫೪. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀಸಿಕ್ಖಮಾನಸಾಮಣೇರಸಾಮಣೇರೀನಂ। ಏತೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಗಿಹೀನಂ ಏವ, ಅಥ ಖೋ ತಾಪಸಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾದೀನಮ್ಪಿ ಸನ್ತಕಂ ಪಟಿಸಾಮೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ನಟ್ಠೇಪಿ ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುತಿಯೇ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಅಜಾನಿತತ್ತಾ। ತತಿಯೇ ಚ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತತ್ತಾ। ಏತ್ಥ ಚ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಚಿತ್ತೇನ ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ।
ತಸ್ಸೇವ ಗೀವಾ ಹೋತಿ, ನ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಕಸ್ಮಾ? ತಸ್ಸೇವ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಭಣ್ಡಾಗಾರೇ ಇಸ್ಸರಭಾವತೋ। ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ ಅಲಸಜಾತಿಕಸ್ಸೇವ ಪಮಾದೇನ ಹರಿತತ್ತಾ। ದುತಿಯೇ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ಅನಾರೋಚಿತತ್ತಾ। ನಟ್ಠೇ ತಸ್ಸ ಗೀವಾ ತೇನ ಠಪಿತತ್ತಾ। ತಸ್ಸೇವ ಗೀವಾ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ತೇನ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಠಪಿತತ್ತಾ ಚ। ನತ್ಥಿ ಗೀವಾ ತೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತತ್ತಾ। ನಟ್ಠಂ ಸುನಟ್ಠಮೇವ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪನತೋ। ನಟ್ಠೇ ಗೀವಾ ತೇನ ಠಪಿತತ್ತಾ। ಸಬ್ಬಂ ತಸ್ಸ ಗೀವಾ ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಪಮಾದೇನ ಹರಣತೋ। ತತ್ಥೇವ ಉಪಚಾರೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಸಮೀಪೇಯೇವ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಟ್ಠಾನೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ।
೫೫. ಮಯಿ ಚ ಮತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಸೇನಾಸನೇ ವಿನಟ್ಠೇತಿ ಏತ್ಥ ಕೇವಲಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಂ ಮಾ ವಿನಸ್ಸೀತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವಿವರಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ। ‘‘ತಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ತಕೇ ವುತ್ತೇಪಿ ವಿವರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ‘‘ಗಿಲಾನಪಕ್ಖೇ ಠಿತತ್ತಾ ಅವಿಸಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ। ಮರಣತೋ ಹಿ ಪರಂ ಸಹಾಯೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ತೇಹಿಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಾದೀಹಿ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಅಯಞ್ಹಿ ಸಾಮೀಚೀತಿ ಭಣ್ಡಾಗಾರೇ ವಸನ್ತಾನಂ ಇದಂ ವತ್ತಂ। ಲೋಲಮಹಾಥೇರೋತಿ ಮನ್ದೋ ಮೋಮೂಹೋ ಆಕಿಣ್ಣವಿಹಾರೀ ಸದಾ ಕೀಳಾಪಸುತೋ ವಾ ಮಹಾಥೇರೋ।
೫೬. ಇತರೇಹೀತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಗಬ್ಭೇ ವಸನ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ। ವಿಹಾರರಕ್ಖಣವಾರೇ ನಿಯುತ್ತೋ ವಿಹಾರವಾರಿಕೋ, ವುಡ್ಢಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ವಾರೇ ವಿಹಾರರಕ್ಖಣಕೋ। ನಿವಾಪನ್ತಿ ಭತ್ತವೇತನಂ। ಚೋರಾನಂ ಪಟಿಪಥಂ ಗತೇಸೂತಿ ಚೋರಾನಂ ಆಗಮನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಪಠಮತರಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸದ್ದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚೋರಾನಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಗತೇಸು। ‘‘ಚೋರೇಹಿ ಹಟಭಣ್ಡಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತೇಸಂ ಅನುಪಥಂ ಗತೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ನಿಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಸುಕಕುಲೇ ಯಾಗುಭತ್ತಂ ವಿಹಾರವಾರಿಕಾನಂಯೇವಾ’’ತಿ ಏವಂ ನಿಯಮನಂ ಕತ್ವಾ। ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಯಾಗುಸಲಾಕಾ ಚ ಚತ್ತಾರಿ ಪಞ್ಚ ಸಲಾಕಭತ್ತಾನಿ ಚ ಲಭಮಾನೋವಾತಿ ಇದಂ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ, ತತೋ ಊನಂ ವಾ ಹೋತು ಅಧಿಕಂ ವಾ, ಅತ್ತನೋ ಚ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸ ಚ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಲಭನಮೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ನಿಸ್ಸಿತಕೇ ಜಗ್ಗಾಪೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಿತಕೇ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಪೋಸೇನ್ತಾ ನಿಸ್ಸಿತಕೇಹಿ ವಿಹಾರಂ ಜಗ್ಗಾಪೇನ್ತಿ। ಅಸಹಾಯಸ್ಸಾತಿ ಸಹಾಯರಹಿತಸ್ಸ। ‘‘ಅಸಹಾಯಸ್ಸ ಅದುತಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಯುತ್ತೋ। ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪುರಿಮಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ। ಅಸಹಾಯಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ತದುತಿಯಸ್ಸ ವಾತಿ ‘‘ಅತ್ತದುತಿಯಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸ್ಸ। ಅತ್ತಾಸರೀರಮೇವ ದುತಿಯೋ, ನ ಅಞ್ಞೋತಿ ಹಿ ಅತ್ತದುತಿಯೋ, ತದುಭಯಸ್ಸಪಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಭಾವನಂ ‘ಯಸ್ಸಾ’ತಿಆದಿ। ಏತೇನ ಸಬ್ಬೇನ ಏಕೇಕಸ್ಸ ವಾರೋ ನ ಪಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಪಾಕವತ್ತತ್ಥಾಯಾತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಪಚಿತಬ್ಬಯಾಗುಭತ್ತಸಙ್ಖಾತವತ್ತತ್ಥಾಯ। ಠಪೇನ್ತೀತಿ ದಾಯಕಾ ಠಪೇನ್ತಿ। ತಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ತಂ ಆರಾಮಿಕಾದೀಹಿ ದೀಯಮಾನಂ ಭಾಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ। ಉಪಜೀವನ್ತೇನ ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೇನಪಿ ಪಾಕವತ್ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವನ್ತೇನ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಚೀವರರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ವಿಹಾರವಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಠಾತಬ್ಬಂ। ನ ಗಾಹಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕಸ್ಸಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಕಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಚೇ ಠಪಿತೋ ಅತ್ಥಿ, ಚೀವರಾದಿಸಙ್ಘಿಕಭಾಗೇಪಿ ಆಲಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋಪಿ ಗಾಹಾಪೇತಬ್ಬೋ ಪರಿಪುಚ್ಛನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ, ಅಟ್ಠಕಥಂ ವಾ। ದಿಗುಣನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಲಬ್ಭಮಾನತೋ ದ್ವಿಗುಣಂ। ಪಕ್ಖವಾರೇನಾತಿ ಅಡ್ಢಮಾಸವಾರೇನ।
ಇತಿ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಸಂವಣ್ಣನಾಭೂತೇ ವಿನಯಾಲಙ್ಕಾರೇ
ಭಣ್ಡಪಟಿಸಾಮನವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಲಙ್ಕಾರೋ ನಾಮ
ದಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।