೧೨. ರೂಪಿಯಾದಿಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
೫೯. ಏವಂ ‘‘ರೂಪಿಯಾದಿಪಟಿಗ್ಗಹೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸಞ್ಞಾಣತ್ಥಾಯ ಕತಂ ರೂಪಂ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿ ರೂಪಿಯಾದಿಪಟಿಗ್ಗಹೋ। ಜಾತಸಮಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ರೂಪಮೇವ ರೂಪಂ ಅಸ್ಸ ಭವತಿ, ನ ವಿಕಾರಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಜಾತರೂಪಂ, ಸುವಣ್ಣಂ। ಧವಲಸಭಾವತಾಯ ಸತ್ತೇಹಿ ರಞ್ಜಿಯತೇತಿ ರಜತಂ, ಸಜ್ಝು। ಜಾತರೂಪೇನ ಕತೋ ಮಾಸಕೋ ಜಾತರೂಪಮಾಸಕೋ। ರಜತೇನ ಕತೋ ಮಾಸಕೋ ರಜತಮಾಸಕೋತಿ ಇದಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಮೇವ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥು ಹೋತಿ, ನ ಲೋಹಮಾಸಕಾದಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಮ್ಬಲೋಹಾದೀಹಿ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಗಹಿತೋ’’ತಿ। ತಮ್ಬಲೋಹಾದೀಹೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಕಂಸಲೋಹವಟ್ಟಲೋಹತಿಪುಸೀಸಾದೀಹಿ ಕತೋಪಿ ಲೋಹಮಾಸಕೋಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಕಿಂ ಇದಮೇವ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥು ಹೋತಿ, ಉದಾಹು ಮುತ್ತಾದಯೋಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮುತ್ತಾ…ಪೇ॰… ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂ’’ತಿ। ಇಮೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ವತ್ಥೂನಂ ಕೋ ವಿಸೇಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಂ…ಪೇ॰… ದುಕ್ಕಟಮೇವಾ’’ತಿ। ತತ್ಥ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥು ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸೇಸಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುಕ್ಕಟವತ್ಥು ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ।
ಇದಾನಿ ತೇಸು ವತ್ಥೂಸು ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯವಿನಿಚ್ಛಯಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆಹ ‘‘ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ’’ತಿ। ತತ್ಥ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಇದಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ದಿನ್ನತ್ತಾ। ದತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ವಟ್ಟತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಅದತ್ವಾ ವಡ್ಢಕೀಆದೀನಂ ಹತ್ಥೇ ದಿನ್ನತ್ತಾ। ಏವಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಗಿಹೀನಂ ಹತ್ಥೇ ಠಪಿತತ್ತಾ। ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅನಾಮಸಿತತ್ತಾ। ‘‘ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ಆಪತ್ತೀತಿ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಪರಿಭೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ। ಸ್ವೇವ ಸಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ। ಚೀವರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಚೀವರೇಯೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ, ಕಸ್ಮಾ? ಯಥಾ ದಾಯಕಾ ವದನ್ತಿ, ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ। ಸೇನಾಸನಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಇತರಪಚ್ಚಯತ್ತಯತೋ ವಿಸೇಸಂ ‘‘ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಇಮಿನಾ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಅವೇಭಙ್ಗಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಆಪದಾಸು ಕತ್ತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ।
೬೦. ಏವಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂಸು ಕತ್ತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂಸು ಕತ್ತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತ್ಯಾದಿಮಾಹ। ಏತ್ಥ ಪನ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ಆಪತ್ತೀತಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತಳಾಕಸ್ಸಪಿ ಖೇತ್ತಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಆಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ। ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾತಿ ದೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ತಳಾಕಂ ದಮ್ಮೀ’ತಿ ವಾ ‘ಚತುಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ ತಳಾಕಂ ದಮ್ಮೀ’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ‘ಇತೋ ತಳಾಕತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪಚ್ಚಯೇ ದಮ್ಮೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೫೩೭-೫೩೯) ವುತ್ತಂ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಮ್ಪಿ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೩೮-೫೩೯) ತಥೇವ ವತ್ವಾ ‘‘ಇದಞ್ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೀಯಮಾನಞ್ಞೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪನ ಏವಮ್ಪಿ ದಿನ್ನಂ ತಳಾಕಖೇತ್ತಾದಿ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಉದಕಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ ಕೂಪಪೋಕ್ಖರಣಿಆದಯೋ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಳಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಕಥ’ನ್ತಿ ಹಿ ಆದಿನಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಙ್ಘವಸೇನೇವ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ವಸೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ।
ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಠಪೇಥಾತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಸಾಮೀಚಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಅವುತ್ತೇಪಿ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ನ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಉದಕಂ ವಾರೇತುಂ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ। ಯಸ್ಮಾ ಪರಸನ್ತಕಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಾಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನ ಸಸ್ಸಕಾಲೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಸಸ್ಸಕಾಲೇಪಿ ತಾಸೇತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಮುಞ್ಚತೋ ಪನ ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಂ। ಜನಪದಸ್ಸ ಸಾಮಿಕೋತಿ ಇಮಿನಾವ ಯೋ ತಂ ಜನಪದಂ ವಿಚಾರೇತಿ, ತೇನಪಿ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ। ಪುನ ದೇತೀತಿ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ದೇತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಇಮಿನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಇಸ್ಸರೇನ ‘‘ಪರಿಚ್ಚತ್ತಮಿದಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸ್ಸಾಮಿಕ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಉದಕವಾಹಕನ್ತಿ ಉದಕಮಾತಿಕಂ। ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ವಕ್ಖಾಮೀತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ। ಉದಕವಸೇನಾತಿ ಉದಕಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ। ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾನನ್ತಿ ಉದಕಪರಿಭೋಗತ್ಥಮೇವ। ಇದಂ ಸಹತ್ಥೇನ ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಚ ಕರೋನ್ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಸಸ್ಸಸಮ್ಪಾದನತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಪನ ಸಯಂ ಅಕತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಆಣಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಏವ। ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಇದಂ ಸಹತ್ಥಾದಿನಾ ಕತತಳಾಕತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾರುಪ್ಪನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪನ ತಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಟ್ಠಕಥಾಪಮಾಣೇನ ವಾ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ ‘‘ಲಜ್ಜಿಭಿಕ್ಖುನಾ’’ತಿ, ಮತ್ತಿಕುದ್ಧರಣಾದೀಸು ಕಾರಾಪಿತೇಸೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
೬೧. ನವಸಸ್ಸೇತಿ ಅಕತಪುಬ್ಬೇ ಕೇದಾರೇ। ಕಹಾಪಣೇತಿ ಇಮಿನಾ ಧಞ್ಞುಟ್ಠಾಪನೇ ತಸ್ಸೇವ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇತಿ ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಏತ್ತಕೋ ಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇ। ಧಞ್ಞುಟ್ಠಾಪನೇ ಕಸತಿ, ಪಯೋಗೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ, ನ ಕಹಾಪಣುಟ್ಠಾಪನೇ ವಿಯ। ‘‘ಕಸಥ ವಪಥಾ’’ತಿ ವಚನೇನ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅವತ್ವಾ’’ತಿ। ಏತ್ತಕೋ ನಾಮ ಭಾಗೋತಿ ಏತ್ಥ ಏತ್ತಕೋ ಕಹಾಪಣೋತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ತಥಾವುತ್ತೇಪಿ ಹಿ ತದಾ ಕಹಾಪಣಾನಂ ಅವಿಜ್ಜಮಾನತ್ತಾ ಆಯತಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಟ್ಟತಿ ‘‘ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ। ತಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ಪರಿಭೋಗೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ। ಕೇಚಿ ಪನ ಧಞ್ಞಪರಿಭೋಗೇ ಏವ ಆಪತ್ತಿ, ನ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಯೇನ ಮಿನನರಕ್ಖಣಾದಿನಾ ಪಯೋಗೇನ ಪಚ್ಛಾ ಧಞ್ಞಪರಿಭೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ಪಯೋಗಸ್ಸ ಕರಣೇ ಅನಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಯುತ್ತತ್ತಾ। ಪರಿಯಾಯಕಥಾಯ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ। ತೇನೇವ ‘‘ಏತ್ತಕೇಹಿ ವೀಹೀಹಿ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ನಿಯಮವಚನೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಕಹಾಪಣವಿಚಾರಣೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ‘‘ವತ್ಥು ಚ ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನತ್ಥೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕಂ। ರಜ್ಜುಯಾ ವಾ ದಣ್ಡೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಾದೇಹಿಪಿ ಮಿನಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಖಲೇ ವಾ ಠತ್ವಾ ರಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಥೇನೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿವಾರೇನ್ತೋ ರಕ್ಖತಿ ನಾಮ, ಸಚೇ ಪನ ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋವ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಸಚೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇ ಚೋರಿಕಾಯ ಹರನ್ತಿ, ‘ಮಯಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಏವಂ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ನೀಹರಾಪೇತಿ ಪಟಿಸಾಮೇತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಸಚೇ ಪರಿಯಾಯೇನ ವದತಿ, ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಅಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪಾದಿತತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಸೇವೇತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ।
ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ಕಸ್ಮಾ? ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೫೩೭-೫೩೯) ಏವಂ ವಿಚಾರಣಾ ಕತಾ – ನನು ಚ ದುಬ್ಬಿಚಾರಿತಮತ್ತೇನ ತಸ್ಸೇವೇತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೇ ಚತುತ್ಥಪತ್ತೋ ವಿಯ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೫೮೯) ‘‘ಯೋ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’ತಿ ಪಹಿತಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘ಇಮೇ ಕಹಾಪಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’ತಿ ಕಹಾಪಣೇ ದಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತೋ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಏತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ ಯಂ ತೇ ಆಹರನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ। ಕಸ್ಮಾ? ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಏತ್ಥ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ ‘‘ಕಹಾಪಣೇ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ವಿಚಾರಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಿಕತ್ತಾ ಚ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ತೇಸಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಅಸಾದಿಯಿತ್ವಾಪಿ ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೋ ಕತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಿಕತ್ತಾ ಚ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಪನ ತೀಸುಪಿ ಇದಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚತುತ್ಥಪತ್ತೋ ಗಿಹಿಸನ್ತಕಾನಂಯೇವ ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಇಧ ಪನ ಸಙ್ಘಿಕಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ। ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ವಾದೋ ತೇನ ತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಯುತ್ತೋಯೇವಾತಿ।
೬೨. ಚತುಸಾಲದ್ವಾರೇತಿ ಭೋಜನಸಾಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ।
೬೩. ‘‘ವನಂ ದಮ್ಮಿ, ಅರಞ್ಞಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಪಿ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸೀಮಂ ದೇಮಾತಿ ವಿಹಾರಸೀಮಾದಿಸಾಧಾರಣವಚನೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಪರಿಯಾಯೇನ ಕಥಿತತ್ತಾತಿ ‘‘ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸೀಮಾ ಗತಾ’’ತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಕಥಿತತ್ತಾ। ಪಕತಿಭೂಮಿಕರಣತ್ಥಂ ‘‘ಹೇಟ್ಠಾ ಗಹಿತಂ ಪಂಸು’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ದಾಸಂ ದಮ್ಮೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಮನುಸ್ಸಂ ದಮ್ಮೀತಿ ವುತ್ತೇ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರನ್ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಪಿ ದಾಸಂ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಆರಾಮಿಕ’’ನ್ತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ। ತಞ್ಚ ಖೋ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛೇನ ಗಹಿತಪರಿಭುತ್ತಕ್ಕಮೇನ, ನ ಗಹಟ್ಠಾನಂ ದಾಸಪರಿಭೋಗಕ್ಕಮೇನ। ಖೇತ್ತಾದಯೋ ಪನ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ವಟ್ಟನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕವಸೇನ ಗಹೇತುಂ ಅನನುಞ್ಞಾತತ್ತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರೇ…ಪೇ॰… ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರೇಸು ದೀಯಮಾನೇಸು ‘‘ಇಮೇಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಸುಖಂ ಜೀವನ್ತು, ಅರಞ್ಞೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ ವಿಹಾರಸ್ಸ ದೇಮಾತಿ ಸಙ್ಘಿಕವಿಹಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಖೇತ್ತವತ್ಥುಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೧.೧೦, ೧೯೪) ಸುತ್ತನ್ತೇಸು ಆಗತಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಭಗವತಾ ಆಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಹೇತುಭಾವೇನ ಕತೋತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಜಾನನ್ತೇಹಿ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಕಮಹಾಥೇರೇಹಿ ಖೇತ್ತಪಟಿಗ್ಗಹಣಾದಿನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಯಂ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಪಾಳಿಮುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುತ್ತೋತಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ।
೬೪. ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನನ್ತಿ ಚೀವರಮೂಲಂ। ಪಹಿಣೇಯ್ಯಾತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ। ಚೇತಾಪೇತ್ವಾತಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ। ಅಚ್ಛಾದೇಹೀತಿ ಆಭತನ್ತಿ ಆನೀತಂ।
ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೫೨೮-೫೩೧) ಏವಂ ವಿಚಾರಣಾ ಕತಾ – ಏತ್ಥ ಚ ಯಂ ವುತ್ತಂ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ಇಮಿನಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನೇನ ಚೀವರಂ ಚೇತಾಪೇತ್ವಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀತಿ ಇದಂ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ। ಸಚೇ ಹಿ ‘ಇದಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’ತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ, ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಆರಬ್ಭ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋಪಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ತತ್ಥ ಆಗಮನಸ್ಸ ಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಅಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ವಿಸೇಸಪ್ಪಯೋಜನಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ। ಸತಿಪಿ ಹಿ ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧಭಾವೇ ದೂತೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಸಲತಾಯ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವದತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಇದಂ ನತ್ಥಿ, ನ ಚ ದೂತೇನ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರವಸೇನ ವುತ್ತೇ ದಾಯಕೇನ ‘‘ಇದಂ ಕಥಂ ಪೇಸಿತ’’ನ್ತಿ ಈದಿಸೀ ವಿಚಾರಣಾ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಚ ತಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಜಾನಿತುಂ। ಯದಿ ಪನ ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಚೀವರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದೂತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪೇಸಿತೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಾಯಕೇನ ಕಥಂ ಪೇಸಿತನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಅಸತಿಪಿ ಇಮಿನಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನೇನಾತಿಆದಿನಾ ಪನ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯವಸೇನ ಆಭತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮೂಲಂ ಈದಿಸೇನ ದೂತವಚನೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ತೇನೇವಾಹ ‘‘ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸೋ ದೂತೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋತಿಆದೀ’’ತಿ।
ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೩೮-೫೩೯) ಪನ ಏವಂ ವುತ್ತಂ – ಯಂ ವುತ್ತಂ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ಇಮಿನಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನೇನ ಚೀವರಂ ಚೇತಾಪೇತ್ವಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀತಿ ಇದಂ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ। ಸಚೇ ಹಿ ‘ಇದಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’ತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ, ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಆರಬ್ಭ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋಪಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಭೂತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಸತಿ, ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ
ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೨೩೭-೫೩೯) ‘‘ಆಗಮನಸ್ಸ ಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಅಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ವಿಸೇಸಪ್ಪಯೋಜನಂ ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾವಚನಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಆದಿನಾ ಸಪ್ಪಯೋಜನತ್ತಾ। ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಮೂಲಸ್ಸಾಮಿಕೇನ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರವಸೇನ, ಪೇಸಿತದೂತಸ್ಸ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವದತೋಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅನಿಟ್ಠಪ್ಪಸಙ್ಗೋ ವುತ್ತೋ, ಸೋ ಅನಿಟ್ಠಪ್ಪಸಙ್ಗೋ ಏವ ನ ಹೋತಿ ಅಭಿಮತತ್ತಾ। ತಥಾ ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಏವ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತು ಆಯಸ್ಮಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವದತೋ ದೂತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ವುತ್ತೋ ಆಗಮನಸ್ಸ ಸುದ್ಧತ್ತಾ, ಆಗಮನಸ್ಸಪಿ ಅಸುದ್ಧಿಯಂ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯೇನಪಿ ಕಮ್ಮೇನ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋವಾತಿ ಅತ್ಥೇವ ಆಗಮನಸ್ಸ ಸುದ್ಧಿಅಸುದ್ಧಿಯಾ ಪಯೋಜನಂ। ಕಥಂ ಪನ ದೂತವಚನೇನ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ? ನಾಯಂ ಭಾರೋ। ದೂತೇನ ಹಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವುತ್ತೇ ಏವ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿ ಗವೇಸಿತಬ್ಬಾ, ನ ಇತರತ್ಥ। ತತ್ಥ ಚ ತಸ್ಸ ವಚನಕ್ಕಮೇನ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಚ ಯುತ್ತಿಆದೀಹಿ ಚ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುಂ। ಇಧಾಪಿ ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ‘‘ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಆಭತ’’ನ್ತಿ ದೂತವಚನೇನೇವ ಚೀವರಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದಾತುಂ ಪೇಸಿತಭಾವೋ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ। ಯದಿ ಹಿ ಸಬ್ಬಥಾ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿ ನ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಏವ ಕತ್ತಬ್ಬೋತಿ।
ಸುವಣ್ಣಂ ರಜತಂ ಕಹಾಪಣೋ ಮಾಸಕೋತಿ ಇಮಾನಿ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂನಿ, ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಕಾಲೇನ ಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಯುತ್ತಪತ್ತಕಾಲೇನ ಯದಾ ನೋ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋತಿ ಕಿಚ್ಚಕರೋ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಕೋಚಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ। ಸಚೇ ಪನ ದೂತೋ ‘‘ಕೋ ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕಸ್ಸ ವಾ ದೇಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ। ಆರಾಮಿಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾತಿ ಇದಂ ಸಾರುಪ್ಪತಾಯ ವುತ್ತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಟ್ಟತಿ। ಏಸೋ ಖೋ ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋತಿ ಇದಂ ದೂತೇನ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಕೋಚಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಪುಚ್ಛಾಸಭಾಗೇನ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯವಚನದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಏವಮೇವ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ‘‘ತಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿ। ತೇನೇವ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ತಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೩೮-೫೩೯) ಪನ ‘‘ಏಸೋ ಖೋ…ಪೇ॰… ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ತಸ್ಸ ದೇಹೀತಿಆದಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಸಾದಿಯನಪರಿಮೋಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಆಣತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾತಿ ಯಥಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೀವರೇನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಚೀವರಂ ದಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ವುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ ಪನ ‘‘ಸಞ್ಞತ್ತೋತಿಆದಿ ಏವಂ ದೂತೇನ ಪುನ ವುತ್ತೇ
ಅತ್ಥೋ ಮೇ ಆವುಸೋ ಚೀವರೇನಾತಿ ಚೋದನಾಲಕ್ಖಣನಿದಸ್ಸನಮೇತಂ। ಇದಂ ವಾ ಹಿ ವಚನಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ದೇಹಿ ಮೇ ಚೀವರನ್ತಿಆದೀನಿ ಪನ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾಕಾರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾನಿ। ಏತಾನಿ ಹಿ ವಚನಾನಿ, ಏತೇಸಂ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ‘‘ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಚ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಚೋದನಾ ಪನ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಮಹಾಗಣ್ಠಿಪದೇ ಮಜ್ಝಿಮಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ವುತ್ತಂ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೩೮-೫೩೯) ಪನ ‘‘ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘ದೇಹಿ ಮೇ ಚೀವರಂ…ಪೇ॰… ಚೇತಾಪೇಹಿ ಮೇ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ಇದಂ ದೂತೇನಾಭತರೂಪಿಯಂ
ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಏವಂ ಯಾವತತಿಯಂ ಚೋದೇನ್ತೋ ತಂ ಚೀವರಂ ಅಭಿನಿಪ್ಫಾದೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಲಾಭವಸೇನ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ಸುನ್ದರಂ। ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಠಾನಲಕ್ಖಣನಿದಸ್ಸನಮೇತಂ। ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮನ್ತಿ ಚ ಭಾವನಪುಂಸಕವಚನಮೇತಂ। ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮನ್ತಿ ಏತೇನ ಚೀವರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಂ ಠಾನಲಕ್ಖಣಂ। ತೇನೇವ ‘‘ನ ಆಸನೇತಿಆದೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ। ಸದ್ದಸತ್ಥೇ ಪನ –
‘‘ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ ಸತ್ಥೇ, ವುತ್ತಂ ಧಾತುವಿಸೇಸನಂ।
ಭಾವನಪುಂಸಕನ್ತ್ಯೇವ, ಸಾಸನೇ ಸಮುದೀರಿತ’’ನ್ತಿ॥ –
ವಚನತೋ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಮೇವ ಸಾಸನವೋಹಾರೇನ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ ನಾಮ ಜಾತಂ।
‘‘ಮುದುಂ ಪಚತಿಇಚ್ಚತ್ರ, ಪಚನಂ ಭವತೀತಿ ಚ।
ಸುಖಂ ಸಯತಿಇಚ್ಚತ್ರ, ಕರೋತಿ ಸಯನನ್ತಿ ಚಾ’’ತಿ॥ –
ವಚನತೋ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಪದೇನ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಭೂತಂ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸ್ಯಪದಂ ಅಕಮ್ಮಕಮ್ಪಿ ಸಕಮ್ಮಕಮ್ಪಿ ಭೂಧಾತುಕರಧಾತೂಹಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ ಹೋತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಞಾಯೇನ ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಂ ಠಾನಂ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಂ ಠಾನಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತೇನ ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಂ ಏವಂ ಠಾನಂ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ತತೋ ಅಧಿಕಂ ನ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಇಧ ಭನ್ತೇ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ। ನ ಆಮಿಸಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾದಿಭೇದಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಮಿಸಂ ಗಣ್ಹಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಯಾಚಿಯಮಾನೇನಪಿ ನ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ। ನ ಧಮ್ಮೋ ಭಾಸಿತಬ್ಬೋತಿ ‘‘ಮಙ್ಗಲಂ ವಾ ಅನುಮೋದನಂ
ಠಾನಂ ಭಞ್ಜತೀತಿ ಆಗತಕಾರಣಂ ಭಞ್ಜತಿ ಕೋಪೇತಿ। ಠಾನನ್ತಿ ಠಿತಿಯಾ ಚ ಕಾರಣಸ್ಸ ಚ ನಾಮಂ, ತಸ್ಮಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದನೇನ ಠಾನಂ ಕುಪ್ಪತಿ, ಆಗತಕಾರಣಮ್ಪಿ, ಆಮಿಸಪಟಿಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ಪನ ಆಗತಕಾರಣಮೇವ ಭಞ್ಜತಿ, ನ ಠಾನಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಆಗತಕಾರಣಂ ಭಞ್ಜತೀ’’ತಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಆಮಿಸಪಟಿಗ್ಗಹಣಾದಿನಾ ಠಾನಮ್ಪಿ ಭಞ್ಜತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ನ ಸಮೇತಿ, ಟೀಕಾಯಮ್ಪಿ ನಾನಾವಾದೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಠಾನಭಞ್ಜನಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನೇನ ಅಸಂಸನ್ದನತೋ ಗನ್ಥಗರುಭಯೇನ ನ ವದಿಮ್ಹ। ಇದಾನಿ ಯಾ ತಿಸ್ಸೋ ಚೋದನಾ, ಛ ಚ ಠಾನಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ, ತತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಚೇ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದೇತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಯಸ್ಮಾ ಚ ಏಕಚೋದನಾವುದ್ಧಿಯಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಠಾನಾನಂ ಹಾನಿ ವುತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಚೋದನಾ ದ್ವಿಗುಣಂ ಠಾನನ್ತಿ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ। ಇತಿ ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದೇತ್ವಾ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ಠಾತಬ್ಬಂ, ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕ್ಖತ್ತುಂ ಠಾತಬ್ಬಂ, ಸಕಿಂ ಚೋದೇತ್ವಾ ದಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಠಾತಬ್ಬಂ।
ತತ್ರ ತತ್ರ ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಇದಂ ಚೋದಕಸ್ಸ ಠಿತಟ್ಠಾನತೋ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ ತತ್ರ ತತ್ರ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಠಾನಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ನಾನಾದಿವಸೇಸೂತಿ ನಾನಾದಿವಸೇಸು ಏವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕೋ ಪನ ವಾದೋ, ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ‘‘ಸಾಮಂ ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ದೂತೋ ವಾ ಪಾಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಇದಂ ಸಭಾವತೋ ಚೋದೇತುಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೇನಪಿ ಕಾತಬ್ಬಮೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ನ ತಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಅನುಭೋತೀತಿ ತಂ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ। ಯುಞ್ಜನ್ತಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಕನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಧನಂ ಪಾಪುಣನ್ತು। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೩೮-೫೩೯) ಪನ ‘‘ಯತಸ್ಸ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನನ್ತಿಆದಿ ಯೇನ ಅತ್ತನಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಚೀವರಞ್ಚ ಅನಿಪ್ಫಾದಿತಂ, ತಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬದಸ್ಸನಂ। ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವತ್ಥುಸಾಮಿಕಾನಂ ವುತ್ತೇ ಚೋದೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ ‘ಸಾಮಿಕಾ ಚೋದೇತ್ವಾ ದೇನ್ತೀ’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೫೪೧) ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ। ತೇನೇವ ಸೋ ಸಯಂ ಅಚೋದೇತ್ವಾ ಉಪಾಸಕಾದೀಹಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ವತ್ವಾ ಚೋದಾಪೇತಿ
೬೫. ಕೇನಚಿ ಅನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಅತ್ತನೋ ಮುಖೇನೇವ ಬ್ಯಾವಟಭಾವಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ಮುಖವೇವಟಿಕೋ, ಅವಿಚಾರೇತುಕಾಮತಾಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಾ ಅರಿಯಾಪಿ ವಞ್ಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿನಾ ವೋಹಾರತೋ ನತ್ಥೀತಿ ವದನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೫೩೭-೫೩೯) ಪನ ‘‘ಅವಿಚಾರೇತುಕಾಮತಾಯಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ‘ನತ್ಥಮ್ಹಾಕಂ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ’ತಿ ಇದಂ ತಾದಿಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿವತ್ಥುಮ್ಹಿ (ಮಹಾವ॰ ೨೯೯) ವುತ್ತಂ ‘‘ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನಮೇವ ಮೇಣ್ಡಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಾಮ। ತತ್ಥ ಹಿ ಮೇಣ್ಡಕೇನ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ‘‘ಸನ್ತಿ ಹಿ ಭನ್ತೇ ಮಗ್ಗಾ ಕನ್ತಾರಾ ಅಪ್ಪೋದಕಾ ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಾ ನ ಸುಕರಾ ಅಪಾಥೇಯ್ಯೇನ ಗನ್ತುಂ, ಸಾಧು ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಅನುಜಾನಾತೂ’’ತಿ ಯಾಚಿತೇನ ಭಗವತಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ। ತಣ್ಡುಲೋ ತಣ್ಡುಲತ್ಥಿಕೇನ, ಮುಗ್ಗೋ ಮುಗ್ಗತ್ಥಿಕೇನ, ಮಾಸೋ ಮಾಸತ್ಥಿಕೇನ, ಲೋಣಂ ಲೋಣತ್ಥಿಕೇನ, ಗುಳೋ ಗುಳತ್ಥಿಕೇನ, ತೇಲಂ ತೇಲತ್ಥಿಕೇನ, ಸಪ್ಪಿ ಸಪ್ಪಿತ್ಥಿಕೇನಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ, ತೇ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ಹತ್ಥೇ ಹಿರಞ್ಞಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ‘ಇಮಿನಾ ಯಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಂ ದೇಥಾ’ತಿ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ತತೋ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಂ ಸಾದಿತುಂ, ನ ತ್ವೇವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೇನಚಿ ‘‘ಏತ್ಥ ಚೋದನಾಯ ಪರಿಮಾಣಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿ। ಯದಿ ಮೂಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ಚೋದೇತಿ, ತಂ ಸಾದಿತಮೇವ ಸಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮೂಲಂ ಅಸಾದಿಯನ್ತೇನಾ’’ತಿ।
ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇಸು ವಿಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಂ ಅತ್ತನಾ ಚೋದನಾಟ್ಠಾನಞ್ಚ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಚೀವರತ್ಥಾಯೇವ ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಇಮಿನಾ ವತ್ಥುಸಾಮಿನಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇಸುಪಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೇ ಚ ಠಾನಚೋದನಾದಿಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
೬೬. ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಸಾದಿಯನೇ ಪನಾತಿಆದೀಸು ‘‘ಇದಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಹೋತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ವಾ ‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಮಮ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ತುಯ್ಹಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಕೇವಲಂ ವಾಚಾಯ ವಾ ಹತ್ಥಮುದ್ದಾಯ ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಸ್ಸ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನ ಸಾದಿಯನಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಸಾದಿಯನಂ ನಾಮ। ಸಾದಿಯತೀತಿ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತಿ ‘‘ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ಹೋತೀ’’ತಿ।
ಇದಂ ಗುತ್ತಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಗುತ್ತಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಠಾನಸ್ಸ ಗುತ್ತಭಾವಮೇವ ದಸ್ಸೇತಿ, ನ ವತ್ಥುಂ ಪರಾಮಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀ’’ತಿ ಪನ ವದನ್ತೋ ಇದಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋ ಕಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದುಬ್ಬಿಚಾರಣಾಯ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋ ನ ಕಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಇದಂ ಧನಂ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ನಯಿದಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಬ್ಬಸೋ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ। ಅಥ ವಾ ತಂ ಧನಂ ಯಸ್ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ಸುಟ್ಠುವಿಚಾರಣಾಯ ಸತಿಯಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ದುಬ್ಬಿಚಾರಣಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ ಹೋತೀತಿ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ ಪನ ‘‘ಏಕೋ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾತಿಆದಿ ರೂಪಿಯೇ ಹೇಟ್ಠಿಮಕೋಟಿಯಾ ಪವತ್ತನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ನ ಪನ ಏವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ, ‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪನಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀ’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ…ಪೇ॰… ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಸಾದಿತತ್ತಾ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಾ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದುಬ್ಬಿಚಾರಣಾಯ ಸತಿ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ನ ಕಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ।
೬೭. ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ರೂಪಿಯಂ ನಾಮ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಗಣಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ನ ವುತ್ತಂ। ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ನ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಚೇತಾಪಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಉಪಾಯೇನ ಪರಿಭೋಗದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಚೇತಾಪಿತನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಚೇತಾಪಿತಞ್ಚೇ, ನತ್ಥಿ ಪರಿಭೋಗೂಪಾಯೋ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠರೂಪಿಯೇನ ಚೇತಾಪಿತತ್ತಾ। ಈದಿಸಞ್ಹಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತ್ವಾವ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ತೇಲಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ ಉಪಾಸಕಾತಿ ಏವಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ।
ಆರಾಮಿಕಾನಂ ವಾ ಪತ್ತಭಾಗನ್ತಿ ಇದಂ ಗಿಹೀನಂ ಹತ್ಥಗತೋಪಿ ಸೋಯೇವ ಭಾಗೋತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ। ಸಚೇ ಪನ ತೇನ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಆರಾಮಿಕಾ ದೇನ್ತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಜ್ಝಿಮಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚೂಳಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ವುತ್ತಂ। ತತೋ ಹರಿತ್ವಾತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪತ್ತಭಾಗತೋ ಹರಿತ್ವಾ। ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಲೋಕಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ। ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ತತೋ ಗಹಿತಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಚೇ ಗಹಿತಂ, ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ। ಛಾಯಾಪೀತಿ ಭೋಜನಸಾಲಾದೀನಂ ಛಾಯಾಪಿ। ಪರಿಚ್ಛೇದಾತಿಕ್ಕನ್ತಾತಿ ಗೇಹಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಛಾಯಾಯ ಗತಗತಟ್ಠಾನಂ ಗೇಹಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಮಗ್ಗೇನಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಮಗ್ಗೋ ನತ್ಥಿ, ಮಗ್ಗಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ। ಕೀತಾಯಾತಿ ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಕೀತಾಯ। ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಸಚೇ ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಅತಿಬಹು ಏತಂ ಹಿರಞ್ಞಂ, ಇದಂ ಭನ್ತೇ ಅಜ್ಜೇವ ನ ವಿನಾಸೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಂ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಠಪಾಪೇತಿ, ಏವಂ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಸಙ್ಘೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೮೩-೫೮೪) ಪನ ‘‘ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇಹಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಸಚೇ ಸೋ ಛಡ್ಡೇತೀತಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಖಿಪತಿ, ಅಥಾಪಿ ನ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಸಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ವಾರೇತಬ್ಬೋ। ನೋ ಚೇ ಛಡ್ಡೇತೀತಿ ಅಥ ನೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಛಡ್ಡೇತಿ, ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾ ಬ್ಯಾಪಾರೇನಾ’’ತಿ ಯೇನಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ, ತತೋ ಯಥಾವುತ್ತಲಕ್ಖಣೋ ರೂಪಿಯಛಡ್ಡಕೋ ಸಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ। ಯೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿನ್ತಿಆದೀಸು ಲೋಭವಸೇನ ತಂ ವತ್ಥುಂ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕರೋನ್ತೋ ಅತ್ತಾನಂ ವಾ ಉಕ್ಕಂಸೇನ್ತೋ ಛನ್ದಾಗತಿಂ
೬೮. ಪತಿತೋಕಾಸಂ ಅಸಮನ್ನಾರಹನ್ತೇನ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಂ ನಿರಪೇಕ್ಖಭಾವದಸ್ಸನಪರನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಪತಿತಟ್ಠಾನೇ ಞಾತೇಪಿ ತಸ್ಸ ಗೂಥಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ನಿರಪೇಕ್ಖಭಾವೋಯೇವೇತ್ಥ ಪಮಾಣನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಅಸನ್ತಸಮ್ಭಾವನಾಯಾತಿ ಅತ್ತನಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾರೋಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಅನರಹಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ। ಭಗವತಾ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸಾಸನೇ ಸೀಲವತೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ, ನ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ। ದಾಯಕಾನಮ್ಪಿ ಸೀಲವತೋ ಏವ ಪರಿಚ್ಚಾಗೋ, ನ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕಾರಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನತೋ। ಇತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಅನನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ದಾಯಕೇಹಿ ಚ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತತ್ತಾ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ। ಇಣವಸೇನ ಪರಿಭೋಗೋ ಇಣಪರಿಭೋಗೋ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ತಸ್ಮಾತಿ ‘‘ಸೀಲವತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ಕಾರಣಭಾವೇನ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ। ಚೀವರಂ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಕಾಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇ। ಪುರೇಭತ್ತ…ಪೇ॰… ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತಥಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಯಥಾವುತ್ತಕಾಲವಿಸೇಸವಸೇನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಕಿಂಯೇವ ವಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ।
ಸಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋವ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏತ್ಥ ಹಿಯ್ಯೋ ಯಂ ಮಯಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುತ್ತಂ, ತಂ ಯಾವದೇವ ಸೀತಸ್ಸ ಪಟಿಘಾತಾಯ…ಪೇ॰… ಹಿರಿಕೋಪಿನಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ। ಹಿಯ್ಯೋ ಯೋ ಮಯಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಪರಿಭುತ್ತೋ, ಸೋ ನೇವ ದವಾಯಾತಿಆದಿನಾ ಸಚೇ ಅತೀತಪರಿಭೋಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ। ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಪವೇಸೇ ಪವೇಸೇ। ಏವಂ ಪನ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪುರೇಭತ್ತಾದೀಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುನ್ತಿ ಇಧ ವಿಸುಂ ನ ವುತ್ತಂ। ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾತಿ ಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ। ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ಯುಜ್ಜತಿ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ। ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಯದಿಪಿ ದ್ವೀಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಯುತ್ತಾ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ‘‘ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾತಿ ಸತಿ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವೇ, ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿಪೀ’’ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಮತಿಮತ್ತಂ। ತಥಾ ಹಿ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನ ಪಚ್ಚಯಸಬ್ಭಾವಮತ್ತೇನ।
ನನು ಚ ‘‘ಪರಿಭೋಗೇ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಸ್ಸ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಸ್ಸ
ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೮೫) ಪನ ‘‘ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋತಿ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸಾಮಿನಾ ಭಗವತಾ ಅನನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ಇಣಪರಿಭೋಗೋತಿ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಮ್ಪಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನತೋ ವುತ್ತಂ। ತೇನ ಚ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಂ ವಿಪಜ್ಜತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಕಾಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ। ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘ಹಿಯ್ಯೋ ಯಂ ಮಯಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುತ್ತ’ನ್ತಿಆದಿನಾಪಿ ಅತೀತಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ। ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಉದಕಪತನಟ್ಠಾನತೋ ಅನ್ತೋಪವೇಸನೇಸು ನಿಸೀದನಸಯನೇಸು ಚ। ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯತ್ತಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಚ ಪರಿಭೋಗೇ ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಸತಿ ಅವಸ್ಸಂ ಲದ್ಧಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನಾಹ ‘ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ’ತಿಆದಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಕಾರಣೇ ಸತೀ’ತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತೀತಿ ಪಚ್ಚಯಸಬ್ಭಾವಸಲ್ಲಕ್ಖಣೇ ಸತೀತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಪರಿಭೋಗೇ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಸ್ಸ ಭೇದೋ ದಸ್ಸಿತೋ, ನ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅತೀತಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ವಿಸುಜ್ಝನತೋ। ಏತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸೇಸಪಚ್ಚಯೇಸು ಚ ಇಣಪರಿಭೋಗಾದಿವಚನೇನ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಸ್ಸೇವ ಭೇದೋತಿ ಏವಮಿಮೇಸಂ ನಾನಾಕರಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಆಗತಂ।
ಏತೇಸು
ಇತಿ –
‘‘ಚತುಬ್ಬಿಧಞ್ಹಿ ವಿನಯಂ, ಮಹಾಥೇರಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ।
ನೀಹರಿತ್ವಾ ಪಕಾಸೇಸುಂ, ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಪುರಾ’’ತಿ॥ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೪೫) –
ವುತ್ತೇಸು ಚತುಬ್ಬಿಧವಿನಯೇಸು ಅನನ್ತೋಗಧತ್ತಾ ಇದಂ ವಚನಂ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಂ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೫೮೫) ಟೀಕಾಚರಿಯೇನ ‘‘ತಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ವಾ ‘‘ನಯಗ್ಗಾಹೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಾಕಾರಕಥನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಉಪಟ್ಠಿತಾಕಾರವಸೇನ ಕಥನಂ ಅತ್ತನೋಮತಿ ಸಿಯಾ, ಏವಮ್ಪಿ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಮೇವ। ‘‘ಅತ್ತನೋಮತಿ ಆಚರಿಯವಾದೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಾ। ಸಚೇ ತತ್ಥ ಓತರತಿ ಚೇವ ಸಮೇತಿ ಚ, ಗಹೇತಬ್ಬಾ। ಸಚೇ ನೇವ ಓತರತಿ ನ ಸಮೇತಿ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ। ಅಯಞ್ಹಿ ಅತ್ತನೋಮತಿ ನಾಮ ಸಬ್ಬದುಬ್ಬಲಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೪೫) ವಚನತೋ ಇಮಸ್ಸ ಚ ವಚನಸ್ಸ
ಅಪರೋ ನಯೋ – ಕಿಂ ಇದಂ ವಚನಂ ಪಾಳಿವಚನಂ ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಂ ವಾ ಟೀಕಾವಚನಂ ವಾ ಗನ್ಥನ್ತರವಚನಂ ವಾತಿ। ತತ್ಥ ನ ತಾವ ಪಾಳಿವಚನಂ, ನ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಂ, ನ ಗನ್ಥನ್ತರವಚನಂ, ಅಥ ಖೋ ಟೀಕಾವಚನನ್ತಿ। ಹೋತು ಟೀಕಾವಚನಂ, ಸಕವಚನಂ ವಾ ಪರವಚನಂ ವಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತವಚನಂ ವಾ ಅನಧಿಪ್ಪೇತವಚನಂ ವಾತಿ। ತತ್ಥ ನ ಸಕವಚನಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಪರವಚನಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ವದನ್ತೀ’’ತಿ। ನ ಟೀಕಾಚರಿಯೇನ ಅಧಿಪ್ಪೇತವಚನಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅನಧಿಪ್ಪೇತವಚನಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ತಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ತೇಹಿ ಪನ ಆಚರಿಯೇಹಿ ಅತೀತಪರಿಭೋಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾತಿ ಇದಂ
ವಿನಯಸುತ್ತನ್ತವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಾದೀಸು (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩; ವಿಸುದ್ಧಿ॰ ೧.೧೮) ಚ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಚೀವರಂ ಪಟಿಸೇವತೀ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನವಚನೇನೇವ ಪಾಠೋ ಹೋತಿ, ನ ಅತೀತವಚನೇನ, ಅತೀತಪರಿಭೋಗೋತಿ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ದಿವಸೇ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಾದಿಕಾಲಂ ಉಪಾದಾಯ ಪುರೇಭತ್ತಾದೀಸು ಪರಿಭೋಗೋ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಹಿಯ್ಯೋ ಪರಿಭೋಗೋ। ಕಥಂ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಚೇ? ಅಟ್ಠಕಥಾಪಮಾಣೇನ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೫೮೫) ‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಆಲೋಪೇ ಆಲೋಪೇ, ತಥಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪುರೇಭತ್ತಪಚ್ಛಾಭತ್ತಪುರಿಮಯಾಮಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಸು। ಸಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋವ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ। ಏತೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಲೋಪೇ ಆಲೋಪೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋ ಭೋಜನಕಿರಿಯಾಯ ಅಪರಿನಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಮುಖ್ಯತೋ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಹೋತಿ, ಪುರೇಭತ್ತಾದೀಸು ಚತೂಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋ ಭೋಜನಕಿರಿಯಾಯ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಅತೀತಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಾ ಪನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸಮೀಪತ್ತಾ ವತ್ತಮಾನವಚನೇನ ವಿಧೀಯತಿ। ಯದಿ ಹಿ ಹಿಯ್ಯೋ ಪರಿಭುತ್ತಾನಿ ಅತೀತಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾನಿ ಸಿಯುಂ, ಅತೀತದುತಿಯದಿವಸತತಿಯದಿವಸಾದಿಮಾಸಸಂವಚ್ಛರಾದಿಪರಿಭುತ್ತಾನಿಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾನಿ ಸಿಯುಂ, ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಯಥಾವುತ್ತಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸಿಯಾ, ತಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಮೇವ ಪಮಾಣಂ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಯಥಾಹ –
‘‘ಬುದ್ಧೇನ
ಯೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೇಹಿ ತಥೇವ ಞಾತೋ।
ಸೋ ಯೇಹಿ ತೇಸಂ ಮತಿಮಚ್ಚಜನ್ತಾ।
ಯಸ್ಮಾ ಪುರೇ ಅಟ್ಠಕಥಾ ಅಕಂಸು॥
‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಯಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ।
ತಂ ವಜ್ಜಯಿತ್ವಾನ ಪಮಾದಲೇಖಂ।
ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಸು ಸಗಾರವಾನಂ।
ಯಸ್ಮಾ ಪಮಾಣಂ ಇಧ ಪಣ್ಡಿತಾನ’’ನ್ತಿ॥ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾ)।
ಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಬ್ಬಾಸವಸುತ್ತಾದೀಸು (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩) ಭಗವತಾ ದೇಸಿತಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖುಕತ್ತುಕತ್ತಾ ನಾಮಯೋಗತ್ತಾ ವತ್ತಮಾನಪಠಮಪುರಿಸವಸೇನ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಚೀವರಂ ಪಟಿಸೇವತೀ’’ತಿ ದೇಸಿತಾ, ತದನುಕರಣೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಕಾಲೇ ಅತ್ತಕತ್ತುಕತ್ತಾ ಅಮ್ಹಯೋಗತ್ತಾ ವತ್ತಮಾನಉತ್ತಮಪುರಿಸವಸೇನ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಚೀವರಂ ಪಟಿಸೇವಾಮೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ ಹೋತಿ, ‘‘ಸೀತಸ್ಸ ಪಟಿಘಾತಾಯಾ’’ತಿಆದೀನಿ ತದತ್ಥಸಮ್ಪದಾನಪದಾನಿ ಚ ‘‘ಪಟಿಸೇವತಿ, ಪಟಿಸೇವಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಪಟಿಸೇವನಕಿರಿಯಾಯಮೇವ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ಚ ಕಿರಿಯಾಪದಾನಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವಸೇನ ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸಮೀಪಅತೀತವಸೇನ ವಾ ವತ್ತಮಾನವಿಭತ್ತಿಯುತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಪರಿಭುತ್ತಾನಂ ವಾ ಅತೀತಪರಿಭುತ್ತಾನಂ ವಾ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಕಾಲೇ ‘‘ಪಟಿಸೇವಾಮೀ’’ತಿ ವಚನಂ ಭಗವತೋ ವಚನಸ್ಸ ಅನುಗತತ್ತಾ ಉಪಪನ್ನಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ಅನುವಚನೇಪಿ ಏವಂ ವಿಚಾರಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಪಾತೋ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಸಾಯಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೇನ ಅಜ್ಜ ಯಂ ಮಯಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುತ್ತನ್ತಿಆದಿನಾ ಅತೀತವಸೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಯೇ ವದನ್ತಿ, ತೇ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ – ಕಿಂ ಭವನ್ತೋ ಭಗವತಾ ಅತೀತಪರಿಭುತ್ತೇಸು ಅತೀತವಸೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ದೇಸಿತಾತಿ? ನ ದೇಸಿತಾ। ಕಥಂ ದೇಸಿತಾತಿ? ‘‘ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವಸೇನೇವ
‘‘ಆರದ್ಧಾನಿಟ್ಠಿತೋ ಭಾವೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ ಸುನಿಟ್ಠಿತೋ।
ಅತೀತಾನಾಗತುಪ್ಪಾದ-ಮಪ್ಪತ್ತಾಭಿಮುಖಾ ಕಿರಿಯಾ’’ತಿ॥
ತತ್ಥ ಅಜ್ಜ ವಾ ಹೋತು ಹಿಯ್ಯೋ ವಾ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವಾ, ಪರಿಭುತ್ತಪಚ್ಚಯೋ ಸುಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭುಞ್ಜನಕಿರಿಯತ್ತಾ ಅತೀತೋ ನಾಮ। ತತ್ಥ ಹಿಯ್ಯೋ ವಾ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವಾ ಪರಿಭುತ್ತಪಚ್ಚಯೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಅರುಣುಗ್ಗಮನತ್ತಾ ನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾರಹೋ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತೋಪಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತೋಯೇವ ಹೋತಿ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋವ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ। ಅಜ್ಜೇವ ಪನ ಚೀವರಞ್ಚ ಸೇನಾಸನಞ್ಚ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಲೋಪೇ ಆಲೋಪೇ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಪರಿಭೋಗೇ ಚ
ಏವಂ ‘‘ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಹಿ ಸುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸುಜ್ಝತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಸುದ್ಧಿ, ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ದೇಸನಾವ ಸುದ್ಧಿ ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ। ವುಟ್ಠಾನಸ್ಸಪಿ ಚೇತ್ಥ ದೇಸನಾಯ ಏವ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಛಿನ್ನಮೂಲಾಪತ್ತೀನಂ ಪನ ಅಭಿಕ್ಖುತಾಪಟಿಞ್ಞಾಯೇವ ದೇಸನಾ। ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಸಿಟ್ಠೋ ಸಂವರೋವ ಸುದ್ಧಿ ಸಂವರಸುದ್ಧಿ। ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪರಿಯೇಟ್ಠಿ ಏವ ಸುದ್ಧಿ ಪರಿಯೇಟ್ಠಿಸುದ್ಧಿ। ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ವುತ್ತವಿಧಿನಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾವ ಸುದ್ಧಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧಿ। ಏಸ ತಾವ ಸುದ್ಧೀಸು ಸಮಾಸನಯೋ। ಸುದ್ಧಿಮನ್ತೇಸು ಸೀಲೇಸು ಪನ ದೇಸನಾ ಸುದ್ಧಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ। ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ನ ಪುನೇವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏತ್ಥ ಏವನ್ತಿ ಸಂವರಭೇದಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ಪಹಾಯಾತಿ ‘ದೇಸನಾಯ ಸುಜ್ಝನತೋ’ತಿಆದಿ। ಏತ್ಥ ದೇಸನಾಗ್ಗಹಣೇನ ವುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಛಿನ್ನಮೂಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಖುತಾಪಟಿಞ್ಞಾಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ। ಛಿನ್ನಮೂಲಾಪತ್ತೀನಮ್ಪಿ ಹಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನೇನ ಹೇಟ್ಠಾಪರಿರಕ್ಖಿತಂ ಭಿಕ್ಖುಸೀಲಂ ವಿಸುದ್ಧಂ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತೇನ ತೇಸಂ ಮಗ್ಗಪಟಿಲಾಭೋಪಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
ತತ್ಥ ದೇಸೀಯತಿ ಉಚ್ಚಾರೀಯತೀತಿ ದೇಸನಾ, ದಿಸೀ ಉಚ್ಚಾರಣೇತಿ ಧಾತು, ದೇಸೀಯತಿ ಞಾಪೀಯತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ದೇಸನಾ, ದಿಸ ಪೇಕ್ಖನೇತಿ ಧಾತು। ಉಭಯಥಾಪಿ ವಿರತಿಪಧಾನಕುಸಲಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಿತೋ ದೇಸನಾವಚೀಭೇದಸದ್ದೋ। ಸಂವರಣಂ ಸಂವರೋ, ಸಂ-ಪುಬ್ಬ ವರ ಸಂವರಣೇತಿ ಧಾತು, ಸತಿಪಧಾನೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ। ಪರಿಯೇಸನಾ ಪರಿಯೇಟ್ಠಿ, ಪರಿ-ಪುಬ್ಬ ಇಸ ಪರಿಯೇಸನೇತಿ ಧಾತು, ವೀರಿಯಪಧಾನೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ। ಪಟಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಇಕ್ಖನಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ, ಪಟಿ-ಪುಬ್ಬ ಅವ-ಪುಬ್ಬ ಇಕ್ಖ ದಸ್ಸನಙ್ಕೇಸೂತಿ ಧಾತು, ಪಞ್ಞಾಪಧಾನೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ। ತೇಸು ದೇಸನಾಯ ವಚೀಭೇದಸದ್ದಭಾವತೋ ವಚೀಭೇದಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಚ ದುತಿಯಕಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ಚ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೇಸಾ ಪನ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತಭಾವತೋ ವಚೀಭೇದಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸಪಿ ದುತಿಯಕಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸಪಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಏವ, ತಸ್ಮಾ ಗಿಲಾನಾದಿಕಾಲೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಪಾಠಂ ಪಠಿತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತೇನಪಿ ಅತ್ಥಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನೇವ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ।
ದಾತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ದಾಯಂ, ತಂ ಆದಿಯನ್ತೀತಿ ದಾಯಾದಾ, ಅನನುಞ್ಞಾತೇಸು ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಭೋಗಾಭಾವತೋ ಅನುಞ್ಞಾತೇಸುಯೇವ ಚ ಪರಿಭೋಗಸಬ್ಭಾವಭಾವತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಪಚ್ಚಯಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಕಾ। ಧಮ್ಮದಾಯಾದಸುತ್ತಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕನ್ತಿ ‘‘ಧಮ್ಮದಾಯಾದಾ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಥ, ಮಾ ಆಮಿಸದಾಯಾದಾ ‘‘ತೇ ಹಿ ತಣ್ಹಾಯ ದಾಸಬ್ಯಂ ಅತೀತತ್ತಾ ಸಾಮಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ। ಯೋ ಪನಾಯಂ ಸೀಲವತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ, ಸೋ ಇಣಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚನೀಕತ್ತಾ ಆನಣ್ಯಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಯಥಾ ಪನ ಇಣಾಯಿಕೋ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಇಚ್ಛಿತಂ ದೇಸಂ ಗನ್ತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಏವಂ ಇಣಪರಿಭೋಗಯುತ್ತೋ ಲೋಕತೋ ನಿಸ್ಸರಿತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತ್ತಾ ಸೀಲವತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ ಆನಣ್ಯಪರಿಭೋಗೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಚತುಪರಿಭೋಗವಿನಿಮುತ್ತೋ ವಿಸುಂಯೇವಾಯಂ ಪರಿಭೋಗೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಸೋ ಇಧ ವಿಸುಂ ನ ವುತ್ತೋ, ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೇಯೇವ ವಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಸೀಲವಾಪಿ ಹಿ ಇಮಾಯ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸೇಕ್ಖೋತ್ವೇವ ವುಚ್ಚತಿ।
ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಞ್ಚ। ಕಥಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಇಮೇ ಪರಿಭೋಗಾ ಸಮ್ಭವನ್ತೀತಿ? ಉಪಚಾರವಸೇನ। ಯೋ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸಪಿ ಸಲ್ಲೇಖಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಠಿತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಗೇಧಂ ಪಹಾಯ ತತ್ಥ ಅನುಪಲಿತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಭೋಗೋ, ಸೋ ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋ ವಿಯ ಹೋತಿ। ಸೀಲವತೋ ಪನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ ವಿಯ ಹೋತಿ ದಾಯಕಾನಂ ಮನೋರಥಸ್ಸಾವಿರಾಧನತೋ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೇಯೇವ ವಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ। ಕಲ್ಯಾಣಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ
ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೮೫) ಪನ ‘‘ದಾತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ದಾಯಂ, ತಂ ಆದಿಯನ್ತೀತಿ ದಾಯಾದಾ। ಸತ್ತನ್ನಂ ಸೇಕ್ಖಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಲ್ಯಾಣಪುಥುಜ್ಜನಾಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ ತೇಸಂ ಆನಣ್ಯಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೇ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಧಮ್ಮದಾಯಾದಸುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಧಮ್ಮದಾಯಾದಾ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಥ, ಮಾ ಆಮಿಸದಾಯಾದಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತಂ ಸುತ್ತಂ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೯)। ತತ್ಥ ‘‘ಮಾ ಮೇ ಆಮಿಸದಾಯಾದಾತಿ ಏವಂ ಮೇ-ಸದ್ದಂ ಆನೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಏವಞ್ಹಿ ಯಥಾವುತ್ತತ್ಥಸಾಧಕಂ
ಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಲಜ್ಜಿಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋ। ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಅಲಜ್ಜೀ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠೇಸುಯೇವ ಆಸಙ್ಕಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅತ್ತನೋ ಭಾರಭೂತಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಯೋ। ತೇಪಿ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಾತಿ ಯೋ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇನ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಾತಿ ಪಾಠೋ। ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಯೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಭಾರಭೂತೇನ ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಸೋಪಿ ನಿವಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾಪಿ ಅತ್ಥತೋ ಉಭಯಥಾಪಿ ಯುಜ್ಜತಿ। ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಯೋಪಿ ಅಲಜ್ಜಿಭಾವತೋ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಾ। ಅಲಜ್ಜೀಹಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀಹಿ ಏಕಸಮ್ಭೋಗಂ ಕರೋನ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಪಿ ನಿವಾರೇತಬ್ಬಾವ। ಸಚೇ ನ ಓರಮತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅಲಜ್ಜೀಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಏವಂ ನಿವಾರಿತೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗತೋ ಓರಮತಿ ವಿರಮತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ। ನೋ ಚೇ ಓರಮತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅಲಜ್ಜೀಯೇವ ಹೋತಿ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸೋಪಿ ಅಲಜ್ಜೀಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏವಂ ಏಕೋ ಅಲಜ್ಜೀ ಅಲಜ್ಜಿಸತಮ್ಪಿ ಕರೋತೀ’’ತಿ। ಅಧಮ್ಮಿಯೋತಿ ಅನೇಸನಾದೀಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ। ಧಮ್ಮಿಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾದೀಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ। ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ದೇತೀತಿ ಭತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಸಲಾಕಂಯೇವ ದೇತಿ।
ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ ಪನ ‘‘ಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗೋತಿ ಧಮ್ಮಾಮಿಸವಸೇನ ಮಿಸ್ಸೀಭಾವೋ। ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಅಲಜ್ಜೀ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠೇಸು ಆಸಙ್ಕಾ ನಾಮ ನ ಕಾತಬ್ಬಾ, ದಿಟ್ಠಸುತಾದಿಕಾರಣೇ ಸತಿ ಏವ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅತ್ತನೋ ಭಾರಭೂತಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಯೋ। ಸಚೇ ನ ಓರಮತೀತಿ ಅಗತಿಗಮನವಸೇನ ಧಮ್ಮಾಮಿಸಪರಿಭೋಗತೋ ನ ಓರಮತಿ। ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇದಂ ಅಲಜ್ಜೀನಂ ಧಮ್ಮೇನುಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಂ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತೇಸಮ್ಪಿ ಹಿ ಕುಲದೂಸನಾದಿಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ವಗ್ಗಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಾನಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿ ಏವ। ‘ಧಮ್ಮಿಯಾಧಮ್ಮಿಯಪರಿಭೋಗೋ ಪಚ್ಚಯವಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಲಜ್ಜಿಪರಿಭೋಗಾಲಜ್ಜಿಪರಿಭೋಗಾ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಏಕಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ಚ ವುತ್ತಾ ಏವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ತೇನೇವ ದುಟ್ಠದೋಸಸಿಕ್ಖಾಪದಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೩೮೫-೩೮೬) ಚೋದಕಚುದಿತಕಭಾವೇ ಠಿತಾ ದ್ವೇ ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯ ‘ಏಕಸಮ್ಭೋಗಪರಿಭೋಗಾ ಹುತ್ವಾ ಜೀವಥಾ’ತಿ
ಸಚೇ ಪನ ಲಜ್ಜೀ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ…ಪೇ॰… ಅನ್ತರಧಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕೇವಲಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮತಾಯ ಏವಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪನ ಸಾಸನಸ್ಸ ಸೋತೂನಞ್ಚ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ವಟ್ಟತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಪುರಿಮನಯೇನ ‘‘ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಮಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ। ಉದ್ದೇಸಗ್ಗಹಣಾದಿನಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋ। ಧಮ್ಮಾನುಗ್ಗಹೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವೇಪಿ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಅಲಜ್ಜಿಭಾವಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪಾಪೋ ಕಿರಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಮಹಾರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ।
ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ೧.೫೮೫) ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಿತ್ಥಾರತೋ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ। ಕಥಂ? ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋತಿ ‘‘ಏಕಕಮ್ಮಂ ಏಕುದ್ದೇಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಸಂವಾಸೋ ಚೇವ ನಿಸ್ಸಯಗ್ಗಹಣಾದಿಕೋ ಸಬ್ಬೋ ನಿರಾಮಿಸಪರಿಭೋಗೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ‘‘ನ ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಲಜ್ಜಿನೋ ಅಲಜ್ಜಿಪಗ್ಗಹೇ ಆಪತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಇತರೋಪೀತಿ ಲಜ್ಜೀಪಿ। ತಸ್ಸಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಅಲಜ್ಜಿನೋ, ಇಮಿನಾ ಚ ಲಜ್ಜಿನೋ ವಣ್ಣಭಣನಾದಿಲಾಭಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಮಿಸಗರುಕತಾಯ ವಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇನ ವಾ ತಂ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಲಜ್ಜೀ ಸಾಸನಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇತಿ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಏವಂ ಗಹಟ್ಠಾದೀಸು ಉಪತ್ಥಮ್ಭಿತೋ ಅಲಜ್ಜೀ ಬಲಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪೇಸಲೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಾಸನಂ ಉದ್ಧಮ್ಮಂ ಉಬ್ಬಿನಯಂ ಕರೋತೀತಿ।
ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋಪಿ ತತ್ಥ ವಟ್ಟತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಆಮಿಸಪರಿಭೋಗತೋ ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋವ ಗರುಕೋ, ತಸ್ಮಾ ಅತಿವಿಯ ಅಲಜ್ಜೀವಿವೇಕೇನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಗ್ಗಹೇನ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಲಜ್ಜುಸ್ಸನ್ನತಾಯಸಾಸನೇ ಓಸಕ್ಕನ್ತೇ, ಲಜ್ಜೀಸು ಚ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು ಅಲಜ್ಜಿಂ ಪಕತತ್ತಂ ಗಣಪೂರಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾದಿಕರಣೇನ ಚೇವ ಕೇಚಿ ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಧಮ್ಮಾಮಿಸಪರಿಭೋಗೇನ
ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಕೋಟಿಯಂ ಠಿತೋ ಗನ್ಥೋತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಗನ್ಥಪರಿಯಾಪುಣನಮೇವ ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋ, ನ ಏಕಕಮ್ಮಾದಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಲಜ್ಜೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥಾದಿಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಏಕಕಮ್ಮಾದೀಸು ಬಹೂಸು ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೇಸು ಅಲಜ್ಜಿನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕತ್ತಬ್ಬಾವತ್ಥಾಯತ್ತಂ
ಯೋ ಪನ ಮಹಾಅಲಜ್ಜೀ ಉದ್ಧಮ್ಮಂ ಉಬ್ಬಿನಯಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾದಿ ಉಪಕಾರಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾದಾನಾದಿ
ಅಪಿಚ ‘‘ಉಪೋಸಥೋ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪವಾರಣಾ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾನಿ ನ ಪವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಲಜ್ಜೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾಕರಣಸ್ಸ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪಕಾಸಿತತ್ತಾಪಿ ಚೇತಂ ಸಿಜ್ಝತಿ। ತಥಾ ಪರಿವತ್ತಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಕಥಾಯಂ ‘‘ಆರಾಧಿಕಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ ಲಜ್ಜಿನಿಯೋ, ತಾ ಕೋಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಗಚ್ಛತಿ ಚೇ, ಗಾಮನ್ತರನದೀಪಾರರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸಗಣಮ್ಹಾ ಓಹೀಯನಾಪತ್ತೀಹಿ ನ ಮುಚ್ಚತಿ…ಪೇ॰… ಅಲಜ್ಜಿನಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಸಙ್ಗಹಂ ಪನ ಕರೋನ್ತಿ, ತಾಪಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ಲಭತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಲಜ್ಜಿನೀಸು ದುತಿಯಿಕಾಗಹಣಾದೀಸು ಸಂವಾಸಾಪತ್ತಿಪರಿಹಾರಾಯ ನದೀಪಾರಾಗಮನಾದಿಗರುಕಾಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಾನಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ತತೋಪಿ ಅಲಜ್ಜಿಸಂವಾಸಾಪತ್ತಿ ಏವ ಸದ್ಧಮ್ಮಪರಿಹಾನಿಯಾ ಹೇತುಭೂತೋ ಗರುಕತರಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ। ನ ಹಿ ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಪರಿಹರಿತುಂ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಟ್ಠಾನವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಆಚರಿಯಾ ಅನುಜಾನನ್ತಿ। ತಥಾ ಅಸಂವಾಸಪದಸ್ಸ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಲಜ್ಜಿಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ಸಮಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಭಾವತೋ ಸಮಸಿಕ್ಖಾತಾ ನಾಮ। ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಲಜ್ಜಿನೋ ಏತೇಸು ಕಮ್ಮಾದೀಸು ಸಹ ವಸನ್ತಿ, ನ ಏಕೋಪಿ ತತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಸೋ ಸಂವಾಸೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಲಜ್ಜೀಹೇವ ಏಕಕಮ್ಮಾದಿಸಂವಾಸೋ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪಕಾಸಿತೋ।
ಯದಿ
ತೇಸು ಚ ಯೇ ಪೇಸಲೇಹಿ ಓವದಿಯಮಾನಾಪಿ ನ ಓರಮನ್ತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇ ಏವ ಅಸಂವಸಿತಬ್ಬಾ, ನ ಇತರೇ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ಓಕ್ಕನ್ತತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾಪಿ ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಅಸಂವಾಸಿಕೇಸು ಅಗಣೇತ್ವಾ ತಪ್ಪರಿವಜ್ಜನತ್ಥಂ ಸೋಧೇತ್ವಾವ ಉಪೋಸಥಾದಿಕರಣಂ ಅನಞ್ಞಾತಂ। ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಆರೋಚೇಥ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ॰ ೧೩೪) ಅಪರಿಸುದ್ಧಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಉಪೋಸಥಕರಣಸ್ಸ ಅಯುತ್ತತಾ ಪಕಾಸಿತಾ, ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ, ಸೋ ಆವಿಕರೇಯ್ಯ…ಪೇ॰… ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೩೪) ಏವಂ ಅಲಜ್ಜಿಮ್ಪಿ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕರಣಪ್ಪಕಾರೋ ಚ ವುತ್ತೋ, ‘‘ಕಚ್ಚಿತ್ಥ ಪರಿಸುದ್ಧಾ…ಪೇ॰… ಪರಿಸುದ್ಧೇತ್ಥಾಯಸ್ಮನ್ತೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೨೩೩) ಚ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥೇ ‘‘ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಸುದ್ಧೋತಿ ಮಂ ಧಾರೇಥಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೬೮) ಚ ಏವಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಪರಿಸುದ್ಧತಾ ಚ ಪಕಾಸಿತಾ, ವಚನಮತ್ತೇನ ಅನೋರಮನ್ತಾನಞ್ಚ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಟ್ಠಪನವಿಧಿ ಚ ವುತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಥಾ ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಅನೋಕ್ಕಮನ್ತೇಹಿ ಸಂವಾಸಸ್ಸ ಅಯುತ್ತತಾಯ ನಿಸ್ಸಯದಾನಗ್ಗಹಣಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ, ತಜ್ಜನೀಯಾದಿನಿಗ್ಗಹಕಮ್ಮಕರಣಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕರಣೇನ ಸಾನುವತ್ತಕಪರಿಸಸ್ಸ ಅಲಜ್ಜಿಸ್ಸ ಅಸಂವಾಸಿಕತ್ತಪಾಪನವಿಧಿ
ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಮಹಾರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ।
ಇತಿ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಸಂವಣ್ಣನಾಭೂತೇ ವಿನಯಾಲಙ್ಕಾರೇ
ರೂಪಿಯಾದಿಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಲಙ್ಕಾರೋ ನಾಮ
ದ್ವಾದಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।