ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೪೦೫. ಆದಿನಾತಿ ಪಠಮೇನ ಕಾಯಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮುಟ್ಠಾನೇನ।
೪೦೬-೭. ದುಕ್ಕಟಾದಯೋತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಗಹಿತಾ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ ವಿಕಾಲೇ ಪನ ಪಾಚಿತ್ತೀತಿ ವಿಕಾಲಭೋಜನಪಾಚಿತ್ತಿ। ಅಞ್ಞಾತಿಹತ್ಥತೋತಿ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅನ್ತರಘರಂ ಪವಿಟ್ಠಾಯ ಹತ್ಥತೋ। ಗಹೇತ್ವಾತಿ
೪೦೮. ದುತಿಯೇನಾತಿ ವಾಚಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮುಟ್ಠಾನೇನ।
೪೦೯-೧೦. ಸಮಾದಿಸತಿ ಕಥೇತಿ ಚೇ। ಸಬ್ಬಥಾ ವಿಪನ್ನನ್ತಿ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕತಾದಿನಾ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರೇನ ವಿಪನ್ನಪ್ಪದೇಸಂ। ಕುಟಿನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಕುಟಿಂ। ಯಥಾಹ ಪರಿವಾರೇ ‘‘ತಸ್ಸ ಕುಟಿಂ ಕರೋನ್ತಿ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಸಾರಮ್ಭಂ ಅಪರಿಕ್ಕಮನ’’ನ್ತಿ (ಪರಿ॰ ೨೭೮)। ಪದಸೋಧಮ್ಮಂ ಮೂಲಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಯಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾತಿ ತಥಾ ವುತ್ತಂ, ತೇನ ಪದಸೋಧಮ್ಮಮೂಲೇನ, ಸಹತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಕರಣವಚನಂ।
೪೧೧. ತತಿಯೇನ ಸಮುಟ್ಠಾನೇನಾತಿ ಕಾಯವಾಚಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮುಟ್ಠಾನೇನ।
೪೧೨. ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾನಾತಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿದಹಿತ್ವಾ, ‘‘ಕುಟಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೧೩. ವತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ। ಭಿಕ್ಖುನಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭುಞ್ಜನಟ್ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಸೂಪಂ ದೇಥ, ಇಧ ಓದನಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವೋಸಾಸಮಾನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ವತ್ವಾ ದಾಪೇನ್ತಿಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ। ನ ನಿವಾರೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಪಸಕ್ಕ ತಾವ, ಭಗಿನಿ, ಯಾವ ಭಿಕ್ಖೂ ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಅನಪಸಾದೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೋತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೧೪. ಚತುತ್ಥೇನ ಕಾಯಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನೇನ ಕತಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಿಯುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೧೭. ಪಞ್ಚಮೇನಾತಿ ವಾಚಾಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನೇನ। ವದನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ಸಮುದಾಚರನ್ತೋ।
೪೧೮. ಕುಟಿನ್ತಿ
೪೧೯. ವಾಚೇತಿ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞೀ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇತೀ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ೨೮೧)। ದವಕಮ್ಯತಾ ವದನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಕೀಳಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದನ್ತಸ್ಸ। ದವಕಮ್ಯತಾತಿ ಚ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೨, ೨೪, ೪೨೨; ಅ॰ ನಿ॰ ೬.೫೮; ೮.೯; ಮಹಾನಿ॰ ೧೯೯, ೨೦೬; ಧ॰ ಸ॰ ೧೩೫೫; ವಿಭ॰ ೫೧೮) ವಿಯ ಯ-ಕಾರಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ।
೪೨೦. ಛಟ್ಠೇನ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನೇನ। ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾನಾತಿ ಸಂವಿಧಾಯ, ‘‘ತ್ವಞ್ಚ ಅಹಞ್ಚ ಏಕತೋ ಅವಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಮ್ಮನ್ತನಂ ಕತ್ವಾ। ಭಣ್ಡಂ ಹರತೀತಿ ‘‘ಭಾರಿಯಂ ತ್ವಂ ಏಕಂ ಪಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹ, ಅಹಂ ಇಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಸಹ ಠಾನಾ ಚಾವೇತಿ ಚೇ।
೪೨೩. ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ। ವಿಮತೂಪರಮಂ ಪರಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಂ ನು ಖೋ, ಅಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ನು ಖೋ, ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮೋ ನು ಖೋ, ಅಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ವಾ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ವಿವಿಧೇನಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತಾ ವಿಮತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ವಿಮತಿ। ವಿಮತಿಂ ಉಪರಮೇತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ವಿಮತೂಪರಮಂ। ಪರಮಂ ಉತ್ತಮಂ। ಉತ್ತರನ್ತಿ ವಿಭಙ್ಗಖನ್ಧಕಾಗತಾನಂ ನಿದಾನಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯಾನಂ ಪಞ್ಹಉತ್ತರಭಾವೇನ ಠಿತತ್ತಾ ಉತ್ತರಂ। ಇಮಂ ಉತ್ತರಂ ನಾಮ ಪಕರಣಂ ಯೋ ಉತ್ತರತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ। ಇಧ ‘‘ಉತ್ತರಂ ಉತ್ತರ’’ನ್ತಿ ಪದದ್ವಯೇ ಏಕಂ ಗುಣನಿದಸ್ಸನಂ, ಏಕಂ ಸತ್ಥನಿದಸ್ಸನನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಸುನಯೇನ ಯುತೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಿನಯಂ ಪಿಟಕಂ ಉತ್ತರತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಕಿಂ ವಿಸಿಟ್ಠನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸುನಯ’’ನ್ತಿಆದಿ ಸುನಯೋ, ತಂ। ಸುಟ್ಠು ನೀಯತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏತೇನಾತಿ ಸುನಯೋ, ಉತ್ತರವಿನಿಚ್ಛಯೋ, ತೇನ। ವಿನಿಚ್ಛಯಾವಬೋಧೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ದುಕ್ಖೇನ ಉತ್ತರೀಯತೀತಿ ದುತ್ತರಂ। ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲದೀಪಕತ್ತೇನ ಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಉತ್ತರಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಾಭಾವತೋ ಉತ್ತರಂ ಉತ್ತರತಿ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಇಧ ಯೋ ವಿಮತೂಪರಮಂ ಪರಮಂ ಉತ್ತರಂ ಉತ್ತರಂ ನಾಮ ಪಕರಣಂ ಉತ್ತರತಿ, ಸುನಯೇನ ಯುತೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ
ಇತಿ ಉತ್ತರೇ ಲೀನತ್ಥಪಕಾಸನಿಯಾ
ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।