ಪಾಚಿತ್ತಿಯಕಣ್ಡಂ
೧. ಲಸುಣವಗ್ಗೋ
೧. ಲಸುಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
‘‘ಲಸುಣ’’ನ್ತಿ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಜಾತ’’ನ್ತಿಆದಿ।
ಭಣ್ಡಿಕಲಸುಣನ್ತಿ ಪೋಟ್ಟಲಿಕಲಸುಣಮೇವ, ಸಮ್ಪುಣ್ಣಮಿಞ್ಜಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಏಕದ್ವಿತಿಮಿಞ್ಜಕ’’ನ್ತಿ। ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೭೯೫) ಏತ್ಥ ಸಚೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಣ್ಡಿಕೇ ಏಕತೋಯೇವ ಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಏಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ। ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕೇಕಮಿಞ್ಜಕಂ ಖಾದನ್ತಿಯಾ ಪನ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ।
ಪಲಣ್ಡುಕಾದೀನಂ ವಣ್ಣೇನ ವಾ ಮಿಞ್ಜಾಯ ವಾ ನಾನಾತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ವಣ್ಣೇನ ತಾವ ಪಲಣ್ಡುಕೋ ನಾಮ ಪಣ್ಡುವಣ್ಣೋ ಹೋತಿ, ಭಞ್ಜನಕೋ ಲೋಹಿತವಣ್ಣೋ, ಹರಿತಕೋ ಹರಿತಪಣ್ಣವಣ್ಣೋ। ಮಿಞ್ಜಾಯ ಪನ ಪಲಣ್ಡುಕಸ್ಸ ಏಕಾ ಮಿಞ್ಜಾ ಹೋತಿ, ಭಞ್ಜನಕಸ್ಸ ದ್ವೇ, ಹರಿತಕಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋ। ಚಾಪಲಸುಣೋ ಅಮಿಞ್ಜಕೋ। ಅಙ್ಕುರಮತ್ತಮೇವ ಹಿ ತಸ್ಸ ಹೋತಿ। ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಾದೀಸು ಪನ ‘‘ಪಲಣ್ಡುಕಸ್ಸ ತೀಣಿ ಮಿಞ್ಜಾನಿ, ಭಞ್ಜನಕಸ್ಸ ದ್ವೇ, ಹರಿತಕಸ್ಸ ಏಕ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೭೯೭) ವುತ್ತಂ। ಏತೇ ಪಲಣ್ಡುಕಾದಯೋ ಸಭಾವೇನೇವ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕಾದೀಸು ಪನ ಮಾಗಧಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ। ತಞ್ಹಿ ಪಚ್ಚಮಾನೇಸು ಮುಗ್ಗಸೂಪಾದೀಸು ವಾ ಮಚ್ಛಮಂಸವಿಕತಿಯಾ ವಾ ತೇಲೇ ವಾ ಬದರಸಾಳವಾದೀಸು ವಾ ಅಮ್ಬಿಲಸಾಕಾದೀಸು ವಾ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇಸು ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಯಾಗುಭತ್ತೇಪಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಟ್ಟತಿ। ಬದರಸಾಳವಂ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೭೯೩-೭೯೭) ನಾಮ ಬದರಫಲಾನಿ ಸುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಚುಣ್ಣೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾ ಖಾದನೀಯವಿಕತಿ।
ಲಸುಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಸಮ್ಬಾಧಲೋಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋಕಾಸೇ’’ತಿ ‘‘ಉಪಕಚ್ಛಕೇಸು ಚ ಮುತ್ತಕರಣೇ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾತಿ ಕಣ್ಡುಕಚ್ಛುಆದಿಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಸಂಹರಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ। ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಏತ್ಥ ಚ ಲಸುಣೇ ಚ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ (ವಜಿರ॰ ಟೀ॰ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೮೦೦) ಪೋರಾಣಾ।
ಸಮ್ಬಾಧಲೋಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ತಲಘಾತಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ತಲಘಾತಕೇತಿ ಮತ್ಥಕೇ ಪಹಾರದಾನೇ, ತಞ್ಚ ಖೋ ತಲಂ ‘‘ಮುತ್ತಕರಣೇ ಪಹಾರಂ ದೇತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೮೦೪) ಪದಭಾಜನಿಯಂವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಮುತ್ತಕರಣಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮುತ್ತಕರಣಸ್ಸ ತಲಘಾತನೇ’’ತಿ। ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಾಣತ್ತಿಕನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಸಾಣತ್ತಿಕಂ।
ತಲಘಾತಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಜತುಮಟ್ಠಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ವತ್ಥುವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಜತುಮಟ್ಠಕೇ’’ತಿ ಏತಂ ನಿದಾನವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವತ್ಥುನೋ ವಸೇನೇವ ವುತ್ತಂ। ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ದಣ್ಡಕಂ ಪವೇಸೇನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ತೇನಾಹ ‘‘ಕಾಮರಾಗೇನ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ।
ಜತುಮಟ್ಠಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಆದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಪವೇಸೇತಬ್ಬಂ। ಅಗ್ಗಪಬ್ಬನ್ತಿ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಗ್ಗಪಬ್ಬಂ। ತತಿಯಂ ಪಬ್ಬಂ ಪವೇಸೇತೀತಿ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ತತಿಯಂ ಪಬ್ಬಂ ಪವೇಸೇತಿ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೧೨) ‘‘ಗಮ್ಭೀರತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಬ್ಬಾನಂ ಉಪರಿ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪವೇಸೇನ್ತಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ।
ಅತಿಗಮ್ಭೀರಂ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಂ ಆದಿಯನವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅತಿಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಉದಕಧೋವನಕರಣವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ। ಉದಕಸುದ್ಧಿಪಚ್ಚಯೇನ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೮೧೨) ಪನ ಸತಿಪಿ ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದಿಯನೇ ಯಥಾವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಉಪತಿಟ್ಠನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ತಕ್ಕಾದೀಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೇನಾತಿ ತಕ್ಕದಧಿಮತ್ಥುರಸಖೀರಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೇನ। ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಬೀಜನಿಯಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಚೀವರಕಣ್ಣಂ ಉಪಾದಾಯ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಬೀಜನಿಯಾ।
ಇಮಂ ಪಿವಥಾತಿ ಇಮಂ ಪಾನೀಯಂ ವಾ ಸೂಪಾದಿಂ ವಾ ಪಿವಥ। ಇಮಿನಾ ಬೀಜಥಾತಿ ಇಮಿನಾ ತಾಲವಣ್ಟೇನ ಬೀಜಥ। ದಾಪೇನ್ತಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಉಭಯಮ್ಪಿ ದಾಪೇನ್ತಿಯಾ।
ಉಪತಿಟ್ಠನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಆಮಕಧಞ್ಞಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಚೇವ ಭೋಜನಞ್ಚ ಪಮಾಣಂ, ತಸ್ಮಾ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚೇತ್ಥ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಯೇವ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪನ ಅರಞ್ಞತೋ ಆಹರಣೇಪಿ ಸುಕ್ಖಾಪನೇಪಿ ವದ್ದಲಿದಿವಸೇ ಭಜ್ಜನತ್ಥಾಯ ಉದ್ಧನಸಜ್ಜನೇಪಿ ಕಪಲ್ಲಸಜ್ಜನೇಪಿ ದಬ್ಬಿಸಜ್ಜನೇಪಿ ದಾರೂನಿ ಆದಾಯ ಅಗ್ಗಿಕರಣೇಪಿ ಕಪಲ್ಲಮ್ಹಿ ಧಞ್ಞಪಕ್ಖಿಪನೇಪಿ ದಬ್ಬಿಯಾ ಸಙ್ಘಟ್ಟನೇಸುಪಿ ಕೋಟ್ಟನತ್ಥಂ ಉದುಕ್ಖಲಮುಸಲಾದಿಸಜ್ಜನೇಸುಪಿ ಕೋಟ್ಟನಪಪ್ಫೋಟನಧೋವನಾದೀಸುಪಿ ಯಾವ ಮುಖೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಣತ್ಥಂ ದನ್ತೇಹಿ ಸಙ್ಖಾದತಿ, ತಾವ ಸಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ದನ್ತೇಹಿ ಸಂಖಾದನಂ, ತಾವ ಪುಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಾನೀ’’ತಿ।
ಆಮಕಧಞ್ಞಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಪಠಮಉಚ್ಚಾರಛಡ್ಡನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ತಿರೋಕುಟ್ಟೇತಿ ತಿರೋಪಾಕಾರೇತಿ ಪರಿಕ್ಖೇಪಪಾಕಾರಸ್ಸ ತಿರೋಭಾಗೇ, ತೇ ಚ ಖೋ ಕುಟ್ಟಪಾಕಾರಾ ಇಟ್ಠಕಸಿಲದಾರೂನಂ ವಸೇನ ತಿಪ್ಪಕಾರಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಕುಟ್ಟಸ್ಸ ವಾ ಪಾಕಾರಸ್ಸ ವಾ ಪರತೋ’’ತಿ। ಸಬ್ಬಾನಿಪೇತಾನಿ ಏಕತೋ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿಯಾತಿ ಏತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿಪಿ ವತ್ಥೂನಿ ಏಕತೋ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿಯಾ। ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಪನ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿಯಾ ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ। ಆಣತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ।
ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಂ।
ಪಠಮಉಚ್ಚಾರಛಡ್ಡನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ದುತಿಯಉಚ್ಚಾರಛಡ್ಡನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾಪೀತಿ ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ। ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇಸು (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೮೩೦) ಪನ ಖೇತ್ತೇಸು ಕೋಣಾದೀಸು ವಾ ಅಸಞ್ಜಾತರೋಪಿಮೇಸು ಖೇತ್ತಮರಿಯಾದಾದೀಸು ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಚವರಛಡ್ಡನಟ್ಠಾನೇಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ। ಛಡ್ಡಿತಖೇತ್ತೇತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಸ್ಸಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗತೇಸು ಛಡ್ಡಿತಖೇತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ। ಯತ್ಥ ಪನ ‘‘ಲಾಯಿತಮ್ಪಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾದಿ ಪುನ ಉಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ। ಸಾಮಿಕೇ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಖೇತ್ತಪಾಲಕಾ, ಆರಾಮಾದಿಗೋಪಕಾ ಚ ಸಾಮಿಕಾವ। ಇಮಿನಾ ಚ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕೇ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಸಙ್ಘಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ, ನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ। ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇ ಭಿಕ್ಖುಸನ್ತಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಸಾರುಪ್ಪವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ।
ದುತಿಯಉಚ್ಚಾರಛಡ್ಡನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ನಚ್ಚಗೀತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ನಚ್ಚನ್ತಿ ನಟಾದಯೋ ವಾ ನಚ್ಚನ್ತು, ಸೋಣ್ಡಾ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರಸುವಮಕ್ಕಟಾದಯೋಪಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ನಚ್ಚಮೇವ। ತೇನಾಹ ‘‘ನಚ್ಚನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರನಚ್ಚಮ್ಪೀ’’ತಿ ಗೀತನ್ತಿ ನಟಾದೀನಂ ವಾ ಗೀತಂ ಹೋತು, ಅರಿಯಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ರತನತ್ತಯಗುಣೂಪಸಂಹಿತಂ ಸಾಧುಕೀಳಿತಗೀತಂ ವಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ‘‘ದನ್ತಗೀತಮ್ಪಿ ‘‘ಗೀತನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಧಮ್ಮಭಾಣಕಗೀತಮ್ಪೀ’’ತಿ। ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಭಾಣಕಗೀತಂ ನಾಮ ಅಸಞ್ಞತಭಿಕ್ಖೂನಂ ತಂ ತಂ ವತ್ತಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತಿದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಭಣನಂ, ತಮ್ಪಿ ನೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ, ನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಟ್ಟತಿ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕಟ್ಠಕಥಾಯ (ಖು॰ ಪಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.ಪಚ್ಛಿಮಪಞ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ ಗೀತಂ ವಟ್ಟತಿ, ಗೀತೂಪಸಂಹಿತೋ ಪನ ಧಮ್ಮೋ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ಭಣನ್ತೇನ ಜಾತಕವತ್ತಾದಿಂ ತಂ ತಂ ವತ್ತಂ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಚತುರಸ್ಸೇನ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೪೯) ವತ್ತೇನ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾನಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನಿ। ವಾದಿತನ್ತಿ ತನ್ತಿಬದ್ಧಾದಿವಾದನೀಯಭಣ್ಡವಾದಿತಂ ವಾ ಹೋತು, ಕುಟಭೇರಿವಾದಿತಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಭೇರಿವಾದಿತಮ್ಪಿ, ಸಬ್ಬಮೇವೇತಂ ವಾದಿತಮೇವ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಾದಿತನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಭೇರಿವಾದಿತ’’ನ್ತಿ। ಯಂ ಪನ ನಿಟ್ಠುಭನ್ತೀ ವಾ ಸಾಸಙ್ಕೇ ವಾ ಠಿತಾ ಅಚ್ಛರಿಕಂ ವಾ ಫೋಟೇತಿ, ಪಾಣಿಂ ವಾ ಪಹರತಿ, ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ। ದಸ್ಸನೇನ ಚೇತ್ಥ ಸವನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ವಿರೂಪೇಕಸೇಸನಯೇನ। ಆಲೋಚನಸಭಾವತಾಯ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಿಞ್ಞಾಣಾನಂ ಸವನಕಿರಿಯಾಯಪಿ ದಸ್ಸನಸಙ್ಖೇಪಸಬ್ಭಾವತೋ ‘‘ದಸ್ಸನಾಯ’’ಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏತೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ’’ತಿ। ಯತ್ಥ ಠಿತಾತಿ ಏವಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಠಿತಾ।
ನನು ಚ ಸಯಂನಚ್ಚನಾದೀಸು ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಪಾಳಿಯಂ ನ ವುತ್ತಂ, ಅಥ ಕಥಂ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಾಳಿಯಂ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಪಮಾಣೇನ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಏಳಕಲೋಮಸದಿಸಾನೀತಿ ಪನ ಮಾತಿಕಾಗತಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸೇವ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ವಸೇನ ಪನ ಛಸಮುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ‘‘ಆರಾಮೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ಸೇಸಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ಯುತ್ತಾಯ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿಯಾ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬತ್ತಾ। ಇತರಥಾ ಹಿ ನಿಸಿನ್ನಾಪಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ಲಭೇಯ್ಯ। ‘‘ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರತೋ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ಆಸನಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ, ‘‘ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ। ವೀಥಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಗೀವಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ। ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ, ಆಪತ್ತಿಭೇದೋವ ನಾನಂ।
ನಚ್ಚಗೀತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಲಸುಣವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ।
೨. ರತ್ತನ್ಧಕಾರವಗ್ಗೋ
೧. ರತ್ತನ್ಧಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅರಹೋಪೇಕ್ಖಾಯಾತಿ ಅಞ್ಞವಿಹಿತಾಯಾತಿ ರಹೋಅಸ್ಸಾದತೋ ಅಞ್ಞವಿಹಿತಾವ ಹುತ್ವಾ ಞಾತಿಂ ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿಯಾ, ದಾನೇ ವಾ ಪೂಜಾಯ ವಾ ಮನ್ತೇನ್ತಿಯಾ।
ರತ್ತನ್ಧಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨-೩. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋಕಾಸಅಜ್ಝೋಕಾಸಸಲ್ಲಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ದುತಿಯತತಿಯಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋಕಾಸಅಜ್ಝೋಕಾಸಸಲ್ಲಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ದುತಿಯಿಕಉಯ್ಯೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
‘‘ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಮತ್ತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಲ್ಲಪೇಯ್ಯ ವಾತಿ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಗೇಹಸಿಕಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿಯಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ, ನಿಕಣ್ಣಿಕಂ ವಾ ಜಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಕಣ್ಣಮೂಲೇ ಜಪ್ಪೇನ್ತಿಯಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವಾ’’ತಿ ಇಮಂ ನಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ।
ದುತಿಯಿಕಉಯ್ಯೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಕ್ಕಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಆಸೀದನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಆಸನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸೋಕಾಸಭೂತೇ’’ತಿ, ಊರುಬದ್ಧಾಸನಸ್ಸ ಓಕಾಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅನೋವಸ್ಸಕನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಕೋಕಾಸಂ। ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಉಪಚಾರನ್ತಿ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಪದೇಸಂ। ಗಿಲಾನಾಯಾತಿ ಯಾ ತಾದಿಸೇನ ಗೇಲಞ್ಞೇನ ಆಪುಚ್ಛಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಆಪದಾಸೂತಿ ಘರೇ ಅಗ್ಗಿ ವಾ ಉಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಚೋರೋ ವಾ, ಏವರೂಪೇ ಉಪದ್ದವೇ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಕ್ಕಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಅನಾಪುಚ್ಛಾಅಭಿನಿಸೀದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಧುವಪಞ್ಞತ್ತೇತಿ
ಅನಾಪುಚ್ಛಾಅಭಿನಿಸೀದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಅನಾಪುಚ್ಛಾಸನ್ಥರಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಕುಲಾನೀತಿ ಕುಲಸ್ಸ ಘರಾನಿ।
ಅನಾಪುಚ್ಛಾಸನ್ಥರಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಪರಉಜ್ಝಾಪನಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅಟ್ಠಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಪರಉಜ್ಝಾಪನಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಪರಅಭಿಸಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಮನುಸ್ಸದೋಭಗ್ಗೇನ ವಾತಿ ‘‘ಕಾಣಾ ಹೋಮಿ, ಕುಣೀ ಹೋಮಿ, ಇತರಾ ವಾ ಈದಿಸಾ ಹೋತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಮನುಸ್ಸವಿರೂಪಭಾವೇನ। ಅತ್ಥಧಮ್ಮಅನುಸಾಸನಿಪುರೇಕ್ಖಾರಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥಪುರೇಕ್ಖಾರಾಯಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿಯಾ। ಧಮ್ಮಪುರೇಕ್ಖಾರಾಯಾತಿ ಪಾಳಿಂ ವಾಚೇನ್ತಿಯಾ। ಅನುಸಾಸನಿಪುರೇಕ್ಖಾರಾಯಾತಿ ‘‘ಇದಾನಿಪಿ ತ್ವಂ ಏದಿಸಾ, ಸಾಧು ವಿರಮಸ್ಸು, ನೋ ಚೇ ವಿರಮಸಿ, ಅದ್ಧಾ ಪುನ
ಪರಅಭಿಸಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ರೋದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ದಸಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ರೋದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ರತ್ತನ್ಧಕಾರವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ।
೩. ನಗ್ಗವಗ್ಗೋ
೧-೨. ನಗ್ಗಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಇದನ್ತಿ
ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ನಗ್ಗಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಚೀವರಸಿಬ್ಬನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ವಿಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾತಿ ವಿಜಟೇತ್ವಾ। ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇತಿ ಧುರೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇ, ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಚೇಪಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಿಬ್ಬತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಚೀವರಸಿಬ್ಬನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಸಙ್ಘಾಟಿಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
‘‘ಇದಂ ಮೇ ಚೀವರಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಈದಿಸೇ ಚೋರಭಯೇ ನ ಸಕ್ಕಾ ಧಾರೇತುನ್ತಿ ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸೂ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಠೋ। ಸೋ ಪನ ಕಾಕಪದಸಞ್ಜನಿತಮೋಹೇಹಿ ಲೇಖಕೇಹಿ ಉಪರಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಲಿಖಿತೋ। ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತತ್ಥ ಲಿಖಿತೋ, ಏತ್ಥೇವ ಪನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ।
ಸಙ್ಘಾಟಿಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಚೀವರಸಙ್ಕಮನೀಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಆಪದಾಸು ವಾ ಧಾರೇತೀತಿ ಸಚೇ ಅಪಾರುತಂ ವಾ ಅನಿವತ್ಥಂ ವಾ ಚೋರಾ ಹರನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸೂ ಆಪದಾಸು ಧಾರೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಚೀವರಸಙ್ಕಮನೀಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಗಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೇತಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಥಾಲಕಾದೀನಂ ವಾ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ। ‘‘ಸಮಗ್ಘಕಾಲೇ ದಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನಿವಾರೇನ್ತಿಯಾತಿ
ಗಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭-೧೦. ಪಟಿಬಾಹನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿಯಾತಿ ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ ಏಕಂ ಸಾಟಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಆಗಮೇಥ ತಾವ, ಕತಿಪಾಹೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಭಾಜೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೯೧೫) ಏವಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಅಟ್ಠಮನವಮಾನಿ
ಸೇಸನ್ತಿ ‘‘ಧಮ್ಮಿಕೇ ವೇಮತಿಕಾಯಾ’’ತಿಆದಿಕಂ ಅವಸೇಸಂ। ತತ್ಥ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿಯಾತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಜಿಣ್ಣಚೀವರೋ, ಕಥಿನಾನಿಸಂಸಮೂಲಕೋ ಮಹಾಲಾಭೋ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೯೩೧) ಏವರೂಪಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಪಟಿಬಾಹನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನಗ್ಗವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ।
೪. ತುವಟ್ಟವಗ್ಗೋ
೧-೩. ಏಕಮಞ್ಚತುವಟ್ಟನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಪಠಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ವವತ್ಥಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೯೪೦) ಮಜ್ಝೇ ಕಾಸಾಯಂ ವಾ ಕತ್ತರಯಟ್ಠಿಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕಾಯಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತೀನಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ತತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಏಕಮಞ್ಚತುವಟ್ಟನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪-೯. ನಉಪಟ್ಠಾಪನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಲಭನ್ತಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಂ ಅಲಭನ್ತಿಯಾ। ಗಿಲಾನಾಯಾತಿ ಸಯಂ ಗಿಲಾನಾಯ। ಆಪದಾಸೂತಿ ತಥಾರೂಪೇ ಉಪದ್ದವೇ ಸತಿ।
ಪಞ್ಚಮಛಟ್ಠಸತ್ತಮ
ನಉಪಟ್ಠಾಪನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಚಾರಿಕನಪಕ್ಕಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಧುರೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇತಿ ಸಚೇ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅನ್ತರಾಯೇ ಸತೀತಿ ದಸವಿಧೇಸು ಅನ್ತರಾಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಸತಿ। ‘‘ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ, ನದೀ ವಾ ಪೂರಾ, ವನದಾಹೋ ವಾ ಆಗತೋ, ಚೋರಾ ವಾ ಮಗ್ಗೇ ಹೋನ್ತಿ, ಮೇಘೋ ವಾ ಉಟ್ಠಹತಿ, ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ಚಾರಿಕನಪಕ್ಕಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ತುವಟ್ಟವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ।
೫. ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗೋ
೧. ರಾಜಾಗಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಕೀಳನಚಿತ್ತಸಾಲನ್ತಿ ನ ರಞ್ಞೋವ ಕೀಳನಚಿತ್ತಸಾಲಂ, ಅಥ ಖೋ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕೀಳನತ್ಥಂ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಕತಸಾಲಂ। ಏಸ ನಯೋ ‘‘ಕೀಳನಉಪವನ’’ನ್ತಿಆದೀಸುಪಿ। ಯಥಾಹ ‘‘ರಾಜಾಗಾರಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ರಞ್ಞೋ ಕೀಳಿತುಂ ರಮಿತುಂ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿಕೋ (ಪಾಚಿ॰ ೯೭೯) ವಿತ್ಥಾರೋ। ತತ್ಥ ಕೀಳನಉಪವನನ್ತಿ ಕೀಳನತ್ಥಂ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಕತಂ ಆರಾಮಂ। ಕೀಳನುಯ್ಯಾನನ್ತಿ ತಥೇವ ಬಹಿನಗರೇ ಕತಂ ಉಯ್ಯಾನಂ।
ರಾಜಾಗಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಆಸನ್ದಿಪರಿಭುಞ್ಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪ್ಪಮಾಣಾತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಪದಭಾಜನಿಯಂ ವುತ್ತೋ। ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯರೂಪಾಕುಲೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ’’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಮಹಾವಗ್ಗ ೩.೨೫೪) ಸಾರಸಮಾಸಾಚರಿಯೋ।
ಆಸನ್ದಿಪರಿಭುಞ್ಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಸುತ್ತಕನ್ತನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಉಜ್ಜವುಜ್ಜವೇತಿ ಉಗ್ಗಿರಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಿರಿತ್ವಾ ವೇಠನೇ। ಕನ್ತಿತಸುತ್ತಂ ಕನ್ತನ್ತಿಯಾತಿ ದಸಿಕಸುತ್ತಾದಿಂ ಸಙ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ಕನ್ತನ್ತಿಯಾ, ದುಕ್ಕನ್ತಿತಂ ವಾ ಪಟಿಕನ್ತನ್ತಿಯಾ।
ಸುತ್ತಕನ್ತನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಗಿಹಿವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸ ಚಾತಿ ಸಚೇಪಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಬೀಜನಿಂ ವಾ ಸಮ್ಮುಞ್ಜನಿದಣ್ಡಕಂ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಾ ಪಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ಗಿಹಿವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫-೬. ಅಧಿಕರಣಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅನನ್ತರಾಯಿಕಿನೀತಿ ದಸವಿಧೇಸು ಅನ್ತರಾಯೇಸು ಏಕೇನಾಪಿ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಿನೀ। ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೀ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾವ ವಿನಿಚ್ಛಿನಾತಿ।
ಛಟ್ಠಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಅಧಿಕರಣಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಆವಸಥಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಆಪದಾಸೂತಿ
ಆವಸಥಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಆವಸಥವಿಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಕವಾಟಬದ್ಧವಿಹಾರನ್ತಿ ದ್ವಾರಬದ್ಧವಿಹಾರಂ। ಗಿಲಾನಾಯಾತಿ ವಚೀಭೇದಂ ಕಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾಯ। ಆಪದಾಸೂತಿ ರಟ್ಠೇ ಭಿಜ್ಜನ್ತೇ ಆವಾಸೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು।
ಆವಸಥವಿಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾಪರಿಯಾಪುಣನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಹತ್ಥಿಆದೀಸುಪಿ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೧೦೧೫) ಸಿಪ್ಪಸದ್ದೋ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ತಥಾ ಆಥಬ್ಬಣಾದೀಸು ಮನ್ತಸದ್ದೋ। ತತ್ಥ ಥರೂತಿ ಖಗ್ಗಮುಟ್ಠಿ। ಆಥಬ್ಬಣಮನ್ತೋ ನಾಮ ಆಥಬ್ಬಣವೇದವಿಹಿತೋ ಪರೂಪಘಾತಕರೋ ಮನ್ತೋ। ಖಿಲನಮನ್ತೋ ನಾಮ ದಾರುಸಾರಖಿಲಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಮಾರಣಮನ್ತೋ। ಅಗದಪ್ಪಯೋಗೋ ನಾಮ ವಿಸಯೋಜನಂ।
ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾಪರಿಯಾಪುಣನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾವಾಚನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಲೇಖೇತಿ ಲಿಖಸಿಪ್ಪೇ। ಧಾರಣಾಯ ವಾತಿ ಧಾರಣಸತ್ಥೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಾ ಬಹೂನಿಪಿ ಗನ್ಥಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಿ। ನಾಗಮಣ್ಡಲಾದಿಕೇತಿ ಏತ್ಥ ನಾಗಮಣ್ಡಲಂ ನಾಮ ಸಪ್ಪಾನಂ ಪವೇಸನಿವಾರಣತ್ಥಂ ಮಣ್ಡಲಬದ್ಧಮನ್ತೋ।
ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾವಾಚನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ।
೬. ಆರಾಮವಗ್ಗೋ
೧-೨. ಆರಾಮಪವಿಸನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಸೀಸಾನುಲೋಕಿಕಾಯಾತಿ ಯತ್ಥ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸನ್ನಿಪತಿತಾತಿ ಯತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಪಠಮತರಂ ಸಜ್ಝಾಯನಚೇತಿಯವನ್ದನಾದಿಅತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ। ಆಪದಾಸೂತಿ ಕೇನಚಿ ಉಪದ್ದುತಾ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಆರಾಮಪವಿಸನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩-೪. ಗಣಪರಿಭಾಸನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಸೇಸನ್ತಿ ‘‘ಅತ್ಥಧಮ್ಮಅನುಸಾಸನಿಪುರೇಕ್ಖಾರಾಯಾ’’ತಿಆದಿಕಂ ಅವಸೇಸಂ। ತತ್ಥ ಅನುಸಾಸನಿಪುರೇಕ್ಖಾರಾಯಾತಿ ‘‘ಇದಾನಿಪಿ ತ್ವಂ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೩೬) ನಯೇನ ಅನುಸಾಸನಿಪಕ್ಖೇ ಠತ್ವಾ ವದನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಚತುತ್ಥಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಗಣಪರಿಭಾಸನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಕುಲಮಚ್ಛರಿನೀಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಕುಲೇ ಮಚ್ಛರೋ ಕುಲಮಚ್ಛರೋತಿ ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಸಕತ್ಥೇ ಇನೀಪಚ್ಚಯೋ, ತಂ ಕುಲಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಂ ಅಪ್ಪಸನ್ನನ್ತಿ ಕುಲಸ್ಸ ಅಗುಣಂ, ಅಯಸಂ ವಾ ಭಾಸನ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿಯಾತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೦೪೩) ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಗುಣಂ, ಅಯಸಂ ವಾ ಭಾಸನ್ತಿಯಾ।
ಸನ್ತಂಯೇವ ಆದೀನವನ್ತಿ ಕುಲಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಾ ಸನ್ತಂಯೇವ ಅಗುಣಂ।
ಕುಲಮಚ್ಛರಿನೀಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬-೮. ಅಭಿಕ್ಖುಕಾವಾಸಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತೋತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ಓವಾದವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೪೪) ವುತ್ತೋ।
ಸತ್ತಮಟ್ಠಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಅಭಿಕ್ಖುಕಾವಾಸಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯-೧೦. ಓವಾದೂಪಸಙ್ಕಮನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಪುಚ್ಛನಂ ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಾ, ಸಾವಕಪಚ್ಚಯಂ, ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ‘‘ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛನ’’ನ್ತಿ। ಓವಾದತ್ಥಾಯಾತಿ ಓವಾದಯಾಚನತ್ಥಾಯ।
ದಸಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಓವಾದೂಪಸಙ್ಕಮನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಆರಾಮವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ।
೭. ಗಬ್ಭಿನೀವಗ್ಗೋ
೧-೨. ಗಬ್ಭಿನೀಆದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಪಠಮಂ
ಥನೇ ಭವಂ ಥಞ್ಞಂ, ಖೀರಂ। ಯಂ ಪಾಯೇತೀತಿ ಯಂ ದಾರಕಂ ಪಾಯೇತಿ।
ಗಬ್ಭಿನೀಆದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಮಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತನಯೇನಾತಿ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣಿಂ ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ ಅವೀತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಮಾದಾನಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ…ಪೇ॰… ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ ವೇರಮಣಿಂ ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ
ಪಠಮಸಿಕ್ಖಮಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪-೫. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಮಾನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾಸಮ್ಮುತಿ ನ ದಿನ್ನಾ ಹೋತೀತಿ ಪದಭಾಜನಸಮೀಪೇ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾಸಮ್ಮುತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ನ ದಿನ್ನಾ ಹೋತಿ।
ಪಞ್ಚಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಮಾನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬-೧೦. ದುತಿಯಗಿಹಿಗತಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ದಸವಸ್ಸಾಯ
ಸತ್ತಮಅಟ್ಠಮನವಮದಸಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ದುತಿಯಗಿಹಿಗತಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಗಬ್ಭಿನೀವಗ್ಗೋ ಸತ್ತಮೋ।
೮. ಕುಮಾರಿಭೂತವಗ್ಗೋ
೧-೫. ಪಠಮಕುಮಾರಿಭೂತಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಸಬ್ಬಪಠಮಾ ದ್ವೇ ಮಹಾಸಿಕ್ಖಮಾನಾತಿ ಗಬ್ಭಿನಿವಗ್ಗೇ ವುತ್ತಾ ದ್ವೇ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾ। ‘‘ಸಿಕ್ಖಮಾನಾ’’ಇಚ್ಚೇವ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಾದೀಸು ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬಾ। ‘‘ಗಿಹಿಗತಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕುಮಾರಿಭೂತಾ’’ತಿ ವಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಚೇ ವದನ್ತಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕುಪ್ಪತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಪಠಮಕುಮಾರಿಭೂತಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬-೮. ಖೀಯನಧಮ್ಮಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ವುಟ್ಠಾಪನಸಮ್ಮುತಿಯಾ ಯಾಚಿತಾಯಾತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಾಸಮ್ಮುತಿಯಾ ಯಾಚಿತಾಯ।
ಸತ್ತಮಟ್ಠಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ।
ಖೀಯನಧಮ್ಮಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಸೋಕಾವಾಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಆಗಚ್ಛಮಾನಾತಿ
ಸೋಕಾವಾಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಅನನುಞ್ಞಾತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ತೇಸಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತಿಯಾತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೧೬೩) ತೇಸಂ ಮಾತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ। ಅನನುಞ್ಞಾತಸಮುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯಂ ವಾಚತೋ, ಕಾಯವಾಚತೋ, ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ, ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ತಂ ಅನನುಞ್ಞಾತಸಮುಟ್ಠಾನಂ। ಕಥಂ? ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮಾದೀಸು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ‘‘ಪಕ್ಕೋಸಥ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ, ಇಧೇವ ನಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಿ, ಏವಂ ವಾಚತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ। ‘‘ಉಪಸ್ಸಯತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಕಾಯವಾಚತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ। ದ್ವೀಸು ಠಾನೇಸು ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ, ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ। ಅನನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದನತೋ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ।
ಅನನುಞ್ಞಾತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೧. ಪಾರಿವಾಸಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ದಾರುಣನ್ತಿ ಪತಿಮಾನೇನ್ತನ್ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಂ।
ಪಾರಿವಾಸಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೨. ಅನುವಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಏಕನ್ತರಿಕನ್ತಿ ಏಕೇನ ವಸ್ಸೇನ ಅನ್ತರಿಕಂ ಕತ್ವಾ।
ಅನುವಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೩. ಏಕವಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಮಾತಿಕಾಯಂ ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ ದ್ವೇತಿ ಏಕನ್ತರಿಕೇ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಸಂವಚ್ಛರೇ ದ್ವೇ। ಏಕನ್ತರಿಕಂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಸ್ಸೇ ಏಕಂ, ಪುನ ಏಕನ್ತರಿಕಂ ಏಕನ್ತಿ ದ್ವೇ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ।
ಏಕವಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಕುಮಾರಿಭೂತವಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಮೋ।
೯. ಛತ್ತುಪಾಹನವಗ್ಗೋ
೧-೨. ಛತ್ತುಪಾಹನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಛತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಛತ್ತಂ ನಾಮ ತೀಣಿ ಛತ್ತಾನಿ – ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ, ಕಿಲಞ್ಜಚ್ಛತ್ತಂ, ಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತಂ ಮಣ್ಡಲಬದ್ಧಂ, ಸಲಾಕಬದ್ಧ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೧೧೮೧) ಏವಂ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಛತ್ತಂ। ತಾದಿಸಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾತಿ ಗಚ್ಛಕದ್ದಮಾದೀಸು ತಂ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ।
ಛತ್ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಕದ್ದಮಾದೀನಿ ಪತ್ವಾ ಉಪಾಹನಾ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಛತ್ತಸ್ಸೇವ ಧಾರಣಂ। ಉಪಾಹನಾನಂಯೇವ ವಾತಿ ಗಚ್ಛಾದೀನಿ ದಿಸ್ವಾ ಛತ್ತಂ ಅಪನಾಮೇತ್ವಾ ಉಪಾಹನಾನಂಯೇವ ಧಾರಣಂ।
ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
ಛತ್ತುಪಾಹನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩-೫. ಸಙ್ಘಾಣಿಆದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಸಙ್ಘಾಣಿನ್ತಿ ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಟೂಪಗ’’ನ್ತಿ।
ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾನಿ
ಸಙ್ಘಾಣಿಆದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ವಾಸಿತಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಗನ್ಧವಾಸಿತಕೇನಾತಿ ಗನ್ಧಪರಿಭಾವಿತೇನ।
ವಾಸಿತಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭-೧೦. ಭಿಕ್ಖುನಿಉಮ್ಮದ್ದಾಪನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಗಿಲಾನಾಯಾತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧೨೦೮) ಅನ್ತಮಸೋ ಮಗ್ಗಗಮನಪರಿಸ್ಸಮೇನಾಪಿ ಆಬಾಧಿಕಾಯ। ಆಪದಾಸೂತಿ ಚೋರಭಯಾದಿನಾ ಸರೀರಕಮ್ಪನಾದೀಸು।
ಅಟ್ಠಮನವಮದಸಮೇಸು ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ।
ಭಿಕ್ಖುನಿಉಮ್ಮದ್ದಾಪನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೧. ಅನಾಪುಚ್ಛಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಉಪಚಾರಂ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ಸಮನ್ತಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೂಪಚಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ।
ಅನಾಪುಚ್ಛಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೨. ಪಞ್ಹಾಪುಚ್ಛನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಅನೋದಿಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ‘‘ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ।
ಪಞ್ಹಾಪುಚ್ಛನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೩. ಅಸಂಕಚ್ಚಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ವಾ ಓಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ವಾ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ವಾತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಆಪದಾಸೂತಿ ಮಹಗ್ಘಂ ಸಂಕಚ್ಚಿಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಉಪದ್ದವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು।
ಅಸಂಕಚ್ಚಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಛತ್ತುಪಾಹನವಗ್ಗೋ ನವಮೋ।
ಇತಿ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಿಯಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖವಣ್ಣನಾಯ
ವಿನಯತ್ಥಮಞ್ಜೂಸಾಯಂ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಿಯಂ
ಭಿಕ್ಖುನಿಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಅಸಾಧಾರಣಸಮುಟ್ಠಾನವಣ್ಣನಾ
ಅಚಿತ್ತಕಾನೀತಿ (ಸಾರತ್ಥ॰ ಟೀ॰ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೧೨೧೪) ‘‘ನಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ ವತ್ಥುಅಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಅಚಿತ್ತಕಾನಿ। ಲೋಕವಜ್ಜಾನೀತಿ ‘‘ನಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಜಾನಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ ಅಕುಸಲೇನೇವ ಆಪಜ್ಜನತೋ ಲೋಕವಜ್ಜಾನಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿಆದಿ ಸಚಿತ್ತಕಾನೀತಿ ‘‘ಚೋರೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ಥುಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಕರಣೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ ಸಚಿತ್ತಕಾನಿ। ಉಪಸಮ್ಪದಾದೀನಂ ಏಕನ್ತಾಕುಸಲಚಿತ್ತೇನೇವ ಅಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಾನಿ। ‘‘ಇಧ ಸಚಿತ್ತಕಾಚಿತ್ತಕತಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿಜಾನನಾಜಾನನತಾಯ ಅಗ್ಗಹೇಟ್ಠಾ ವತ್ಥುಜಾನನಾಜಾನನತಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ।
ಅಸಾಧಾರಣಸಮುಟ್ಠಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।