೩೨. ಗರುಕಾಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾ
೨೩೬. ಏವಂ ‘‘ಗರುಕಾಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಗರು ಅಲಹುಕಂ ಪಟಿಕರಣಂ ಏತಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ಗರುಕಾ, ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಆಪತ್ತಿ, ಗರುಕಾ ಚ ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ಗರುಕಾಪತ್ತಿ ವುಟ್ಠಾನಂ। ಕಿಂ ತಂ? ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿತೋ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪರಿವಾಸಮಾನತ್ತಾದೀಹಿ ವಿನಯಕಮ್ಮೇಹಿ ಗರುಕಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ। ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಪರಿವಾಸೋ, ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ಪನ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಿವಿಧೋ ಪರಿವಾಸೋ’’ತಿ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೭೫) ‘‘ತತ್ಥ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಪರಿವಾಸೋ – ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋತಿ। ತೇಸು ‘ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಕಙ್ಖತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಆಕಙ್ಖತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಂ, ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ’ತಿ ಏವಂ ಮಹಾಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ॰ ೮೬) ವುತ್ತೋ ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸೋ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ। ತತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ವುತ್ತಮೇವ। ಅಯಂ ಪನ ಇಧ ಅನಧಿಪ್ಪೇತೋ’’ತಿ। ಇತೋ ಪರಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋತಿ ತಸ್ಮಾ ದುಬ್ಬಿಞ್ಞೇಯ್ಯಟ್ಠಾನೇಯೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ।
೨೩೭. ಏವಂ ಯೋ ಯೋ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಏತೇನ ಪಾಳಿಯಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣವಸೇನ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಚ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ ಚ ಆಗತೇಪಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಭಣನಕಾಲೇ ತಥಾ ಅಭಣಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಚ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ ಚ ಏವಂ ಸಕಸಕನಾಮಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾವ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಮೇವ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ, ನ ತತೋ ಬಹಿ। ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಸಮಾದಾನ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬದೋಸಪ್ಪಸಙ್ಗತೋ। ಅಸಮಾದಿನ್ನವತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚನಾಸಮ್ಭವತೋ, ಮಾಳಕಸೀಮಾಯ ಪರಿವಾಸಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀತಿ ಇಮೇಸು ದ್ವೀಸು ಪದೇಸು ಏಕೇಕೇನ ವಾ ಉಭೋಹಿ ಪದೇಹಿ ವಾ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ನ ತತ್ಥ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಕಸ್ಮಾ? ವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಪುನ ಸನ್ನಿಪಾತೇತುಂ ದುಕ್ಕರತ್ತಾ, ಏಕಸ್ಸಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಅರುಣುಟ್ಠಾಪನೇ ಸತಿ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಕರತ್ತಾ।
ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ವಾ ಯಾಚನೇ ವಿಯ ‘‘ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪೀ’’ತಿ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ಅಚ್ಚಾಯಿಕಕರಣೇ ಸತಿ ಏಕವಾರಂ ಆರೋಚಿತೇಪಿ ಉಪಪನ್ನಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ವೇದಿಯಾಮಹಂ ಭನ್ತೇ, ವೇದಿಯತೀತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ವೇದಿಯಾಮೀತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸುಖಂ ಅನುಭವಾಮಿ, ನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಅಹಂ ದುಕ್ಖಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೩.೯೭) ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸುಖಂ ವೇದೇಮಿ ವೇದನ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಪಿ-ಸದ್ದೋ ಅನುಭವನತ್ಥೋ ಹೋತಿ। ವಜಿರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾಯಂ (ವಜಿರ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೯೭) ಪನ ‘‘ವೇದಿಯಾಮೀತಿ ಜಾನೇಮಿ, ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸುಖಂ ಅನುಭವಾಮಿ, ನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಅಹಂ ದುಕ್ಖಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಲಿಖಿತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಪನ ‘‘ದೀಪಙ್ಕರೋ ಲೋಕವಿದೂ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಞಾಣತ್ಥೋ ಅನುಭವನತ್ಥೋ ಚ। ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೨.೯೭) ಪನ ‘‘ವೇದಿಯಾಮಹನ್ತಿ ಜಾನಾಪೇಮಹಂ, ಆರೋಚೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅನುಭವಾಮೀತಿಪಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ। ಪುರಿಮಂ ಪನ ಪಸಂಸನ್ತಿ ಆರೋಚನವಚನತ್ತಾ’’ತಿ। ಏತ್ಥ ತು –
‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಂ
ಪಟಿವೇದೇಮಿ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮೇ, ನ ನಂ ವಾರೇತುಮುಸ್ಸಹೇ’’ತಿ॥ –
ಆದೀಸು ವಿಯ ಆರೋಚನತ್ಥೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ।
ಆರೋಚೇತ್ವಾ…ಪೇ॰… ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಪರಿಮೋಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ತದಹೇವ ಪುನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಪರಿಹಾರತ್ಥಮ್ಪೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಯಸ್ಸ ಮಾಳಕೇ ನಾರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ। ಯಸ್ಸ ಆರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಪುನ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಮೇವ। ‘‘ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಿಸಭಾಗಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ವತ್ತಂ ಅಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಏವ ಕಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಜ್ಝಾಯಾದಿಸದ್ದಸವನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಮಹಾಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಇದಂ ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸವನೂಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮನತ್ಥಂ, ಗುಮ್ಬೇನ ವಾತಿಆದಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ। ಸೋಪಿ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಪುರೇಅರುಣೇ ಏವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಆರೋಚನಾಯ ಕತಾಯ ಸಬ್ಬೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಬಹಿವಿಹಾರಂ ಗತೇಸುಪಿ ಊನೇಗಣೇಚರಣದೋಸೋ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸದೋಸೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ ಆರೋಚನತ್ಥತ್ತಾ ಸಹವಾಸಸ್ಸಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿ। ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾ। ‘‘ಅಯಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸಾತಿ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಥೇರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ದಿಟ್ಠರೂಪಾನಂ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಅದಿಟ್ಠಅಸುತಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಇದಂ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ। ಥೇರಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ।
೨೩೮. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವಿನೋದನತ್ಥಾಯಾತಿ ಇಮೇಸು ಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸಪ್ಪಮಾಣೇನ ಪರಿವಸಿತದಿವಸೇಸು ‘‘ಸಿಯುಂ ನು ಖೋ ತಿವಿಧರತ್ತಿಚ್ಛೇದಕಾರಣಯುತ್ತಾನಿ ‘‘ಅಯಞ್ಹಿ ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ’’ತಿಆದಿ। ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ಏವ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತಿ, ನ ಅಸಮಾದಿನ್ನೇ, ಇತಿ ತಸ್ಮಾ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ನನು ಚ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಂ ‘‘ಸೋ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸೋ ಸಙ್ಘಂ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚತಿ’’ಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಂ, ನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮಾದಿನ್ನವತ್ತೋ’’ತಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ಏವ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಪರಿವುತ್ಥತ್ತಾ’’ತಿ। ಯಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಹುತ್ವಾ ಪರಿವುತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ, ತಸ್ಮಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಹುತ್ವಾ ಪರಿವುತ್ಥತ್ತಾ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ಏವ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಸಮಾದಿನ್ನೇತಿ ಯೋಜನಾ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪುನ ಸಮಾದಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ। ಸೋ ಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸಾತಿಕ್ಕಮೇನೇವ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಮೇವಾ’’ತಿ।
ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಊನೇಗಣೇಚರಣದೋಸಾ ವಿಮುಚ್ಚನತ್ಥಂ। ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋತಿಆದಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾನಂ ವಚನೇನ ತಥಾ ಏವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ, ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಆಗತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ
೨೩೯. ಅಬ್ಭಾನಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕತಮ್ಪಿ ಅಕತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ‘‘ತೇನಾಪಿ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾನಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಬ್ಭಾನಯಾಚನತ್ಥಂ ಮಾನತ್ತಸ್ಸ ಸಮಾದಿಯನಕಾಲೇಪಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಮೇವ। ಪುಬ್ಬೇ ಮಾನತ್ತಚಾರಿತಕಾಲೇ ಆರೋಚಿತಮೇವಾತಿ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭಾನಂ ನ ಯಾಚಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ। ಏವಂ ಮಾನತ್ತಯಾಚನಕಾಲೇಪಿ ಪರಿವಾಸಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
೨೪೦. ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಬ್ಭಾನಾರಹಸ್ಸ ಚ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ಅಞ್ಞಥಾ ‘‘ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ। ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕತೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಸತಿ ತಸ್ಸ ಅನಾರೋಚಾಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ।
‘‘ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸ್ಸ ಪನ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ಛಾದಯತೋ ಅಚ್ಛನ್ನಾವಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ। ಅವೇರಿಭಾವೇನ ಸಭಾಗೋ ಅವೇರಿಸಭಾಗೋ। ‘‘ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇ ಆವಿ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಸಙ್ಗತೋ ಇಧೇವ ಪಕಾಸಿತಂ। ಲಹುಕೇಸು ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನತ್ಥಿ। ತತ್ಥ ಞತ್ತಿಯಾ ಆವಿ ಕತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಲಹುಕಸಭಾಗಂ ಆವಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ। ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಞತ್ತಿಯಾ ಆರೋಚನಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕಿರ। ‘‘ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ (ಮಹಾವ॰ ೧೭೧) ವುತ್ತತ್ತಾ ಲಹುಕಸ್ಸೇವಾಯಂ ಸಮನುಞ್ಞಾತಾ। ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ ‘‘ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ ತೇ ದ್ವೇ ನಿರಾಪತ್ತಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಸೇಸೇಹಿ ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಯೋ ದೇಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವಚನೇನ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಿಯಮ್ಪಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ನಿದಾನವಣ್ಣನಾ) ಪಕಾಸಿತೋವ। ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಞತ್ತಿಯಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ತಸ್ಸಾ ಞತ್ತಿಯಾ ಅಯಮತ್ಥೋ – ಯದಾ ಸುದ್ಧಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾರೋಚನವಸೇನ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಪಟಿಕತೇ ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಪತ್ತಿಕೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಸೋತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸುಣೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೮೬) ವುತ್ತಾಪತ್ತಿತೋ ಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಗರುಕಂ ವಾ ಹೋತು ಲಹುಕಂ ವಾ, ಞತ್ತಿಯಾ ಆವಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಉಭೋಸು ನಯೇಸು ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ‘‘ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ತೇನ ತೇನ ವೀತಿಕ್ಕಮೇನಾಪನ್ನಾಪತ್ತಿ ಆಪತ್ತಿ। ನಾಮನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ। ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆರೋಚನಂ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಪರಿಹರಣಪ್ಪಯೋಜನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
‘‘ಸತಿಯೇವ ಅನ್ತರಾಯೇ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ। ಅನ್ತರಾಯಿಕಸ್ಸ ಪನ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಛಾದಯತೋ ಅಚ್ಛನ್ನಾವಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ। ಅವೇರೀತಿ ಹಿತಕಾಮೋ। ಉದ್ಧಸ್ತೇ ಅರುಣೇತಿ ಉಟ್ಠಿತೇ ಅರುಣೇ। ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅನಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ। ವತ್ಥುನ್ತಿ ಅಸುಚಿಮೋಚನಾದಿವೀತಿಕ್ಕಮಂ। ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚಾತಿ ‘‘ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀ’’ತಿ ಇದಂ ಅಸುಚಿಮೋಚನಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಪಕಾಸನತೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ತೇನ ತೇನ ವೀತಿಕ್ಕಮೇನ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿನಿಕಾಯಸ್ಸ ನಾಮಪಕಾಸನತೋ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಹೋತಿ, ಆಪತ್ತಿಸಭಾವತೋ ಆಪತ್ತಿ ಚ।
ಸುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅನಾಪನ್ನಸ್ಸ, ತತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ವಾ। ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನೇ। ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯಿತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ। ಕಾ ಸಾ? ಆಪತ್ತಿ। ದಿವಸಾದೀಹಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಸನಂ ಪರಿವಾಸೋ। ಕೋ ಸೋ? ವಿನಯಕಮ್ಮಕರಣಂ। ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ।
ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಕಥಾ
೨೪೨. ಸುಜ್ಝನಂ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ, ಸುದ್ಧಕಾಲಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅಸುದ್ಧಕಾಲಪ್ಪಮಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಪರಿವಾಸೋ।
ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಓಧಾನಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ
೨೪೩. ಸಮೋಧೀಯತೇ ಸಮೋಧಾನಂ, ನಾನಾಕಾಲಿಕಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಅಗ್ಘಾದಿವಸೇನ ಸಮೋಧಾನಂ ಏಕೀಕರಣಂ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ। ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಂ ‘‘ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನ್ತರಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾ, ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಗತ್ಯತ್ಥಧಾತುಯಾ ಕಮ್ಮನಿ ಚ ನಯನತ್ಥಧಾತುಯಾ ಕಮ್ಮನಿ ಚ ತದತ್ಥಸಮ್ಪದಾನೇ ಚ ವಿಭತ್ತಿಪರಿಣಾಮೇ ಚಾತಿ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ಆಯಾದೇಸಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ, ಪಟಿಪುಬ್ಬಕಸಧಾತುಯಾ ಚ ನಯನತ್ಥತ್ತಾ ‘‘ಮೂಲಾಯಾ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋ…ಪೇ॰… ಮೂಲಾಯ’’ ಇತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ‘‘ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾ’’ತಿ ಏವಂ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಸದ್ದವಿದುನೋ ‘‘ಪಟಿಕಸ್ಸನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಅಧಿಕನ್ತಿ ವಾ ವದೇಯ್ಯುಂ ಮಕ್ಖೇಯ್ಯುಂ ವಾ, ನ ಪನೇತಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ನವಪಾಠೇಸುಯೇವ ಅಯಂ ಪಾಠೋ ಸದ್ದಲಕ್ಖಣಯುತ್ತೋ ವಾ ಅಯುತ್ತೋ ವಾತಿ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬೋ, ನ ಪನ ಪಾಳಿಯಟ್ಠಕಥಾದಿತೋ ಆಗತೇಸು ಪೋರಾಣಪಾಠೇಸು। ತೇಸು ಪನ ಕಥಂ ಯೋಜಿಯಮಾನೋ ಅಯಂ ಪಾಠೋ ಸದ್ದಯುತ್ತಿಯಾ ಚ ಅತ್ಥಯುತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾಕಾರೋಯೇವ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಅಯಞ್ಚ ಪಾಠೋ ಪೋರಾಣಪಾಳಿಪಾಠೋವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಕರಣವಸೇನ ವಿಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋ’’ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಕಥಂ ಪನೇತಸ್ಸ ಪೋರಾಣಪಾಠಭಾವೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ? ಪಕರಣೇ ಆಗತತ್ತಾ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೨.೧೦೨) ‘‘ಪಾಳಿಯಂ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋ ಸಙ್ಘೇನ ಉದಾಯಿ ಭಿಕ್ಖು ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ॰… ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾತಿ ಇದಂ ಕರಣವಸೇನ ವಿಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ
ತಂ ದೇನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ತಂ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ದೇನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮೂಲದಿವಸೇ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಥಾ ಕಿಂ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೨.೧೦೨) ‘‘ಉದಾಯಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ॰… ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಹೇತುಭೂತಾಯ ಉದಾಯಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮೂಲದಿವಸೇ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ದೇತೂತಿ ಯೋಜನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರವಾದೇ ಆವಿಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋತಿ ತಸ್ಸ ಅತೇಕಿಚ್ಛಭಾವಂ ತೇನೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಾಕಟಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಲಜ್ಜೀಗಣತೋ ವಿಯೋಜನವಸೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಓಧಾನಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ
೨೪೪. ಅಗ್ಘೇನ ಅಗ್ಘವಸೇನ ಅರಹವಸೇನ ಸಮೋಧಾನಂ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಂ, ಆಪನ್ನಾಸು ಸಮ್ಬಹುಲಾಸು ಆಪತ್ತೀಸು ಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಚಿರತರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ, ತಾಸಂ ಅಗ್ಘೇನ ಸಮೋಧಾಯ ತಾಸಂ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಅವಸೇಸಾನಂ ಊನತರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಪರಿವಾಸೋ ದೀಯತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ । ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಾದಿವಸೇನ ಏಕದಿವಸೇ ಆಪನ್ನಾ ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ। ದಸಸತನ್ತಿ ಸಹಸ್ಸಆಪತ್ತಿಯೋ। ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ‘‘ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ ಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಯೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಬಹುರತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾಪತ್ತಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ, ಇತರೋ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ’’ತಿ ವಜಿರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾಯಂ (ವಜಿರ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೧೦೨) ವುತ್ತಂ।
ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨೪೬. ಲಿಙ್ಗಪರಿವತ್ತನಕಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ। ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮಜ್ಝೇಯೇವ ವಸಿತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಅಪ್ಪತಿರೂಪ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖುಭೂತಕಾಲೇ ಆಪಜ್ಜಿತಾಪತ್ತಿಯೋ ಕಥಂ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಚೋದನಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಯಾ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯೋ ವಾ’’ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಾತಿ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಯೋ। ಅಸಾಧಾರಣಾತಿ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಆದಯೋ। ಹೋತು ಭಗವತೋ ಅನುಞ್ಞಾತವಸೇನ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಅಸಾಧಾರಣಾಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಿತಭಾವೋ, ಪುನ ಪಕತಿಲಿಙ್ಗೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪುನ ಆಪತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಆಸಙ್ಕಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ‘‘ಪುನ ಪಕತಿಲಿಙ್ಗೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಪಾಳಿಯಾ ಸಾಧೇತುಂ ‘‘ವುತ್ತಞ್ಚೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತಸ್ಸತ್ಥೋ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾಯ ಟೀಕಾಸು (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ೨.೬೯; ವಜಿರ॰ ಟೀ॰ ಪಾರಾಜಿಕ ೬೯) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ಇಧ ಪನ ಗರುಕಾಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನಕಥಾಭೂತತ್ತಾ ಸಾಯೇವ ಕಥಾ ವುಚ್ಚತೇ।
೨೪೭. ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಾಯ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಿಆಪತ್ತಿಯಾ, ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಕರಣವಚನಂ। ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ। ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ಪುನ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಭಾವೇ ಅಪರಿವಾಸಾರಹತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಮಾನತ್ತಂ ಚರನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅನಾದರೇಯೇವ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಛಾರತ್ತಮಾನತ್ತೇ ಆಚಿಣ್ಣೇಯೇವ ಪರಿವತ್ತತಿ, ಪುನ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಮೇವ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ। ತೇನ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಸಚೇ ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ। ಅಕುಸಲವಿಪಾಕೇ ಪರಿಕ್ಖೀಣೇತಿ ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಪತಿಟ್ಠಾನಂ ಪನ ಕುಸಲವಿಪಾಕಮೇವ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಉಭಯಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲೇನ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಕುಸಲೇನ ಪಟಿಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ। ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ, ನ ವಾ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬಂ।
‘‘ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ। ಪರಿವಾಸದಾನಂ ನತ್ಥಿ, ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ। ಕಸ್ಮಾ? ಭಿಕ್ಖುನಿಕಾಲೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ। ಭಿಕ್ಖುಕಾಲೇ ಛನ್ನಾಯೇವ ಹಿ ಆಪತ್ತಿ ಪರಿವಾಸಾರಹಾ ಹೋತಿ, ನೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಕಾಲೇತಿ ಅಯಮೇತಾಸಂ ವಿಸೇಸೋ। ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರನ್ತಿಯಾತಿ ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತೇ ಆಚಿಣ್ಣೇಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಥಾ ಹಿ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತಾಯಾ’’ತಿಆದಿ। ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರನ್ತಸ್ಸಾತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
ಪರಿವಾಸವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
ಇದಾನಿ
ತಸ್ಮಾ ಯದಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ವಿನಯಧರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ‘‘ಗರುಕಾಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ, ತದಾ ವಿನಯಧರೇನ ‘‘ತ್ವಂ ಕತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ। ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕತರಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಂ ಮೋಚೇತುಕಾಮಚೇತನಾ, ಉಪಕ್ಕಮೋ, ಮುಚ್ಚನನ್ತಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೇ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿತಾ, ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ, ತೇನ ರಾಗೇನ ವಾಯಾಮೋ, ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹಾದಿಸಮಾಪಜ್ಜನನ್ತಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಯಂ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿತಾ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಸ್ಸಾದರಾಗೋ, ತೇನ ರಾಗೇನ ಓಭಾಸನಂ, ತಙ್ಖಣವಿಜಾನನನ್ತಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಅತ್ತಕಾಮೇ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿತಾ, ಅತ್ತಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾಯ ರಾಗೋ, ತೇನ ರಾಗೇನ ವಣ್ಣಭಣನಂ, ತಙ್ಖಣವಿಜಾನನನ್ತಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಸಞ್ಚರಿತ್ತೇ ಯೇಸು ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕತಾ
ಅಥ ಪನ ಅನಾಪತ್ತಿಚ್ಛಾಯಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ‘‘ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ। ಸಚೇ ಪನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಚ್ಛಾಯಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ‘‘ತ್ವಂ ಇಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಛಾದೇಸಿ, ನ ಛಾದೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ ನ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ, ಮಾನತ್ತಾರಹೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ‘‘ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ಪನ ವುತ್ತೇ ‘‘ದಸಸು ಆಕಾರೇಸು ಅಞ್ಞತರಕಾರಣೇನ
ಅಥ ‘‘ಜಾನನ್ತೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಸರನ್ತೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ನಿಬ್ಬೇಮತಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ತ್ವಂ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ॰ ೧೪೪) ‘‘ಸೋ ಏವಂ ವದತಿ ‘ಯಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಪತ್ತಿ ಜಾನಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಧಮ್ಮಿಕಂ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸದಾನಂ, ಧಮ್ಮತ್ತಾ ರುಹತಿ। ಯಾ ಚ ಖ್ವಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಪತ್ತಿ ಅಜಾನಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸದಾನಂ, ಅಧಮ್ಮತ್ತಾ ನ
ಏವಂ ಪರಿವಾಸಾರಹಭಾವಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿವಾಸಾರಹೋ, ತೀಸು ಪರಿವಾಸೇಸು ಕತರಪರಿವಾಸಾರಹೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ತ್ವಂ ಕತಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಛಾದೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ದ್ವೇ ತೀಣಿ ತತುತ್ತರಿ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕತೀಹಂ ತ್ವಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಾಹಮೇವಾಹಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ದ್ವೀಹಂ ತೀಹಂ ತತುತ್ತರಿ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ಯಾವತೀಹಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸಿ, ತಾವತೀಹಂ ತ್ವಂ ಪಟಿವಸಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಯಾವತೀಹಂ ಜಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತಾವತೀಹಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಕಾಮಾ ಪರಿವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ। ತತೋ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಾರಹೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೪೪೨) ಞತ್ವಾ ತದನುರೂಪಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ।
ಏತ್ಥ ಚ ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಪುಚ್ಛನಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಕರಣತ್ಥಮೇವ ಹೋತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಪುಚ್ಛನಂ ಪನ ತದತ್ಥಞ್ಚೇವ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಸ್ಸ ಅನನುರೂಪಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಞ್ಚ ಹೋತಿ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಚುಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ‘‘ಸೋ ದುವಿಧೋ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತೋ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತೋತಿ, ದುವಿಧೋಪಿ ಚೇಸ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಸಕಲಂ ವಾ ಏಕಚ್ಚಂ ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಸರನ್ತಸ್ಸ ಚ ತತ್ಥ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದಾತಬ್ಬೋ। ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ಪನ ‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋ’ತಿ ಜಾನಾತು ವಾ, ಮಾ ವಾ, ಅಕಾರಣಮೇತ’’ನ್ತಿ। ತತೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸೀದನಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ। ದುವಿಧಞ್ಹಿ ನಿಸೀದನಟ್ಠಾನಂ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನನ್ತಿ।
ತತ್ಥ
ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ ವಿಹಾರೋ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ಬಹುಭಿಕ್ಖುಕೇ ವಿಹಾರೇ ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದವತ್ತಭೇದಕಾರಣಾನಿ ಸೋಧೇತುಂ ದುಕ್ಕರತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ಅಥ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಧೇತು’’ನ್ತಿ। ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತೀತಿ ಇದಂ ವಿಸಭಾಗಾನಂ ವೇರೀಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವತ್ತಂ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ಪಕಾಸೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ ವಿಹಾರೇಯೇವಾತಿ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಮೇವ। ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ಅಥ ನ ಸಕ್ಕಾ…ಪೇ॰… ಉಪಚಾರಸೀಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿ। ರತ್ತಿಪರಿಗ್ಗಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ರತ್ತಿಗಣನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಮಾನತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ‘‘ರತ್ತಿಯೋ ಗಣೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ। ಅಥ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಧೇತುನ್ತಿ ಬಹುಭಿಕ್ಖುಕತ್ತಾ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ವಿಸಭಾಗಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನತ್ತಾ ವಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದವತ್ತಾಭೇದಕಾರಣಾನಿಪಿ ಸೋಧೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ। ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಪರಿವಾಸವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ। ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇತಿ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಕಾಲೇ ಅರುಣೋದಯತೋ ಪುರೇತರಮೇವ। ತಥಾ ಹಿ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿವಾಸೋ ಆರೋಚೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ। ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ವಿಪ್ಪವಾಸರತ್ತಿಚ್ಛೇದವಿಮುಚ್ಚನತ್ಥಂ ವಿನಾ ಪಕತತ್ತೇನ ಸಭಿಕ್ಖುಕಆವಾಸಅಭಿಕ್ಖುಕಅನಾವಾಸಗಮನಸಙ್ಖಾತವತ್ತಭೇದವಿಮುಚ್ಚನತ್ಥಞ್ಚ
ಮಾನತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನಾತಿ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನ। ಯದಿ ಏವಂ ವಿಸಮಮಿದಂ ನಯದಸ್ಸನಂ, ಪರಿಕ್ಖೇಪಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನೇ ಏವ ಹಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಉಪಚಾರಸೀಮತೋ ದ್ವೇಲೇಡ್ಡುಪಾತಾತಿಕ್ಕಮೋ ವುತ್ತೋ, ಇಧ ಪನ ಉಪಚಾರಸೀಮಾತಿಕ್ಕಮೋ ಏವಾತಿ
ಮಾನತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಊನೇಗಣೇಚರಣರತ್ತಿಚ್ಛೇದವಿಮುಚ್ಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿಆದಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸವನೂಪಚಾರದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ತೇನೇವಾಹ ಟೀಕಾಚರಿಯೋ ‘‘ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಜ್ಝಾಯಾದಿಸದ್ದಸವನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ‘ಮಹಾಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಇದಂ ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸವನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ, ಗುಮ್ಬೇನ ವಾತಿಆದಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥ’’ನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಯಥಾವುತ್ತಂ ದುವಿಧಂ ಠಾನಂ ಪರಿವಸನ್ತಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖೂಹಿ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ। ತೇಸು ಚ ಯದಿ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪರಿವಸತಿ, ಉಪಚಾರಸೀಮಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ। ಅಥ ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಂ, ದಿಟ್ಠರೂಪಾನಂ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಅದಿಟ್ಠಅಸುತಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಮೇವ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ವಜಿರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾಯಂ ‘‘ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಸೀಮಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ದಿಟ್ಠರೂಪಾನಂ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಅದಿಟ್ಠಅಸ್ಸುತಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಇದಂ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ। ಇದಞ್ಚ ವತ್ತಂ ಅನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ರತ್ತಿಪರಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಚ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಸೀಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವತ್ತಸಮಾದಾನಸ್ಸ ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ಉಪಚಾರೋ ಪನ ‘‘ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಆಗತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಹವಾಸಾದಿಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ।
ಏವಂ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಹುತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ವಸನಸ್ಸ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಹುತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತಾನಂ ವಿಹಾರತೋ ಬಹಿ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಸನಸ್ಸ ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾದೀಸು ಪಕರಣೇಸು ಆಗತತ್ತಾ ತಥಾಗತನಯೋ ಪಕರಣಾಗತನಯೋ ಹೋತಿ। ಇದಾನಿ ಪನ ಆಚರಿಯಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಚ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದವತ್ತಭೇದದೋಸೇ ಪರಿಹರಿತುಂ ಅತಿದುಕ್ಕರತ್ತಾ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಚ ದೇವಸಿಕಂ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಬಹಿಸೀಮಗಮನಸ್ಸ ದುಕ್ಖತ್ತಾ, ವಾಳಸರೀಸಪಾದಿಪರಿಸಯಸ್ಸ ಚ ಆಸಙ್ಕಿತಬ್ಬಭಾವತೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದವತ್ತಭೇದಪರಿಹರಣವಸೇನ ಲಕ್ಖಣಪಾರಿಪೂರಿಮೇವ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾಪಿ ಸಮಾನಾ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ಪರಿವಾಸವಸನಞ್ಚ ಮಾನತ್ತಚರಣಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ।
ಏಕಚ್ಚೇ ಆಚರಿಯಾ ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಂ ಪತಿರೂಪಟ್ಠಾನೇ ಪಕತತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸನಸಾಲಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಪಾರಿವಾಸಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಪಜ್ಜನಮಞ್ಚಂ ಸಬ್ಬತೋ ಛನ್ನಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಸದ್ವಾರಬನ್ಧನಂ ಸುಗುತ್ತಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಪದೇಸಂ ವತಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಕಸಾಮಣೇರಾದಯೋ ನಿವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಪುರಿಮಯಾಮೇ ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ವಾ ಸಮನ್ತತೋ ಸದ್ದಛಿಜ್ಜನಕಾಲೇ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂ ಸಾಲಾಯಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಪಾರಿವಾಸಿಕಭಿಕ್ಖೂ ಆಚರಿಯನಯೋ ನಾಮ। ಏಸ ನಯೋಪಿ ಯಥಾರುತತೋ ಪಕರಣೇಸು ಅನಾಗತೋಪಿ ಪಕರಣಾನುಲೋಮವಸೇನ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದವತ್ತಭೇದದೋಸೇ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಲಜ್ಜಿಪೇಸಲೇಹಿ ಬಹುಸ್ಸುತೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮೇಹಿ ವಿನಯೇ ಪಕತಞ್ಞೂಹಿ ವಿಚಾರಿತೋ ಸಮಾನೋ ಸುನ್ದರೋ ಪಸತ್ಥೋವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅನುಲೋಮನಯೋ’’ತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ನನು ಚ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂಯೇವ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇ ವಸನಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾಪಿ ಸಮಾನಾ ವಸನ್ತೀತಿ? ಸಚ್ಚಂ, ತತ್ಥ ಪನ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕತ್ತಾ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನತ್ತಾ
ಏವಂ ಹೋತು, ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ವಸನ್ತಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದನಮೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಪಕತತ್ತಸಾಲಾಕರಣಮಞ್ಚಕರಣಾದೀನಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಏತಾನಿ ಕರೋನ್ತೀತಿ? ಸಚ್ಚಂ, ತಥಾಪಿ ಪಕತತ್ತಸಾಲಾಕರಣಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಕತತ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಿಪ್ಪವಾಸರತ್ತಿಚ್ಛೇದವತ್ತಭೇದದೋಸಪರಿಹರಣತ್ಥಂ, ತಂ ‘‘ತಯೋ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಾ ಸಹವಾಸೋ, ವಿಪ್ಪವಾಸೋ, ಅನಾರೋಚನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಪಾಠಂ
ನನು ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವತ್ತಸಮಾದಾಪನಂ ವುತ್ತಂ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಪುರಿಮಯಾಮಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ? ನಾಯಂ ದೋಸೋ, ಹಿಯ್ಯೋಅರುಣುಗ್ಗಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಯಾವ ಅಜ್ಜಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಏಕೋ ರತ್ತಿನ್ದಿವೋ ಅಜ್ಜಅರುಣಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನಾಮ, ಅಜ್ಜಅರುಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಚ್ಛಾಕಾಲೋ ಅರುಣಸ್ಸ ಬಹಿ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ಪುರಿಮಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇಸು ಕತವತ್ತಸಮಾದಾನಮ್ಪಿ ಅರುಣೋದಯತೋ
ಏವಂ ಹೋತು, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನನು ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಂ ಸಮಾದಿನ್ನಕಾಲೇಯೇವ ವತ್ತಮಾರೋಚಿತನ್ತಿ? ಸಚ್ಚಂ ಆರೋಚಿತಂ, ಅಯಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ದಿವಾ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಇದಾನಿ ಸಮಾದಿನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ಮಾಳಕಸೀಮಾಯ ಆರೋಚಿತಮ್ಪಿ ಪುನ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ। ಇದಮ್ಪಿ ‘‘ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿವಾಸೋ ಆರೋಚೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪಾಠಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ಅನುಲೋಮೇತಿ। ಅಥ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಮಞ್ಚಕೇಸು ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ, ನನು ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಮಞ್ಚೇಸು ನಿಪಜ್ಜಮಾನಾಪಿ ಪಕತತ್ತಸಾಲತೋ ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನತೋ ಬಹಿ ನಿಪಜ್ಜಮಾನಾ ಸಹವಾಸರತ್ತಿಚ್ಛೇದದೋಸತೋ ಮುತ್ತಾಯೇವಾತಿ? ನ ಪನೇವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ನ ಹಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂಹೇವ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ನಿಪನ್ನೋ ಸಹವಾಸರತ್ತಿಚ್ಛೇದಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಮ್ಪಿ ಹೋತಿಯೇವ। ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೧) ‘‘ಸಚೇ ಹಿ ದ್ವೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾ ಏಕತೋ ವಸೇಯ್ಯುಂ, ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ಅಗಾರವಾ ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ವಿಬ್ಭಮೇಯ್ಯುಂ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಾ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ’’ತಿ। ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಕಾಲೇ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಅರುಣೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅರುಣೇ ಅನುಟ್ಠಿತೇಯೇವ ವತ್ತನಿಕ್ಖಿಪನೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ, ಸಾ ರತ್ತಿ ಗಣನೂಪಗಾ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಠಮಪರಿಚ್ಛೇದೇ ವುತ್ತಂ ಅರುಣಕಥಾವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಭಾವೋ ಸುಟ್ಠು ಜಾನಿತಬ್ಬೋ।
‘‘ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ
ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಲಜ್ಜೀಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಥಾಯ ಕುಸಲತ್ಥಂ ನಾನಾವಾದನಯೋ ವುಚ್ಚತೇ – ಕೇಚಿ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಪಕತತ್ತಸಾಲಂ ಕುರುಮಾನೇನ ತಸ್ಸಾ ಸಾಲಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಥಮ್ಭಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತಂ ಪದೇಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ‘‘ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ, ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಆಗತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಹವಾಸಾದಿಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ವಜಿರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾವಚನಞ್ಚ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಅಯೋನಿಸೋ ಅತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮೇವ ಪಮಾಣಂ, ತತೋ ಊನಮ್ಪಿ ಅಧಿಕಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ಮಜ್ಝೇ ಥಮ್ಭತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತೇ ಪದೇಸೇ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ
ತತ್ರೇವಂ ಯುತ್ತಾಯುತ್ತವಿಚಾರಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾ। ಯಥಾವುತ್ತಪಾಠೇಸು ಪಠಮಪಾಠಸ್ಸ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಛಮಾಯ ‘‘ನ ಛಮಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇತಿ ಪಕತತ್ತೇ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಇತರೇನ ಅನ್ತಮಸೋ ತಿಣಸನ್ಥರೇಪಿ ಉಚ್ಚತರೇ ವಾಲಿಕತಲೇಪಿ ವಾ ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಪನ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೧)। ಇತಿ ಪಕತತ್ತೇ ಛಮಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನದೀಪಕೋ ಅಯಂ ಪಾಠೋ, ನ ಮಞ್ಚಪಞ್ಞಾಪನಟ್ಠಾನಸಯನಟ್ಠಾನದೀಪಕೋ, ತಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಸಕಲಂ ಪಾಠಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಏಕದೇಸಮತ್ತಮೇವ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪರಿಕಪ್ಪವಸೇನ ಅಯೋನಿಸೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ।
ದುತಿಯಪಾಠಸ್ಸ ಪನ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಬಹಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ, ವತ್ತಭೇದೋ ಪನ ನತ್ಥಿ। ಕಸ್ಮಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ? ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತತ್ತಾ। ಕಸ್ಮಾ ನ ವತ್ತಭೇದೋ? ಅಜಾನನ್ತತ್ತಾತಿ। ಏತೇನ ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಉಪಚಾರೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣೋ ಹೋತಿ ಆರೋಚನಕ್ಖೇತ್ತಭೂತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಗುಮ್ಬೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಚೇ ಏಸ ತಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸದ್ದಂ ವಾಸ್ಸ ಸುಣಾತಿ, ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಅನಾರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದೋ ಚ। ಅಥ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ
ತತಿಯಪಾಠಸ್ಸ ಪನ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಕಿಂ ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ವತ್ತಸಮಾದಾನಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಭಿಕ್ಖೂನಂ
ಪಞ್ಚಮಪಾಠಸ್ಸ ಪನ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಗತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಹವಾಸಾದಿಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ವಿಪ್ಪವಾಸಅನಾರೋಚನಊನೇಗಣೇಚರಣಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಅಯಞ್ಚ ಯಸ್ಮಾ ಗಣಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ವಸಿ
ಕಥಂ? ಯಂ ತತ್ಥ ಪಕತತ್ತಸಾಲಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಥಮ್ಭಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಮಿನಿಂಸು, ತದಪ್ಪಮಾಣಂ ಸಹವಾಸೋತಿ ಯ್ವಾಯಂ ಪಕತತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೋ ಏಕತೋ ವಾಸೋ। ವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ ಏಕಕಸ್ಸೇವ ವಾಸೋ’’ತಿ। ಯಞ್ಹಿ ತತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಗೀವಾಟ್ಠಪನಂ ವಾ ಕಟಿಟ್ಠಪನಂ ವಾ ವದನ್ತಿ, ತದಪಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ। ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಹಿ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ನ ಏಕದೇಸಮತ್ತಂ।
ತೇಸಂ ‘‘ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಆವಾಸೇ’’ತಿಆದೀಸು ಆವಾಸೋ ನಾಮ ವಸನತ್ಥಾಯ ಕತಸೇನಾಸನಂ। ಅನಾವಾಸೋ ನಾಮ ಚೇತಿಯಘರಂ ಬೋಧಿಘರಂ ಸಮ್ಮುಞ್ಜನಿಅಟ್ಟಕೋ ದಾರುಅಟ್ಟಕೋ ಪಾನೀಯಮಾಳೋ ವಚ್ಚಕುಟಿ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೋತಿ ಏವಮಾದಿ। ತತಿಯಪದೇನ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಗಹಿತಂ, ‘ಏತೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಛದನತೋ ಉದಕಪತನಟ್ಠಾನಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋ ವಸಿತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಪನ ಅನ್ತೋಆವಾಸೇಯೇವ ನ ಲಭತೀ’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘ಅವಿಸೇಸೇನ ಉದಕಪಾತೇನ ವಾರಿತ’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ‘ಏತೇಸು ಏತ್ತಕೇಸು ಪಞ್ಚವಣ್ಣಛದನಬದ್ಧಟ್ಠಾನೇಸು ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಚ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸ್ಸ ಚ ಪಕತತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉದಕಪಾತೇನ ವಾರಿತ’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನಾನೂಪಚಾರೇಪಿ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಪಿ ಪಕತತ್ತೇ ಪಠಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೇ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸೋಪಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಪಚ್ಛಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಜಾನನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋವ, ನ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಂ। ಸಚೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಪಠಮಂ ನಿಪನ್ನೇ ಪಚ್ಛಾ ಪಕತತ್ತೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜತಿ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಚ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ। ನೋ ಚೇ ಜಾನಾತಿ
ಏಕಚ್ಚೇ
ಕಥಂ? ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಚ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತೇ ಪದೇಸೇ ಹೋತೂತಿ ನೇಸಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಅಥ ಪನ ಮಜ್ಝಿಮತ್ಥಮ್ಭಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಮಿನಿಯಮಾನಾ ಸಮನ್ತತೋ ಬಾಹಿರಲೇಖಾ ಥಮ್ಭತೋಯೇವ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತಾ ಹೋತಿ, ನ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂಹಿ। ತೇ ಹಿ ಥಮ್ಭತೋ ಬಹಿ ಏಕರತನದ್ವಿತಿರತನಾದಿಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ, ಬಾಹಿರತೋಪಿ ಲೇಖಾಯೇವ ಥಮ್ಭತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತಾ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸೂಪರಿ ನಿಪನ್ನಭಿಕ್ಖು। ಸೋ ಹಿ ದ್ವಿರತನಮತ್ತೇನಪಿ ತಿರತನಮತ್ತೇನಪಿ ಲೇಖಾಯ ಅನ್ತೋಪಿ ಹೋತಿ ಬಹಿಪಿ। ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸಪಿ ಛಭಾಗಸೀಮಾಯೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಮತ್ತಾ ಹೋತಿ
ಭಗವತೋ ಪನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯದಿ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕಾದಿಅಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ವತ್ತಂ ಅನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಯೇವ ಪರಿವಸತಿ, ಏವಂ ಸತಿ ಪಕತತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಆವಾಸೇ ವಸಿತಬ್ಬಂ। ಯದಿ ತಾದಿಸಆವಾಸೇ ವಾ ಅನಾವಾಸೇ ವಾ ಛದನತೋ ಉದಕಪತನಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಸಯೇಯ್ಯ, ಸಹವಾಸೋ ನಾಮ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಯಥಾವುತ್ತ-ಪಾಳಿಯಾ ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಚ ಪಕಾಸೇತಬ್ಬೋ। ನ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಆವಾಸೇ ದ್ವೀಹಿ ವತ್ಥಬ್ಬಂ। ಯದಿ ವಸೇಯ್ಯ, ವುಡ್ಢಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋಯೇವ, ನವಕಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ ಹೋತಿ। ಸಮವಸ್ಸಾ ಚೇ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋಯೇವ ‘‘ವುಡ್ಢತರೇನಾತಿ ಏತ್ಥ…ಪೇ॰… ಸಚೇ ಹಿ ದ್ವೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾ ಏಕತೋ ವಸೇಯ್ಯುಂ, ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ಅಗಾರವಾ ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ವಿಬ್ಭಮೇಯ್ಯುಂ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಾ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೧) ಚ ಇಮೇಹಿ ಪಾಳಿಅಟ್ಠಕಥಾಪಾಠೇಹಿ ಪಕಾಸೇತಬ್ಬೋ। ವಿಪ್ಪವಾಸೇಪಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ
ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಭಿಕ್ಖುಕಾ ಆವಾಸಾ ಅಭಿಕ್ಖುಕೋ ಆವಾಸೋ ಗನ್ತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಕತತ್ತೇನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನ್ತರಾಯಾ’’ತಿಆದಿ (ಚೂಳವ॰ ೭೬) ಚ ‘‘ತಯೋ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ…ಪೇ॰… ಅನಾರೋಚನಾ’’ತಿ ಚ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಾ ಸಹವಾಸೋ, ವಿಪ್ಪವಾಸೋ, ಅನಾರೋಚನಾ, ಊನೇಗಣೇಚರಣ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೯೨) ಚ ‘‘ವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ ಏಕಕಸ್ಸೇವ ವಾಸೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಯಸ್ಮಾ ಗಣಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾವ ವಸಿ, ತೇನಸ್ಸ ಊನೇಗಣೇಚರಣದೋಸೋ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ವಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ, ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಆಗತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಹವಾಸಾದಿಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ಆಗತೇಹಿ ಪಾಳಿಯಟ್ಠಕಥಾ-ವಜಿರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾಪಾಠೇಹಿ ಪಕಾಸೇತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಮಾ ವಿಹಾರೇ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸನ್ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ, ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಂ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಸಿನ್ನಪರಿಯನ್ತತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಚ ನತ್ಥಿ ವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ, ತಞ್ಚ ಪರಿವಾಸಕಾಲೇ ‘‘ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ, ಮಾನತ್ತಚರಣಕಾಲೇ ‘‘ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ವಚನತೋ ಚ ಚತುನ್ನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಹತ್ಥಪಾಸಭೂತೇ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೇಪಿ ವಸಿತುಂ ಲಭತಿ, ನತ್ಥಿ ವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚಿತಕಾಲತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ತೇಸು ‘‘ಸೋಪಿ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಪುರೇಅರುಣೇ ಏವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಆರೋಚನಾಯ ಕತಾಯ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಬಹಿವಿಹಾರಂ ಗತೇಸು ಊನೇಗಣೇಚರಣದೋಸೋ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸದೋಸೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ ಆರೋಚಿತತ್ತಾ ಸಹವಾಸಸ್ಸಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನಾಹ ‘ಅಯಞ್ಚಾ’ತಿಆದೀ’’ತಿ। ಅಪರೇ ಪನ ಆಚರಿಯಾ ‘‘ಬಹಿಸೀಮಾಯ ವತ್ತಸಮಾದಾನಟ್ಠಾನೇ ವತಿಪರಿಕ್ಖೇಪೋಪಿ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖೂಹೇವ ಕಾತಬ್ಬೋ, ನ ಕಮ್ಮಾರಹಭಿಕ್ಖೂಹಿ। ಯಥಾ ಲೋಕೇ ಬನ್ಧನಾಗಾರಾದಿ ದಣ್ಡಕಾರಕೇಹಿ ಏವ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ನ ದಣ್ಡಾರಹೇಹಿ, ಏವಮಿಧಾಪೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾದೀಸು ನ ದಿಸ್ಸತಿ। ನ ಹಿ ವತಿಪರಿಕ್ಖೇಪೋ ದಣ್ಡಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಕಾರಿತೋ, ಅಥ ಖೋ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಮೇವ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೩.೯೭) ‘‘ಗುಮ್ಬೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇತಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥ’’ನ್ತಿ। ತಥಾ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಮ್ಪಿ (ವಿ॰ ವಿ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೨.೯೭) ‘‘ಗುಮ್ಬೇನ ವಾತಿಆದಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥ’’ನ್ತಿ। ಇತೋ ಪರಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪರಿವಾಸದಾನಞ್ಚ ಮಾನತ್ತದಾನಞ್ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಯತ್ಥ ಪನ ಸಂಸಯಿತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಸಂಸಯವಿನೋದನತ್ಥಾಯ ಕಥೇತಬ್ಬಂ ಕಥಯಾಮ।
ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಂ ವದನ್ತಿ – ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ವುಡ್ಢತರೋಪಿ ಸಮಾನೋ ವತ್ತೇ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ನವಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೋ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯತ್ಥ ಪನ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿವಿಸನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕೇನ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಙ್ಘನವಕೇನ ಹುತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೭೫) ತಸ್ಮಾ ಆರೋಚಿತಕಾಲಾದೀಸು ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ’’ಇಚ್ಚೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ನ ‘‘ಅಹಂ ಆವುಸೋ’’ತಿ। ತತ್ರೇವಂ ವಿಚಾರಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾ – ಪಾರಿವಾಸಿಕಾದಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇಯ್ಯಾಪರಿಯನ್ತಆಸನಪರಿಯನ್ತಭಾಗಿತಾಯ ನವಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ, ನ ಏಕನ್ತೇನ ‘‘ವುಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ನಿಮನ್ತೇತಬ್ಬೋತಿ ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ವುಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವ, ವುಟ್ಠಾಯ ಚ ‘ಅಹಂ ಇಮಿನಾ ಸುಖನಿಸಿನ್ನೋ ವುಟ್ಠಾಪಿತೋ’ತಿ ಪರಮ್ಮುಖೇನ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ‘ಇದಂ ಆಚರಿಯ ಆಸನಂ, ಏತ್ಥ ನಿಸೀದಥಾ’ತಿ ಏವಂ ನಿಮನ್ತೇತಬ್ಬೋಯೇವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥೇವ ‘‘ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ ಆಲಪನವಿಸೇಸೋ ವುತ್ತೋ, ನ ಅಞ್ಞತ್ಥ। ಯದಿ ವುಡ್ಢತರೇನಪಿ ‘‘ಭನ್ತೇ’’ಇಚ್ಚೇವ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ಇಧಾಪಿ ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಸನ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯ, ನ ಪನ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ತೇಸಂ ತಂ ವಚನಂ ಸಾರತೋ ಪಚ್ಚೇತಬ್ಬಂ। ಇಮಸ್ಮಿಂ
ಬಹವೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಾರಿವಾಸಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ವತ್ತಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಮಾದಾಪೇತ್ವಾ ಆರೋಚನಮಕಾರೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝತೋ ನಿಕ್ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೇನ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಕರೋನ್ತಾನಞ್ಚ ನೇಸಂ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ವತ್ತೇ ಅಸಮಾದಿನ್ನೇ ವುಡ್ಢಟ್ಠಾನಿಯೋಪಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಾಚನಕಾಲೇ ಚ ಕಮ್ಮವಾಚಾಸವನಕಾಲೇ ಚ ವತ್ತಸಮಾದಾನಕಾಲೇ ಚ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದನಾರಹೋ ಹೋತಿ, ವತ್ತೇ ಪನ ಸಮಾದಿನ್ನೇ ನವಕಟ್ಠಾನಿಯೋ, ತಸ್ಮಾ ನ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದನಾರಹೋ, ಆಸನಪರಿಯನ್ತಭಾಗಿತಾಯ
ತಥಾ ಸಾಯಂ ವತ್ತಾರೋಚನಕಾಲೇ ಬಹೂಸು ಪಾರಿವಾಸಿಕೇಸು ವುಡ್ಢತರಂ ಪಠಮಂ ಸಮಾದಾಪೇತ್ವಾ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ನವಕತರಂ ಸಮಾದಾಪೇನ್ತಿ ಆರೋಚಾಪೇನ್ತಿ, ಪಾತೋ ನಿಕ್ಖಿಪನಕಾಲೇ ಪನ ನವಕತರಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇನ್ತಿ, ತತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವುಡ್ಢತರಂ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇನ್ತಿ। ತೇಸಂ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಸಿಯಾ – ಯದಾ ದಸ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕತತ್ತಾ
ಏವಂವಾದೀನಂ ಪನ ತೇಸಮಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ವಾದೇ ಪಕತತ್ತಾಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾ ಹೋನ್ತಿ, ನೋ ಅಪಕತತ್ತಾ। ಪುಬ್ಬೇ ಆರೋಚಿತಾನಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅನಾರೋಚಿತಾನಂ। ಏವಂ ಪನ ಪಕತತ್ತಾಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಪಕತತ್ತಾಪಿ ‘‘ಸಚೇ ದ್ವೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಉಭೋಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ। ಪುಬ್ಬೇ ಆರೋಚಿತಾನಮ್ಪಿ ಅನಾರೋಚಿತಾನಮ್ಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಮೇವ ‘‘ಸಚೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಪಕ್ಕನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ವುತ್ತತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಥಾ ಅಕರೋನ್ತೇಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚಿತತ್ತಾ ನತ್ಥಿ ದೋಸೋ। ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಪಕತತ್ತಸ್ಸೇವಾಯಂ ಆರೋಚನಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಸಾಯಂ ವುಡ್ಢಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾ
ತಥಾ
ಅಥಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ನಿಪನ್ನಾ ನಿದ್ದಾಭಾವೇನ ಮನುಸ್ಸಸದ್ದಮ್ಪಿ ಸುಣನ್ತಿ, ಭೇರಿಆದಿಸದ್ದಮ್ಪಿ ಸುಣನ್ತಿ, ಸಕಟನಾವಾದಿಯಾನಸದ್ದಮ್ಪಿ ಸುಣನ್ತಿ, ತೇ ತೇನ ಸದ್ದೇನ ಆಸಙ್ಕನ್ತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನು ಖೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ, ತೇ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ। ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಅಯಞ್ಚ ನೇಸಂ ಛತ್ತಸದ್ದಂ ವಾ ಉಕ್ಕಾಸಿತಸದ್ದಂ ವಾ ಖಿಪಿತಸದ್ದಂ ವಾ ಸುತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕಭಾವಂ ಜಾನಾತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಗತಕಾಲೇ ಜಾನನ್ತೇನಪಿ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಮೇವ। ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋವ ಹೋತಿ, ನ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೭೬) ವುತ್ತತ್ತಾತಿ। ತೇ ಏವಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಾ – ಮಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಏವಂ ಮಞ್ಞಿತ್ಥ, ನಾಯಂ ಪಾಠೋ ಬಹಿಸೀಮಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತೋ, ಅಥ ಖೋ ಉಪಚಾರಸೀಮಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತೋ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥೇವ ‘‘ಯೇಪಿ ಅನ್ತೋವಿಹಾರಂ ಅಪ್ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಪಚಾರಸೀಮಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ। ತತ್ಥಪಿ ಆಗನ್ತುಕಭಾವಸ್ಸ ಜಾನಿತತ್ತಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ದೂರೇಸದ್ದಸವನಮತ್ತೇನ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ, ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸದ್ದೋ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಾದಿತಭೇರಿಘಣ್ಟಾದಿಸದ್ದೋ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಾಜಿತಸಕಟನಾವಾದಿಸದ್ದೋ’’ತಿ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನತೋ ಜಾನನ್ತೋಯೇವ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಕರೋ ಹೋತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಆಯಸ್ಮಾ ಕರವೀಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ‘ಸಮಣೋ ಅಯ’ನ್ತಿ ವವತ್ಥಾನಮೇವ ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ।
ದಿವಾ ದೂರೇ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಜನಕಾಯಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ‘‘ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನು ಖೋ’’ತಿ ಪರಿಕಪ್ಪೇನ್ತಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅಕಾರಣಂ। ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವವತ್ಥಾನಸ್ಸ ಅಭಾವಾ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ನದೀಆದೀಸು ನಾವಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ಪರತೀರೇ ಠಿತಮ್ಪಿ ಆಕಾಸೇ ಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬತಥಲಅರಞ್ಞಾದೀಸು
ಅಥ ಪನ ವಿನಯಧರೇನ ‘‘ಕಿತ್ತಕಾ ತೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ಛಾದೇಸಿ, ಕೀವತೀಹಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನಸ್ಸರಾಮಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನಸ್ಸರಾಮಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಾರಹೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸಪಿ ದುವಿಧತ್ತಾ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತವಸೇನ ‘‘ತೇಸು ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಸ್ಸ ಅರಹೋ’’ತಿ ಞಾಪನತ್ಥಂ ಉಪಸಮ್ಪದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಲೋಮಕ್ಕಮೇನ ವಾ ಆರೋಚಿತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಟಿಲೋಮಕ್ಕಮೇನ ವಾ ‘‘ಕಿತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ತ್ವಂ ಆರೋಚನಆವಿಕರಣಾದಿವಸೇನ ಸುದ್ಧೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ ಭನ್ತೇ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಅಹಂ ಸುದ್ಧೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಚ್ಚಂ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತಾರಹೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸುದ್ಧಕಾಲಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅಸುದ್ಧಕಾಲವಸೇನ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ। ಅಯಂ ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ಆರೋಹತಿ, ಅಧೋಪಿ ಓರೋಹತಿ। ಯೋ ಪನ ಅನುಲೋಮವಸೇನ ವಾ ಪಟಿಲೋಮವಸೇನ ವಾ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ‘‘ಸಕಲಮ್ಪಿ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ಅಹಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ನಸ್ಸರಾಮಿ, ವೇಮತಿಕೋ ಹೋಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಕಲಮ್ಪಿ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತಾರಹೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ವತ್ತಸಮಾದಾನಾ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ
ಇದಾನಿ ಪನ ಬಹವೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಯಂ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತಾರಹೋ, ಅಯಂ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತಾರಹೋ’’ತಿ ಅವಿಚಿನನ್ತಾ ಅನ್ತೋಕಮ್ಮವಾಚಾಯಂ ‘‘ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನಸ್ಸರತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನಸ್ಸರತಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ’’ತಿ
ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ಪನ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತೇ ‘‘ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವಸನ್ತೇನ ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಅತ್ತನೋ ಸುದ್ಧಿಂ ಜಾನಾತಿ, ತತ್ತಕಂ ಅಪನೇತ್ವಾ
ಅಥ ಪನ ವಿನಯಧರೇನ ‘‘ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಕತರಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕತಿ ರತ್ತಿಯೋ ತೇ ಛಾದಿತಾ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖಮತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾ, ತೇನಾಹಂ ಸಙ್ಘಂ ಪಕ್ಖಪರಿವಾಸಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ದಿನ್ನೇ ಪಕ್ಖಪರಿವಾಸೇ ಪರಿವಸಿತ್ವಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೋವ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಾಹಮತ್ತಂ ಛಾದಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಾರಹೋ, ತೀಸು ಚ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೇಸು ಓಧಾನಸಮೋಧಾನಾರಹೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ
ಅಥ ಪನ ವಿನಯಧರೇನ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ
ಹೋತು, ಏವಮ್ಪಿ ಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಕತಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ಕಥಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ? ಇದಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದೇವಸಿಕಮ್ಪಿ ದೇಸನಾರೋಚನಾವಿಕರಣಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಏಕಾಹಿಕದ್ವೀಹಿಕಾದಿವಸೇನಪಿ, ಕಿಚ್ಚಪಸುತಾ ಹುತ್ವಾ ತಥಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾಪಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸಂ ನಾತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಗಿಲಾನಾದಿವಸೇನ ತದತಿಕ್ಕನ್ತಾಪಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಭಾವಂ
ಏವಂ ಹೋತು, ತಥಾಪಿ ಯದೇತಂ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ…ಪೇ॰… ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಇಮಿನಾಯೇವ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಮಯಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಕಥಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಜಾನನೇ ಚ ಸತಿ ‘‘ಯಾ ಚ ಖ್ವಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಪತ್ತಿ ಅಜಾನಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸದಾನಂ, ಅಧಮ್ಮತ್ತಾ ನ ರುಹತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ? ನಾಪಜ್ಜತಿ। ತತ್ಥ ಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಆಪನ್ನಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞಿತಾಭಾವಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸದಾನಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ಹೋತಿ। ಇಧ ಪನ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ರತ್ತಿಯೋ ಮಯಾ ಛಾದಿತಾ’’ತಿ ಛನ್ನಕಾಲಮೇವ ನ ಜಾನಾತಿ, ತದಜಾನಭಾವೇ ಸತಿಪಿ ಪರಿವಾಸದಾನಂ ರುಹತಿ। ತೇನೇವ ಚ ಕಾರಣೇನ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೇ (ಚೂಳವ॰ ೧೫೬-೧೫೭) ‘‘ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನಸ್ಸರತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನಸ್ಸರತಿ, ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ’’ತಿ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಸ್ಸ ಅಜಾನನಅಸರಣವೇಮತಿಕಭಾವೇ ಸತಿಪಿ ಪರಿವಾಸದಾನಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಛಾದಿತಕಾಲಂ ತಥತೋ ಅಜಾನನ್ತೋಪಿ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ…ಪೇ॰… ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅಪ್ಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ಅಥಾಪಿ
ಅಥ ಪನ ವಿನಯಧರೇನ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ, ಏಕಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ, ಏಕಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಂ, ಏಕಂ ಅತ್ತಕಾಮಂ, ಏಕಂ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ, ಏಕಂ ಕುಟಿಕಾರಂ, ಏಕಂ ವಿಹಾರಕಾರಂ, ಏಕಂ ದುಟ್ಠದೋಸಂ, ಏಕಂ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಂ, ಏಕಂ ಸಙ್ಘಭೇದಂ, ಏಕಂ ಭೇದಾನುವತ್ತಕಂ, ಏಕಂ ದುಬ್ಬಚಂ, ಏಕಂ ಕುಲದೂಸಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಾರಹೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ಆಗತನಯೇನ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ। ಏತ್ಥಾಹ – ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಾನಂ ಕೋ ವಿಸೇಸೋ, ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣನ್ತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ‘‘ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ ಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಯೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಬಹುರತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾಪತ್ತಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ, ಇತರೋ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ’’ತಿ।
ಅಥ ಸಿಯಾ ‘‘ಏವಂ ಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ ಚ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ ಚ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಕೋ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ವಾ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋ ವಾ, ಅಥ ತದುಭಯಾ ವಾ’’ತಿ। ಕಿಞ್ಚೇತ್ಥ – ಯದಿ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಂ ದದೇಯ್ಯ, ಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಚ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಚ ಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಚ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಚ ನೋ ವಿಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಹಿ। ಯದಿ ಚ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಂ ದದೇಯ್ಯ, ಸಮಾನಕಾಲಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ವಿಸಭಾಗವತ್ಥೂಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ನೋ ಅಸಮಾನಕಆಲಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಹಿ ಚ, ಅಥ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ದದೇಯ್ಯ, ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮೇ ದ್ವೇ ಪರಿವಾಸಾ ದಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ನೇವ ಪಾಳಿಯಂ, ನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಇದಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಂ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ವತ್ಥುವಸೇನ ವಾ ಗೋತ್ತವಸೇನ ವಾ ನಾಮವಸೇನ ವಾ ಆಪತ್ತಿವಸೇನ ವಾ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ।
ತತ್ಥ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ। ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ। ತತ್ಥ ‘‘ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನೇನಾಪಿ ‘‘ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ’’ತಿ ವಚನೇನಪಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ವಚನೇನಪಿ ‘‘ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ವಚನೇನಪಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನವಸೇನ ಪರಿವಾಸೇ ದಿನ್ನೇ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನೇನೇವ ವತ್ಥುಸ್ಸ ಚ ಗೋತ್ತಸ್ಸ ಚ ನಾಮಸ್ಸ ಚ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಗಹಿತತ್ತಾ ಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಚ ಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಹಿ ಚ ವಿಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಹಿ ಚ ಸಬ್ಬಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ‘‘ಏತ್ಥ ಚ ‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ’ತಿಪಿ ‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿ’ನ್ತಿಪಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನ ವತ್ಥುವಸೇನಪಿ ಗೋತ್ತವಸೇನಪಿ ನಾಮವಸೇನಪಿ ಆಪತ್ತಿವಸೇನಪಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ಅಯಂ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋ’’ತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಪ್ಪಕರಣೇ (ವಿ॰ ಸಙ್ಗ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೪೫) ತಥೇವ ವತ್ವಾ ‘‘ತಸ್ಮಾ ನ ಇಧ ವಿಸುಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಯಿಸ್ಸಾಮ, ಪುಬ್ಬೇ ಸಬ್ಬಾಪತ್ತಿಸಾಧಾರಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೋಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಾಯ ಏವ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಹಿಪಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಾನಸಮ್ಭವತೋ ಸಾಯೇವೇತ್ಥ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಅಲ’’ನ್ತಿ।
ಯದಿ ಏವಂ ಆಚರಿಯವಜಿರಬುದ್ಧಿತ್ಥೇರೇನ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಿಸೇಸೋ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತೋತಿ? ತೀಸು ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೇಸು ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾಯ ಓಧೂನಿತಕಾಲೇಯೇವ ದಾತಬ್ಬೋ, ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಾ ಪನ ವಿಸುಂಯೇವ ದಾತಬ್ಬಾ। ‘‘ಏವಂ ದಿನ್ನೇ ಏತೇಸಂ
ಯದಿ ಏವಂ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪಿ ಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿಪಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಭವೇಯ್ಯ। ತತ್ಥಪಿ ಹಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ’’ತಿಪಿ ‘‘ಏಕಾ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಏಕಾ ಕುಲದೂಸಕಾ’’ತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಸತಿ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ’’ತಿಪಿ ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿಪಿ ವತ್ಥುಗೋತ್ತನಾಮಾಪತ್ತೀಹಿ ಕಿತ್ತನಸಮ್ಭವತೋ ಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿಪಿ ಅಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಹಿಪಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಭವೇಯ್ಯಾತಿ? ನ ಪನೇವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ವತ್ಥಾದಿಕಿತ್ತನಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಾಪತ್ತೀನಂ ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇಪಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಾಲಸ್ಸ
ಪರಿವಾಸವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಮಾನತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
ಮಾನತ್ತಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತನ್ತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ। ಯೋ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ದಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ವಿನಾ ತಂ ದಿವಸಂ ನಾರೋಚೇತಿ, ಏಕರತ್ತಾದಿವಸೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತತ್ಥ ಯಥಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸಂ ಪರಿವಾಸಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಾನತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ। ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಕ್ಖಮತ್ತಮೇವ ದಿನ್ನಂ ಮಾನತ್ತಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ। ಭಿಕ್ಖು ಪನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಸಿತ್ವಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಕಾಲೇಯೇವ ಪುನ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸೇ ಅದಿವಸೇ ಕತ್ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತತ್ತಾ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ಅದತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಮಾನತ್ತಂ ಸಮೋಧಾನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ। ಮಾನತ್ತಾರಹಕಾಲೇಪಿ ಮಾನತ್ತಚರಣಕಾಲೇಪಿ ಅಬ್ಭಾನಾರಹಕಾಲೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ತೇಸು ತೀಣಿ ಮಾನತ್ತಾನಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯತ್ತಾ ನ ವುತ್ತಾನಿ। ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ।
ಯಾನಿ ಪನ ಪರಿವಾಸಮಾನತ್ತಾನಿ ಅನವಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಗಿಹಿಆದಿವಸೇನ ಪರಿವತ್ತನೇ ಸತಿ ಪುನ ದಾತಬ್ಬಾದಾತಬ್ಬಭಾವೇ ಸಙ್ಕಿತಬ್ಬಾನಿ, ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಾಳಿಯಂ ಅನೇಕೇಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ ವುತ್ತಾನಿ। ತೇಸು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಂಸಯವಿನೋದನತ್ಥಾಯ ಏಕದೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಚೇ ಕೋಚೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ವಿಬ್ಭಮತೀತಿ ವಿರೂಪೋ ಹುತ್ವಾ ಭಮತಿ, ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ ಗಿಹೀ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಾಮಣೇರೋ ಹೋತೀತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಭಾವಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ। ತತ್ಥ ಪಾರಾಜಿಕಪ್ಪತ್ತಭಾವೇನ ವಾ ‘‘ಗಿಹೀತಿ ಮಂ ಧಾರೇಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾನೇನ ವಾ ಗಿಹೀ ಹೋತಿ ‘‘ಸೋ ಚೇ ಪುನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ
ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಪುನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಕಿಂ ಪರಿವಾಸೋ ಪುನ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸೋ ಚೇ ಪುನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ। ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸೋ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ಸೋ ವಾ ಸಾಮಣೇರೋ ಪುನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ಪುರಿಮಂ ಪುಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖುಭೂತಕಾಲೇ ದಿನ್ನಂ ಪರಿವಾಸದಾನಂ ಏವ ಇದಾನಿ ಪರಿವಾಸದಾನಂ ಹೋತಿ। ಯೋ ಪರಿವಾಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖುಭೂತಕಾಲೇ ದಿನ್ನೋ, ಸೋ ಪರಿವಾಸೋ ಸುದಿನ್ನೋ, ದುದಿನ್ನೋ ನ ಹೋತಿ। ಯೋ ಯತ್ತಕೋ ಕಾಲೋ ಪರಿವುತ್ಥೋ, ಸೋ ತತ್ತಕೋ ಕಾಲೋ ಸುಪರಿವುತ್ಥೋಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ದುಪರಿವುತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಾ ಅವಸೇಸೋ ಕಾಲೋ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬೋತಿ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಪುಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖುಕಾಲೇ ಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸದಿವಸಮತ್ತಂ ಪರಿವಸಿತ್ವಾ ಅನಿಟ್ಠಿತೇಯೇವ ಪರಿವಾಸೇ ವಿಬ್ಭಮಿತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರೋ
ಸಚೇ ಪುನ ಓಸಾರೀಯತೀತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನವಸೇನ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಭಾವಂ ಪವೇಸೀಯತಿ। ‘‘ಸಚೇ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಂ ಪಾತುಭವತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ। ಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ, ತತ್ರೇವಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದಾತಬ್ಬಮಾನತ್ತಂ। ತಂ ಪನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಪಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಪಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಡ್ಢಮಾಸಮತ್ತಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೧೪೯; ಚೂಳವ॰ ೪೦೩; ಅ॰ ನಿ॰ ೮.೫೧)। ತಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ವಾ ವಿಹಾರಸೀಮಂ ಸೋಧೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀಹಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ವಾ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತುವಗ್ಗಗಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಏಕಿಸ್ಸಾ ವಸೇನ, ಸಚೇ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ವಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ವಾ, ತಾಸಂ ತಾಸಂ ವಸೇನ ವತ್ಥುಗೋತ್ತನಾಮಆಪತ್ತೀಸು ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ತಂ ಆದಾಯ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ।
ತತ್ರಿದಂ ಏಕಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಮುಖಮತ್ತನಿದಸ್ಸನಂ – ತಾಯ ಆಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಅಹಂ
ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಮಾನತ್ತಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಂ ವಸಿತುಕಾಮಾಯ ತಥೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಏಕಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ದುತಿಯಿಕಾಯ ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ। ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಪನ ಆಗನ್ತುಕಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ।
ಪುನ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಪೇನ್ತಿಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ
ಏವಂ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಚ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಚ ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ‘‘ಮಾನತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಾವ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ‘‘ಅಹಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಗಾಮನ್ತರಂ, ಸಾಹಂ ಸಙ್ಘಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚಿಂ, ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಸಙ್ಘೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಾಯ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಅದಾಸಿ, ಸಾಹಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಾಮಿ, ವೇದಿಯಾಮಹಂ ಅಯ್ಯೇ, ವೇದಿಯತೀತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ।
ತತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ‘‘ಅಹಂ, ಅಯ್ಯಾ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ…ಪೇ॰… ವೇದಿಯಾಮಹಂ ಅಯ್ಯಾ, ವೇದಿಯತೀತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ। ಇಧಾಪಿ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಆರೋಚೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಆರೋಚಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಸಾಸಙ್ಕಾ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ತತ್ಥೇವ ಠಾನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ, ಠಾತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಏತಿ, ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ನೋ ಚೇ ಆರೋಚೇತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ
ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾಯ ಪನ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ। ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ‘‘ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯತ್ತಕಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಅನಾರೋಚೇನ್ತಿಯಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಞ್ಚ। ಸಚೇಪಿ ರತ್ತಿಂ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಗಾಮೂಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿಯೇವ, ಅಜಾನನಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ವತ್ತಭೇದತೋ ಮುಚ್ಚತಿ। ಕುರುನ್ದೀಆದೀಸು ಪನ ‘‘ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಕಥೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಾದೀನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಯುತ್ತತರಂ ದಿಸ್ಸತಿ। ಉಪೋಸಥೇ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಪವಾರಣಾಯ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ದೇವಸಿಕಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ನೋ ಚೇ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಚರಿತ್ವಾಪಿ ತತ್ರ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಬಹಿಗಾಮೇ ವಾ ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಅಮ್ಹೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ತಾಯ ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನೇ ಅದಿಸ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ವಿಹಾರೇ ಸಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಕ್ಕಾ ನ ಹೋತಿ ಆರೋಚೇತುಂ, ಬಹಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಠತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಪೇಸೇತಬ್ಬಾ, ತಾಹಿ ಆನೀತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ವಿಹಾರೋ ದೂರೋ ಹೋತಿ ಸಾಸಙ್ಕೋ, ಉಪಾಸಕೇ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ
ಏವಂ ಅಖಣ್ಡಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತ್ವಾ ವೀಸತಿಗಣೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅಬ್ಭಾನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ। ‘‘ಸಚೇ ಮಾನತ್ತಂ ಚರಮಾನಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ನಾಮ। ಇದಂ ಪನ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೨) ಪಾಳಿಮುತ್ತವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಭಾವೇನ ಆಗತಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಪ್ಪಕರಣೇ ಆಚರಿಯೇನ ಅನುದ್ಧಟಂ। ಅಯಂ ಪನಾಚರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಸಿಯಾ – ಇದಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಭಗವತಾ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಂ, ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಗನ್ಥಸ್ಸ ಲಹುಭಾವತ್ಥಂ ಇದಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಈದಿಸಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ। ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ
ಮಾನತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨೪೮. ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಕಥಾಯಂ ನವಕತರಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ನವಕತರಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕಂ। ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಾದೀನಮ್ಪೀ’’ತಿ। ಅನ್ತಮಸೋ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಾದೀನಮ್ಪೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮಾನತ್ತಾರಹಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಅಬ್ಭಾನಾರಹೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತೇ ಹಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾನಂ, ಪಾರಿವಾಸಿಕಾ ಚ ತೇಸಂ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಏವ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ। ಅಧೋತಪಾದಟ್ಠಪನಕನ್ತಿ ಯತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಪಾದೇ ಧೋವನ್ತಿ, ತಾದಿಸಂ ದಾರುಫಲಕಖಣ್ಡಾದಿಂ। ಪಾದಘಂಸನನ್ತಿ ಸಕ್ಖರಕಥಲಾದಿಂ। ಪಾದೇ ಘಂಸನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಪಾದಘಂಸನಂ, ಸಕ್ಖರಕಥಲಾದಿ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಾದಘಂಸನಿಯೋ ಸಕ್ಖರಂ ಕಥಲಂ ಸಮುದ್ದಫೇಣ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೯)। ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಮ್ಪಿ ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಮ್ಪಿ ಅಭಿವಾದನಾದಿಂ ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸ। ವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಏತ್ತಕಮತ್ತಸ್ಸೇವ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀಹಿಪಿ ಅಭಿವಾದನಾದಿಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಮಾ ಮಂ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ ಆಪುಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಿ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ಯೋ ಯೋ ವುಡ್ಢೋತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಯೋ ಯೋ ವುಡ್ಢೋ। ನವಕತರಸ್ಸ ಸಾದಿತುನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕನವಕತರಸ್ಸ ಅಭಿವಾದನಾದಿಂ ಸಾದಿತುಂ। ‘‘ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥೇ ಕರಿಯಮಾನೇ’’ತಿ ಇದಂ ಪವಾರಣದಿವಸೇಸು ಸಙ್ಘೇ ಪವಾರೇನ್ತೇ ಅನುಪಗತಛಿನ್ನವಸ್ಸಾದೀಹಿ ಕರಿಯಮಾನಂ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಙ್ಘನವಕಟ್ಠಾನೇಯೇವ। ಅತ್ತನೋ ಪಾಳಿಯಾ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪತ್ತಪಾಳಿಯಾ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ, ನ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸು ಪವಾರಿತೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಓಣೋಜನಂ ಯದಿ ಪನ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀತಿ ಯದಿ ಪುರಿಮದಿವಸೇ ಅತ್ತನೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಗಹೇತ್ವಾ ಚ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ।
ಚತುಸ್ಸಾಲಭತ್ತನ್ತಿ ಭೋಜನಸಾಲಾಯ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ದೀಯಮಾನಂ ಭತ್ತಂ। ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೇನಾತಿ ದಾಯಕಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೇನ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣರುಹನಟ್ಠಾನೇತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಮಹಾಪೇಳಭತ್ತೇಪೀತಿ ಮಹನ್ತೇಸು ಭತ್ತಪಚ್ಛಿಆದಿಭಾಜನೇಸು ಠಪೇತ್ವಾ ದೀಯಮಾನಭತ್ತೇಸುಪಿ। ಇತೋ ಪರಮ್ಪಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಂ ಪಾಳಿಯಂ (ಚೂಳವ॰ ೭೫) ಆಗತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ತತ್ಥ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಆಗತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ದುಬ್ಬಿಞ್ಞೇಯ್ಯಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮ।
‘‘ನ ಸಾಮಣೇರೋ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ದುಬ್ಬಿಧಂ ಸಾಮಣೇರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಞ್ಞೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೇನ ಆಣತ್ತೋಪಿ ಗರುಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಓವದಿತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಬಲಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಭಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ। ಆಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಸವಚನೀಯನ್ತಿ ಸದೋಸಂ। ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನಂ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಧಾನಟ್ಠಾನಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಕಿಂ ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೇನಾ’’ತಿಆದಿ।
ರಜೇಹಿ ಹತಾ ಉಪಹತಾ ಭೂಮಿ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ರಜೋಹತಭೂಮಿ, ರಜೋಕಿಣ್ಣಭೂಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಲಾಭಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಏಕಪಸ್ಸೇ ಠತ್ವಾತಿ ಪಾಳಿಂ ವಿಹಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಚ್ಛತೋ ಠತ್ವಾ। ಸೇನಾಸನಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಸೇಯ್ಯಪರಿಯನ್ತಭಾಗಿತಾಯ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನ ಲಭತಿ। ಅಸ್ಸಾತಿ ಭವೇಯ್ಯ। ‘‘ಆಗನ್ತುಕೇನ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಚೇ ದ್ವೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಉಭೋಹಿಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ। ಯಥಾ ಬಹಿ ದಿಸ್ವಾ ಆರೋಚಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಚ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸ್ಸ ಚ ಅವಿಸೇಸೇನ।
ಓಬದ್ಧನ್ತಿ ಪಲಿಬುದ್ಧಂ। ಸಹವಾಸೋತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ಛನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಯನಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ನ ಸೇಸಇರಿಯಾಪಥಕಪ್ಪನಂ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।
ಪಾಪಿಟ್ಠತರಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತೀತಿ ಉಕ್ಕಂಸವಸೇನ ವುತ್ತಂ। ಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಿಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜತೋ ಪನ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಾದಿಕಾ ಲೋಕವಜ್ಜಾವ। ತತ್ಥಪಿ ಸಙ್ಘಭೇದಾದಿಕಾ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಾ ಏವ। ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕಮ್ಮವಾಚಾತಿ ಏತೇನ ‘‘ಕಮ್ಮಭೂತಾ ವಾಚಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋಪಿ ಸಿದ್ಧೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಸವಚನೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಸನ್ತಿ’’ಅತ್ಥಂ ವದತಿ, ಅತ್ತನೋ ವಚನೇನ ಅತ್ತನೋ ಪವತ್ತನಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ‘‘ಮಾ ಪಕ್ಕಮಾಹೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏಹಿ ವಿನಯಧರಾನಂ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವ’’ನ್ತಿ ವಾ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಆಣಾಯ ಪವತ್ತನಕಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಏವಞ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಸವಚನೀಯೇ ಕತೇ ಅನಾದರೇನ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಣಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ರಜೋಹತಭೂಮೀತಿ ಪಣ್ಣಸಾಲಾವಿಸೇಸನಂ। ಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಚೀವರಂ। ಸೇನಾಸನಂ ನ ಲಭತೀತಿ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ನ ಲಭತಿ। ಅಪಣ್ಣಕಪಟಿಪದಾತಿ ಅವಿರದ್ಧಪಟಿಪದಾ। ಸಚೇ ವಾಯಮನ್ತೋಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಅವಿಸಯಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅವಾಯಮನ್ತೋಪಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹತಿ। ಅವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕುಕ್ಖಿತ್ತಕಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞೇನ। ಪಞ್ಚವಣ್ಣಛದನಬನ್ಧನಟ್ಠಾನೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚಪ್ಪಕಾರಛದನೇಹಿ ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇಸು। ಓಬದ್ಧನ್ತಿ ಉಟ್ಠಾನಾದಿಬ್ಯಾಪಾರಪಟಿಬದ್ಧಂ, ಪೀಳಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾಸದ್ದೋ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ। ತೇನ ತಟ್ಟಿಕಾಚಮ್ಮಖಣ್ಡಾದೀಸು ದೀಘಾಸನೇಸುಪಿ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ। ನ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ವುಡ್ಢತರಸ್ಸ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಪರಿವಾಸಾದಿಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಸೇಸಕಮ್ಮಾನಿ।
‘‘ಸೇನಾಸನಂ ನ ಲಭತಿ ಸೇಯ್ಯಪರಿಯನ್ತಭಾಗಿತಾಯ। ಉದ್ದೇಸಾದೀನಿ ದಾತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತೀತಿ ವದನ್ತಿ। ‘ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಪಿ ಪಕತತ್ತೇ’ತಿ ವಚನತೋ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಮವಸ್ಸಾತಿ ಏತೇನ ಅಪಚ್ಛಾ ಅಪುರಿಮಂ ನಿಪಜ್ಜನೇ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವತ್ತಭೇದಾಪತ್ತಿಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ। ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ನವಕತರನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾದಿನವಕತರಂ। ಪಠಮಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪರಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಪುನ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಮಾದಿಯಿತುಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ, ಮಾನತ್ತೇ ಪನ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಊನೇಗಣೇಚರಣದೋಸತ್ತಾ ನ ಗಹೇತುನ್ತಿ ಏಕೇ। ಪಠಮಂ ಆದಿನ್ನವತ್ತಂ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಯಥಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಥಾ ಸಮಾದಿಯಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ’’ತಿ ವಜಿರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾಯಂ (ವಜಿರ॰ ಟೀ॰ ಚೂಳವಗ್ಗ ೭೬) ವುತ್ತನ್ತಿ।
ಇದಂ ಏತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಂ ‘‘ಚತುನವುತಿಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕಪಾಳಿಯಂ (ಚೂಳವ॰ ೭೫) ಆಗತಂ, ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಮ್ಪಿ ಏತ್ತಕಾಯ ಪಾಳಿಯಾ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೭೫-೮೪) ವಣ್ಣನಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ಆಹ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಪಕರಣೇ
ಇತಿ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಸಂವಣ್ಣನಾಭೂತೇ ವಿನಯಾಲಙ್ಕಾರೇ
ಗರುಕಾಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಲಙ್ಕಾರೋ ನಾಮ
ದ್ವತ್ತಿಂಸತಿಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।