ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೨೯೫೨. ವಿವರಿತ್ವಾನ ಚೀವರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ।
೨೯೫೩. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮ್ಪಯೋಜೇನ್ತಿಯಾತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾಚಾರಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ। ತತೋತಿ ತೇನ ಅನಾಚಾರಸಙ್ಖಾತೇನ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇನ। ಭಾಸನ್ತಿಯಾತಿ ವಾಚಾಯ ಭಾಸನ್ತಿಯಾ।
೨೯೫೪-೬. ದೀಘನ್ತಿ ಏಕಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ ದೀಘಂ। ವಿಲೀವೇನ ಚ ಪಟ್ಟೇನಾತಿ ಸಣ್ಹೇಹಿಪಿ ವಿಲೀವೇಹಿ ಕತಪಟ್ಟೇನ। ಚಮ್ಮಪಟ್ಟೇನಾತಿ ಚಮ್ಮಮಯಪಟ್ಟೇನ। ದುಸ್ಸಪಟ್ಟೇನಾತಿ ಸೇತವತ್ಥೇನ। ದುಸ್ಸವೇಣಿಯಾತಿ ದುಸ್ಸೇನ ಗಣ್ಠಿತವೇಣಿಯಾ। ದುಸ್ಸವಟ್ಟಿಯಾತಿ ದುಸ್ಸೇನ ಕತವಟ್ಟಿಯಾ ನ ಫಾಸುಕಾ ನಮೇತಬ್ಬಾತಿ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ತನುಭಾವತ್ಥಾಯ ಗಾಮದಾರಿಕಾ ವಿಯ ಫಾಸುಲಿಕಾ ನ ನಾಮೇತಬ್ಬಾ। ಜಘನನ್ತಿ ಮುತ್ತಕರಣಪ್ಪದೇಸಂ। ಅಟ್ಠಿಕಾದಿನಾತಿ ಗೋಜಾಣುಟ್ಠಿಕಾದಿನಾ। ನ ಘಂಸಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಘಟ್ಟಾಪೇಯ್ಯ। ‘‘ಅಟ್ಠಿಕಾದಿನಾ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ನ ಘಂಸಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ‘‘ಕೋಟ್ಟಾಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಿರಿಯಾಪದೇನ ಚ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ।
೨೯೫೭. ‘‘ಕೋಟ್ಟಾಪೇತೀ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಹತ್ಥಂ ವಾ’’ತಿಆದೀಹಿ ಉಪಯೋಗನ್ತಪದೇಹಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಹತ್ಥನ್ತಿ ಅಗ್ಗಬಾಹಂ। ಹತ್ಥಕೋಚ್ಛನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಿಹತ್ಥಂ। ಪಾದನ್ತಿ ಜಙ್ಘಂ।
೨೯೫೮. ನ ಮುಖಂ ಲಿಮ್ಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಛವಿಪಸಾದಕರೇನ ತಿಲಸಾಸಪಕಕ್ಕಾದಿನಾ ಅನೇಕವಿಧೇನ ಲಿಮ್ಪನೇನ ನ ಚುಣ್ಣೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಮುಖಚುಣ್ಣಲೇಪನಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಮನೋಸಿಲಾಯ ಮುಖಂ ಲಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೨೯೫೯. ಅಙ್ಗರಾಗೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಹಲಿದ್ದಿಕುಙ್ಕುಮಾದೀಹಿ ಸರೀರಚ್ಛವಿರಾಗೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ। ಅವಙ್ಗಂ ನ ಚ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಞ್ಜನಂ ಬಹಿ ಅಕ್ಖಿಕೋಟಿಯಾ ಲೇಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನ ಅಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ನ ಕಾತಬ್ಬಂ ವಿಸೇಸಕನ್ತಿ ಗಣ್ಡಪದೇಸೇ ವಿಚಿತ್ರಸಣ್ಠಾನಂ ವಿಸೇಸಕಂ ವತ್ತಭಙ್ಗಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ।
೨೯೬೦. ಓಲೋಕನಕತೋತಿ ವಾತಪಾನತೋ। ರಾಗಾತಿ ಕಾಮರಾಗೇನ। ಓಲೋಕೇತುನ್ತಿ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ವಿಲೋಕೇತುಂ, ಸಾಲೋಕೇ ನ ಚ ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಸಾಲೋಕೇ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಕಾಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀಹಿ ನ ಠಾತಬ್ಬಂ। ಸನಚ್ಚನ್ತಿ ನಟಸಮಜ್ಜಂ।
೨೯೬೧. ಗಣಿಕಂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ವೇಸಿಂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ। ‘‘ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಸುರ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ಉಪಯೋಗನ್ತಪದೇಹಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
೨೯೬೩. ನ ಚೇವುಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ನೇವ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬೋ। ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋಪಿ ದಾಸೋ ವಾ ದಾಸೀ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋಪಿ ಕಮ್ಮಕರೋ ವಾ ನ ಚೇವ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ ನೇವ ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬೋ। ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಗೇವ ಮನುಸ್ಸಭೂತೋತಿ ದೀಪೇತಿ।
೨೯೬೪. ‘‘ಸಬ್ಬನೀಲಾದಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ –
‘‘ಸಬ್ಬನೀಲಕಮಞ್ಜೇಟ್ಠ-ಕಣ್ಹಲೋಹಿತಪೀತಕೇ।
ಮಹಾನಾಮಮಹಾರಙ್ಗ-ರತ್ತೇಸೂ’’ತಿ॥ (ವಿ॰ ವಿ॰ ೫೯೮) –
ವುತ್ತಾನಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಾನಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ। ‘‘ನಮತಕಂ ನಾಮ ಏಳಕಲೋಮೇಹಿ ಕತಂ ಅವಾಯಿಮಂ ಚಮ್ಮಖಣ್ಡಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೬೪) ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ವುತ್ತತ್ತಾ, ಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ‘‘ಸನ್ಥರಣಸದಿಸೋ ಪಿಲೋತಿಕಾಹಿ ಕತೋ ಪರಿಕ್ಖಾರವಿಸೇಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ನಿಪಜ್ಜಾಯ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ ಪರಿಕ್ಖಾರವಿಸೇಸೋ ನಮತಕಂ ನಾಮ।
೨೯೬೫. ಛನ್ನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಸಬ್ಬಂ।
೨೯೬೬. ಭಿಕ್ಖುಂ ದೂರತೋವ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೂರತೋ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾನ ಮಗ್ಗೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ।
೨೯೬೭. ಭಿಕ್ಖಂ ಚರನ್ತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪನ ಯೇನ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರತಿ, ತಂ ಪತ್ತಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಛಾದೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಚೀವರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜಂ ಉದ್ಧಂಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೨೯೬೮. ಉತುನೀನಂ ಉತುಕಾಲೇ ಸಞ್ಜಾತಪುಪ್ಫೇ ಕಾಲೇ ಸಂವೇಲ್ಲಿಕಂ ಕಾತುಂ ಕಚ್ಛಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ಮಹೇಸಿನಾ ಕಟಿಸುತ್ತಕಂ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ, ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕಟಿಸುತ್ತಕಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಕಟಿಸುತ್ತಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯಾ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತುನಿಯಾ ಕಟಿಸುತ್ತಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೪೨೨)।
೨೯೬೯. ಇತ್ಥಿಪೋಸಯುತನ್ತಿ ಇತ್ಥೀಹಿ ವಾ ಪುರಿಸೇಹಿ ವಾ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸೇಹಿ ವಾ ಯುತ್ತಂ। ಇತ್ಥಿಪೋಸಯುತ್ತಂ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಮೇವ ವಾ। ಪಾಟಙ್ಕೀತಿ ಪಟಪೋಟ್ಟಲಿಕಂ।
೨೯೭೦. ಗರುಧಮ್ಮೇತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ। ಮಾನತ್ತನ್ತಿ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ। ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ।
೨೯೭೧. ಯಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ಗಬ್ಭೋ ವುಟ್ಠಾತಿ ವಿಜಾಯತಿ ಯದಿ, ಪುತ್ತೋ ಚೇ, ತಸ್ಸಾಪಿ ದಾರಕಮಾತು ಯಾವ ಸೋ ದಾರಕೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಯಾವ ಖಾದಿತುಂ, ಭುಞ್ಜಿತುಂ, ನಹಾಯಿತುಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಾವ ದುತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ತಥಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೨೯೭೨. ಸಾ ಪನ ಮಾತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಂ ಪಾಯೇತುಂ, ಭೋಜೇತುಂ, ಮಣ್ಡೇತುಂ, ಉರೇ ಕತ್ವಾ ಸಯಿತುಞ್ಚ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೨೯೭೩. ದುತಿಯಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದಾರಕೇನ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೇಸು ಪುರಿಸೇಸು ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ಏವ ತಸ್ಮಿಂ ದಾರಕೇ ವತ್ತಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೨೯೭೪. ವಿಬ್ಭಮೇನೇವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಸೇತವತ್ಥಾನಂ ಗಹಣೇನೇವ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಸಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ।
೨೯೭೫. ಗತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಕಾವಾಸಾ’’ತಿ ಸೇಸೋ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಯಾ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಕಾವಾಸಾ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ಸಙ್ಕನ್ತಾ, ಸಾ ಆಗತಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ। ನ ಕೇವಲಂ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ। ಓದಾತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಾ ಪನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಮತ್ತಂ ಲಭತಿ।
೨೯೭೬. ವನ್ದನನ್ತಿ ಪಾದೇ ಸಮ್ಬಾಹೇತ್ವಾ ವನ್ದನಂ। ಸಾದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೪೩೪) ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ವಟ್ಟತಿ। ತತ್ರೇಕೇ ಆಚರಿಯಾ ‘‘ಸಚೇ ಏಕತೋ ವಾ ಉಭತೋ ವಾ ಅವಸ್ಸುತಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಾರತ್ತಾ, ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಏಕೇ ಆಚರಿಯಾ ‘‘ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಆಚರಿಯವಾದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಓದಿಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪಮಾಣಂ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೪೩೪) ಹಿ ವಚನೇನೇವ ಕಪ್ಪಿಯಂ।
೨೯೭೭. ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ವಚ್ಚಕುಟಿಯಾ ವಚ್ಚೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಹೇಟ್ಠಾ ವಿವಟೇ ಉದ್ಧಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಪನ ವಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಹೇಟ್ಠಾ ವಿವಟೇ ಉಪರಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಕೂಪೋ ಖತೋ ಹೋತಿ, ಉಪರಿ ಪನ ಪದರಮತ್ತಮೇವ ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವರೂಪೇಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೪೩೫) ವುತ್ತಂ।
೨೯೭೮. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಗಿಲಾನಾಯಾತಿ ಯಸ್ಸಾ ವಿನಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ನ ಫಾಸು ಹೋತಿ। ಅಡ್ಢಪಲ್ಲಙ್ಕನ್ತಿ ಏಕಪಾದಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಕತಪಲ್ಲಙ್ಕಂ। ಸೋ
೨೯೭೯. ನರತಿತ್ಥೇತಿ ಪುರಿಸಾನಂ ನಹಾನತಿತ್ಥೇ। ಯಥಾಹ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪುರಿಸತಿತ್ಥೇ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯಾ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಿಲಾತಿತ್ಥೇ ನಹಾಯಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೪೩೬)।
೨೯೮೦. ಯಾ ಸಮಣೀ ಗನ್ಧಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ವಾಸಿತಮತ್ತಿಯಾ ವಾಸಿತಕಾಯ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಪಟಿಸೋತೇ ವಾ ನ್ಹಾಯೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ವಾಸಿತವಿಸೇಸನೇನ ಅವಾಸಿತಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಕತಿಮತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೪೩೬)।
೨೯೮೧. ಅಭುತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಆಮಿಸಅಗ್ಗಂ ಗಹಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ, ಪತ್ತಚೀವರಂ ಕತಿಪಯದಿವಸಾನಿಪಿ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಚೇ ಅಸಪ್ಪಾಯಂ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
೨೯೮೨. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅಸನ್ತೇ ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ವಾ ಸನ್ನಿಧಿಕತಂ ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪಕರಣವಸೇನ ವುತ್ತಂ। ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ತಥಾವಿಧಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೪೨೧)।
ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
ಇತಿ ವಿನಯತ್ಥಸಾರಸನ್ದೀಪನಿಯಾ ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯವಣ್ಣನಾಯ
ಖನ್ಧಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।