೬. ಮಚ್ಛಮಂಸವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ
೩೮. ಏವಂ ‘‘ಮಚ್ಛಮಂಸೇಸು ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಥಲೇ ಠಪಿತಮತ್ತೇ ಮರತಿ, ಕೇವಟ್ಟಾದೀಹಿ ವಾ ಮಾರಿಯತೀತಿ ಮಚ್ಛೋ। ಮಚ್ಛಸ್ಸ ಇದನ್ತಿ ಮಚ್ಛಂ, ಮಸಿಯತೇ ಆಮಸಿಯತೇತಿ ಮಂಸಂ, ಮಚ್ಛಞ್ಚ ಮಂಸಞ್ಚ ಮಚ್ಛಮಂಸಾನಿ, ತೇಸು। ಮಚ್ಛಮಂಸೇಸು ಪನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ। ಮಚ್ಛಗ್ಗಹಣೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿದ್ಧಾರಣಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಪನ-ಸದ್ದೋ ಪಕ್ಖನ್ತರತ್ಥೋ, ದಿವಾಸೇಯ್ಯಾದೀಸು ವಿನಿಚ್ಛಯತೋ ಅಪರೋ ಮಚ್ಛಮಂಸೇಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಗಯ್ಹತೇ ಅನೇನಾತಿ ಗಹಣಂ। ಕಿಂ ತಂ? ಸದ್ದೋ, ಮಚ್ಛಇತಿ ಗಹಣಂ ಮಚ್ಛಗ್ಗಹಣಂ, ತೇನ ಮಚ್ಛಗ್ಗಹಣೇನ, ಮಚ್ಛಸದ್ದೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಂಸೇಸು ಪನ…ಪೇ॰… ಅಕಪ್ಪಿಯಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಸಮಾನಜಾತಿಮಂಸತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ। ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾನಂ ಮಂಸಾನಿ ರಾಜಙ್ಗತೋ, ಸುನಖಅಹೀನಂ ಜೇಗುಚ್ಛಭಾವತೋ, ಸೇಸಾನಂ ವಾಳಮಿಗತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪರಿಬನ್ಧವಿಮೋಚನತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ತಿಕೋಟಿಪರಿಸುದ್ಧನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಸುತಪರಿಸಙ್ಕಿತಸಙ್ಖಾತಾಹಿ ತೀಹಿ ಕೋಟೀಹಿ ತೀಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ತೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧಂ, ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಅದಿಟ್ಠಅಸುತಾನಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಾನಂ ಅನಾರಮ್ಮಣಭಾವತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ। ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ಪನ ಕಥಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ, ತೀಣಿ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಾನಿ ಞತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇದಾನಿ ತಾನಿ ತೀಣಿ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಾನಿ ಚ ಏವಂ ಪರಿಸಙ್ಕಿತೇ ಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬವಿಧಿಞ್ಚ ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತೇ ಸತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಭಾವಞ್ಚ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಥ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ ದಿಟ್ಠಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ। ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ಸುತಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ। ಅದಿಸ್ವಾ ಅಸುತ್ವಾ ತಕ್ಕೇನ ಅನುಮಾನೇನ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ತದುಭಯವಿನಿಮುತ್ತಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ। ತಂ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಸಾಮಞ್ಞೇನ ಏಕಾ ಕೋಟಿ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ। ಏವಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಸುತಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ತಿಕೋಟಿಪರಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತಿ।
ಜಾಲಂ ಮಚ್ಛಬನ್ಧನಂ। ವಾಗುರಾ ಮಿಗಬನ್ಧಿನೀ। ಕಪ್ಪತೀತಿ ಯದಿ ತೇಸಂ ವಚನೇನ ಸಙ್ಕಾ ನಿವತ್ತತಿ, ವಟ್ಟತಿ, ನ ತಂ ವಚನಂ ಲೇಸಕಪ್ಪಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ತೇನೇವ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಯತ್ಥ ಚ ನಿಬ್ಬೇಮತಿಕೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ। ಪವತ್ತಮಂಸನ್ತಿ ಆಪಣಾದೀಸು ಪವತ್ತಂ ವಿಕ್ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ಮತಮಂಸಂ ವಾ। ಮಙ್ಗಲಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಆಹುನಪಾಹುನಾದಿಕೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಭಿಕ್ಖೂನಂಯೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಅಕತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಟ್ಠಾನಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಏವ-ಸದ್ದೋ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಕತಮೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಮಙ್ಗಲಾದೀನಞ್ಚಾತಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಮ್ಪಿ ನ ವತ್ತತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಯಥಾಠಿತವಸೇನ ಅವಧಾರಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರಂ। ಯತ್ಥ ಚ ನಿಬ್ಬೇಮತಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಕತೇಪಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಾಭಾವಮಾಹ।
೩೯. ತಮೇವತ್ಥಂ ಆವಿಕಾತುಂ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಇತರೇಸಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ವಟ್ಟತಿ, ಜಾನತೋವೇತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ। ತೇಯೇವಾತಿ ಯೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತಂ, ತೇಯೇವ। ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತಮಂಸಪರಿಭೋಗತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಪರಿಭೋಗೇ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ಸಚಿತ್ತಕಾಪತ್ತಿ, ಇತರಸ್ಮಿಂ ಅಚಿತ್ತಕಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ। ‘‘ಪರಿಭೋಗಕಾಲೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ವಿ॰ ಸಙ್ಗ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೯) ವಚನತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಿದ್ಧಾ। ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವತ್ತನ್ತಿ ವದನ್ತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
ಇತಿ ವಿನಯಸಙ್ಗಹಸಂವಣ್ಣನಾಭೂತೇ ವಿನಯಾಲಙ್ಕಾರೇ
ಮಚ್ಛಮಂಸವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಲಙ್ಕಾರೋ ನಾಮ
ಛಟ್ಠೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।