ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೦೨೯. ಛತ್ತಂ ಪಣ್ಣಮಯಂ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಪಣ್ಣಚ್ಛದನಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಛತ್ತಂ। ಬಹೀತಿ ಉಪರಿ। ಅನ್ತೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ। ಸಿಬ್ಬಿತುನ್ತಿ ರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ।
೩೦೩೦. ಪಣ್ಣೇತಿ ಅಡ್ಢಚನ್ದನ್ತಿ ಅಡ್ಢಚನ್ದಾಕಾರಂ। ಮಕರದನ್ತಕನ್ತಿ ಮಕರದನ್ತಾಕಾರಂ, ಯಂ ‘‘ಗಿರಿಕೂಟ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಛಿನ್ದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ನಾಮೇತ್ವಾ ಬದ್ಧಪಣ್ಣಕೋಟಿಯಾ ವಾ ಮತ್ಥಕಿಮಣ್ಡಲಕೋಟಿಯಾ ವಾ ಗಿರಿಕೂಟಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಇಮಿನಾ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ। ದಣ್ಡೇತಿ ಛತ್ತದಣ್ಡೇ। ಘಟಕನ್ತಿ ಘಟಾಕಾರೋ। ವಾಳರೂಪಂ ವಾತಿ ಬ್ಯಗ್ಘಾದಿವಾಳಾನಂ ರೂಪಕಂ ವಾ। ಲೇಖಾತಿ ಉಕ್ಕಿರಿತ್ವಾ ವಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಾ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮವಸೇನ ವಾ ಕತರಾಜಿ।
೩೦೩೧. ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ನೀಲಾದಿಏಕವಣ್ಣೇನ ಸುತ್ತೇನ ಥಿರತ್ಥಂ ಛತ್ತಂ ಅನ್ತೋ ಚ ಬಹಿ ಚ ಸಿಬ್ಬಿತುಂ ವಾ ಛತ್ತದಣ್ಡಗ್ಗಾಹಕಸಲಾಕಪಞ್ಜರಂ ಥಿರತ್ಥಂ ವಿನನ್ಧಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾನಂ ಏಕವಣ್ಣೇನ ಥಿರತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನೇಕವಣ್ಣೇಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ ವಣ್ಣಮಟ್ಠತ್ಥಾಯ ಸಿಬ್ಬಿತುಞ್ಚ ವಿನನ್ಧಿತುಞ್ಚ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ।
ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ‘‘ಪಞ್ಚವಣ್ಣೇನಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಏಕವಣ್ಣೇನ, ಪಞ್ಚವಣ್ಣೇನ ವಾ ಸುತ್ತೇನ ಥಿರತ್ಥಂ ಸಿಬ್ಬಿತುಂ, ವಿನನ್ಧಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ ಹೋತಿ, ಸೋ ಏತ್ಥೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೇನ –
‘‘ಪಞ್ಚವಣ್ಣೇನ ಸುತ್ತೇನ, ಸಿಬ್ಬಿತುಂ ನ ಚ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ –
ಪಾಠೇನ ಚ ‘‘ಕೇಚಿ ತಾಲಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತಂ ಅನ್ತೋ ವಾ ಬಹಿ ವಾ ಪಞ್ಚವಣ್ಣೇನ ಸುತ್ತೇನ ಸಿಬ್ಬನ್ತಾ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಏಕವಣ್ಣೇನ ಪನ ನೀಲೇನ ವಾ ಪೀತಕೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸುತ್ತೇನ ಅನ್ತೋ ವಾ ಬಹಿ ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತುಂ ಛತ್ತದಣ್ಡಗ್ಗಾಹಕಂ ಸಲಾಕಪಞ್ಜರಂ ವಾ ವಿನನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಥಿರಕರಣತ್ಥಂ, ನ ವಣ್ಣಮಟ್ಠತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೮೫ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಿಚ್ಛಯ) ಅಟ್ಠಕಥಾಪಾಠೇನ ಚ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ।
೩೦೩೨. ಲೇಖಾ ವಾ ಪನ ಕೇವಲಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಸಲಾಕಲೇಖಾ ವಾ। ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಉಕ್ಕಿರಿತ್ವಾ ಕತಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ। ಘಂಸಿತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ಕತಂ ಘಂಸಿತ್ವಾ।
೩೦೩೩. ದಣ್ಡಬುನ್ದಮ್ಹೀತಿ ಛತ್ತದಣ್ಡಸ್ಸ ಪಞ್ಜರೇ ಗಾಹಣತ್ಥಾಯ ಫಾಲಿತಬುನ್ದಮ್ಹಿ, ಮೂಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಯಮೇತ್ಥ ನಿಸ್ಸನ್ದೇಹೇ ವುತ್ತನಯೋ। ಖುದ್ದಸಿಕ್ಖಾಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ‘‘ಛತ್ತಪಿಣ್ಡಿಯಾ ಮೂಲೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಅಹಿಛತ್ತಕಸಣ್ಠಾನನ್ತಿ ಫುಲ್ಲಅಹಿಛತ್ತಾಕಾರಂ। ರಜ್ಜುಕೇಹಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಬನ್ಧಟ್ಠಾನೇ ವಲಯಮಿವ ಉಕ್ಕಿರಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ। ಬನ್ಧನತ್ಥಾಯಾತಿ ವಾತೇನ ಯಥಾ ನ ಚಲತಿ, ಏವಂ ರಜ್ಜೂಹಿ ದಣ್ಡೇ ಪಞ್ಜರಸ್ಸ ಬನ್ಧನತ್ಥಾಯ। ಉಕ್ಕಿರಿತ್ವಾ ಕತಾ ಲೇಖಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಥಾಹ – ‘‘ವಾತಪ್ಪಹಾರೇನ ಅಚಲನತ್ಥಂ ಛತ್ತಮಣ್ಡಲಿಕಂ ರಜ್ಜುಕೇಹಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಬನ್ಧನಟ್ಠಾನೇ ವಲಯಮಿವ ಉಕ್ಕಿರಿತ್ವಾ ಲೇಖಂ ಠಪೇನ್ತಿ, ಸಾ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ‘‘ಸಚೇಪಿ ನ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ಬನ್ಧನಾರಹಟ್ಠಾನತ್ತಾ ವಲಯಂ ಉಕ್ಕಿರಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ।
೩೦೩೪. ಸಮಂ ಸತಪದಾದೀನನ್ತಿ ಸತಪದಾದೀಹಿ ಸದಿಸಂ, ತುಲ್ಯತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ಸಾಮಿವಚನಂ।
೩೦೩೫. ಪತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತೇ ವಾತಿ ಅನುವಾತಸ್ಸ ಉಭಯಪರಿಯನ್ತೇ ವಾ। ಪತ್ತಮುಖೇಪಿ ವಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆರಾಮವಿತ್ಥಾರಪತ್ತಾನಂ ಸಙ್ಘಟಿತಟ್ಠಾನೇ ಕಣ್ಣೇಪಿ ವಾ, ಏಕಸ್ಸೇವ ವಾ ಪತ್ತಸ್ಸ ಊನಪೂರಣತ್ಥಂ ಸಙ್ಘಟಿತಟ್ಠಾನೇಪಿ ವಾ। ವೇಣಿನ್ತಿ ಕುದ್ರೂಸಸೀಸಾಕಾರೇನ ಸಿಬ್ಬನಂ। ಕೇಚಿ ‘‘ವರಕಸೀಸಾಕಾರೇನಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಸಙ್ಖಲಿಕನ್ತಿ ಬಿಳಾಲದಾಮಸದಿಸಂ ಸಿಬ್ಬನಂ। ಕೇಚಿ ‘‘ಸತಪದಿಸಮ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ।
೩೦೩೬. ಪಟ್ಟನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕೋಣಾದಿಕವಿಧಿ, ತಂ। ‘‘ಅಟ್ಠಕೋಣಾದಿಕ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ನಿಗ್ಗಹಿತಾಗಮೋ। ‘‘ಅಟ್ಠಕೋಣಾದಿಕಂ ವಿಧಿ’’ನ್ತಿ ಏತಂ ‘‘ಪಟ್ಟ’’ನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣವಿಸೇಸನಂ, ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ ವಾ, ‘‘ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಅಥ ವಾ ಪಟ್ಟನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ಪಟ್ಟೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ‘‘ಅಟ್ಠಕೋಣಾದಿಕ’’ನ್ತಿ ಉಪಯೋಗವಚನಂ। ‘‘ವಿಧಿ’’ನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ವಿಸೇಸನಂ। ಇಧ ವಕ್ಖಮಾನಚತುಕೋಣಸಣ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞಂ ಅಟ್ಠಕೋಣಾದಿಕಂ ನಾಮಂ। ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಟ್ಟದ್ವಯೇ। ಅಗ್ಘಿಯಗದಾರೂಪನ್ತಿ ಅಗ್ಘಿಯಸಣ್ಠಾನಞ್ಚೇವ ಗದಾಸಣ್ಠಾನಞ್ಚ ಸಿಬ್ಬನಂ। ಮುಗ್ಗರನ್ತಿ ಲಗುಳಸಣ್ಠಾನಸಿಬ್ಬನಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಚೇತಿಯಾದಿಸಣ್ಠಾನಾನಂ ಗಹಣಂ।
೩೦೩೭. ತತ್ಥಾತಿ ಕಕ್ಕಟಕಕ್ಖೀನೀತಿ ಕುಳೀರಅಚ್ಛಿಸದಿಸಾನಿ ಸಿಬ್ಬನವಿಕಾರಾನಿ। ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೀತಿ ಕರೋನ್ತಿ। ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗಣ್ಠಿಕಪಾಸಕಪಟ್ಟಕೇ। ಸುತ್ತಾತಿ ಕೋಣತೋ ಕೋಣಂ ಸಿಬ್ಬಿತಸುತ್ತಾ ಚೇವ ಚತುರಸ್ಸೇ ಸಿಬ್ಬಿತಸುತ್ತಾ ಚ। ಪಿಳಕಾತಿ ತೇಸಮೇವ ಸುತ್ತಾನಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಕೋಟಿಯೋ ಚ। ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾವಾತಿ ರಜನಕಾಲೇ ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯರೂಪಾ ಅನೋಳಾರಿಕಾ ದೀಪಿತಾ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಕೋಣಸುತ್ತಪಿಳಕಾ ಚ ಚೀವರೇ ರತ್ತೇ ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯರೂಪಾ ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ।
೩೦೩೮. ಗಣ್ಠಿಪಾಸಕಪಟ್ಟಕಾತಿ ಗಣ್ಠಿಕಪಟ್ಟಕಪಾಸಕಪಟ್ಟಕಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಕಣ್ಣಕೋಣೇಸು ಸುತ್ತಾನೀತಿ ಚೀವರಕಣ್ಣೇಸು ಸುತ್ತಾನಿ ಚೇವ ಗಣ್ಠಿಕಪಾಸಕಪಟ್ಟಾನಂ ಕೋಣೇಸು ಸುತ್ತಾನಿ ಚ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ। ಏತ್ಥ ಚ ಚೀವರೇ ಆಯಾಮತೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಅನುವಾತತೋ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಸುತ್ತಂ ಚೀವರಂ ರಜಿತ್ವಾ ಸುಕ್ಖಾಪನಕಾಲೇ ರಜ್ಜುಯಾ ವಾ ಚೀವರವಂಸೇ ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬಿತುಂ ಅನುವಾತೇ ಬದ್ಧಸುತ್ತಾನಿ ಚ ಕಣ್ಣಸುತ್ತಾನಿ ನಾಮ। ಯಥಾಹ
೩೦೩೯. ಸೂಚಿಕಮ್ಮವಿಕಾರಂ ವಾತಿ ಚೀವರಮಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ನಾನಾಸುತ್ತಕೇಹಿ ಸತಪದಿಸದಿಸಂ ಸಿಬ್ಬನ್ತಾ ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟಂ ಠಪೇನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಸೂಚಿಕಮ್ಮವಿಕಾರಂ ವಾ। ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿಪೀತಿ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಮಿಗಪಕ್ಖಿಪಾದಾದಿಕಂ ಸಿಬ್ಬನವಿಕಾರಂ। ಕಾತುನ್ತಿ ಸಯಂ ಕಾತುಂ। ಕಾರಾಪೇತುನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕಾರಾಪೇತುಂ।
೩೦೪೦. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಂ ಉತ್ತಮಂ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಂ ಅಭಿಪತ್ಥಯಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ಕಞ್ಜಿಪಿಟ್ಠಖಲಿಅಲ್ಲಿಕಾದೀಸು ಚೀವರಂ ಪಕ್ಖಿಪತಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಾ ಮೋಕ್ಖೋ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಕಞ್ಜೀತಿ ವಾಯನತನ್ತಮಕ್ಖನಕಞ್ಜಿಸದಿಸಾ ಥೂಲಾಕಞ್ಜಿ। ಪಿಟ್ಠನ್ತಿ ತಣ್ಡುಲಪಿಟ್ಠಂ। ತಣ್ಡುಲಪಿಟ್ಠೇಹಿ ಪಕ್ಕಾ ಖಲಿ। ಅಲ್ಲಿಕಾತಿ ನಿಯ್ಯಾಸೋ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಲಾಖಾದೀನಂ ಗಹಣಂ।
೩೦೪೧. ಚೀವರಸ್ಸ ಕರಣೇ ಕರಣಕಾಲೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಾನಂ ಸೂಚಿಹತ್ಥಮಲಾದೀನಂ ಧೋವನತ್ಥಂ, ಕಿಲಿಟ್ಠಕಾಲೇ ಚ ಧೋವನತ್ಥಂ ಕಞ್ಜಿಪಿಟ್ಠಿಖಲಿಅಲ್ಲಿಕಾದೀಸು ಪಕ್ಖಿಪತಿ, ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೪೨. ತತ್ಥಾತಿ ಗನ್ಧಂ ವಾ ಉಜ್ಜಲಭಾವತ್ಥಾಯ ತೇಲಂ ವಾ ವಣ್ಣತ್ಥಾಯ ಲಾಖಂ ವಾ। ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಏವರೂಪಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ।
೩೦೪೩. ಮಣಿನಾತಿ ಪಾಸಾಣೇನ। ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಚ ಕೇನಚೀತಿ ಯೇನ ಉಜ್ಜಲಂ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪೇನ ಮುಗ್ಗರಾದಿನಾ ಅಞ್ಞೇನಾಪಿ ಕೇನಚಿ ದೋಣಿಯಾತಿ ರಜನಮ್ಬಣೇ। ನ ಘಂಸಿತಬ್ಬಂ ಹತ್ಥೇನ ಗಾಹೇತ್ವಾ ನ ಘಟ್ಟೇತಬ್ಬಂ।
೩೦೪೪. ರತ್ತಂ ಚೀವರಂ ಹತ್ಥೇಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಥೋಕಂ ಪಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಯತ್ಥ ಪಕ್ಕರಜನಂ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಸಾ ರಜನದೋಣಿ, ತತ್ಥ ಅಂಸಬದ್ಧಕಕಾಯಬನ್ಧನಾದಿಂ ಘಟ್ಟೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ।
೩೦೪೫. ಗಣ್ಠಿಕೇತಿ ವೇಳುದನ್ತವಿಸಾಣಾದಿಮಯಗಣ್ಠಿಕೇ। ಲೇಖಾ ವಾತಿ ವಟ್ಟಾದಿಭೇದಾ ಲೇಖಾ ವಾ। ಪಿಳಕಾ ವಾತಿ ಸಾಸಪಬೀಜಸದಿಸಾ ಖುದ್ದಕಪುಬ್ಬುಳಾ ವಾ। ಪಾಳಿಕಣ್ಣಿಕಭೇದಕೋತಿ ಮಣಿಕಾವಳಿರೂಪಪುಪ್ಫಕಣ್ಣಿಕರೂಪಭೇದಕೋ। ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುವಿಕಾರೋ ವಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೪೬. ಆರಗ್ಗೇನಾತಿ ಆರಕಣ್ಟಕಗ್ಗೇನ, ಸೂಚಿಮುಖೇನ ವಾ। ಕಾಚಿಪಿ ಲೇಖಾತಿ ವಟ್ಟಕಗೋಮುತ್ತಾದಿಸಣ್ಠಾನಾ ಯಾ ಕಾಚಿಪಿ ರಾಜಿ।
೩೦೪೭. ಭಮಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾತಿ ಭಮೇ ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇತ್ವಾ।
೩೦೪೮. ಪತ್ತಮಣ್ಡಲಕೇತಿ ಪತ್ತೇ ಛವಿರಕ್ಖನತ್ಥಾಯ ತಿಪುಸೀಸಾದೀಹಿ ಕತೇ ಪತ್ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಆಧಾರಾದೀನಂ ಉಪರಿ ಕಾತಬ್ಬೇ ಪತ್ತಮಣ್ಡಲಕೇ। ಭಿತ್ತಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ವಿಭತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ನಾನಾಕಾರರೂಪಕಕಮ್ಮಚಿತ್ತಂ। ಯಥಾಹ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಚಿತ್ರಾನಿ ಪತ್ತಮಣ್ಡಲಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ ರೂಪಕಾಕಿಣ್ಣಾನಿ ಭಿತ್ತಿಕಮ್ಮಕತಾನೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೩)। ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪತ್ತಮಣ್ಡಲೇ। ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ। ಮಕರದನ್ತಕನ್ತಿ ಗಿರಿಕೂಟಾಕಾರಂ।
೩೦೪೯. ಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ತಂ ಲೇಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕರಣಚ್ಛತ್ತೇ ವಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ವಾ ಕಾಚಿಪಿ ಲೇಖಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೫೦. ತಹಿಂ ತಹಿನ್ತಿ ಮತ್ತಿಕಾಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ। ತನ್ತಿ ತಥಾಕೋಟ್ಟಿತದಿಗುಣಸುತ್ತಕಾಯಬನ್ಧನಂ।
೩೦೫೧. ಅನ್ತೇಸು ದಳ್ಹತ್ಥಾಯ ದಸಾಮುಖೇ ದಿಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಚಿತ್ತಿಕಮ್ಪೀತಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಲತಾಕಮ್ಮಚಿತ್ತಯುತ್ತಮ್ಪಿ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ।
೩೦೫೨. ಅಕ್ಖೀನೀತಿ ಕುಞ್ಜರಕ್ಖೀನಿ। ತತ್ಥಾತಿ ಕಾಯಬನ್ಧನೇ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕಾ ಕಥಾ। ಉಟ್ಠಾಪೇತುನ್ತಿ ಉಕ್ಕಿರಿತುಂ।
೩೦೫೩. ಘಟನ್ತಿ ಘಟಸಣ್ಠಾನಂ। ದೇಡ್ಡುಭಸೀಸಂ ವಾತಿ ಉದಕಸಪ್ಪಸೀಸಮುಖಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ। ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಕಾರರೂಪಂ ದಸಾಮುಖೇ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೫೪. ಮಚ್ಛಕಣ್ಟನ್ತಿ ಮಚ್ಛಕಣ್ಟಕಾಕಾರಂ। ಖಜ್ಜೂರಿಪತ್ತಕಾಕಾರನ್ತಿ ಖಜ್ಜೂರಿಪತ್ತಸಣ್ಠಾನಂ। ಮಚ್ಛಕಣ್ಟಂ ವಾ ಮಟ್ಠಂ ಪಟ್ಟಿಕಂ ವಾ ಖಜ್ಜೂರಿಪತ್ತಕಾಕಾರಂ ವಾ ಉಜುಕಂ ಕತ್ವಾ ಕೋಟ್ಟಿತಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಏತ್ಥ ಚ ಉಭಯಪಸ್ಸೇಸು ಮಚ್ಛಕಣ್ಟಕಯುತ್ತಂ ಮಚ್ಛಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಂ ವಿಯ ಯಸ್ಸ ಪಟ್ಟಿಕಾಯ ವಾಯನಂ ಹೋತಿ, ಇದಂ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಮಚ್ಛಕಣ್ಟಕಂ ನಾಮ। ಯಸ್ಸ ಖಜ್ಜೂರಿಪತ್ತಸಣ್ಠಾನಮಿವ ವಾಯನಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಖಜ್ಜೂರಿಪತ್ತಕಾಕಾರಂ ನಾಮ।
೩೦೫೫. ಪಕತಿವೀತಾ ಪಟ್ಟಿಕಾ। ಸೂಕರನ್ತಂನಾಮ ಕುಞ್ಚಿಕಾಕೋಸಕಸಣ್ಠಾನಂ। ತಸ್ಸ ದುವಿಧಸ್ಸ ಕಾಯಬನ್ಧನಸ್ಸ। ತತ್ಥ ರಜ್ಜುಕಾ ಸೂಕರನ್ತಾನುಲೋಮಿಕಾ, ದುಸ್ಸಪಟ್ಟಂ ಪಟ್ಟಿಕಾನುಲೋಮಿಕಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮುದ್ದಿಕಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಗಹಿತಂ, ತಞ್ಚ ಸೂಕರನ್ತಾನುಲೋಮಿಕಂ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಏಕರಜ್ಜುಕಂ, ಪನ ಮುದ್ದಿಕಕಾಯಬನ್ಧನಞ್ಚ ಸೂಕರನ್ತಕಂ ಏಕರಜ್ಜುಕಾ ನಾಮ ಏಕವಟ್ಟಾ। ಬಹುರಜ್ಜುಕಸ್ಸ ಅಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ವಕ್ಖತಿ। ‘‘ಮುದ್ದಿಕಕಾಯಬನ್ಧನಂ ನಾಮ ಚತುರಸ್ಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ।
೩೦೫೬. ಮುರಜಂ ನಾಮ ಮುರಜವಟ್ಟಿಸಣ್ಠಾನಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಕತಂ। ವೇಠೇತ್ವಾತಿ ನಾನಾಸುತ್ತೇಹಿ ವೇಠೇತ್ವಾ। ಸಿಕ್ಖಾಭಾಜನವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಮದ್ದವೀಣಂ ನಾಮ ಪಾಮಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ। ದೇಡ್ಡುಭಕಂ ನಾಮ ಉದಕಸಪ್ಪಸೀಸಸದಿಸಂ। ಕಲಾಬುಕಂ ನಾಮ ಬಹುರಜ್ಜುಕಂ। ರಜ್ಜುಯೋತಿ ಉಭಯಕೋಟಿಯಂ ಏಕತೋ ಅಬದ್ಧಾ ಬಹೂ ರಜ್ಜುಯೋ, ತಥಾ ಬದ್ಧಾ ಕಲಾಬುಕಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ। ನ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ಮುರಜಾದೀನಿ ಇಮಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಾಯಬನ್ಧನಾನಿ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇತಿ ಮುರಜಂ, ಮದ್ದವೀಣಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇ। ‘‘ದಸಾಸು ಸಿಯು’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ವಣ್ಣಲೋಪೇನ ‘‘ದಸಾ ಸಿಯು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಮುರಜಂ ಮದ್ದವೀಣ’ನ್ತಿ ಇದಂ ದಸಾಸುಯೇವ ಅನುಞ್ಞಾತ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೭೮)।
೩೦೫೭. ಪಾಮಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಪಾಮಙ್ಗದಾಮಂ ವಿಯ ಚತುರಸ್ಸಸಣ್ಠಾನಾ।
೩೦೫೮. ಏಕರಜ್ಜುಮಯನ್ತಿ ನಾನಾವಟ್ಟೇ ಏಕತೋ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕತರಜ್ಜುಮಯಂ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ। ವಟ್ಟಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ರಜ್ಜುಕಾ ದುಸ್ಸಪಟ್ಟಾದೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಏಕವಟ್ಟರಜ್ಜುಕಾ ಗಹಿತಾ, ಇಧ ಪನ ನಾನಾವಟ್ಟೇ ಏಕತೋ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕತಾವ ಏಕರಜ್ಜುಕಾ ಗಹಿತಾ। ತಞ್ಚಾತಿ ತಮ್ಪಿ ಏಕರಜ್ಜುಕಕಾಯಬನ್ಧನಂ। ಪಾಮಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ ಏಕಮ್ಪಿ ನ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕೇವಲಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ।
೩೦೫೯. ಬಹೂ ರಜ್ಜುಕೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ। ವಟ್ಟತಿ ಬನ್ಧಿತುನ್ತಿ ಮುರಜಂ, ಕಲಾಬುಕಂ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ರಜ್ಜುಕಕಾಯಬನ್ಧನಮೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಗತೋವ ಇಧ ವುತ್ತೋ। ಸಿಕ್ಖಾಭಾಜನವಿನಿಚ್ಛಯೇ ‘‘ಬಹುಕಾ ರಜ್ಜುಯೋ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಏಕಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ವೇಠಿತಂ ಮುರಜಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಇಮಿನಾ ವಿರುಜ್ಝನತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
೩೦೬೦. ದನ್ತ-ಸದ್ದೇನ ಹತ್ಥಿದನ್ತಾ ವುತ್ತಾ। ಜತೂತಿ ಲಾಖಾ। ಸಙ್ಖಮಯನ್ತಿ ಸಙ್ಖನಾಭಿಮಯಂ। ವಿಧಕಾ ಮತಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ವೇಠಕಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ ವಿಧಪರಿಯಾಯೋ।
೩೦೬೧. ಕಾಯಬನ್ಧನವಿಧೇತಿ ಕಾಯಬನ್ಧನಸ್ಸ ದಸಾಯ ಥಿರಭಾವತ್ಥಂ ಕಟ್ಠದನ್ತಾದೀಹಿ ಕತೇ ವಿಧೇ। ವಿಕಾರೋ ಅಟ್ಠಮಙ್ಗಲಾದಿಕೋ। ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ, ಉಭಯಕೋಟಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತು-ಸದ್ದೇನ ಘಟಾಕಾರೋಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ।
೩೦೬೨. ಮಾಲಾ …ಪೇ॰… ವಿಚಿತ್ತಿತಾತಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಲತಾಕಮ್ಮೇಹಿ ಚ ಮಿಗಪಕ್ಖಿರೂಪಾದಿನಾನಾರೂಪೇಹಿ ಚ ವಿಚಿತ್ತಿತಾ। ಜನರಞ್ಜನೀತಿ ಬಾಲಜನಪಲೋಭಿನೀ।
೩೦೬೪. ಅಟ್ಠಂಸಾ ವಾಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಸೋಳಸಂಸಾದೀನಂ ಗಹಣಂ। ವಣ್ಣಮಟ್ಠಾತಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಾದಿವಣ್ಣಮಟ್ಠಾ।
೩೦೬೫. ಅಞ್ಜನಿಸಲಾಕಾಪಿ ತಥಾ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಅಞ್ಜನಿತ್ಥವಿಕಾಯ ಚ, ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ, ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಯುಜ್ಜತಿ। ‘‘ಥವಿಕಾಪಿ ಚಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ।
೩೦೬೬. ರತ್ತಾದಿನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಏಕವಣ್ಣೇನ ಸುತ್ತೇನ ಪಿಲೋತಿಕಾದಿಮಯಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಿಪಾಟಿಕಂ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ವಳಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೬೭. ಮಣಿಕನ್ತಿ ಪಿಳಕನ್ತಿ ಸುಖುಮಪುಬ್ಬುಳಂ। ಪಿಪ್ಫಲೇತಿ ವತ್ಥಚ್ಛೇದನಸತ್ಥೇ। ಆರಕಣ್ಟಕೇತಿ ಪತ್ತಾಧಾರವಲಯಾನಂ ವಿಜ್ಝನಕಣ್ಟಕೇ। ಠಪೇತುನ್ತಿ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ। ಯಂ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಸೇಸಂ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಮ್ಪಿ ಚ।
೩೦೬೮. ದಣ್ಡಕೇತಿ ಪಿಪ್ಫಲದಣ್ಡಕೇ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಪಿಪ್ಫಲಕೇಪಿ ಮಣಿಕಂ ವಾ ಪಿಳಕಂ ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ದಣ್ಡಕೇ ಪನ ಪರಿಚ್ಛೇದಲೇಖಾ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ। ಪರಿಚ್ಛೇದಲೇಖಾಮತ್ತನ್ತಿ ಆಣಿಬನ್ಧನಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದನತ್ಥಂ ಏಕಾವ ಲೇಖಾ ವಟ್ಟತಿ। ವಲಿತ್ವಾತಿ ಉಭಯಕೋಟಿಯಾ ಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ವಲಿಯೋ ಗಾಹೇತ್ವಾ। ನಖಚ್ಛೇದನಂ ಯಸ್ಮಾ ಕರೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೬೯. ಅರಣಿಸಹಿತೇ ಕನ್ತಕಿಚ್ಚಕರೋ ದಣ್ಡೋ ಉತ್ತರಾರಣೀ ನಾಮ। ವಾಪೀತಿ ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಧರಾರಣಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಉದುಕ್ಖಲದಣ್ಡಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ಅಞ್ಛನಕಯನ್ತಧನು ಧನುಕಂ ನಾಮ। ಮುಸಲಮತ್ಥಕಪೀಳನದಣ್ಡಕೋ ಪೇಲ್ಲದಣ್ಡಕೋ ನಾಮ।
೩೦೭೦. ಸಣ್ಡಾಸೇತಿ ಅಗ್ಗಿಸಣ್ಡಾಸಂ ವದನ್ತಿ। ಕಟ್ಠಚ್ಛೇದನವಾಸಿಯಾ ತಥಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ದ್ವೀಸು ಪಸ್ಸೇಸೂತಿ ವಾಸಿಯಾ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು। ಲೋಹೇನಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯಲೋಹೇನ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಉಜುಕಮೇವ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಅಟ್ಠಂಸಂ ವಾ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘‘ಸಣ್ಡಾಸೇತಿ ಅಗ್ಗಿಸಣ್ಡಾಸೇ’’ತಿ ನಿಸ್ಸನ್ದೇಹೇ ವುತ್ತಂ। ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸೂಚಿಸಣ್ಡಾಸೋ ದಸ್ಸಿತೋ।
೩೦೭೧. ಹೇಟ್ಠತೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಯೋಪಟ್ಟವಲಯಸ್ಸ। ‘‘ಉಪರಿ ಅಹಿಚ್ಛತ್ತಮಕುಲಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ।
೩೦೭೨. ವಿಸಾಣೇತಿ ತೇಲಾಸಿಞ್ಚನಕಗವಯಮಹಿಂಸಾದಿಸಿಙ್ಗೇ। ನಾಳಿಯಂ ವಾಪೀತಿ ವೇಳುನಾಳಿಕಾದಿನಾಳಿಯಂ। ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಲಾಬುಂ ಆಮಣ್ಡಸಾರಕೇತಿ ಆಮಲಕಚುಣ್ಣಮಯತೇಲಘಟೇ। ತೇಲಭಾಜನಕೇತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇಯೇವ ತೇಲಭಾಜನೇ। ಸಬ್ಬಂ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪುಮಿತ್ಥಿರೂಪರಹಿತಂ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಂ ವಟ್ಟತಿ।
೩೦೭೩-೫. ಪಾನೀಯಸ್ಸ ಉಳುಙ್ಕೇತಿ ಪಾನೀಯಉಳುಙ್ಕೇ। ದೋಣಿಯಂ ರಜನಸ್ಸಪೀತಿ ರಜನದೋಣಿಯಮ್ಪಿ। ಫಲಕಪೀಠೇತಿ ಫಲಕಮಯೇ ಪೀಠೇ। ವಲಯಾಧಾರಕಾದಿಕೇತಿ ದನ್ತವಲಯಾದಿಆಧಾರಕೇ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ದಣ್ಡಾಧಾರಕೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋ। ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಯನ್ತಿ ಚೋಳಾದಿಮಯಪಾದಪುಞ್ಛನಿಯಂ। ಪೀಠೇತಿ ಪಾದಪೀಠೇ। ಸಹಚರಿಯೇನ ಪಾದಕಥಲಿಕಾಯಞ್ಚ। ಚಿತ್ತಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇ ಭಿಕ್ಖುಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಮಾತುಗಾಮರೂಪರಹಿತಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಪುರಿಸರೂಪರಹಿತಂ ಅವಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಂ।
೩೦೭೬. ನಾನಾ ಚ ತೇ ಮಣಯೋ ಚಾತಿ ನಾನಾಮಣೀ, ಇನ್ದನೀಲಾದಯೋ, ನಾನಾಮಣೀಹಿ ಕತಾ ನಾನಾಮಣಿಮಯಾ, ಥಮ್ಭಾ ಚ ಕವಾಟಾ ಚ ದ್ವಾರಾ ಚ ಭಿತ್ತಿಯೋ ಚ ಥಮ್ಭಕವಾಟದ್ವಾರಭಿತ್ತಿಯೋ, ನಾನಾಮಣಿಮಯಾ ಥಮ್ಭಕವಾಟದ್ವಾರಭಿತ್ತಿಯೋ ಯಸ್ಮಿಂ ತಂ ತಥಾ ವುತ್ತಂ। ಕಾ ಕಥಾ ವಣ್ಣಮಟ್ಠಕೇತಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಲತಾಕಮ್ಮಚಿತ್ತಕಮ್ಮಾದಿವಣ್ಣಮಟ್ಠಕೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೦೭೭. ಥಾವರಸ್ಸ ರತನಮಯಪಾಸಾದಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಾದಿಮಯಸ್ಸಾಪಿ ಸಬ್ಬಪಾಸಾದಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸೋವಣ್ಣಯ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಸೋವಣ್ಣಯನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಮಯಂ। ದ್ವಾರಕವಾಟಾನಂ ಅನನ್ತರಗಾಥಾಯ ದಸ್ಸಿತತ್ತಾ ‘‘ದ್ವಾರಕವಾಟಬನ್ಧ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ದ್ವಾರಕವಾಟಬಾಹಾಸಙ್ಖಾತಂ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟಂ ಗಹಿತಂ। ದ್ವಾರಞ್ಚ ಕವಾಟಞ್ಚ ದ್ವಾರಕವಾಟಾನಿ, ದ್ವಾರಕವಾಟಾನಂ ಬನ್ಧಂ ದ್ವಾರಕವಾಟಬನ್ಧಂ, ಉತ್ತರಪಾಸಕುಮ್ಮಾರಸಙ್ಖಾತಂ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಾನಾ ಚ ತೇ ಮಣಯೋ ಚಾತಿ ನಾನಾಮಣೀ ಸುವಣ್ಣನಾನಾಮಣೀ, ಭಿತ್ತಿ ಚ ಭೂಮಿ ಚ ಭಿತ್ತಿಭೂಮಿ ಸುವಣ್ಣನಾನಾಮಣೀಹಿ ಸುವಣ್ಣನಾನಾಮಣಿಭಿತ್ತಿಭೂಮಿ। ಇತಿ ಇಮೇಸು ಸೇನಾಸನಾವಯವೇಸು। ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಏಕಮ್ಪಿ ನಿಸೇಧನೀಯನ್ತಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ನಿಸೇಧನೀಯಂ, ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇನಾಸನಂ ವಟ್ಟತಿ ಸಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಸಬ್ಬಮೇವ ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗಂ ವಟ್ಟತಿ। ಯಥಾಹ –
‘‘ಸಬ್ಬಂ ಪಾಸಾದಪರಿಭೋಗನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿವಿಚಿತ್ರಾನಿ ಕವಾಟಾನಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಿ ತಾಲವಣ್ಟಾನಿ ಸುವಣ್ಣರಜತಮಯಾನಿ ಪಾನೀಯಘಟಪಾನೀಯಸರಾವಾನಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಕತಂ, ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ। ‘ಪಾಸಾದಸ್ಸ ದಾಸಿದಾಸಂ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಂ ಗೋಮಹಿಂಸಂ ದೇಮಾ’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಗಹಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪಾಸಾದೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ। ಗೋನಕಾದೀನಿ ಸಙ್ಘಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಕೇಸು ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ಧಮ್ಮಾಸನೇ ಪನ ಗಿಹಿವಿಕತನೀಹಾರೇನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೦)।
‘‘ಸೋವಣ್ಣದ್ವಾರಕವಾಟಬನ್ಧ’’ನ್ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಬಹುಬ್ಬೀಹಿಸಮಾಸೋ। ಇಮಿನಾ ಚ ದುತಿಯಪದೇನ ಚ ಸೇನಾಸನಂ ವಿಸೇಸೀಯತಿ।
೩೦೭೮. ನ ದವಂ ಕರೇತಿ ‘‘ಕಿಂ ಬುದ್ಧೋ ಸಿಲಕಬುದ್ಧೋ? ಕಿಂ ಧಮ್ಮೋ ಗೋಧಮ್ಮೋ ಅಜಧಮ್ಮೋ? ಕಿಂ ಸಙ್ಘೋ ಗೋಸಙ್ಘೋ ಅಜಸಙ್ಘೋ ಮಿಗಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಪರಿಹಾಸಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ। ತಿತ್ಥಿಯಬ್ಬತಂ ಮೂಗಬ್ಬತಾದಿಕಂ ನೇವ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೭೯. ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉದಕಾದಿನಾ ವಾಪಿ ನ ಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೮೦. ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಾಗಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಭಾಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ಚೇ, ದುಕ್ಕಟಂ। ತಸ್ಮಿಂ ಚೀವರೇ ನಟ್ಠೇ ವಾ ಜಜ್ಜರೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವಾ ಗೀವಾ ಪುನ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೮೧. ಸೋತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಭಾಗಂ ಗಣ್ಹನಕೋ ಭಿಕ್ಖು। ತೇಹೀತಿ ಚೀವರಸಾಮಿಕೇಹಿ। ತನ್ತಿ ತಥಾ ಗಹಿತಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಭಾಗಂ। ತೇಸನ್ತಿ ಚೀವರಸಾಮಿಕಾನಂ।
೩೦೮೨. ಕರೋತೋತಿ ದವಾ ಸಿಲಂ ಪವಿಜ್ಝನ್ತೋತಿ ಪನ್ತಿಕೀಳಾಯ ಕೀಳತ್ಥಿಕಾನಂ ಸಿಪ್ಪದಸ್ಸನವಸೇನ ಸಕ್ಖರಂ ವಾ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಪವಟ್ಟನವಸೇನ ಪಾಸಾಣಂ ವಾ ಪವಿಜ್ಝನ್ತೋ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಪಾಸಾಣಂ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾರುಖಣ್ಡಂ ವಾ ಇಟ್ಠಕಖಣ್ಡಂ ವಾ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಯನ್ತೇನ ವಾ ಪವಿಜ್ಝಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಚೇತಿಯಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪಾಸಾಣಾದಯೋ ಹಸನ್ತಾ ಹಸನ್ತಾ ಪವಟ್ಟೇನ್ತಿಪಿ ಖಿಪನ್ತಿಪಿ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತಿಪಿ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋತಿ ವಟ್ಟತಿ।
೩೦೮೩. ಗಿಹಿಗೋಪಕದಾನಸ್ಮಿನ್ತಿ ಗಿಹೀನಂ ಉಯ್ಯಾನಗೋಪಕಾದೀಹಿ ಅತ್ತನಾ ಗೋಪಿತಉಯ್ಯಾನಾದಿತೋ ಫಲಾದೀನಂ ದಾನೇ ಯಾವದತ್ಥಂ ದಿಯ್ಯಮಾನೇಪಿ। ನ ದೋಸೋ ಕೋಚಿ ಗಣ್ಹತೋತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತೋ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕೋಚಿ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ। ಸಙ್ಘಚೇತಿಯಸನ್ತಕೇ ತಾಲಫಲಾದಿಮ್ಹಿ ಉಯ್ಯಾನಗೋಪಕಾದೀಹಿ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದನಯೋ ತೇಸಂ ವೇತನವಸೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾನಂಯೇವ ಗಹಣೇ ಅನಾಪತ್ತಿನಯೋ ವುತ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೮೪. ಪುರಿಸಸಂಯುತ್ತನ್ತಿ ಪರಿವಿಸಕೇಹಿ ಪುರಿಸೇಹಿ ವುಯ್ಹಮಾನಂ। ಹತ್ಥವಟ್ಟಕನ್ತಿ ಹತ್ಥೇನೇವ ಪವಟ್ಟೇತಬ್ಬಸಕಟಂ।
೩೦೮೫. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಅನಾಚಾರಂ ನ ಸಮ್ಪಯೋಜೇಯ್ಯ ನ ಕಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಗಹಟ್ಠಂ ಓಭಾಸೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಕಾಮಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಸ್ಸ।
೩೦೮೬. ಹವೇತಿ ಏಕಂಸತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ।
೩೦೮೭. ಅತ್ತನೋ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ ದಿನ್ನನ್ತಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ತಿಚೀವರಾದಿಂ।
೩೦೮೮. ಅಸಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ಪಿತ್ತಾದಿದೋಸಾನಂ ಕೋಪನವಸೇನ ಅಫಾಸುಕಾರಣಂ। ಅಪನೇತುಮ್ಪಿ ಜಹಿತುಮ್ಪಿ, ಪಗೇವ ದಾತುನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಅಗ್ಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಾತಿ ತಥಾ ಗಹಣಾರಹಂ ಅನ್ನಾದಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಕತಿಪಾಹಂ ಭುತ್ವಾ’’ತಿ ಸೇಸೋ। ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದಿತೋ ಅಗ್ಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪತ್ತಾದಿಂ ಕತಿಪಾಹಂ ಭುತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೦೮೯. ಪಞ್ಚವಗ್ಗೂಪಸಮ್ಪದಾತಿ ನವಾತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಏಕವಾರಮ್ಪಿ ಅಪರಿಭುತ್ತಾ। ಗುಣಙ್ಗುಣಉಪಾಹನಾ ಚತುಪಟಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬಹುಪಟಲಉಪಾಹನಾ। ಚಮ್ಮತ್ಥಾರೋತಿ ಕಪ್ಪಿಯಚಮ್ಮತ್ಥರಣಞ್ಚ। ಧುವನ್ಹಾನನ್ತಿ ಪಕತಿನಹಾನಂ।
೩೦೯೦. ಸಮ್ಬಾಧಸ್ಸಾತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗದ್ವಯಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಾ ಅನ್ತೋ ಸತ್ಥವತ್ಥಿಕಮ್ಮಂ ವಾರಿತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಸತ್ಥೇನ ಅನ್ತಮಸೋ ನಖೇನಾಪಿ ಛೇದನಫಾಲನಾದಿವಸೇನ ಸತ್ಥಕಮ್ಮಞ್ಚ ವತ್ಥೀಹಿ ಭೇಸಜ್ಜತೇಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸನವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ವತ್ಥಿಕಮ್ಮಞ್ಚ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪತ್ತಿವಿಧಾನೇನ ವಾರಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಂ ಅಙ್ಗಜಾತಸ್ಸ ಅಗ್ಗತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
೩೦೯೧. ‘‘ಪಾಕತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಬ್ಬಾಪೇತುಂ ಚಲನೇ ನಿದ್ದೋಸಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ।
೩೦೯೨. ಉಪಳಾಲೇತೀತಿ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ। ಆದೀನವನ್ತಿ ಅಲಜ್ಜಿತಾದಿಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇನ ಸಹ ಸಮ್ಭೋಗಾದಿಕರಣೇ ಅಲಜ್ಜಿಭಾವಾಪಜ್ಜನಾದಿಆದೀನವಂ। ತಸ್ಸಾತಿ ತತೋ ವಿಯೋಜೇತಬ್ಬಸ್ಸ ತಸ್ಸ।
೩೦೯೩. ಆದೀನವದಸ್ಸನಪ್ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಮಕ್ಖನ’’ನ್ತಿಆದಿ। ‘‘ನಹಾಯಿತುಂ ಗತೇನ ಗೂಥಮುತ್ತೇಹಿ ಮಕ್ಖನಂ ವಿಯ ದುಸ್ಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಾ ತಯಾ ಕತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ತತ್ಥ ಆದೀನವಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೦೯೪-೫. ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಭೋಜನಸಾಲಾಯ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ। ಯಾಗುಪಾನೇತಿ ಯಾಗುಂ ಪಿವನಕಾಲೇ। ಅನ್ತೋಗಾಮೇತಿ ಅನ್ತರಘರೇ। ವೀಥಿಯನ್ತಿ ನಿಗಮನಗರಗಾಮಾದೀನಂ ರಥಿಕಾಯ। ಅನ್ಧಕಾರೇತಿ ಅನ್ಧಕಾರೇ ವತ್ತಮಾನೇ, ಅನ್ಧಕಾರಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಞ್ಹಿ ವನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಮಞ್ಚಪಾದಾದೀಸುಪಿ ನಲಾಟಂ ಪಟಿಹಞ್ಞೇಯ್ಯ। ಅನಾವಜ್ಜೋತಿ ಕಿಚ್ಚಪಸುತತ್ತಾ ವನ್ದನಂ ಅಸಮನ್ನಾಹರನ್ತೋ। ಏಕಾವತ್ತೋತಿ ಏಕತೋ ಆವತ್ತೋ ಸಪತ್ತಪಕ್ಖೇ ಠಿತೋ ವೇರೀ ವಿಸಭಾಗಪುಗ್ಗಲೋ। ಅಯಞ್ಹಿ ವನ್ದಿಯಮಾನೋ ಪಾದೇನಪಿ ಪಹರೇಯ್ಯ। ವಾವಟೋತಿ ಸಿಬ್ಬನಕಮ್ಮಾದಿಕಿಚ್ಚನ್ತರಪಸುತೋ।
ಸುತ್ತೋತಿ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ। ಖಾದನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಕಖಜ್ಜಕಾದೀನಿ ಖಾದನ್ತೋ। ಭುಞ್ಜನ್ತೋತಿ ಓದನಾದೀನಿ ವಚ್ಚಂ ಮುತ್ತಮ್ಪಿ ವಾ ಕರನ್ತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಕರೋನ್ತೋ ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ತೇರಸನ್ನಂ ವನ್ದನಾ ಅಯುತ್ತತ್ಥೇನ ವಾರಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೩೦೯೬-೭. ಕಮ್ಮಲದ್ಧಿಸೀಮಾವಸೇನ ತೀಸು ನಾನಾಸಂವಾಸಕೇಸು ಕಮ್ಮನಾನಾಸಂವಾಸಕಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ, ಸೀಮಾನಾನಾಸಂವಾಸಕವುಡ್ಢತರಪಕತತ್ತಸ್ಸ ವನ್ದಿಯತ್ತಾ, ಪಾರಿಸೇಸಞಾಯೇನ ‘‘ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವನ್ದಿಯೋ’’ತಿ ‘‘ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ’’ತಿ ಗಹಿತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಉಕ್ಖಿತ್ತೋತಿ ತಿವಿಧೇನಾಪಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇನ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋ। ಗರುಕಟ್ಠಾ ಚ ಪಞ್ಚಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಮಾನತ್ತಾರಹಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಅಬ್ಭಾನಾರಹಸಙ್ಖಾತಾ ಪಞ್ಚ ಗರುಕಟ್ಠಾ ಚ। ಇಮೇ ಪನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ವನ್ದನಾದೀನಿ ಲಭನ್ತಿ, ಪಕತತ್ತೇನ ಅವನ್ದಿಯತ್ತಾವ ಅವನ್ದಿಯೇಸು ಗಹಿತಾ। ಇಮೇ ಬಾವೀಸತಿ ಪುಗ್ಗಲೇತಿ ನಗ್ಗಾದಯೋ ಯಥಾವುತ್ತೇ।
೩೦೯೮. ‘‘ಧಮ್ಮವಾದೀ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ನಾನಾಸಂವಾಸವುಡ್ಢಕೋ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ವಿಸೇಸನಂ। ಯಥಾಹ ‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವನ್ದಿಯಾ। ಪಚ್ಛಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪುರೇಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವನ್ದಿಯೋ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಾರಕೇ…ಪೇ॰… ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವನ್ದಿಯೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೨)।
೩೦೯೯. ‘‘ಏತೇಯೇವ ವನ್ದಿಯಾ, ನ ಅಞ್ಞೇ’’ತಿ ನಿಯಾಮಸ್ಸ ಅಕತತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ವನ್ದಿಯಾನಂ ಸಬ್ಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ತಜ್ಜನಾದೀ’’ತಿಆದಿ। ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ನಿಯಸ್ಸಪಬ್ಬಾಜನೀಯಪಅಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ವನ್ದನೀಯಾಧಿಕಾರೇ। ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅಪಲೋಕನಾದಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಕಮ್ಮಂ।
೩೧೦೦. ಸಙ್ಘೇನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ತಂ ವಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ, ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇಹಿ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪನೇಕಸ್ಸ ಉದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಯೋಜನಾ, ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಮನ್ತರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಂ ‘‘ಅಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಜಾನಿತ್ವಾಪಿ ತಂ ವಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ ‘‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಮುದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ತಿಣ್ಣಮೇವ ಚಾತಿ ತಮೇವ ವಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾನಂ ದಿಟ್ಠಾವಿಕಮ್ಮಂ ಸಕಸಕದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಕಾಸನಂ ಉದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತೋ ಉದ್ಧಂ ತೀಹಿ
೩೧೦೧. ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹಲಕ್ಖಣಂ ಅಗ್ಗಹಿತಗ್ಗಹಣೇನ ಪಞ್ಚವಿಧನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿಆದಿ। ಯೋಜನಾ ಪನೇತ್ಥ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ಚ ಹೋತಿ, ಜೀವತಿ ಚ, ಗಹಿತೇ ಚ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಭತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ, ಜೀವತಿ ಚ, ಗಹಿತೇ ಚ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ, ಆಲಪಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ಜೀವತಿ ಚ, ಗಹಿತೇ ಚ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತೀತಿ ಏವಂ ಸನ್ದಿಟ್ಠಸಮ್ಭತ್ತಆಲಪಿತಾನಂ ತಿಣ್ಣಮೇಕೇಕಸ್ಸ ತೀಣಿ ತೀಣಿ ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹಲಕ್ಖಣಾನಿ ಕತ್ವಾ ನವವಿಧಂ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ವಚನತ್ಥೋ, ಪನೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಚ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋವ।
೩೧೦೨. ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ ಚ ಆಚಾರಾಜೀವಸಮ್ಭವಾ ದ್ವೇ ವಿಪತ್ತಿಯೋ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ, ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ, ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ।
೩೧೦೩. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಚತೂಸು ವಿಪತ್ತೀಸು। ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾ ಪಾರಾಜಿಕಾ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನೀ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಕಾ ದುವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸೀಲವಿಪತ್ತೀತಿ ಪಕಾಸಿತಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೧೦೪. ಯಾ ಚ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಯಾ ದಸವತ್ಥುಕಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಯಂ ದುವಿಧಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತೀತಿ ದೀಪಿತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕದಿಟ್ಠಿ ನಾಮ ಉಚ್ಛೇದನ್ತಸಸ್ಸತನ್ತಗಾಹವಸೇನ ಪವತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿ। ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾ ದಸವತ್ಥುಕಾ ದಿಟ್ಠಿ।
೩೧೦೫. ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದಿಕಾ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಕಾ ಯಾ ಪಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ಆಚಾರಕುಸಲೇನ ಭಗವತಾ ಸಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಪಾಟಿದೇಸನೀಯದುಕ್ಕಟದುಬ್ಭಾಸಿತಾನಂ ಗಹಣಂ। ಯಾತಿ ಪಞ್ಚಾಪತ್ತಿಯೋ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಬಹುತ್ತಂ। ಸಾತಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಏಕತ್ತಂ।
೩೧೦೬. ಕುಹನಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಲಪನಾ ನೇಮಿತ್ತಿಕತಾ ನಿಪ್ಪೇಸಿಕತಾ ಲಾಭೇನ ಲಾಭಂ ನಿಜಿಗೀಸನತಾ ಗಹಿತಾ, ಕುಹನಾದೀನಂ ವಿತ್ಥಾರೋ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ॰ ೧.೧೬) ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಆಜೀವೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೇತು ಯಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ। ಛಬ್ಬಿಧಾತಿ ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕಸಞ್ಚರಿತ್ತಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಪಾಟಿದೇಸನೀಯದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತೀನಂ ಪಕಾಸಿತಾ –
‘‘ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಇಚ್ಛಾಪಕತೋ ಅಸನ್ತಂ ಅಭೂತಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ ಉಲ್ಲಪತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ಆಜೀವಹೇತು…ಪೇ॰… ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ। ಆಜೀವಹೇತು…ಪೇ॰… ‘ಯೋ ತೇ ವಿಹಾರೇ ವಸತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಾ’ತಿ ಭಣತಿ, ಪಟಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ। ಆಜೀವಹೇತು…ಪೇ॰… ಭಿಕ್ಖು ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ಅಗಿಲಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ। ಆಜೀವಹೇತು…ಪೇ॰… ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಣೀತಭೋಜನಾನಿ ಅಗಿಲಾನಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಸ್ಸ। ಆಜೀವಹೇತು ಆಜೀವಕಾರಣಾ ಸೂಪಂ ವಾ ಓದನಂ ವಾ ಅಗಿಲಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ೨೮೭) –
ದೇಸಿತಾ। ಇಮಿನಾ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿ ದೀಪಿತಾ।
೩೧೦೭. ‘‘ಉಕ್ಖಿತ್ತೋ’’ತಿಆದಿ
೩೧೦೮-೯. ‘‘ಯೋ ಸಙ್ಘೇನ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕತಾನಂ ಅಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಪಕ್ಖೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘ತುಮ್ಹೇ ಕಿಂ ಭಣಥಾ’ತಿ ತೇಸಞ್ಚ ಇತರೇಸಞ್ಚ ಲದ್ಧಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘ಇಮೇ ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೋ, ಇತರೇ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ತೇಸಂ ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತಿ। ಇತರೇಸಮ್ಪಿ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅನಾಗತತ್ತಾ ಕೋಪೇತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೪೫೫) ಆಗತ ಅಟ್ಠಕಥಾವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಅಧಮ್ಮವಾದಿಪಕ್ಖಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿಆದಿ।
ಅಧಮ್ಮವಾದಿಪಕ್ಖಸ್ಮಿನ್ತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇನ ನಿಸ್ಸಾರಿತಾನಂ ಅಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಪಕ್ಖಸ್ಮಿಂ। ನಿಸಿನ್ನೋವಾತಿ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಗಣಪೂರಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋವ। ವಿಚಿನ್ತಯನ್ತಿ ‘‘ಇಮೇ ನು ಖೋ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ, ಉದಾಹು ಏತೇ’’ತಿ ವಿವಿಧೇನಾಕಾರೇನ ಚಿನ್ತಯನ್ತೋ। ‘‘ಏತೇ ಪನ ಧಮ್ಮವಾದೀ’’ತಿ ಮಾನಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪನ ಮಾನಸೇ। ಅಧಮ್ಮವಾದಿಪಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಏವಂ ಮಾನಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಅಯಂ ಲದ್ಧಿಯಾತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪಾದಿತಮಾನಸಸಙ್ಖಾತಾಯ ಲದ್ಧಿಯಾ। ತೇಸಂ ಅಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಪಕಾಸಿತೋ।
ತತ್ರಟ್ಠೋ ಪನ ಸೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಮ್ಮವಾದಿಪಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಸೋ। ಸದ-ಧಾತುಯಾ ಗತಿನಿವಾರಣತ್ಥತ್ತಾ ತತ್ರ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ತತ್ರಟ್ಠೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಧಮ್ಮವಾದಿಅಧಮ್ಮವಾದಿಪಕ್ಖಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಾನಂ। ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಚತುವಗ್ಗಾದಿಸಙ್ಘೇನ ಕರಣೀಯಕಮ್ಮಂ। ಕೋಪೇತೀತಿ ಅಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಅಸಂವಾಸಭಾವಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಗಣಪೂರಣತ್ತಾ, ಇತರೇಸಂ ಏಕಸೀಮಾಯಂ ಠತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅನುಪಗತತ್ತಾ, ಛನ್ದಸ್ಸ ಚ ಅದಿನ್ನತ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತಿ। ಯೋ ಪನ ಅಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಪಕ್ಖೇ
೩೧೧೦. ಬಹಿಸೀಮಾಗತೋ ಪಕತತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಚೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಸೀಮಾಯ ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ಮತೋತಿ ಯೋಜನಾ। ತಂ ಗಣಪೂರಣಂ ಕತ್ವಾ ಕತಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಕುಪ್ಪತಿ। ಏವಂ ಯಥಾವುತ್ತನಿಯಾಮೇನ ತಯೋ ನಾನಾಸಂವಾಸಕಾ ಮಹೇಸಿನಾ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೧೧೧. ಚುತೋತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪನ್ನೋ ಸಾಸನತೋ ಚುತತ್ತಾ ‘‘ಚುತೋ’’ತಿ ಗಹಿತೋ। ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏಕಾದಸ ಅಭಬ್ಬಾ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಇಮೇತಿ ಭೇದಮನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ಸತ್ತರಸ ಜನಾ। ಅಸಂವಾಸಾತಿ ನ ಸಂವಸಿತಬ್ಬಾ, ನತ್ಥಿ ವಾ ಏತೇಹಿ ಪಕತತ್ತಾನಂ ಏಕಕಮ್ಮಾದಿಕೋ ಸಂವಾಸೋತಿ ಅಸಂವಾಸಾ ನಾಮ ಸಿಯುಂ।
೩೧೧೨. ಅಸಂವಾಸಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತರಸವಿಧಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಅಸಂವಾಸಸ್ಸ। ತಥಾ ಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ಚಾತಿ ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಸೋ ನೇವ ಕಮ್ಮಪತ್ತೋ, ನಾಪಿ ಛನ್ದಾರಹೋ, ಅಪಿಚ ಕಮ್ಮಾರಹೋ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ೪೮೮) ಏವಂ ಪರಿವಾರೇ ವುತ್ತಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ಚ। ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಾದೀನಂ ಗಹಣಂ। ಸಙ್ಘೇ ತಜ್ಜನೀಯಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೇ। ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸನಾ। ನ ರೂಹತೀತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಟ್ಠಾನೇ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
೩೧೧೩. ಸಸಂವಾಸೇಕ…ಪೇ॰… ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ವಾ ಲದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಅಸಂವಾಸಿಕಭಾವಂ ಅನನ್ತರಸ್ಸಪಿ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ವಚನೇನ ವಚೀಭೇದಕರಣೇನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಟಿಕ್ಕೋಸೋ ರುಹತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
೩೧೧೪. ಛಹಿ ಆಕಾರೇಹೀತಿ (ಪಾಚಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೪೩೮; ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ನಿದಾನವಣ್ಣನಾ) ಲಜ್ಜಿತಾಯ, ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾಯ, ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾಯ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾಯ, ಕಪ್ಪಿಯೇಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾಯಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಛಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ। ಪಞ್ಚ ಸಮಣಕಪ್ಪಾ ಚ ವುತ್ತಾ, ಪಞ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ ಚ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ।
‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಸಮಣಕಪ್ಪೇಹಿ ಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಅಗ್ಗಿಪರಿಜಿತಂ ಸತ್ಥಪರಿಜಿತಂ ನಖಪರಿಜಿತಂ ಅಬೀಜಂ ನಿಬ್ಬಟ್ಟಬೀಜಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೫೦) ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕೇ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಪಞ್ಚ ಸಮಣಕಪ್ಪಾ ನಾಮ। ಪಞ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋತಿ ಪರಿವಾರೇ ಏಕುತ್ತರೇ ‘‘ಪಞ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ನಿದ್ದೇಸೇ ‘‘ನಿದಾನಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಸುತೇನ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಪಠಮಾ ವಿಸುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪರಿ॰ ೩೨೫) ನಯೇನ ದಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಚ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಸಙ್ಖಾತಾ ಪಞ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ ಚ ‘‘ಸುತ್ತುದ್ದೇಸೋ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪೋಸಥೋ ಪವಾರಣಾ ಸಾಮಗ್ಗಿಉಪೋಸಥೋಯೇವ ಪಞ್ಚಮೋ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ೩೨೫) ಏವಂ ವುತ್ತಾ ಪಞ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇಪಞ್ಚವಿಸುದ್ಧಿಯೋ ‘‘ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾನೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಸಾಮಞ್ಞವಚನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ।
೩೧೧೫-೭. ನಿಸ್ಸೇಸೇನ ದೀಯತಿ ಪಞ್ಞಪೀಯತಿ ಏತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದನ್ತಿ ನಿದಾನಂ, ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಠಾನಭೂತಂ ವೇಸಾಲೀಆದಿ। ಪುಂ ವುಚ್ಚತಿ ನಿರಯೋ, ತಂ ಗಲತಿ ಮದ್ದತಿ ನೇರಯಿಕದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವತೀತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ, ಸತ್ತೋ। ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾ ವತ್ಥು, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಿಹೇತುಭೂತೋ ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ।
ವಿಧಾನಂ ವಿಭಜನಂ ವಿಧಿ, ಪಭೇದೋ। ಪಞ್ಞಾಪೀಯತಿ ಭಗವತೋ ಆಣಾ ಪಕಾರೇನ ಞಾಪೀಯತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಿಧಿ ಪಭೇದೋ ‘‘ಪಞ್ಞತ್ತಿವಿಧಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ವಿಧಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ’’ತಿ
‘‘ವಿಪತ್ತಿ ಆಪತ್ತಿ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ, ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ ಏತಾಯ ಸೀಲಾದಯೋತಿ ವಿಪತ್ತಿ। ಸಾ ಪನ ಸೀಲಆಚಾರದಿಟ್ಠಿಆಜೀವಾನಂ ವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಾ। ಸಾ ಪನ ಉದ್ದೇಸವಸೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತಾವ। ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ ಏತಾಯ ಅಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಭೂತಾಯ ಭಗವತೋ ಆಣಾವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿ। ಸಾ ಪುಬ್ಬಪಯೋಗಾದಿವಸೇನ ಅನೇಕಪ್ಪಭೇದಾ ಆಪತ್ತಿ। ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಜಾನನಾದಿವಸೇನ ಆಣಾಯ ಅನತಿಕ್ಕಮನಂ। ಸಮುಟ್ಠಾತಿ ಏತೇಹಿ ಆಪತ್ತೀತಿ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ, ಕಾಯಾದಿವಸೇನ ಛಬ್ಬಿಧಾನಿ ಆಪತ್ತಿಕಾರಣಾನಿ। ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಂ ನಯೋ ಸಮುಟ್ಠಾನನಯೋ, ತಂ।
ವಜ್ಜಞ್ಚ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಿರಿಯಾ ಚ ಸಞ್ಞಾ ಚ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಆಣತ್ತಿ ಚ ವಜ್ಜಕಮ್ಮಕ್ರಿಯಾಸಞ್ಞಾಚಿತ್ತಾಣತ್ತಿಯೋ, ತಾಸಂ ವಿಧಿ ತಥಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ। ವಜ್ಜವಿಧಿನ್ತಿ ‘‘ಯಸ್ಸಾ ಸಚಿತ್ತಕಪಕ್ಖೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಕುಸಲಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಲೋಕವಜ್ಜಾ, ಸೇಸಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಾ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ ವಜ್ಜವಿಧಿಂ। ಕಮ್ಮವಿಧಿನ್ತಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾ ಚ ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮತದುಭಯವಸೇನ ತಿವಿಧಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ದಸ್ಸಿತಂ ಕಮ್ಮವಿಧಿಂ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿನ್ತಿ ‘‘ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅತ್ಥಿ ಅಕಿರಿಯತೋ, ಅತ್ಥಿ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯತೋ, ಅತ್ಥಿ ಸಿಯಾ ಕಿರಿಯತೋ ಸಿಯಾ ಅಕಿರಿಯತೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ನಯೇನ ದಸ್ಸಿತಂ ಕಿರಿಯಾವಿಧಿಂ। ಸಞ್ಞಾವಿಧಿನ್ತಿ ‘‘ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ನಯೇನ ದಸ್ಸಿತಂ ಸಞ್ಞಾವಿಧಿಂ।
ಚಿತ್ತವಿಧಿನ್ತಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾಪಿ ಚಿತ್ತವಸೇನ ದುವಿಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಚಿತ್ತಕಾ, ಅಚಿತ್ತಕಾ ಚಾ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ ಚಿತ್ತವಿಧಿಂ। ಆಣತ್ತಿವಿಧಿನ್ತಿ ‘‘ಸಾಣತ್ತಿಕಂ ಅನಾಣತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಆಣತ್ತಿವಿಧಿಂ। ಅಙ್ಗವಿಧಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಆಪತ್ತೀನಂ ವುತ್ತಂ ಅಙ್ಗವಿಧಾನಞ್ಚ। ವೇದನಾತ್ತಿಕಂ, ಕುಸಲತ್ತಿಕಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತಂ ಪನ ‘‘ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿಚಿತ್ತಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನಂ, ದ್ವಿವೇದನಂ, ತಿವೇದನ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದಸ್ಸಿತಮೇವ।
ಸತ್ತರಸವಿಧಂ ಏತಂ ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತನಿದಾನಾದಿಸತ್ತರಸಪ್ಪಭೇದಂ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ಸಾಧಾರಣಲಕ್ಖಣಂ। ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ। ಬುಧೋ ವಿನಯಕುಸಲೋ। ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಯಥಾರಹಂ ಯೋಜೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೩೧೧೮. ಇಮೇಸು ಸತ್ತರಸಸು ಲಕ್ಖಣೇಸು ನಿದಾನಪುಗ್ಗಲೇ ತಾವ ನಿದ್ದಿಸಿತುಮಾಹ ‘‘ನಿದಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ। ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಸತ್ತರಸಸು ಸಾಧಾರಣಲಕ್ಖಣೇಸು, ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮಂ। ನಿದಾನನ್ತಿ ನಿದ್ಧಾರಿತಬ್ಬದಸ್ಸನಂ। ‘‘ಪುರ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ವೇಸಾಲೀ’’ತಿಆದಿಪದೇಹಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಸಕ್ಕಭಗ್ಗಾತಿ ಏತೇಹಿ ಜನಪದವಾಚೀಹಿ ಸದ್ದೇಹಿ ಠಾನನಿಸ್ಸಿತಾ ನಾಗರಾವ ಗಹೇತಬ್ಬಾ। ತಾನಿ ಚ ‘‘ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ, ಭಗ್ಗೇಸು ವಿಹರತಿ ಸುಸುಮಾರಗಿರೇ’’ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದನಿದಾನೇ ನಿದಸ್ಸಿತಾನೇವ।
೩೧೧೯. ‘‘ದಸ ವೇಸಾಲಿಯಾ’’ತಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಉತ್ತರೇ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ಗಿರಿಬ್ಬಜೇತಿ ರಾಜಗಹನಗರೇ। ತಞ್ಹಿ
೩೧೨೧. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ಸುದಿನ್ನಧನಿಯಾದಯೋ ತೇವೀಸತಿವಿಧಾ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಪುಗ್ಗಲಾ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೩೧೨೨. ಉಭಯಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಆಗತಾ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಪುಗ್ಗಲಾ ಪರಿಪಿಣ್ಡಿತಾ ತಿಂಸ ಭವನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ವತ್ಥುಆದೀನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಉತ್ತರೇ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಇಧ ನ ವುತ್ತೋ। ನನು ಚ ನಿದಾನಪುಗ್ಗಲವಿನಿಚ್ಛಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ವಕ್ಖತೀತಿ ಸೋ ಇಧ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತೋತಿ? ನಾಯಂ ದೋಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಪಕರಣತ್ತಾ ಇಧಾಪಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ। ಯದಿ ಏವಂ ವತ್ಥುಆದಿವಿನಿಚ್ಛಯೋಪಿ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ಸೋ ಕಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತೋತಿ? ಏಕಯೋಗನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ವಚನೇನ ಸೋಪಿ ವುತ್ತೋಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಏಕದೇಸದಸ್ಸನವಸೇನ ಸಂಖಿತ್ತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ।
೩೧೨೩. ಯೋ ಏನಂ ತರುಂ ಜಾನಾತಿ, ಸೋ ಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಅಸೇಸತೋ ಜಾನಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಏತ್ಥ ‘‘ಏನಂ ತರು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿದಾನಾದಿಸತ್ತರಸಪ್ಪಕಾರಂ ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಸಾಧಾರಣಲಕ್ಖಣಸಮುದಾಯಂ ರೂಪಕೇನ ದಸ್ಸೇತಿ। ಕಿಂ ವಿಸಿಟ್ಠಂ ತರುನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಿಮೂಲ’’ನ್ತಿಆದಿ।
ತತ್ಥ ತಿಮೂಲನ್ತಿ ನಿದಾನಪುಗ್ಗಲವತ್ಥುಸಙ್ಖಾತಾನಿ ತೀಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ತಿಮೂಲಂ। ನವಪತ್ತನ್ತಿ ನವವಿಧಪಣ್ಣತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ನವಪತ್ತಂ। ದ್ವಯಙ್ಕುರನ್ತಿ ಲೋಕವಜ್ಜಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಸಙ್ಖಾತಾ ದ್ವೇ ಅಙ್ಕುರಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ದ್ವಯಙ್ಕುರಂ। ‘‘ದ್ವಿಅಙ್ಕುರ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಇ-ಕಾರಸ್ಸ ಅಯಾದೇಸಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ದ್ವಯಙ್ಕುರ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಸತ್ತಫಲನ್ತಿ ಆಣತ್ತಿಆಪತ್ತಿಅನಾಪತ್ತಿವಿಪತ್ತಿಸಞ್ಞಾವೇದನಾಕುಸಲತ್ತಿಕಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಸತ್ತ ಫಲಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ತಫಲಂ। ಛಪುಪ್ಫನ್ತಿ ಛಸಮುಟ್ಠಾನಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಛಪುಪ್ಫಂ। ದ್ವಿಪ್ಪಭವನ್ತಿ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಾ ದ್ವೇ ಪಭವಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ದ್ವಿಪ್ಪಭವಂ। ದ್ವಿಸಾಖನ್ತಿ ಏನಂ ತರುಂ ಯೋ ಜಾನಾತೀತಿ ಯೋ ವುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ವುತ್ತಸರೂಪಸಾಧಾರಣಸತ್ತರಸಲಕ್ಖಣರಾಸಿವಿನಿಚ್ಛಯಸಙ್ಖಾತತರುಂ ಜಾನಾತಿ। ಸೋತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು। ಪಞ್ಞತ್ತಿನ್ತಿ ವಿನಯಪಿಟಕಂ। ಅಸೇಸತೋತಿ ಸಬ್ಬಸೋ।
೩೧೨೪. ಇತಿ ಏವಂ ಮಧುರಪದತ್ಥಂ ಅನಾಕುಲಂ ಪರಮಂ ಉತ್ತಮಂ ಇಮಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಯೋ ಪಠತಿ ವಾಚುಗ್ಗತಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ, ಗರುಸನ್ತಿಕೇ ಸಾಧುಕಂ ಸುಣಾತಿ, ಪರಿಪುಚ್ಛತೇ ಚ ಅತ್ಥಂ ಪರಿಪುಚ್ಛತಿ ಚ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿನಯ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಉಪಾಲಿಸಮೋ ಭವತಿ ವಿನಯಧರಾನಂ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೇನ ಉಪಾಲಿಮಹಾಥೇರೇನ ಸದಿಸೋ ಭವತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
ಇತಿ ವಿನಯತ್ಥಸಾರಸನ್ದೀಪನಿಯಾ ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯವಣ್ಣನಾಯ
ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।