ಏಕುತ್ತರನಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೪೨೪. ಇತೋ ಪರನ್ತಿ ಇತೋ ಸಮುಟ್ಠಾನವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಯ ಪರಂ। ಪರನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ। ಏಕುತ್ತರಂ ನಯನ್ತಿ ಏಕೇಕಅಙ್ಗಾತಿರೇಕತಾಯ ಏಕುತ್ತರಸಙ್ಖಾತಂ ಏಕಕದುಕಾದಿನಯಂ।
೪೨೫-೭. ಕೇ ಆಪತ್ತಿಕರಾ ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಕಾ ಚಾದೇಸನಗಾಮಿನೀತಿ ಏಕೇಕಪಞ್ಹವಸೇನ ಉತ್ತಾನತ್ಥೋಯೇವ।
೪೨೮. ಸಮುಟ್ಠಾನಾನೀತಿ ಆದಿಕೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ…ಪೇ॰… ದೀಪಿತಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏತೇಸಂ ವಸೇನ ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಆಪತ್ತಿಕರಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ।
೪೨೯. ತತ್ಥಾತಿ ತಾಸು ಆಪತ್ತೀಸು। ಲಹುಕಾತಿ ಲಹುಕೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನ ವಿಸುಜ್ಝನತೋ ಲಹುಕಾ। ಗರುಕೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನ ವಿಸುಜ್ಝನತೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿ, ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಅನಾಪತ್ತಿಭಾವಂ ಉಪನೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತೋ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ ಚ ಗರುಕಾಪತ್ತಿ ನಾಮ, ತಾ ಪನ ಲಹುಕಾಸು ವುತ್ತಾಸು ತಬ್ಬಿಪರಿಯಾಯತೋ ಞಾತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ವಿಸುಂ ನ ವುತ್ತಾ।
೪೩೧. ದುಟ್ಠುಂ ಕುಚ್ಛಿತಭಾವಂ ಪರಮಜೇಗುಚ್ಛಂ ನಿನ್ದನೀಯಭಾವಂ ಉಲತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ, ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ದುವಿಧಾಪತ್ತಿ ಆದಿತೋ’’ತಿ।
೪೩೨. ಪಞ್ಚಾನನ್ತರಿಯಸಂಯುತ್ತಾತಿ ‘‘ನಿಯತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ।
ಪರಿವಾರೇ (ಪರಿ॰ ೩೨೧) ಪನ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಅನ್ತರಾಯಿಕಾದೀ ಬಹೂ ಏಕಕಾ ದಸ್ಸಿತಾ, ತೇ ಪನ ಗನ್ಥಭೀರುಕಜನಾನುಗ್ಗಹೇನ ಆಚರಿಯೇನ ಇಧ ನ ದಸ್ಸಿತಾ। ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಪರಿವಾರೇಯೇವ (ಪರಿ॰ ೩೨೧) ಗಹೇತಬ್ಬಾ। ಏತ್ಥ ಚ ಸತ್ತಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಸಗ್ಗನ್ತರಾಯಞ್ಚೇವ ಮೋಕ್ಖನ್ತರಾಯಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅನ್ತರಾಯಿಕಾ। ಅಜಾನನ್ತೇನ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಪನ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಾಪತ್ತಿ ನೇವ ಸಗ್ಗನ್ತರಾಯಂ, ನ ಮೋಕ್ಖನ್ತರಾಯಂ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಾ। ಅನ್ತರಾಯಿಕಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಸುದ್ಧಿಪತ್ತಸ್ಸ, ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿಯಂ ಠಿತಸ್ಸ ಚ ಅವಾರಿತೋ ಸಗ್ಗಮಗ್ಗಮೋಕ್ಖಮಗ್ಗೋತಿ।
ಏಕಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೪೩೫. ಅದ್ಧವಿಹೀನೋ ನಾಮ ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸೋ। ಅಙ್ಗವಿಹೀನೋ ನಾಮ ಹತ್ಥಚ್ಛಿನ್ನಾದಿಭೇದೋ। ವತ್ಥುವಿಪನ್ನೋ ನಾಮ ಪಣ್ಡಕೋ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋ, ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕೋ ಚ। ಅವಸೇಸಾ ಥೇಯ್ಯಸಂವಾಸಕಾದಯೋ ಅಟ್ಠ ಅಭಬ್ಬಟ್ಠಾನಪ್ಪತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಕಾರಿನೋ ನಾಮ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ದುಕ್ಕಟೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನ ಅಭಬ್ಬಟ್ಠಾನಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಪರಿಪುಣ್ಣೋತಿ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಪತ್ತಚೀವರೋ। ನೋ ಯಾಚತೀತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ನ ಯಾಚತಿ। ಪಟಿಸಿದ್ಧಾತಿ ‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪರಿ॰ ೩೨೨) ವಾರಿತಾ।
೪೩೬. ಹವೇತಿ ಏಕಂಸತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ। ಲದ್ಧಸಮಾಪತ್ತಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೀಪಿತಾ ಆಪತ್ತಿ ಅತ್ಥಿ ಹವೇ ಅತ್ಥೇವ। ನೋ ಲದ್ಧಸಮಾಪತ್ತಿಸ್ಸಾತಿ ಅಲದ್ಧಸಮಾಪತ್ತಿಸ್ಸ ದೀಪಿತಾ ಆಪತ್ತಿ ಅತ್ಥೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೩೭. ಭೂತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನಿ ಸನ್ತಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಸ್ಸ। ಅಭೂತಾರೋಚನಾಪತ್ತೀತಿ ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ। ಅಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭಿನೋ ನಿದ್ದಿಸೇತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೩೮. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಸಂಯುತ್ತಾ’’ತಿಆದೀಸು ಅತ್ಥಿ-ಸದ್ದೋ ಪಚ್ಚತ್ತೇಕವಚನನ್ತೇಹಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ।
೪೩೯. ಪದಸೋಧಮ್ಮಮೂಲಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಧಮ್ಮದೇಸನಾ’’ತಿ ಆಪತ್ತೀನಂ ಗಹಣಂ।
೪೪೦. ಭೋಗೇತಿ ‘‘ಸಪರಿಕ್ಖಾರಸಂಯುತಾ’’ತಿ ಇದಞ್ಚ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ। ‘‘ಪತ್ತಚೀವರಾನಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ, ಕಿಲಿಟ್ಠಚೀವರಾನಂ ಅಧೋವನೇ, ಮಲಗ್ಗಹಿತಪತ್ತಸ್ಸ ಅಪಚನೇ’’ತಿ ಏವಮಾದಿಕಾ ಅಯುತ್ತಪರಿಭೋಗಾ ಆಪತ್ತಿಯೋಪಿ ಸಕಪರಿಕ್ಖಾರಸಂಯುತ್ತಾಯೇವ।
೪೪೧. ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಭಿಸಿಆದೀನಂ ಗಹಣಂ। ಅಜ್ಝೋಕಾಸತ್ಥರೇಪಿ ಚಾತಿ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಅತ್ಥರೇ ಅತ್ಥರಾಪನೇ ಸತಿ। ಅನಾಪುಚ್ಛಾವ ಗಮನೇತಿ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಾ ಗಮನೇ। ವಾ-ಸದ್ದೇನ ಅನುದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಾ ಅನುದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಗಮನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಪರಸನ್ತಕಸಂಯುತಾತಿ ಪರಪರಿಕ್ಖಾರಪಟಿಬದ್ಧಾ।
೪೪೩. ‘‘ಸಿಖರಣೀಸೀ’’ತಿ ಯಂ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ತಂ ಭಣತೋ ಗರುಕಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೪೫. ಗರುಕಾಪತ್ತೀತಿ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ। ಭೂತಸ್ಸಾರೋಚನೇತಿ ಭೂತಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಆರೋಚನೇ। ಸಚ್ಚಂ ವದತೋತಿ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ ವದನ್ತಸ್ಸ। ಲಹುಕಾತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿ।
೪೪೭. ವಿಕೋಪೇತುನ್ತಿ ವಗ್ಗಕರಣೇನ ವಿಕೋಪೇತುಂ। ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಜಹನ್ತಿ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಏವ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಜಹನ್ತೋ, ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಫುಸೇತಿ ಭೂಮಿಗತೋ ಫುಸೇಯ್ಯ।
೪೪೮. ವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಉಪರಿ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದನ್ತೋ ವೇಹಾಸಗತೋ ‘‘ನ ಭೂಮಿತೋ’’ತಿ।
೪೪೯. ಪವಿಸನ್ತೋತಿ ಆರಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತೋ। ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ ತತೋ ಏವ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ। ತನ್ತಿ ಆರಾಮಂ।
೪೫೦. ವತ್ತಮಪೂರೇತ್ವಾನಾತಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಛತ್ತುಪಾಹನಂ ಧಾರೇನ್ತೋಪಿ ನ ಆಪಜ್ಜತಿ।
೪೫೧. ‘‘ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ನಿಕ್ಖಮ’’ನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಪದಂ। ಪವಿಸಂ ನ ಚಾತಿ ಯಂ ಆರಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ಗತೋ, ತಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ನ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ।
೪೫೩. ಯಾ ಕಾಚಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತಿಗಮ್ಭೀರಂ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಂ ಆದಿಯನ್ತೀ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೫೭. ವತ್ತಂ ಪನತ್ತನೋತಿ ಯಂ ಅತ್ತನೋ ನೇತ್ಥಾರವತ್ತಂ ವುತ್ತಂ, ಸೋ ತಂ ಅಸಮಾದಿಯನ್ತೋವ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೬೦. ಇತರಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ, ತಥಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಚ।
೪೬೨. ದದಮಾನೋತಿ ಪಾರಿವತ್ತಕಂ ವಿನಾ ದದಮಾನೋ।
೪೬೩. ಮುದೂತಿ ಮುದುಪಿಟ್ಠಿಕೋ। ‘‘ಲಮ್ಬೀಆದಿನೋ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಹತ್ಥೇನ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಸುಚಿಂ ಮೋಚೇನ್ತಸ್ಸ, ಊರುನಾ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಪೇಲ್ಲನ್ತಸ್ಸ, ಅತ್ತಾನಂ ವಧಿತ್ವಾ ವಧಿತ್ವಾ ರೋದನ್ತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಏವಮಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ। ಅತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೋ, ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ ಚ ನಿರುತ್ತಿಲಕ್ಖಣೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಸೇಸಾತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಪಹಾರದಾನಾದೀಸು ವುತ್ತಾಪತ್ತಿ। ಪರನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ಪರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೬೫. ‘‘ನ ನ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಜ್ಜತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ನಾಮ।
೪೭೦. ಅರುಣುಗ್ಗೇತಿ ನಅರುಣುಗ್ಗಮೇತಿ ಅರುಣುಗ್ಗಮನತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ।
೪೭೧. ಏಕರತ್ತಾತಿಕ್ಕಮೇ ಛಾರತ್ತಾತಿಕ್ಕಮೇ ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇತಿ ಯೋಜನಾ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮಾಸಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ। ವುತ್ತಮಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿಂ। ‘‘ಆಪಜ್ಜತಿ ಅರುಣುಗ್ಗಮೇ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ।
೪೭೩. ಪರಸನ್ತಕಂ ರುಕ್ಖಲತಾದಿಂ ಥೇಯ್ಯಾಯ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಮತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭೂತಗಾಮಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಪಾರಾಜಿಕಞ್ಚ ಪಾಚಿತ್ತಿಞ್ಚ ಫುಸೇ’’ತಿ।
೪೭೫. ಛಾದೇನ್ತೋ ಪನಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಾ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಸೇಸೋ। ತತ್ರ ಆಹ ‘‘ಆಪತ್ತಿಂ ಛಾದೇನ್ತೋ ನರೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ।
ಅಚ್ಛಿನ್ನೋತಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ। ನಚ್ಛಾದೇನ್ತೋತಿ ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಾದಿನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅತ್ತನೋ ಹಿರಿಕೋಪಿನಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತೋ। ಯಥಾಹ – ‘‘ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ನ ತ್ವೇವ ನಗ್ಗೇನ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಯೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೫೧೭)।
೪೭೬. ಕುಸಚೀರಾದಿನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ವಾಕಚೀರಫಲಕಚೀರಾದೀನಂ ತಿತ್ಥಿಯಧಜಾನಂ ಗಹಣಂ। ಧಾರೇನ್ತೋ ಕೋಚಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಸೇಸೋ। ತತ್ರಾಹ – ‘‘ಕುಸಚೀರಾದೀನಿ ಧಾರೇನ್ತೋ ಧಾರೇನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೨)।
೪೭೭. ಯಂ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಪತ್ತಂ ‘‘ಅಯಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಪತ್ತೋ ಯಾವಭೇದನಾಯ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ, ತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಅಧಾರೇನ್ತೋ ಚ ದೋಸವಾ ಹೋತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ ಆಪತ್ತಿಂ। ಸಚಿತ್ತಕಾಚಿತ್ತಕದುಕಸ್ಸ ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖದುಕಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಚಿತ್ತಕದುಕ’’ನ್ತಿಆದಿ।
ದುಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೪೭೮. ಯಾ
೪೭೯. ಸಾ ಕತಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ರುಹಿರುಪ್ಪಾದನಾಪತ್ತೀ’’ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ಥೇರಮಾವುಸವಾದೇನ, ವದತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇತಿ ‘‘ಯಥಾ ಖೋ ಪನಾನನ್ದ, ಏತರಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆವುಸೋವಾದೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ನ ಖೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಏವಂ ಸಮುದಾಚರಿತಬ್ಬಂ…ಪೇ॰… ನವಕತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಥೇರತರೋ ಭಿಕ್ಖು ‘ಭನ್ತೇ’ತಿ ವಾ ‘ಆಯಸ್ಮಾ’ತಿ ವಾ ಸಮುದಾಚರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೨೧೬) ವಚನತೋ ಥೇರಂ ಆವುಸೋವಾದೇನ ಸಮುದಾಚರಣಪಚ್ಚಯಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ತಿಟ್ಠನ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೮೧. ಕಥಂ ಕಾಲೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ, ನ ವಿಕಾಲೇ। ಕಥಂ ವಿಕಾಲೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ, ಕಾಲೇ ನ ಸಿಯಾ। ಕಥಂ ಕಾಲೇ ಚೇವ ವಿಕಾಲೇ ಚಾತಿ ಉಭಯತ್ಥ ಸಿಯಾತಿ ಪಞ್ಹೇ।
೪೮೨. ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭುಞ್ಜತೋ’’ತಿಆದಿ।
೪೮೩. ಅವಸೇಸಂ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಕಾಲವಿಕಾಲೇಸು ಸಬ್ಬದಾ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಸಂಸಯೋ ನತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೮೪. ‘‘ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ‘‘ರತ್ತಿಮೇವಾ’’ತಿಆದಿ।
೪೮೬. ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ದಸವಸ್ಸೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಊನದಸವಸ್ಸೋ, ಸಾ ಕಥಂ ಸಿಯಾ। ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಊನದಸವಸ್ಸೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ದಸವಸ್ಸೋ, ಸಾ ಕಥಂ ಹೋತಿ। ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ದಸವಸ್ಸೋಪಿ ಆಪಜ್ಜತಿ ಊನದಸವಸ್ಸೋಪೀತಿ ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಆಪತ್ತಿ ಕಥಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೮೭. ತತ್ಥ ‘‘ಉಪಟ್ಠಾಪೇತೀ’’ತಿಆದಿ। ‘‘ಬಾಲೋ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಹಿ ಅತ್ಥಪದಂ ‘‘ಅಬ್ಯತ್ತೋ’’ತಿ।
೪೮೮. ಊನದಸವಸ್ಸೋ ಏವಂ ‘‘ಅಹಂ ಪಣ್ಡಿತೋ’’ತಿ ಪರಿಸಂ ಗಣ್ಹತಿ, ತಥಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ದಸವಸ್ಸೋ ಊನೋ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ದಸವಸ್ಸೋ, ಊನದಸವಸ್ಸೋ ಚಾತಿ ಉಭೋಪೇತೇ ಪರಿಸುಪಟ್ಠಾಪನಾಪತ್ತಿತೋ ಅಞ್ಞಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಆಪಜ್ಜನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ನ-ಕಾರಲೋಪೋ।
೪೮೯. ಕಥಂ ಕಾಳೇ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಜುಣ್ಹೇ, ಕಥಂ ಜುಣ್ಹೇ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಕಾಳಸ್ಮಿಂ, ಕಥಂ ಕಾಳೇ ಚ ಜುಣ್ಹೇ ಚಾತಿ ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೯೦. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಮಾಹ ‘‘ವಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿ। ‘‘ಆಪಜ್ಜತೇ ಅಪ್ಪವಾರೇನ್ತೋ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಜುಣ್ಹೇತಿ ಪುರಿಮಪಕ್ಖೇ। ಕಾಳಕೇತಿ ಅಪರಪಕ್ಖೇ।
೪೯೧. ಅವಿಪತ್ತಿನಾತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧವಿಪತ್ತಿರಹಿತತ್ತಾ ಅವಿಪತ್ತಿನಾ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ। ಅವಸೇಸನ್ತಿ ವಸ್ಸಂ ಅನುಪಗಮನಾಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಪವಾರಣಾಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಅವಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಆಪತ್ತಿಂ।
೪೯೨. ವಸ್ಸೂಪಗಮನಂ ಸೇಸಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಂ ಕಾಳೇ ಚ ಜುಣ್ಹೇ ಚಾತಿ ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೯೩. ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಹೇಮನ್ತೇ ಹೋತಿ, ಇತರಉತುದ್ವಯೇ ಗಿಮ್ಹಾನವಸ್ಸಾನಸಙ್ಖಾತೇ ನ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಗಿಮ್ಹೇಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಸೇಸೇಸು ವಸ್ಸಾನಹೇಮನ್ತಸಙ್ಖಾತೇಸು, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ವಸ್ಸೇ ಹೋತಿ, ನೋ ಇತರದ್ವಯೇ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹಸಙ್ಖಾತೇತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೯೪-೬. ಸಾ ತಿವಿಧಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ ಕತಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ದಿನೇ ಪಾಟಿಪದಕ್ಖಾತೇ’’ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ದಿನೇ…ಪೇ॰… ಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾತಿ ಅಪರಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾ ಕಾಳಪಕ್ಖಪಾಟಿಪದದಿವಸೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ
ಪಚ್ಛಿಮೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಮಿವಚನಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ಭುಮ್ಮಂ। ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಕತ್ತಿಕಸ್ಸ ಯಸ್ಮಿಂ ಪುಣ್ಣಮೇ ದಿವಸೇ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಚೀವರಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ತಂ ಅಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾವ ಪಾಟಿಪದೇ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಅಪಚ್ಚುದ್ಧರಣಪಚ್ಚಯಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೇಮನ್ತೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಇತರೇ ಗಿಮ್ಹಾನವಸ್ಸಾನಉತುದ್ವಯೇ ನ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪರಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೩) ನಿದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಚತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ, ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೫೮) ವುತ್ತಪಾಳಿಯಾ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾವಚನಸ್ಸ ಅವಿರುಜ್ಝನತೋ ‘‘ತಮ್ಪಿ ಸುವುತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಪರಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೩) ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಹೇಮನ್ತೇ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ಹೋತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
೪೯೭. ಗಿಮ್ಹಾನಮಾಸಾನಂ ಗಿಮ್ಹಿಕೇ ಉತುಮ್ಹಿ। ಮಾಸತೋ ಅತಿರೇಕೋ ಅತಿರೇಕಮಾಸೋತಿ ಕತ್ವಾ ಅತಿರೇಕಮಾಸೋ ಕಾಲೋ ಸೇಸೋತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಕಾಲೇ। ಪರಿಯೇಸನ್ತೋತಿ ಅಞ್ಞಾತಿಕಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನತೋ ಸತುಪ್ಪಾದಕರಣೇನ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚ ಅತಿರೇಕಮಾಸೋ ಸೇಸೋತಿ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇನ್ತೋ ಚ ಗಿಮ್ಹೇ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ‘‘ನ ತು ಏವ ಇತರಉತುದ್ವಯೇ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಗಿಮ್ಹೇ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಪುರಿಮಮಾಸತ್ತಯೇ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇನ್ತೋ ಅಡ್ಢಮಾಸಾಧಿಕೇ ಗಿಮ್ಹಮಾಸತ್ತಯೇ ಆಪಜ್ಜತಿ। ನಿಸ್ಸನ್ದೇಹೇ ‘‘ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮಮಾಸತೋ ಪುರಿಮೇಸು ಸತ್ತಸು ಮಾಸೇಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತದಯುತ್ತಂ ‘‘ಗಿಮ್ಹಾನೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಗಿಮ್ಹಾಪತ್ತಿಯಾ ದಸ್ಸಿತತ್ತಾ, ‘‘ಇತರಉತುದ್ವಯೇ’’ತಿ ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ ಚ। ಏತ್ಥ ಚ ಗಾಥಾಯ ಪರಿಯೇಸನಾಪತ್ತಿಯಾಯೇವ ದಸ್ಸನಂ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸನಾಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಗಿಮ್ಹೇಯೇವ ಸಮ್ಭವೋತಿ ಸಾಪಿ ದಸ್ಸಿತಾ।
೪೯೮. ಇಧ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಚೀವರೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ನಗ್ಗೋ ಕಾಯಂ ಓವಸ್ಸಾಪೇತಿ, ಸೋ ಹವೇ ಏಕಂಸೇನ ವಸ್ಸೇ ವಸ್ಸಾನಉತುಮ್ಹಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೪೯೯. ‘‘ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಗಣೋ ನ ಪುಗ್ಗಲೋ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಗಣೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಸಙ್ಘೋ ನ ಪುಗ್ಗಲೋ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಸಙ್ಘೋ ನ ಗಣೋ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ೩೨೩) ವುತ್ತತ್ತಿಕಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಆಪಜ್ಜತಿ ಹಿ ಸಙ್ಘೋವಾ’’ತಿಆದಿ।
೫೦೦. ಕಥಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಅಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಇಧ ಅತ್ತನೋ ಯಥಾಪತ್ತಮುಪೋಸಥಂ ಅಕತ್ವಾ ನ ಗಣೋ ನ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಚ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ಗಣೋ ಚ ನಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಯಥಾಲಾಭಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ। ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಯೋಜನಂ ಕರೋಮೀತಿ ವಿಪರಿಯಾಯವಿಕಪ್ಪೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ। ಏವಮುಪರಿಪಿ ವಿಪರಿಯಾಯವಿಪಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಲಾಭಯೋಜನಾವ ಕಾತಬ್ಬಾ।
೫೦೧. ‘‘ಉಪೋಸಥ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಮಧಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಪದೇಹಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
೫೦೨. ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೇನ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ। ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಂ, ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಙ್ಘೋ ಚ ನಾಪಜ್ಜತಿ, ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ಗಣೋ ಚ ನ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೦೩. ಕಥಂ ಪನ ಗಿಲಾನೋವ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಅಗಿಲಾನೋ, ಕಥಂ ಅಗಿಲಾನೋವ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಗಿಲಾನೋ, ಕಥಂ ಗಿಲಾನೋ ಚ ಅಗಿಲಾನೋ ಚ ಉಭೋಪಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೦೪. ಯೋ ಪನ ಅಕಲ್ಲಕೋ ಗಿಲಾನೋ ಅಞ್ಞೇನ ಪನ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ತದಞ್ಞಂ ತತೋ ಅಞ್ಞಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಸೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೦೫. ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೇ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಸಚೇ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಅಗಿಲಾನೋವ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸೇಸಂ ಪನ ಆಪತ್ತಿಂ ಗಿಲಾನಅಗಿಲಾನಾ ಉಭೋಪಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ।
೫೦೬. ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೦೭. ಕೇವಲಂ
೫೦೮. ಮಞ್ಚಾದಿನ್ತಿ ಸಙ್ಘಿಕಮಞ್ಚಾದಿಂ।
೫೦೯. ‘‘ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಏವ ಆಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಕಥಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಏವ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನೇವ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಕಥಂ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಏವ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಕಥಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಚ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಚಾತಿ ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೧೦. ಸಛತ್ತುಪಾಹನೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಛತ್ತುಪಾಹನಸಹಿತೋ ಆಗನ್ತುಕೋ ಭಿಕ್ಖು। ಪವಿಸನ್ತೋ ತಪೋಧನೋತಿ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾರಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತೋ।
೫೧೧. ‘‘ಉಪಚಾರಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕಮೇ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ।
೫೧೨. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಚ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಚ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಏತ್ಥ ಚ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಾಪತ್ತಿಂ ಬಹಿಸೀಮಾಗತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀಆರಾಮಪವೇಸನಾಪತ್ತಿಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತದುಭಯಂ ಪನ ಆಗನ್ತುಕಗಮಿಕವತ್ತಭೇದಾಪತ್ತೀಹಿ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದನ್ತಿ ಉಪಲಕ್ಖಣತೋ ಏತೇನೇವ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ವಿಸುಂ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಈದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ತಿಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೫೧೫. ವಚೀದ್ವಾರಿಕಮಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಪರವಾಚಾಯ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಏಕವಾಚಿಕಾಯ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸುಜ್ಝತಿ।
೫೧೬. ವಜ್ಜಮೇವ ವಜ್ಜತಾ, ತಂ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೧೮-೯. ತಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತೋತಿ ತಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ವಿಸುದ್ಧೋ ಹೋನ್ತೋ। ಯಾವತತಿಯಕಂ ಪನಾತಿ ಯಾವತತಿಯೇನ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮೇನ ಆಪನ್ನಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಂ ಪನ। ಪರಿವಾಸಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮಾನತ್ತಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಅಬ್ಭಾನಾನಿ ಗಹಿತಾನಿ।
೫೨೨. ಕಾಯದ್ವಾರಿಕಮಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇನ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಪಹಾರದಾನಾದಿಆಪತ್ತಿಂ।
೫೨೩. ಕಾಯೇನೇವ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ದೇನ್ತೋ ವಿಸುಜ್ಝತಿ।
೫೨೬. ಯೋ ಸುತ್ತೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಕಥಂ ಪಟಿಬುದ್ಧೋ ವಿಸುಜ್ಝತಿ। ಯೋ ಪಟಿಬುದ್ಧೋವ ಆಪನ್ನೋ, ಸೋ ಕಥಂ ಸುತ್ತೋ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೨೮. ಸಗಾರಸೇಯ್ಯಕಾದಿನ್ತಿ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸಹಸೇಯ್ಯಾದಿಆಪತ್ತಿಂ।
೫೨೯. ಜಗ್ಗನ್ತೋತಿ ಜಾಗರನ್ತೋ ನಿದ್ದಂ ವಿನೋದೇನ್ತೋ।
೫೩೧. ಪಟಿಬುದ್ಧೋತಿ ಅನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ।
೫೩೨. ಅಚಿತ್ತೋತಿ ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವೀತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಾ ಭಾವೇನ ಅಚಿತ್ತೋ।
೫೩೫. ಸಚಿತ್ತಕಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಸಯನ್ತೋ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಕಮ್ಮೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ‘‘ಇಮಿನಾಹಂ ಕಮ್ಮೇನ ಆಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತರಹಿತೋ ವುಟ್ಠಹನ್ತೋ ಅಚಿತ್ತಕೋ ವಿಸುಜ್ಝತಿ।
೫೩೬. ಪಚ್ಛಿಮಂ ತು ಪದದ್ವಯನ್ತಿ –
‘‘ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಚಿತ್ತೋವ, ಅಚಿತ್ತೋವ ವಿಸುಜ್ಝತಿ।
ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಚಿತ್ತೋವ, ಸಚಿತ್ತೋವ ವಿಸುಜ್ಝತೀ’’ತಿ॥ –
ಪದದ್ವಯಂ ಅಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಅಚಿತ್ತಸಚಿತ್ತಪದೇಹಿ ಏವಮೇವ ಮಿಸ್ಸಂ ಅಕತ್ವಾ। ಏತ್ಥಾತಿ ಪುರಿಮಪದದ್ವಯೇ। ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನಾತಿ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನ।
೫೩೯. ಕಮ್ಮತೋತಿ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮತೋ।
೫೪೦. ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಕಮ್ಮತೋತಿ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮಂ ವಿನಾವ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ।
೫೪೧. ಸಮನುಭಾಸನೇ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಂ ಸಮನುಭಾಸನಮಾಹ ಕಾರಣೂಪಚಾರೇನ।
೫೪೨. ಅವಸೇಸನ್ತಿ ಮುಸಾವಾದಪಾಚಿತ್ತಿಯಾದಿಕಂ।
೫೪೩. ವಿಸುಜ್ಝತಿ ಅಸಮ್ಮುಖಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಸಮ್ಮುಖಾ ವಿಸುಜ್ಝತಿ। ಇದಞ್ಚ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚೇವ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣೇನ ಚ ಸಮೇನ್ತಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾಯ ಸಬ್ಭಾವೇಪಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಸಮ್ಮುಖತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ ವಾ ವಿಸುಜ್ಝತಿ ವಾತಿ ‘‘ಅಸಮ್ಮುಖಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
೫೫೧. ‘‘ಅಚಿತ್ತಕಚತುಕ್ಕಂ ಅಜಾನನ್ತಚತುಕ್ಕ’’ನ್ತಿ ಕುಸಲತ್ತಿಕಫಸ್ಸಪಞ್ಚಕಾದಿವೋಹಾರೋ ವಿಯ ಆದಿಪದವಸೇನ ವುತ್ತೋ।
೫೫೨-೩. ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಚೇತರೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಆವಾಸಿಕೋವ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚೇತರೋ ಆಗನ್ತುಕೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕೋ ಚ ಆವಾಸಿಕೋ ಚ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಉಭೋ ಸೇಸಂ ನ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೫೫. ಇತರೋತಿ ಆವಾಸಿಕೋ। ಆವಾಸವತ್ತನ್ತಿ ಆವಾಸಿಕೇನ ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಕಾತಬ್ಬವತ್ತಂ। ಆವಾಸೀತಿ ಆವಾಸಿಕೋ।
೫೫೬. ನ ಚೇವಾಗನ್ತುಕೋತಿ ತಂ ಆವಾಸಿಕವತ್ತಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ಆಗನ್ತುಕೋ ನ ಚೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ ಸೇಸಂ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರಿಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ। ಉಭೋಪಿ ಆಗನ್ತುಕಆವಾಸಿಕಾ। ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ।
೫೫೭. ವತ್ಥುನಾನತ್ತತಾತಿ ವೀತಿಕ್ಕಮನಾನತ್ತತಾ। ಆಪತ್ತಿನಾನತ್ತತಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞನಾನತ್ತತಾ।
೫೬೩. ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಾನಂ…ಪೇ॰… ನಾನಭಾವೋ’’ತಿ ಇದಂ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ ಅನಿಯತಾದೀಹಿ ವತ್ಥುನಾನತಾಯ ಚೇವ ಆಪತ್ತಿನಾನತಾಯ ಚ ಲಬ್ಭಮಾನತ್ತಾ।
೫೬೫. ಅಯಮೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತೀಸುಯೇವ ಸಾಧಾರಣಾಪತ್ತಿಯೋ ಏಕತೋ ಚ ವಿಸುಞ್ಚ ಆಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ಯಥಾವುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯೋ, ಅಥ ಖೋ ಅವಸೇಸಸಾಧಾರಣಾಪತ್ತಿಯೋಪಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಯಮೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ।
೫೭೭. ಆದಿಯನ್ತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೋ। ಪಯೋಜೇನ್ತೋತಿ ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತೋ।
೫೭೯. ಊನಕಂ ಪಾದಂ…ಪೇ॰… ಲಹುಂ ಫುಸೇತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುಕ್ಕಟಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯಾಹ।
೫೮೦. ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ, ಸೇಸಕಮ್ಪಿ ಪದತ್ತಯನ್ತಿ ಯೋ ಅಯಂ ಪಠಮವಿನಿಚ್ಛಯೇ ವುತ್ತನಯೋ, ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ಊನಪಾದಂ ಆದಿಯನ್ತೋ ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಪಾದಂ ವಾ ಅತಿರೇಕಪಾದಂ ವಾ ಗಹಣತ್ಥಂ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ಗರುಂ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಪಾದಂ ವಾ ಅತಿರೇಕಪಾದಂ ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚ ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ಚ ಗರುಕೇ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಂಯೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಊನಪಾದಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚ ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ಚ ಲಹುಕೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇ, ದುಕ್ಕಟೇ ವಾ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏವಂ ಸೇಸಕಮ್ಪಿ ಇಮಂ ಪದತ್ತಯಂ। ಅತ್ಥಸಮ್ಭವತೋಯೇವಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಮ್ಭವವಸೇನೇವ।
೫೮೧-೨. ಕಥಂ ಕಾಲೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ, ನೋ ವಿಕಾಲೇ, ವಿಕಾಲೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ, ನ ಚ ಕಾಲೇ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ಕಾಲೇ ಚ ಪಕಾಸಿತಾ ವಿಕಾಲೇ ಚ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ನೇವ ಕಾಲೇ ಚ ಪಕಾಸಿತಾ ನೇವ ವಿಕಾಲೇ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೮೬-೭. ಕಾಲೇ
೫೮೯. ವಿಕಾಲೇಯೇವ ಕಪ್ಪತಿ, ಅಪರಜ್ಜು ಕಾಲೇಪಿ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೯೨. ಕುಲದೂಸನಕಮ್ಮಾದಿನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಭೂತಾರೋಚನರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರವಿಞ್ಞತ್ತಿಕುಹನಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ।
೫೯೩-೪. ಕತಮಾ
೫೯೬. ‘‘ಸೋ ಗುಣಙ್ಗುಣುಪಾಹನ’’ನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೯೯. ಏವಂ ‘‘ಆಪಜ್ಜತಿ, ನಾಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಪದವಸೇನ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಚತುಕ್ಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ನೇವ ಕಪ್ಪತಿ, ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಪದವಸೇನ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸೂ’’ತಿಆದಿ।
೬೦೧. ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಗಣೇನ ಪಞ್ಚವಗ್ಗೇನಾ’’ತಿಆದಿಗಾಥಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ।
೬೦೩. ಏವಂ ವತ್ತುನ್ತಿ ‘‘ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ। ಪಞ್ಚಲೋಣಾದಿಕನ್ತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಣಾನೀ’’ತಿಆದಿ।
೬೦೮. ಅನುಞ್ಞಾತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ಬಹಿಯೇವ ಚ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೬೧೨. ಸೇಕ್ಖಪಞ್ಞತ್ತೀತಿ
೬೧೩. ಅಗಣಾತಿ ಅದುತಿಯಾ। ಏತ್ಥ ಹಿ ಏಕಾಪಿ ಗಣೋ ನಾಮ।
೬೧೪. ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಅಸಾಧಾರಣಮಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನಿಯತಾಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
೬೧೬. ಗಿಲಾನೋ
೬೧೮. ‘‘ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಗಿಲಾನೋವಾ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ।
ಚತುಕ್ಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೨೦. ‘‘ಗರುಥುಲ್ಲಚ್ಚಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಗರು’’ನ್ತಿ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ।
೬೨೧. ಪಞ್ಚ ಕಥಿನಾನಿಸಂಸಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಾಯೇವ।
೬೨೬. ಅಗ್ಗಿಸತ್ಥನಖಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಸತ್ಥನಖೇಹಿ ಅಕ್ಕನ್ತಂ ಫುಟ್ಠಂ, ಪಹಟನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಬೀಜನ್ತಿ ನೋಬೀಜಂ। ಉಬ್ಬಟ್ಟಬೀಜಕನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಟ್ಟಬೀಜಕಂ।
೬೨೮. ಪವಾರಣಾಪೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪವಾರಣಾಪಿ। ಓದನಾದೀಹೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸತ್ತುಕುಮ್ಮಾಸಮಚ್ಛಮಂಸಾನಂ ಗಹಣಂ। ಕಾಯಾದಿಗಹಣೇನಾತಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಗಹಣೇನ। ‘‘ದಾತುಕಾಮಾಭಿಹಾರೋ ಚ, ಹತ್ಥಪಾಸೇರಣಕ್ಖಮ’’ನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮೇಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಞ್ಚೇವ ಹೋನ್ತಿ।
೬೨೯-೩೦. ವಿನಯಞ್ಞುಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ವಿನಯಧರೇ ಪುಗ್ಗಲೇ। ಸಕಞ್ಚ ಸೀಲನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಞ್ಚ। ಸುರಕ್ಖಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಆಪತ್ತಾನಾಪತ್ತಿಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಾನಂ ವಿಜಾನನ್ತತಾಯ ಅಸೇವಿತಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಸೇವಿತಬ್ಬಂಯೇವ ಸೇವನವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ರಕ್ಖಿತಂ ಹೋತಿ। ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಮಞ್ಞಸ್ಸ ನಿರಾಕರೋತೀತಿ ವಿಸಾರದೋ ಭಾಸತಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇತಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಾನಂ ವೇರಿಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲೇ। ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚೇವ ಠಿತಿಯಾ ಪವತ್ತೋತಿ ‘‘ವಿನಯೋ ನಾಮ ಸಾಸನಸ್ಸ ಆಯು, ವಿನಯೇ ಠಿತೇ ಸಾಸನಂ ಠಿತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.ಪಠಮಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಥಾ; ದೀ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.ಪಠಮಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಥಾ; ಖು॰ ಪಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೫.ಮಙ್ಗಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ; ಥೇರಗಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೧.೨೫೧) ವಚನತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಯಾ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ। ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ। ತತ್ಥ ವಿನಯಞ್ಞುಭಾವೇ। ಧೀರೋ ಪಞ್ಞವಾ ಭಿಕ್ಖು।
ಪಞ್ಚಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೩೧-೨. ಛಳಭಿಞ್ಞೇನಾತಿ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ, ತೇನ। ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪಮಾಣಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ, ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪಮಾಣಂ ನಿಸೀದನಞ್ಚ ತಥಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪಮಾಣಂ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿವಸ್ಸಸಾಟಿಕಚೀವರಞ್ಚ ಸುಗತಸ್ಸ ಚೀವರೇ ಪಮಾಣಿಕಚೀವರನ್ತಿ ಛ।
೬೩೩-೪. ಅಞ್ಞಾಣಞ್ಚ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಞ್ಚ ಅಞ್ಞಾಣಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ, ತೇಹಿ, ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಚೇವ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತತಾಯ ಚಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ವಿಪರೀತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಾಯ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಾಯ।
ತತ್ಥ ಕಥಂ ಅಲಜ್ಜಿತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಅಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ಜಾನನ್ತೋಯೇವ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋತಿ (ಕಙ್ಖಾ॰ ಅಟ್ಠ॰ ನಿದಾನವಣ್ಣನಾ)। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –
‘‘ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ।
ಆಪತ್ತಿಂ ಪರಿಗೂಹತಿ।
ಅಗತಿಗಮನಞ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ।
ಏದಿಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅಲಜ್ಜೀ ಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿ॥ (ಪರಿ॰ ೩೫೯)।
ಕಥಂ ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಅಞ್ಞಾಣಪುಗ್ಗಲೋ ಮನ್ದೋ ಮೋಮೂಹೋ ಕತ್ತಬ್ಬಾಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋತಿ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ವಿರಾಧೇತಿ। ಏವಂ ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ।
ಕಥಂ
ಕಥಂ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಸೂಕರಮಂಸಂ ‘‘ಅಚ್ಛಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಖಾದತಿ, ಕಾಲೇ ವಿಕಾಲಸಞ್ಞಾಯ ಭುಞ್ಜತಿ। ಏವಂ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ।
ಕಥಂ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಅಚ್ಛಮಂಸಂ ‘‘ಸೂಕರಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಖಾದತಿ, ವಿಕಾಲೇ ಕಾಲಸಞ್ಞಾಯ ಭುಞ್ಜತಿ। ಏವಂ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ।
ಕಥಂ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ? ಸಹಸೇಯ್ಯಚೀವರವಿಪ್ಪವಾಸಾದೀನಿ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ।
೬೩೫-೮. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುನಾತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಸಙ್ಖಾತೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಧಮ್ಮೋವ ಚಕ್ಖು ಏತಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖು, ತೇನ ಛಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಯುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುನಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ನಿಸ್ಸಯೋ ಚೇವ ದಾತಬ್ಬೋ, ಸಾಮಣೇರೋ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ। ಆಪತ್ತಿಂ ಜಾನಾತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಜಾನಾತಿ, ಗರುಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಜಾನಾತಿ, ಲಹುಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಭಯಾನಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾನಿ ವಿತ್ಥಾರಾ ಸ್ವಾಗತಾನಿ ಭವನ್ತಿ, ಅತ್ಥತೋ ಸುವಿಭತ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ, ಸುತ್ತಸೋ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಾನಿ ಭವನ್ತಿ, ದಸವಸ್ಸೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಅತಿರೇಕದಸವಸ್ಸೋ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ।
ಛಕ್ಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೩೯. ಸತ್ತ ಸಾಮೀಚಿಯೋ ವುತ್ತಾತಿ ‘‘ಸೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ಅನಬ್ಭಿತೋ, ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾರಯ್ಹಾ, ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿ, ಯುಞ್ಜನ್ತಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಕಂ, ಮಾ ವೋ ಸಕಂ ವಿನಸ್ಸಾತಿ ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿ, ಅಯಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಪತ್ತೋ ಯಾವ ಭೇದನಾಯ ಧಾರೇತಬ್ಬೋತಿ, ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿ, ತತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿ, ಅಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ಪರಿಪಞ್ಹಿತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿ, ಯಸ್ಸ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಹರಿಸ್ಸತೀತಿ, ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀ’’ತಿ ಸತ್ತೇವ ಸಮಥಾಪಿ ಚಾತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಾದಿಸಮಥಾಪಿ ಸತ್ತೇವ ವುತ್ತಾ। ಪಞ್ಞತ್ತಾಪತ್ತಿಯೋ ಸತ್ತಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾದಯೋ ಪಞ್ಞತ್ತಾಪತ್ತಿಯೋ ಸತ್ತ ವುತ್ತಾ। ಸತ್ತಬೋಜ್ಝಙ್ಗದಸ್ಸಿನಾತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾದಯೋ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಯಾಥಾವತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೇನ ಭಗವತಾ।
ಸತ್ತಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೪೦-೧. ಇಧ ಕುಲದೂಸಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಜೀವಸ್ಸೇವ ಕಾರಣಾ ಪುಪ್ಫೇನ, ಫಲೇನ, ಚುಣ್ಣೇನ, ಮತ್ತಿಕಾಯ, ದನ್ತಕಟ್ಠೇಹಿ, ವೇಳುಯಾ, ವೇಜ್ಜಿಕಾಯ, ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಕೇನಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಕುಲಾನಿ ದೂಸೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಪುಪ್ಫೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಪ್ಫಾದಿನಾ ದಾನಮೇವ ಉಪಲಕ್ಖಣತೋ ದಸ್ಸೇತಿ। ಪುಪ್ಫೇನಾತಿ ಪುಪ್ಫದಾನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ। ಪುಪ್ಫದಾನಾದಯೋ ಕುಲದೂಸನೇ ವುತ್ತಾ।
೬೪೨-೫. ‘‘ಅಟ್ಠಧಾನತಿರಿತ್ತಾಪಿ, ಅತಿರಿತ್ತಾಪಿ ಅಟ್ಠಧಾ’’ತಿದ್ವೀಸು ಅಟ್ಠಕೇಸು ಅಟ್ಠ ಅನತಿರಿತ್ತೇ ತಾವ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಕತಞ್ಚೇವಾ’’ತಿಆದಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಕತಾದಯೋ ಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಕಥಾವಣ್ಣನಾಯ ವುತ್ತಾ।
೬೪೬. ಞಾತಞತ್ತಿಸೂತಿ ಞಾತದುಕ್ಕಟಂ, ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟಞ್ಚ। ಪಟಿಸಾವನೇತಿ ಪಟಿಸ್ಸವೇ। ಅಟ್ಠದುಕ್ಕಟಾನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕಕಥಾವಣ್ಣನಾಯ ವುತ್ತೋ।
೬೪೮-೯. ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂಪಸಮ್ಪದಾತಿ ಯಸಕುಲಪುತ್ತಾದೀನಂ ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವಚನೇನ ಭಗವತಾ ದಿನ್ನಉಪಸಮ್ಪದಾ। ಸರಣಗಮನೇನ ಚಾತಿ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ತೀಹಿ ಸರಣಗಮನೇಹಿ ಅನುಞ್ಞಾತಉಪಸಮ್ಪದಾ। ಪಞ್ಹಾಬ್ಯಾಕರಣೋವಾದಾತಿ ಸೋಪಾಕಸ್ಸ ಪಞ್ಹಾಬ್ಯಾಕರಣೋಪಸಮ್ಪದಾ, ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಹಣೋಪಸಮ್ಪದಾ ಚ। ಗರುಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಹೋತಿ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಗೋತಮಿಯಾ ಅನುಞ್ಞಾತಗರುಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಹಣೋಪಸಮ್ಪದಾ।
ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಇದಾನಿ ಭಿಕ್ಖುಉಪಸಮ್ಪದಾ। ಅಟ್ಠವಾಚಿಕಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದೂತೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನನ್ತಿ ಅಡ್ಢಕಾಸಿಯಾ ಗಣಿಕಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದೂತೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಾ।
೬೫೦. ಸುದ್ಧದಿಟ್ಠಿನಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಸವಾಸನಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನೇನ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುಸಙ್ಖಾತಾ ದಿಟ್ಠಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸುದ್ಧದಿಟ್ಠಿ, ತೇನ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುನಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ।
೬೫೧. ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ನಾಮ ಅಸನ್ತಗುಣಸಮ್ಭಾವನಿಚ್ಛಾ।
೬೫೨-೩. ನ ಚ ಮಜ್ಜಪೋ ಸಿಯಾತಿ ಮಜ್ಜಪೋ ನ ಸಿಯಾ ಮಜ್ಜಂ ಪಿವನ್ತೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಜ್ಜಂ ನ ಪಿವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨.೩.೭೧) ಅಸೇಟ್ಠಚರಿಯತೋ ಮೇಥುನಾ ವಿರಮೇಯ್ಯ। ರತ್ತಿಂ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ವಿಕಾಲಭೋಜನನ್ತಿ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವುತ್ಥೋ ರತ್ತಿಭೋಜನಞ್ಚ ದಿವಾವಿಕಾಲಭೋಜನಞ್ಚ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ। ನ ಚ ಗನ್ಧಮಾಚರೇತಿ ಗನ್ಧಞ್ಚ ನ ವಿಲಿಮ್ಪೇಯ್ಯ। ಮಞ್ಚೇ ಛಮಾಯಂ ವ ಸಯೇಥ ಸನ್ಥತೇತಿ ಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚೇ ವಾ ಸುಧಾದಿಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ವಾ ತಿಣಪಣ್ಣಪಲಾಲಾದೀನಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಕತೇ ಸನ್ಥತೇ ವಾ ಸಯೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಾಹುಪೋಸಥನ್ತಿ ಏತಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಿ ಅಸಮಾಚರನ್ತೇನ ಉಪವುತ್ಥಂ ಉಪೋಸಥಂ ಅಟ್ಠಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ‘‘ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ದುಕ್ಖನ್ತಗುನಾತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನಂ ಗತೇನ ಪತ್ತೇನ ಬುದ್ಧೇನ ಪಕಾಸಿತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೬೫೪. ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಾನಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಥಾವಣ್ಣನಾಯ ದಸ್ಸಿತಾನೇವ।
ಅಟ್ಠಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೫೫. ಭೋಜನಾನಿ ಪಣೀತಾನಿ ನವ ವುತ್ತಾನೀತಿ ಪಣೀತಾನಿ ಹಿ ಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಾನಿ। ದಸಸು ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಮಂಸವಜ್ಜಿತಾನಿ ನವ ಮಂಸಾನಿ ಖಾದನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ನಿದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೬೫೬. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ…ಪೇ॰… ಪರಿದೀಪಿತಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಞ್ಚುದ್ದೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅನಿಯತುದ್ದೇಸೇಹಿ ವಿನಾ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಉದ್ದೇಸಾ ನವ ದೀಪಿತಾ। ಉಪೋಸಥಾ ನವೇವಾತಿ ದಿವಸವಸೇನ ತಯೋ, ಕಾರಕವಸೇನ ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ। ಸಙ್ಘೋ ನವಹಿ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ನವಹಿ ಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಥಾಹ –
‘‘ಏಕತೋ
ನವಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೫೭. ದಸ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂನಿ ವಕ್ಖತಿ। ದಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಪಾಕಟಾನೇವ। ಮನುಸ್ಸಮಂಸಾದೀನಿ ದಸ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಾನಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಾನೇವ। ಸುಕ್ಕಾನಿ ವೇ ದಸಾತಿ ನೀಲಾದೀನಿ ದಸ ಸುಕ್ಕಾನಿ।
೬೫೯. ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ ದಸ ಆದೀನವಾ ಏವಂ ಪಾಳಿಪಾಠೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ –
‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ। ಕತಮೇ ದಸ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಮಹೇಸಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತತ್ರ ಭಿಕ್ಖು ಪವಿಸತಿ, ಮಹೇಸೀ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಿತಂ ಪಾತುಕರೋತಿ, ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಮಹೇಸಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಿತಂ ಪಾತುಕರೋತಿ, ತತ್ಥ ರಞ್ಞೋ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ಅದ್ಧಾ ಇಮೇಸಂ ಕತಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ’ತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಬಹುಕಿಚ್ಚೋ ಬಹುಕರಣೀಯೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಇತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಸರತಿ, ಸಾ ತೇನ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತತ್ಥ ರಞ್ಞೋ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ನ ಖೋ ಇಧ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪವಿಸತಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ, ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ।
‘‘ಪುನ
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಅಬ್ಭನ್ತರಾ ಗುಯ್ಹಮನ್ತಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮ್ಭೇದಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತತ್ಥ ರಞ್ಞೋ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ನ ಖೋ ಇಧ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪವಿಸತಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ, ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪಿತಾ ವಾ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ಪುತ್ತೋ ವಾ ಪಿತರಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ನ ಖೋ ಇಧ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪವಿಸತಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ, ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ನೀಚಟ್ಠಾನಿಯಂ ಉಚ್ಚೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತಿ, ಯೇಸಂ ತಂ ಅಮನಾಪಂ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ರಾಜಾ ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ, ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಟ್ಠೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಉಚ್ಚಟ್ಠಾನಿಯಂ ನೀಚೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತಿ, ಯೇಸಂ ತಂ ಅಮನಾಪಂ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ರಾಜಾ ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ, ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಮೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ।
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಅಕಾಲೇ ಸೇನಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಯೇಸಂ ತಂ ಅಮನಾಪಂ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ರಾಜಾ ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ, ಸಿಯಾ ನು
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಕಾಲೇ ಸೇನಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗತೋ ನಿವತ್ತಾಪೇತಿ, ಯೇಸಂ ತಂ ಅಮನಾಪಂ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘ರಾಜಾ ಖೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ, ಸಿಯಾ
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದಂ ಅಸ್ಸಸಮ್ಮದ್ದಂ ರಥಸಮ್ಮದ್ದಂ ರಜನೀಯಾನಿ ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಿ, ಯಾನಿ ನ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಸಾರುಪ್ಪಾನಿ, ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸಮೋ ಆದೀನವೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸ ಆದೀನವಾ ರಾಜನ್ತೇಪುರಪ್ಪವೇಸನೇ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೧೦.೪೫; ಪಾಚಿ॰ ೪೯೭)।
ತತ್ಥ ಚ ಪಿತಾ ವಾ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ಪುತ್ತಂ ಮಾರೇತುಮಿಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏಸೇವ ನಯೋ ಪುತ್ತೋ ಪಿತರಂ ಪತ್ಥೇತೀತಿ। ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದನ್ತಿ ಹತ್ಥೀನಂ ಸಮ್ಮದ್ದೋ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಹತ್ಥಿಸಮ್ಮದ್ದಂ। ಏವಂ ‘‘ಅಸ್ಸಸಮ್ಮದ್ದ’’ನ್ತಿಆದೀಸುಪಿ।
ದಸಾಕಾರೇಹೀತಿ –
‘‘ಆಪತ್ತಿನುಕ್ಖಿತ್ತಮನನ್ತರಾಯ-
ಪಹುತ್ತತಾಯೋ ತಥಸಞ್ಞಿತಾ ಚ।
ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಅಥ ಛಾದನಾತಿ।
ಛನ್ನಾ ದಸಙ್ಗೇಹರುಣುಗ್ಗಮಮ್ಹೀತಿ॥ –
ಗಹಿತೇಹಿ ದಸಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ।
೬೬೦. ದಸ ಕಮ್ಮಪಥಾ ಪುಞ್ಞಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾವೇರಮಣಿಆದಯೋ ದಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ। ಅಪುಞ್ಞಾಪಿ ತಥಾ ದಸಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಯೋ ದಸೇವ ರತನಾನಿ ಚಾತಿ –
‘‘ಮುತ್ತಾ ಮಣೀ ವೇಳುರಿಯಾ ಚ ಸಙ್ಖಾ।
ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ರಜತಞ್ಚ ಹೇಮಂ।
ಲೋಹೀತಕಞ್ಚಾಪಿ
ದಸ್ಸೇತಿ ಧೀರೋ ರತನಾನಿ ಜಞ್ಞಾ’’ತಿ॥ –
ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಿ ದಸ ರತನಾನಿ।
೬೬೨. ಮುನಿನ್ದೇನ ಅವನ್ದಿಯಾ ದಸ ಪುಗ್ಗಲಾ ದೀಪಿತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಕಥಂ? ‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವನ್ದಿಯಾ। ಪುರೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಚ್ಛಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಣ್ಡಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸ ಅವನ್ದಿಯಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೨)।
೬೬೩-೪. ಸೋಸಾನಿಕನ್ತಿ ಸುಸಾನೇ ಛಡ್ಡಿತಂ। ಪಾಪಣಿಕನ್ತಿ ಆಪಣದ್ವಾರೇ ಛಡ್ಡಿತಂ। ಉನ್ದೂರಕ್ಖಾಯಿತನ್ತಿ ಉನ್ದೂರೇಹಿ ಖಾಯಿತಂ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಪಿಲೋತಿಕಂ। ಗೋಖಾಯಿತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಥೂಪಚೀವರಿಕನ್ತಿ ಬಲಿಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ವಮ್ಮಿಕೇ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತವತ್ಥಂ। ಆಭಿಸೇಕಿಯನ್ತಿ ರಾಜೂನಂ ಅಭಿಸೇಕಮಣ್ಡಪೇ ಪರಿಚ್ಚತ್ತವತ್ಥಂ। ಗತಪಚ್ಚಾಗತಞ್ಚಾತಿ ಸುಸಾನಗತಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ನಹಾಯಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡಿತಂ ಪಿಲೋತಿಕಂ।
೬೬೫. ಸಬ್ಬನೀಲಾದಯೋ ವುತ್ತಾ, ದಸ ಚೀವರಧಾರಣಾತಿ ‘‘ಸಬ್ಬನೀಲಕಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ವುತ್ತವಸೇನ ದಸಾ’’ತಿ (ಪರಿ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೩೦) ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದಸಕೇ ಸಂಕಚ್ಚಿಕಾಯ ವಾ ಉದಕಸಾಟಿಕಾಯ
ದಸಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೬೬. ಪಣ್ಡಕಾದಯೋ ಏಕಾದಸ ಅಭಬ್ಬಪುಗ್ಗಲಾ ಪನ ಉಪಸಮ್ಪಾದಿತಾಪಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
೬೬೭. ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ ದಾರುಜೇನ ಪತ್ತೇನಾತಿ ದಾರುಮಯೇನ ಪತ್ತೇನ। ರತನುಬ್ಭವಾತಿ ರತನಮಯಾ ದಸ ಪತ್ತಾ ಏಕಾದಸ ಭವನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ದಾರುಜೇನ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೇನ ತಮ್ಬಲೋಹಮಯಪತ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹೋ। ಯಥಾಹ ‘‘ಏಕಾದಸ ಪತ್ತಾತಿ ತಮ್ಬಲೋಹಮಯೇನ ವಾ ದಾರುಮಯೇನ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ದಸರತನಮಯಾ’’ತಿ। ಇಧ ರತನಂ ನಾಮ ಮುತ್ತಾದಿದಸರತನಂ।
೬೬೮. ಅಕಪ್ಪಿಯಾ ಪಾದುಕಾ ಏಕಾದಸ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಥಾಹ ‘‘ಏಕಾದಸ ಪಾದುಕಾತಿ ದಸ ರತನಮಯಾ, ಏಕಾ ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾ। ತಿಣಪಾದುಕಮುಞ್ಜಪಾದುಕಪಬ್ಬಜಪಾದುಕಾದಯೋ ಪನ ಕಟ್ಠಪಾದುಕಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ।
೬೬೯-೭೦. ಅತಿಖುದ್ದಕಾ ಅತಿಮಹನ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಕಾ ಛಾಯಾನಿಮಿತ್ತಕಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಬಹಿಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮತಾತಿ ಸೀಮಾಯ ಬಹಿ ಠಿತೇನ ಸಮ್ಮತಾ। ನದಿಯಂ, ಜಾತಸ್ಸರೇ, ಸಮುದ್ದೇ ವಾ ತಥಾ ಸಮ್ಮತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಸೀಮಾಯ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾ ಸೀಮಾಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಾ ಸೀಮಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಇಮಾ ಏಕಾದಸ ಅಸೀಮಾಯೋ ಸಿಯುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
೬೭೧. ಏಕಾದಸೇವ
ತತ್ಥ ಏಕಾದಸ ಕಪ್ಪಿಯಪಥವೀ ನಾಮ ಸುದ್ಧಪಾಸಾಣಾ, ಸುದ್ಧಸಕ್ಖರಾ, ಸುದ್ಧಕಥಲಾ, ಸುದ್ಧಮರುಮ್ಬಾ, ಸುದ್ಧವಾಲುಕಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪಾಸಾಣಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಸಕ್ಖರಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಕಥಲಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಮರುಮ್ಬಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನವಾಲುಕಾತಿ ಇಮಾ ದಸ ದಡ್ಢಾಯ ಪಥವಿಯಾ ವಾ ಚತುಮಾಸೋವಟ್ಠಕಪಂಸುಪುಞ್ಜೇನ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪುಞ್ಜೇನ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾದಸ। ‘‘ಅಪ್ಪಪಂಸುಕಾ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಿಕಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೮೬) ಅಪರಾಪಿ ಪಥವಿಯೋ ವುತ್ತಾ, ತಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪಾಸಾಣಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸುಯೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ।
ಏಕಾದಸ ಅಕಪ್ಪಿಯಪಥವೀ ನಾಮ ‘‘ಸುದ್ಧಪಂಸು ಸುದ್ಧಮತ್ತಿಕಾ ಅಪ್ಪಪಾಸಾಣಾ ಅಪ್ಪಸಕ್ಖರಾ ಅಪ್ಪಕಥಲಾ ಅಪ್ಪಮರುಮ್ಬಾ ಅಪ್ಪವಾಲುಕಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪಂಸುಕಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಮತ್ತಿಕಾ, ಅದಡ್ಢಾಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಜಾತಾ ಪಥವೀ। ಯೋಪಿ ಪಂಸುಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಅತಿರೇಕಚಾತುಮಾಸಂ ಓವಟ್ಠೋ, ಅಯಮ್ಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಜಾತಪಥವೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ॰ ೮೬) ವುತ್ತಾ ಏಕಾದಸ।
ಗಣ್ಠಿಕಾ ಕಪ್ಪಿಯಾ ವುತ್ತಾ, ಏಕಾದಸ ಚ ವೀಧಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಪ್ಪಿಯಾ ಗಣ್ಠಿಕಾ ವಿಧಕಾ ಚ ಏಕಾದಸ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತೇ ಪನ –
‘‘ವೇಳುದನ್ತವಿಸಾಣಟ್ಠಿ-ಕಟ್ಠಲಾಖಾಫಲಾಮಯಾ।
ಸಙ್ಖನಾಭಿಮಯಾ ಸುತ್ತ-ನಳಲೋಹಮಯಾಪಿ ಚ।
ವಿಧಾ ಕಪ್ಪನ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಾ, ಗಣ್ಠಿಯೋ ಚಾಪಿ ತಮ್ಮಯಾ’’ತಿ॥ –
ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
೬೭೪-೫. ಉಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸಾನುವತ್ತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಉಭಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಸಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇಸು ಅಟ್ಠ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ಇಮೇ
೬೭೬. ನಿಸ್ಸಯಸ್ಸ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯೋ ದಸೇಕಾವ ಏಕಾದಸೇವ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಛಧಾಚರಿಯತೋ ವುತ್ತಾತಿ –
‘‘ಪಕ್ಕನ್ತೇ ಪಕ್ಖಸಙ್ಕನ್ತೇ, ವಿಬ್ಭನ್ತೇ ಚಾಪಿ ನಿಸ್ಸಯೋ।
ಮರಣಾಣತ್ತುಪಜ್ಝಾಯ-ಸಮೋಧಾನೇಹಿ ಸಮ್ಮತೀ’’ತಿ॥ –
ಆಚರಿಯತೋ ಛಧಾ ನಿಸ್ಸಯಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯೋ ವುತ್ತಾ। ಉಪಜ್ಝಾಯಾ ತು ಪಞ್ಚಧಾತಿ ತಾಸು ಉಪಜ್ಝಾಯಸಮೋಧಾನಂ ವಿನಾ ಅವಸೇಸಾಹಿ ಪಞ್ಚಧಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯೋ ವುತ್ತಾತಿ ಇಮೇ ಏಕಾದಸ।
ಏಕಾದಸಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
೬೭೭. ತೇರಸೇವ ಧುತಙ್ಗಾನೀತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಾದೀನಿ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ತೇರಸೇವ ಹೋನ್ತಿ।
ಪರಮಾನಿ ಚ ಚುದ್ದಸಾತಿ ‘‘ದಸಾಹಪರಮಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಮಾಸಪರಮಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತಂ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತತೋ ಚೀವರಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಠಾತಬ್ಬಂ, ನವಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸನ್ಥತಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ
ಸೋಳಸೇವ ತು ‘‘ಜಾನ’’ನ್ತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾನೀತಿ ‘‘ಜಾನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಸೋಳಸ। ತೇ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಜಾನಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ
೬೭೮. ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನುತ್ತರಂ ಸಉತ್ತರಂ ಉತ್ತರಪಕರಣೇನ ಸಹಿತಂ ಸಕಲಮ್ಪಿ ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಜಾನಾತಿ, ಮಹತ್ತರೇ ಅತಿವಿಪುಲೇ ಅನುತ್ತರೇ ಉತ್ತರವಿರಹಿತೇ ಉತ್ತಮೇ ವಿನಯನಯೇ ವಿನಯಾಗತೇ ಆಪತ್ತಿಅನಾಪತ್ತಿಗರುಕಲಹುಕಕಪ್ಪಿಯಅಕಪ್ಪಿಯಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯಕಮ್ಮೇ। ಅಥ ವಾ ವಿನಯನಯೇ ವಿನಯಪಿಟಕೇ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ನಿರುತ್ತರೋ ಭವತಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಉತ್ತರಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ಸೇಟ್ಠೋ ವಾ ಭವತಿ, ತಸ್ಸ ಚೇವ ಪರೇಸಞ್ಚ ಸಂಸಯೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ। ಜಾನತೀತಿ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ರಸ್ಸೋ।
ಇತಿ ಉತ್ತರೇ ಲೀನತ್ಥಪಕಾಸನಿಯಾ
ಏಕುತ್ತರನಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।