ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾ-ಟೀಕಾ
ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾ
ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ
ಉತ್ತಮಂ ಉತ್ತಮತರಂ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ವನ್ದನಾರಹಂ॥
ಚರಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ, ಆಚರಿಯಾನಂ ಸಿರಂ ಮಮ।
ಠಪೇತ್ವಾನ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮೂಲಸಿಕ್ಖತ್ಥವಣ್ಣನಂ॥
ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾವಣ್ಣನಾ
ತತ್ಥಾದೋ ತಾವ ಸಬ್ಬಸಕ್ಕತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸತ್ತುತ್ತಮಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಪಣಾಮಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನತ್ವಾ ನಾಥ’’ನ್ತ್ಯಾದಿ। ನಾಥಂ ಚತೂಹಿ ನಾಥಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಭಗವನ್ತಂ ನತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆದೋ ಆದಿಮ್ಹಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನವಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಧುನಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಮೂಲಭಾಸಾಯ ಮಾಗಧಭಾಸಾಯ ಸಿಕ್ಖಿತುಂ ಸಮಾಸತೋ ಸಙ್ಖೇಪೇನ ಮೂಲಸಿಕ್ಖಂ ಅಹಂ ಪವಕ್ಖಾಮೀತಿ ಪಿಣ್ಡತ್ಥೋ।
ಅಯಂ ನತ್ವಾತಿ ತನ್ನಿನ್ನತಪ್ಪೋಣತಪ್ಪಬ್ಭಾರೋ ಹುತ್ವಾ ಕಾಯವಚೀಮನೋದ್ವಾರೇಹಿ ವನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಾಥತೀತಿ ನಾಥೋ, ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ಹಿತಸುಖಂ ಮೇತ್ತಾಯನವಸೇನ ಆಸೀಸತಿ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅಥ ವಾ ನಾಥತಿ ವೇನೇಯ್ಯಗತೇ ಪವಕ್ಖಾಮೀತಿ ಪಕಾರೇನ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ। ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾತಿ ಅಧಿಸೀಲಅಧಿಚಿತ್ತಅಧಿಪಞ್ಞಾವಸೇನ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಸಿಕ್ಖಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಸಾಧನಟ್ಠೇನ ಮೂಲಾ ಚ ಸಾ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬತೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಚಾತಿ ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾ। ಗನ್ಥವಸೇನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ತದ್ದೀಪನೋ ಗನ್ಥೋ ‘‘ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ।
ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಸೀಲಂ, ಕತಮಂ ಅಧಿಸೀಲಂ, ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ, ಕತಮಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ, ಕತಮಾ ಪಞ್ಞಾ, ಕತಮಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಪಞ್ಚಙ್ಗಅಟ್ಠಙ್ಗದಸಙ್ಗಸೀಲಂ ತಾವ ಸೀಲಮೇವ। ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಂ ಪನ ‘‘ಅಧಿಸೀಲ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ತಞ್ಹಿ ಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ಪಜ್ಜೋತಾನಂ, ಸಿನೇರು ವಿಯ ಪಬ್ಬತಾನಂ ಸಬ್ಬಲೋಕಿಯಸೀಲಾನಂ ಅಧಿಕಞ್ಚೇವ ಉತ್ತಮಞ್ಚ। ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರತೋಪಿ ಚ ಮಗ್ಗಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಮೇವ ಸೀಲಂ ಅಧಿಸೀಲಂ, ತಂ ಪನ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತಂ। ನ ಹಿ ತಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ। ಕಾಮಾವಚರಾನಿ ಪನ ಅಟ್ಠ ಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಲೋಕಿಯಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಚಿತ್ತಾನಿ ಚ ಏಕಜ್ಝಂ ಕತ್ವಾ ಚಿತ್ತಮೇವ। ವಿಪಸ್ಸನಾಪಾದಕಂ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಚಿತ್ತಂ ಪನ ‘‘ಅಧಿಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ತಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಲೋಕಿಯಚಿತ್ತಾನಂ ಅಧಿಕಞ್ಚೇವ ಉತ್ತಮಞ್ಚ। ತತೋಪಿ ಚ ಮಗ್ಗಫಲಚಿತ್ತಮೇವ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ, ತಂ ಪನ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತಂ। ನ ಹಿ ತಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಾಞಾಣಂ ಪಞ್ಞಾ, ತಿಲಕ್ಖಣಾಕಾರಪರಿಚ್ಛೇದಕಂ ಪನ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ‘‘ಅಧಿಪಞ್ಞಾ’’ತಿ
ತಾಸು ತೀಸು ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ ಚಾರಿತ್ತವಾರಿತ್ತವಸೇನ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ಸೀಲಂ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೇನ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖೇ ಕಿಲೇಸೇ ತದಙ್ಗಪ್ಪಹಾನವಸೇನ ಪಜಹನ್ತೇನ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ। ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ
ಸಮಾಸೀಯತೇ ಸಙ್ಖಿಪೀಯತೇತಿ ಸಮಾಸೋ, ತತೋ ಸಮಾಸತೋ। ಸಮಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಅಕುಪ್ಪೇನ ಠಾನಾರಹೇನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಭಿಕ್ಖು। ತತ್ಥ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಕರಣೀಯೇ ಕಮ್ಮೇ ಯಾವತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ, ತೇಸಂ ಆಗತತ್ತಾ, ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದಸ್ಸ ಆಹಟತ್ತಾ, ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಾನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸನತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮೇ ಸಮಗ್ಗಭಾವಂ ಉಪಗತೇನ ಸಙ್ಘೇನ ತೀಹಿ ಅನುಸ್ಸಾವನಾಹಿ ಏಕಾಯ ಞತ್ತಿಯಾ ಕಾತಬ್ಬಕಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಧಮ್ಮಿಕೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನ ವತ್ಥುಞತ್ತಿಅನುಸ್ಸಾವನಸೀಮಾಪರಿಸಾಸಮ್ಪತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅಕೋಪೇತಬ್ಬತಂ, ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬತಂ ಉಪಗತೇನ ಠಾನಾರಹೇನ ಕಾರಣಾರಹೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನಾರಹೇನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಾಮ, ಉಪರಿಭಾವಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ ಹಿ ಉಪರಿಭಾವೋ। ತಞ್ಚೇಸ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸಮಾಪನ್ನತ್ತಾ ‘‘ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ। ಊನಪಞ್ಚವಸ್ಸತಾಯ ನವಕೋ, ತೇನ ನವಕೇನ ಆದೋತಿ ಆದಿಮ್ಹಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ವಾ। ಅಪಿ ಚ ಥೇರೋ ‘‘ಆದೋ’’ತಿ ವಚನೇನ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಆಲಸಿಯದೋಸೇನ, ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞಾಣದೋಸೇನ ಚ ಅಞ್ಞಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ಸಂವೇಗಂ ಜನೇತಿ। ಕಥಂ? ಅತಿದುಲ್ಲಭಂ ಖಣಂ ಸಮವಾಯಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ತಙ್ಖಣಂ ನ ಕುಸೀತೇನ ವಾ ನಿರತ್ಥಕಕಥಾಪಸುತೇನ ವಾ ವೀತಿನಾಮೇತಬ್ಬಂ, ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬಂ? ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿರನ್ತರಮೇವ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಆದರೋ ಜನೇತಬ್ಬೋತಿ।
‘‘ಸಾ ಮಾಗಧೀ ಮೂಲಭಾಸಾ, ನರಾ ಯಾಯಾದಿಕಪ್ಪಿಕಾ।
ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಚಸ್ಸುತಾಲಾಪಾ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಚಾಪಿ ಭಾಸರೇ’’ತಿ॥ –
ವಚನತೋ ಮೂಲಭಾಸಾಯಾತಿ ಮಾಗಧಮೂಲಾಯ ಭಾಸಾಯ, ಸಭಾವನಿರುತ್ತಿಯಾ ಭಾಸಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಸಿಕ್ಖಿತುನ್ತಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ।
೧. ಪಾರಾಜಿಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೧. ಇದಾನಿ ‘‘ಸಂ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತ್ಯಾದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಮಗ್ಗತ್ತಯೇ ಸಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಪವೇಸನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಚುತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಂ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ, ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಏಕತಿಲಬೀಜಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಸಿಕ್ಖೋ। ಮಗ್ಗತ್ತಯೇತಿ ಏತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾಮನುಸ್ಸತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಂ ವಸೇನ ತಿಸ್ಸೋ ಇತ್ಥಿಯೋ, ತಯೋ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕಾ, ತಯೋ ಪಣ್ಡಕಾ, ತಯೋ ಪುರಿಸಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕವತ್ಥುಭೂತಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಯಾ ದ್ವಾದಸ ಸತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ। ತೇಸಂ ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವಮುಖಮಗ್ಗವಸೇನ ತಯೋ ಮಗ್ಗಾ। ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಯಾ ತಯೋ, ಅಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಯಾ ತಯೋ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತಿತ್ಥಿಯಾ ತಯೋತಿ ನವ ಚುತೋತಿ ಸಕ್ಕತ್ತಾ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಾ ವಾ ಚುತಸತ್ತೋ ವಿಯ ಸಾಸನತೋ ಚುತೋ ಹೋತಿ, ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಇದಾನಿ ಪವೇಸನಂ ನಾಮ ನ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತುಪಕ್ಕಮೇನೇವ ಹೋತಿ, ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನಾಪಿ ಹೋತಿ, ತತ್ಥಾಪಿ ಸೇವನಚಿತ್ತೇ ಸತಿ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಪವೇಸನಾ’’ತ್ಯಾದಿ ವುತ್ತಂ। ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪವೇಸನಟ್ಠಿತಉದ್ಧರಣಪವಿಟ್ಠಕ್ಖಣೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಖಣಂ ಚೇಪಿ ಸಾದಿಯಂ ಸಾದಿಯನ್ತೋ ಸಚೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೇವನಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ, ಚುತೋ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತಿ। ಯೋ ಪನ ಸಬ್ಬಸೋ ಅಸಾದಿಯನ್ತೋ ಆಸೀವಿಸಮುಖಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ವಿಯ ಚ ಮಞ್ಞತಿ, ಸೋ ನಿಪ್ಪರಾಧೋ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ಪನ ಠಿತಂ ನಾಮ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಸಮಯಪ್ಪತ್ತಂ। ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಂ।
೨-೭. ಇದಾನಿ ದುತಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅದಿನ್ನಂ ಮಾನುಸಂ ಭಣ್ಡ’’ನ್ತ್ಯಾದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅದಿನ್ನಂ ಮಾನುಸಂ ಗರುಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಪಞ್ಚವೀಸಾವಹಾರೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅವಹಾರೇನ ಆದಿಯನ್ತೋ ಚುತೋ ಭವೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಅದಿನ್ನನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಂ ಭಣ್ಡಂ, ತಂ ತೇಹಿ ಸಾಮಿಕೇಹಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ನ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಅದಿನ್ನಂ, ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ರಕ್ಖಿತಂ ಗೋಪಿತಂ ಮಮಾಯಿತಂ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ। ಮನುಸ್ಸಸ್ಸ ಇದನ್ತಿ ಮಾನುಸಂ, ಮನುಸ್ಸಸನ್ತಕಂ, ‘‘ಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿಮಿನಾ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಂ ಥೇಯ್ಯಾಯೇಕೇನಾತಿ ಥೇಯ್ಯಾಯ ಏಕೇನ, ಏಕೇನ ಅವಹಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಲಿಙ್ಗಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಥೇಯ್ಯಾ ಕೇನಚೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ। ತತ್ಥ ಥೇನೋತಿ ಚೋರೋ, ಥೇನಸ್ಸ ಭಾವೋ ಥೇಯ್ಯಾ, ಕರಣತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ, ತಸ್ಮಾ ಕೇನಚಿ ಥೇಯ್ಯೇನ ಆದಿಯನ್ತಿ ಆದಿಯನ್ತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೋ। ಪಞ್ಚವೀಸಾವಹಾರೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಕೇ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಅವಹಾರಾ। ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಕಾನಿ ನಾಮ ನಾನಾಭಣ್ಡಪಞ್ಚಕಂ ಏಕಭಣ್ಡಪಞ್ಚಕಂ ಸಾಹತ್ಥಿಕಪಞ್ಚಕಂ ಪುಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗಪಞ್ಚಕಂ ಥೇಯ್ಯಾವಹಾರಪಞ್ಚಕನ್ತಿ।
ತತ್ಥ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಾವಿಞ್ಞಾಣಕಮಿಸ್ಸಕಭಣ್ಡವಸೇನ ನಾನಾಭಣ್ಡಪಞ್ಚಕಂ, ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಭಣ್ಡವಸೇನ ಏಕಭಣ್ಡಪಞ್ಚಕಂ। ತತ್ಥ ನಾನಾಭಣ್ಡವಸೇನ ತಾವ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಯೋ ಆರಾಮಂ ಅಭಿಯುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ವಿಮತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ। ಸಾಮಿಕೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಣ್ಡಂ ಹರನ್ತೋ ಸೀಸೇ ಭಾರಂ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೋ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಫನ್ದಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ। ಖನ್ಧಂ ಓರೋಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಭಣ್ಡಂ ‘‘ದೇಹಿ ಮೇ ಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ‘‘ನಾಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ವಿಮತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ। ಸಾಮಿಕೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ‘‘ಸಹಭಣ್ಡಹಾರಕಂ ನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಸಙ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ। ದುತಿಯಂ ಪಾದಂ ಸಙ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ಥಲಟ್ಠಂ ಭಣ್ಡಂ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೋ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ। ಫನ್ದಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ। ಠಾನಾ ಚಾವೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ಅಯಮೇತ್ಥ ನಾನಾಭಣ್ಡವಸೇನ ಯೋಜನಾ। ಏಕಭಣ್ಡವಸೇನ ಪನ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಂ ದಾಸಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಂ ವಾ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ಅಭಿಯೋಗಾದಿನಾ ನಯೇನ ಆದಿಯತಿ ವಾ ಹರತಿ ವಾ ಅವಹರತಿ ವಾ ಇರಿಯಾಪಥಂ ಕೋಪೇತಿ ವಾ ಠಾನಾ ಚಾವೇತಿ ವಾತಿ। ಅಯಮೇತ್ಥ ಏಕಭಣ್ಡವಸೇನ ಯೋಜನಾ।
ಪಞ್ಚ ಅವಹಾರಾ ಸಾಹತ್ಥಿಕೋ ಆಣತ್ತಿಕೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೋ ಅತ್ಥಸಾಧಕೋ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೋತಿ। ತತ್ಥ ಸಾಹತ್ಥಿಕೋ ನಾಮ ಆಣತ್ತಿಕೋ ನಾಮ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಭಣ್ಡಂ ಅವಹರಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ। ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೋ ನಾಮ ಅನ್ತೋಸುಙ್ಕಘಾತೇ ಠಿತೋ ಬಹಿಸುಙ್ಕಘಾತಂ ಪಾತೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ಅತ್ಥಸಾಧಕೋ ನಾಮ ‘‘ಅಸುಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಯದಾ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ತದಾ ಅವಹರಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತಿ। ತತ್ಥ ಸಚೇ ಪರೋ ಅನನ್ತರಾಯಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಅವಹರತಿ, ಆಣಾಪಕೋ ಆಣತ್ತಿಕ್ಖಣೇಯೇವ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೋ ಪನ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಭಣ್ಡವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಇದಂ ಸಾಹತ್ಥಿಕಪಞ್ಚಕಂ।
ಅಪರೇಪಿ ಪಞ್ಚ ಅವಹಾರಾ ಪುಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೋ ಸಹಪ್ಪಯೋಗೋ ಸಂವಿಧಾವಹಾರೋ ಸಙ್ಕೇತಕಮ್ಮಂ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಆಣತ್ತಿವಸೇನ ಪುಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಠಾನಾಚಾವನವಸೇನ ಸಹಪ್ಪಯೋಗೋ। ಸಂವಿಧಾವಹಾರೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಮುಕಂ ನಾಮ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಛದನಂ ವಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಸನ್ಧಿಂ ವಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಂ ಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸು ಏಕೋ ಭಣ್ಡಂ ಅವಹರತಿ, ತಸ್ಸುದ್ಧಾರೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಾರಾಜಿಕಂ। ಸಙ್ಕೇತಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸಞ್ಜಾನನಕಮ್ಮಂ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಸಞ್ಞಾಕರಣಂ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತಂ ಅವಹರಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಜ್ಜ ವಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಅವಹರತು, ಸ್ವೇ ವಾ ಅನಾಗತೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ವಾ, ನತ್ಥಿ ವಿಸಙ್ಕೇತೋ, ಸಙ್ಕೇತಕಾರಕಸ್ಸ ಆಣತ್ತಿಕ್ಖಣೇ, ಇತರಸ್ಸ ಠಾನಾ ಚಾವನೇತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ। ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸಞ್ಞುಪ್ಪಾದನತ್ಥಂ ಕಸ್ಸಚಿ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಕರಣಂ ಅಕ್ಖಿನಿಖಣನಹತ್ಥಾಲಙ್ಘನಪಾಣಿಪ್ಪಹಾರಅಙ್ಗುಲಿಫೋಟನಗೀವುನ್ನಾಮನಉಕ್ಕಾಸನಾದಿನಾ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ। ಅವಹಾರಕೋ ಆಣಾಪಕೇನ ಯಂ ನಿಮಿತ್ತಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ತಂ ‘‘ಏತ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ತಮೇವ ಅವಹರತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಪಾರಾಜಿಕಂ। ಯಂ ‘‘ಅವಹರಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ‘‘ಏತ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಅಞ್ಞಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಠಪಿತಂ ಅವಹರತಿ, ಮೂಲಟ್ಠಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ। ಇದಂ ಪುಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗಪಞ್ಚಕಂ।
ಅಪರೇಪಿ ಥೇಯ್ಯಾವಹಾರೋ। ಯೋ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಯೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಬಲಿತೋ ಚ ಅಧಿಕಂ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಣ್ಹಾತಿ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ವಿಯ, ತಸ್ಸೇವಂ ಗಣ್ಹತೋ ಅವಹಾರೋ ಪಸಯ್ಹಾವಹಾರೋ। ಪರಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹತೋ ಪನಾವಹಾರೋ ಪರಿಕಪ್ಪಾವಹಾರೋ। ಸೋ ದುವಿಧೋ ಭಣ್ಡೋಕಾಸಪರಿಕಪ್ಪವಸೇನ। ತತ್ರ ಯೋ ‘‘ಸಾಟಕೋ ಚೇ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸುತ್ತಂ ಚೇ, ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪರಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಪಸಿಬ್ಬಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತತ್ರ ಸಾಟಕೋ ಚೇ, ಉದ್ಧಾರೇಯೇವ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಸುತ್ತಂ ಚೇ ಹೋತಿ, ರಕ್ಖತಿ। ಅಯಂ ಭಣ್ಡಪರಿಕಪ್ಪೋ ನಾಮ। ಯೋ ಠಾನಂ ಪರಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಪರಿಕಪ್ಪಿತಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ। ಅಯಂ ಓಕಾಸಪರಿಕಪ್ಪೋ ನಾಮ। ಏವಮಿಮೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಕಪ್ಪಾನಂ ವಸೇನ ಪರಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹತೋ ಅವಹಾರೋ ಪರಿಕಪ್ಪಾವಹಾರೋ। ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪರಸ್ಸ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹತೋ ಅವಹಾರೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾವಹಾರೋ ನಾಮ। ಕುಸಂ ಸಙ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಕುಸಾವಹಾರೋ। ಯೋ ಕುಸಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಚೀವರೇ ಭಾಜಿಯಮಾನೇ ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಂ ಅಪ್ಪಗ್ಘತರಂ ವಾ ಮಹಗ್ಘತರಂ ವಾ ಸಮಸಮಂ ವಾ ಪರಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಚೇ ಪಠಮತರಂ ಪರಕೋಟ್ಠಾಸತೋ ಕುಸದಣ್ಡಕಂ ಉದ್ಧರತಿ, ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪಾತೇತುಕಾಮತಾಯ ಉದ್ಧಾರೇ ರಕ್ಖತಿ, ಪಾತನೇಪಿ ರಕ್ಖತಿ, ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸತೋ ಪನ ಕುಸದಣ್ಡಂ ಉದ್ಧರತಿ, ಉದ್ಧಾರೇ ರಕ್ಖತಿ, ತಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪರಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪಾತೇನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಮುತ್ತಮತ್ತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ। ಅಯಂ ಕುಸಾವಹಾರೋ ನಾಮಾತಿ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚವೀಸಾವಹಾರೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅವಹಾರೇನ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಭವೇತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಗರುಕನ್ತಿ
೮. ಇದಾನಿ ತತಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಮನುಸ್ಸಪಾಣಂ ಪಾಣೋ’’ತ್ಯಾದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಮನುಸ್ಸಪಾಣೋ’’ ಇತಿ ಜಾನನ್ತೋ ವಧಕಚಿತ್ತೇನ ಮನುಸ್ಸಪಾಣಂ ಜೀವಿತಾ ವಿಯೋಜೇತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಾಸನಾ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮುದಾಯತ್ಥೋ।
ಮನುಸ್ಸಪಾಣನ್ತಿ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತೇನ ಸಹುಪ್ಪನ್ನಂ ಅತಿಪರಿತ್ತಂ ಕಲಲರೂಪಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಕತಿಯಾ ವೀಸವಸ್ಸಸತಾಯುಕಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಯಾವ ಮರಣಕಾಲಾ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅತ್ತಭಾವೋ, ಏಸೋ ಮನುಸ್ಸಪಾಣೋ ನಾಮ, ಏವರೂಪಂ ಮನುಸ್ಸಪಾಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಾಣೋತಿ ಜಾನನ್ತಿ ‘‘ಪಾಣೋ’’ ಇತಿ ಜಾನನ್ತೋ ‘‘ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಮೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋ। ವಧಕಚೇತಸಾತಿ ವಧಕಚಿತ್ತೇನ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೇ ಕರಣವಚನಂ, ವಧಕಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಮರಣಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಹುತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಜೀವಿತಾತಿ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯತೋ। ಯೋತಿ ಅನಿಯಮವಚನಂ। ಸೋತಿ ಏತೇನ ನಿಯಮನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ವಿಯೋಜೇತೀತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹಂ ಕಲಲಕಾಲೇಪಿ ತಾಪನಮದ್ದನೇಹಿ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಸಮ್ಪದಾನೇನ ವಾ ತತೋ ವಾ ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ತದನುರೂಪೇನ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಜೀವಿತಾ ವಿಯೋಜೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಾಸನಾತಿ ಪರಾಪುಬ್ಬಜಿಧಾತುಪ್ಪಯೋಗೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ, ತೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪರಾಜಿತೋತಿ ಪರಾಜಯಮಾಪನ್ನೋ। ಹೋತೀತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ। ತತಿಯಪಾರಾಜಿಕಂ।
೯. ಇದಾನಿ ‘‘ಝಾನಾದಿಭೇದ’’ನ್ತ್ಯಾದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಾಪದೇಸಞ್ಚ ಅಧಿಮಾನಞ್ಚ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಹದಯೇ ಅಸನ್ತಂ ಝಾನಾದಿಭೇದಂ ಧಮ್ಮಂ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ವದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಞಾತೇ ಸೋ ತತೋ ಸಾಸನಾ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಏವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಝಾನಾದಿಭೇದನ್ತಿ ‘‘ಝಾನಂ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಸಮಾಧಿ ಸಮಾಪತ್ತಿ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ ವಿನೀವರಣತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ಅಭಿರತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೧೯೮) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಝಾನಾದಿಭೇದಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ। ಹದಯೇತಿ ಚಿತ್ತೇ। ಅಸನ್ತನ್ತಿ ಅಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಂ। ಅಞ್ಞಾಪದೇಸನ್ತಿ ‘‘ಯೋ ತೇ ವಿಹಾರೇ ವಸಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅಞ್ಞಾಪದೇಸಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿನಾತಿ ವಜ್ಜನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ತಸ್ಸ ವಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಧಿಮಾನನ್ತಿ ‘‘ಅಧಿಗತಾ ಮಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಧಿಗತೋ ಮಾನೋತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ತಂ ಅಧಿಮಾನಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಸ್ಸಾತಿ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಸ್ಸ, ನ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವದೇಯ್ಯಾತಿ ಆರೋಚೇಯ್ಯ। ಞಾತಕ್ಖಣೇತಿ ಞಾತೇ ಖಣೇತಿ ಛೇದೋ, ತಸ್ಮಿಂ ತೇನಾರೋಚಿತಕ್ಖಣೇ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕೇನ ಞಾತೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾತಿ ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಕರಣವಚನಂ, ತತೋ ಸಾಸನತೋ ಪಾರಾಜಿಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕಂ।
ಪಾರಾಜಿಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಗರುಕಾಪತ್ತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೧೦. ಇದಾನಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಮೋಚೇತುಕಾಮಚಿತ್ತೇನಾ’’ತಿಆದಿಮಾರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ಮೋಚೇತುಂ ಕಾಮೇತೀತಿ ಮೋಚೇತುಕಾಮಂ, ಮೋಚೇತುಕಾಮಞ್ಚ ತಂ ಚಿತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಮೋಚೇತುಕಾಮಚಿತ್ತಂ
ತತ್ರಿಮೇ ಏಕಾದಸ ಅಸ್ಸಾದಾ ಮೋಚನಸ್ಸಾದೋ ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೋ ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೋ ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೋ ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೋ ಕಣ್ಡೂವನಸ್ಸಾದೋ ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೋ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೋ ವಾಚಸ್ಸಾದೋ ಗೇಹಸಿತಪೇಮಂ ವನಭಙ್ಗಿಯನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಮೋಚನಸ್ಸಾದಚೇತನಾಯ ಚೇತೇನ್ತೋ ಚೇವ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋ ಚ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುಚ್ಚಮಾನಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ, ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುತ್ತೇ ಠಾನಾ ಚುತೇ ಅಸುಚಿಮ್ಹಿ ಪಚ್ಛಾ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತಸ್ಸ ವಿನಾ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೇ ಮೇಥುನರಾಗೇನ ಮಾತುಗಾಮಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತೇನ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ ಪನ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೋ ದುವಿಧೋ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೋ ಬಾಹಿರೋ ಚಾತಿ। ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ‘‘ಥದ್ಧಂ, ಮುದುಕನ್ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಲೋಲಭಾವೇನ ವಾ ಕೀಳಾಪಯತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ಬಾಹಿರಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೇ ಪನ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಇತ್ಥಿಂ ಫುಸತೋ, ಆಲಿಙ್ಗತೋ ಚ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ, ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಆಪಜ್ಜತಿ।
ಕಣ್ಡೂವನಸ್ಸಾದೇ ದದ್ದುಕಚ್ಛುಪಿಳಕಪಾಣಕಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಖಜ್ಜಮಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಣ್ಡೂವನಸ್ಸಾದೇನ ಕಣ್ಡೂವತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ। ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೇ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅನೋಕಾಸಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೋ ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ ಪನ ಹೋತಿ। ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ ವಾಚಸ್ಸಾದೇ ಮಾತುಗಾಮಂ ಮೇಥುನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಗೇಹಸಿತಪೇಮೇ ಮಾತಾದೀನಂ ಮಾತಾದಿಪೇಮೇನ ಆಲಿಙ್ಗನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ। ವನಭಙ್ಗಂ ಸನ್ಥವಕರಣತ್ಥಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಪೇಸಿತಪುಪ್ಫಾದಿವನಭಙ್ಗಸಞ್ಞಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾಯ ಇಮಂ ಪೇಸಿತ’’ನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾದೇನ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ। ಏವಮೇತೇಸು ಮೋಚನಸ್ಸಾದೇನ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಮೋಚೇತು…ಪೇ॰… ನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಅಥ ವಾ ಮೋಚೇತುಕಾಮಂ ಚಿತ್ತಂ ಯಸ್ಸ ಸೋಯಂ ಮೋಚೇತುಕಾಮಚಿತ್ತೋ, ತೇನ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೇ ಕರಣವಚನಂ, ಮೋಚೇತುಕಾಮಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಉಪಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಹತ್ಥಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಮೋಚಯನ್ತಿ ಯಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕಾ ಖುದ್ದಕಮಕ್ಖಿಕಾ ಪಿವೇಯ್ಯ, ತತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಿಮೋಚೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸುಕ್ಕನ್ತಿ ನೀಲಪೀತಲೋಹಿತೋದಾತತಕ್ಕತೇಲದಕಖೀರದಧಿಸಪ್ಪಿವಣ್ಣಸಙ್ಖಾತೇಸು ದಸವಿಧೇಸು ಸುಕ್ಕೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುಕ್ಕಂ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುಪಿನಾತಿ ಯಾ ಸುಪಿನನ್ತೇ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಹೋತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಮಣೋತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ। ಗರುಕನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ। ಫುಸೇತಿ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚೇತನಾ ಉಪಕ್ಕಮೋ ಮುಚ್ಚನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನೀತಿ। ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೧೧. ಇದಾನಿ ‘‘ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನಾ’’ತಿಆದಿಮಾರದ್ಧಂ। ಭಿಕ್ಖು ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಯಾ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಂ ಪರಾಮಸನ್ತೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನಾತಿ ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣಾದಿಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ರಾಗೇನ ಕಾಯಮಿಸ್ಸರಾಗೇನ। ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿನ್ತಿ ತದಹುಜಾತಮ್ಪಿ ಜೀವಮಾನಕಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಂ। ಪರಾಮಸನ್ತಿ ಪರಾಮಸನ್ತೋ, ಇತ್ಥೀತಿ ಸಞ್ಞಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿತಾ, ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ, ತೇನ ರಾಗೇನ ವಾಯಾಮೋ, ಹತ್ಥಗ್ಗಾಹಾದಿಸಮಾಪಜ್ಜನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೧೨. ಇದಾನಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಸ್ಸಾದೇನಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಸ್ಸಾದೇನಾತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಮೇಥುನಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತವಾಚಸ್ಸಾದರಾಗೇನ। ಮಗ್ಗಂ ವಾರಬ್ಭ ಮೇಥುನನ್ತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಮಗ್ಗಂ ವಾ ಮೇಥುನಂ ವಾ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಓಭಾಸನ್ತೋತಿ ಅವಭಾಸನ್ತೋ। ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿನ್ತಿ ವಿಞ್ಞುಂ ಪಟಿಬಲಂ ಸುಭಾಸಿತದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣಸಮತ್ಥಂ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಂ। ಸುಣಮಾನನ್ತಿ ಸುಣನ್ತಿಂ। ಇಮಿನಾ ಪಟಿಬಲಾಯಪಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಥೇ ಠಿತಾಯ ದೂತೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಪತ್ತಿ ನ ಹೋತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ। ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿತಾ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಸ್ಸಾದರಾಗೋ, ತೇನ ರಾಗೇನ ಓಭಾಸನಂ, ತಙ್ಖಣವಿಜಾನನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಸ್ಸಾದಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೧೩. ಇದಾನಿ ಅತ್ತಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವಣ್ಣ’’ನ್ತ್ಯಾದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾಯ ವಣ್ಣಂ ವತ್ವಾ ಮೇಥುನರಾಗೇನ ಇತ್ಥಿಂ ಮೇಥುನಂ ಯಾಚಮಾನೋ ಗರುಂ ಫುಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ವಣ್ಣಂ ವತ್ವಾತಿ ಗುಣಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ। ಅತ್ತನೋಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾಯಾತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾಮೇನ ಪಾರಿಚರಿಯಾ ಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾ ಅತ್ತನೋಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾ, ಅಲುತ್ತಸಮಾಸೋಯಂ। ಅಥ ವಾ ಅತ್ತನೋತಿ ಕತ್ವತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಅತ್ತನೋ ಕಾಮಿತಾ ಇಚ್ಛಿತಾತಿ ಅತ್ತನೋಕಾಮಾ, ಸಯಂ ಮೇಥುನರಾಗವಸೇನ ಪತ್ಥಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅತ್ತನೋಕಾಮಾ ಚ ಸಾ ಪಾರಿಚರಿಯಾ ಚಾತಿ ಅತ್ತನೋಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾ ಅತ್ತನೋಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾಯ, ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಗಿನಿ, ಪಾರಿಚರಿಯಾನಂ, ಯಾ ಮಾದಿಸಂ ಸೀಲವನ್ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಏತೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಪರಿಚರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ವಣ್ಣಂ ವತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಾಚಧಾತುನೋ ದ್ವಿಕಮ್ಮಿಕತ್ತಾ ‘‘ಇತ್ಥಿಂ ಮೇಥುನಂ ಯಾಚಮಾನೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಇತ್ಥಿನ್ತಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲೋಭಾಸನೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಇತ್ಥಿಂ। ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಿತಾ
೧೪. ಇದಾನಿ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸನ್ದೇಸ’’ನ್ತ್ಯಾದಿಮಾರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖು ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ದೇಸಂ, ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಸನ್ದೇಸಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಹರನ್ತೋ ಗರುಕಂ ಫುಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಸನ್ದೇಸನ್ತಿ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಂ ಬ್ರೂಹಿ ‘ಹೋಹಿ ಕಿರ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಧನಕ್ಕೀತಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೩೦೫) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಾಸನಂ, ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಪುರಿಸಂ ಬ್ರೂಹಿ ‘ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೩೨೬-೩೨೭ ಥೋಕಂ ವಿಸದಿಸಂ) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಾಸನಂ। ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಸಾಧು ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಹೋತೂ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ವಾ ಸೀಸಕಮ್ಪನಾದೀಹಿ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವೀಮಂಸಿತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ತೇಸಂ ಅವಸ್ಸಾರೋಚನಕಾನಂ ಮಾತಾಪಿತಾಭಾತಾಭಗಿನಿಆದೀನಂ ವಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಹರಂಪಚ್ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಚ್ಚಾಹರ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಛನ್ದಹಾನಿಭಯಾ ಹರ-ಸದ್ದಂ ಪುಬ್ಬನಿಪಾತಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯತ್ಥ ಪಹಿತೇನ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ಆರೋಚಿತಾ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತು ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತು ವಾ ಲಜ್ಜಾಯ ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಹೋತು, ಪುನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹರನ್ತೋ ಏತ್ತಾವತಾ ಇಮಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾರೋಚನಪ್ಪಚ್ಚಾಹರಣಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಿವಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ
೧೫. ಇದಾನಿ ಅಮೂಲಕಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಚಾವೇತುಕಾಮೋ’’ತಿಆದಿಮಾರದ್ಧಂ। ಚಾವೇತುಕಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಮೂಲನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ ಅಞ್ಞಂ ಸುಣಮಾನಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೋದೇನ್ತೋ ವಾ ಚೋದಾಪೇನ್ತೋ ವಾ ಗರುಂ ಫುಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಚಾವೇತುಕಾಮೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ಚಾವೇತುಕಾಮೋ। ಚೋದೇನ್ತೋತಿ ‘‘ತ್ವಂ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಆಪನ್ನೋಸಿ, ಅಸ್ಸಮಣೋಸಿ, ಅಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯೋಸೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ವಚನೇಹಿ ಸಯಂ ಚೋದೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ। ಅಮೂಲನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾತಿ ಯಂ ಚೋದಕೇನ ಚುದಿತಕಮ್ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಸುತಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ, ಇದಂ ಏತೇಸಂ ದಸ್ಸನಸವನಪರಿಸಙ್ಕಿತಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಮೂಲಾನಂ ಅಭಾವತೋ ನಾಸ್ಸ ಮೂಲನ್ತಿ ಅಮೂಲಂ, ಅನ್ತಿಮಂ ವತ್ಥು ಯಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ ತದಿದಂ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥು, ಅಮೂಲಞ್ಚ ತಂ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥು ಚೇತಿ ಅಮೂಲನ್ತಿಮವತ್ಥು, ತೇನ ಅಮೂಲನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನುರೂಪೇಸು ಏಕೂನವೀಸತಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚೋದಾಪಯನ್ತಿ ಚೋದಾಪಯನ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾ ಸುಣಮಾನನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಮ್ಮುಖಾ ದೂತೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ನ ರುಹತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ। ಪರಮ್ಮುಖಾ ಪನ ಸತ್ತಹಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ಯಂ ಚೋದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸಙ್ಖ್ಯೂಪಗಮನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸುದ್ಧಸಞ್ಞಿತಾ, ಯೇನ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಚೋದೇತಿ, ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಾದಿವಸೇನ ಅಮೂಲಕತಾ, ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚೋದನಾ, ತಸ್ಸ ತಙ್ಖಣವಿಜಾನನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಅಮೂಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೧೬. ಇದಾನಿ ‘‘ಲೇಸಮತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಲೇಸಮತ್ತಮುಪಾದಾಯಾತಿ ಜಾತಿನಾಮಗೋತ್ತಲಿಙ್ಗಾಪತ್ತಿಪತ್ತಚೀವರೂಪಜ್ಝಾಯಾಚರಿಯಸೇನಾಸನಲೇಸಸಙ್ಖಾತೇಸು ದಸಸು ಲೇಸೇಸು ಯೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಲೇಸಮತ್ತಂ ಉಪಾದಾಯ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ಚಾವೇತುಕಾಮೋ ಅಮೂಲನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ ಸುಣಮಾನಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೋದೇನ್ತೋ ಗರುಂ ಫುಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಥಂ? ಅಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಕೋ ಇಮಿನಾ ಚೋದಕೇನ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ಅತ್ತನೋ ವೇರಿಂ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಂ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಲೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಂ ‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠೋ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ, ತ್ವಂ ಖತ್ತಿಯೋ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಸೋ ಖತ್ತಿಯೋ, ನಾಞ್ಞೋ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವಾ ಚೋದೇತಿ, ಏವಂ ನಾಮಲೇಸಾದಯೋಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಅಙ್ಗಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಅನನ್ತರಸದಿಸಾನಿ। ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
ಗರುಕಾಪತ್ತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೧೭. ಇದಾನಿ ಚೀವರವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವಿಕಪ್ಪನ’’ನ್ತ್ಯಾದಿಮುದ್ಧಟಂ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಕಾಲಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪನಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಕತ್ವಾ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಪಿಣ್ಡತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಅಕಾಲಚೀವರನ್ತಿ ಅಕಾಲೇ ಚೀವರಂ, ಖೋಮಂ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕಮ್ಬಲಂ ಸಾಣಂ ಭಙ್ಗನ್ತಿ ಜಾತಿತೋ ಛ ಚೀವರಾನಿ, ದುಕೂಲಂ ಪಟ್ಟುಣ್ಣಂ ಸೋಮಾರಪಟ್ಟಂ ಚೀನಪಟ್ಟಂ ಇದ್ಧಿಜಂ ದೇವದಿನ್ನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನ ಛ ಅನುಲೋಮಚೀವರಾನಿ। ತೇಸು ದುಕೂಲಂ ಸಾಣಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ ವಾಕಮಯತ್ತಾ। ಪಟ್ಟುಣ್ಣಾದೀನಿ
ವಿಕಪ್ಪನಮಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವಿಕಪ್ಪನೂಪಗಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನೂಪಗಞ್ಚ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ತತ್ರಾಯಂ ಪಾಳಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಯಾಮೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಂ ಸುಗತಙ್ಗುಲೇನ ಚತುರಙ್ಗುಲವಿತ್ಥತಂ ಪಚ್ಛಿಮಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ॰ ೩೫೮)। ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದೀಘಸೋ ದ್ವೇ ವಿದತ್ಥಿಯೋ, ತಿರಿಯಂ ವಿದತ್ಥಿ। ದ್ವೇ ವಿಕಪ್ಪನಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ। ಕಥಂ? ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ। ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ, ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಅಪರಾಪಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ। ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥಾಯ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕೋ ತೇ ಮಿತ್ತೋ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ವಾ ಸಮ್ಭತ್ತೋ ವಾ’’ತಿ, ತತೋ ಇತರೇನ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಪುನ ತೇನ ‘‘ಅಹಂ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ। ‘‘ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಬಹುಕೇ ‘‘ಇಮಾನೀ’’ತಿ, ಅಹತ್ಥಪಾಸೇ ‘‘ಏತಂ, ಏತಾನೀ’’ತಿ ವಾ। ಏವಂ ವಿಕಪ್ಪನಞ್ಚ ಅಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ತಿಚೀವರಸ್ಸ ಪನ ಪಮಾಣಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸುಗತಚೀವರತೋ ಊನಕಂ ವಟ್ಟತಿ, ಲಾಮಕಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ, ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸ್ಸ ಚ ದೀಘತೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಂ, ತಿರಿಯಂ ಮುಟ್ಠಿತ್ತಿಕಂ, ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ದೀಘತೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕೋ, ತಿರಿಯಂ ದ್ವಿಹತ್ಥೋಪಿ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯೋ ವಾ ವಟ್ಟತಿ। ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಅಧಿಕಞ್ಚ ಊನಕಞ್ಚ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ। ದ್ವೇ ಚೀವರಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ। ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ರಜಿತ್ವಾ
ದಸ ಅಹಾನಿ ದಸಾಹಂ। ಅತಿಮಾಪೇತೀತಿ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ। ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ। ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ವಿನಯಕಮ್ಮಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಕಿಂ ತಂ? ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ತಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ಸಹನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ। ತಂ ಪನೇತಂ ಚೀವರಂ ಯಂ ದಿವಸಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಯೋ ಅರುಣೋ, ಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನದಿವಸನಿಸ್ಸಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ಚೀವರುಪ್ಪಾದದಿವಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾದಸೇ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮಿತಂ ಹೋತೀತಿ। ಚೀವರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತಾ, ಜಾತಿಪ್ಪಮಾಣಯುತ್ತತಾ, ಛಿನ್ನಪಲಿಬೋಧಭಾವೋ, ಅತಿರೇಕಚೀವರತಾ, ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಪಠಮಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೧೮. ಇದಾನಿ ದುತಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾ’’ತ್ಯಾದಿಮಾರದ್ಧಂ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಕಾಲಞ್ಚ ವಿನಾ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ ತಿಚೀವರಂ ಏಕಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಮಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾಞ್ಞತ್ರಾತಿ ಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಂ ದೇತಿ ತಿಚೀವರಮಧಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ತೇನ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇಸು ಸಙ್ಘಾಟಿಆದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಚೀವರೇನ। ಏಕಾಹನ್ತಿ ಏಕರತ್ತಂ। ಅತಿಮಾಪೇತೀತಿ ವಿಪ್ಪವಸತಿ, ವಿಯುತ್ತೋ ವಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಸ್ಸ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಾಸತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಮಯಂ ವಿನಾತಿ ಚೀವರಕಾಲಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ। ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರತಾ, ಅನತ್ಥತಕಥಿನತಾ, ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿತಾ, ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ದುತಿಯಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೧೯. ಇದಾನಿ ಪುರಾಣಚೀವರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಿಕಾ’’ತ್ಯಾದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾತಿ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ, ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ನೇವ ಮಾತುಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ನ ಪಿತುಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಅಟ್ಠವಾಚಿಕಕಮ್ಮೇನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ। ಆಕೋಟಾಪೇತೀತಿ ಪಹರಾಪೇತಿ। ತನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪುರಾಣಚೀವರತಾ, ಉಪಚಾರೇ
೨೦. ಕಿಞ್ಚಿ ಮೂಲಕನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಭತಂ। ಚೀವರಾದಾನೇತಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಆದಾನೇ ಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ। ವಿಕಪ್ಪನೂಪಗಚೀವರತಾ, ಪಾರಿವತ್ತಕಾಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಹತ್ಥತೋ ಗಹಣನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೧. ಅಪ್ಪವಾರಿತನ್ತಿ ‘‘ವದೇಯ್ಯಾಥ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಇಚ್ಛಾಪಿತಂ ಇಚ್ಛಂ ರುಚಿಂ ಉಪ್ಪಾದಿತಂ, ನ ಪವಾರಿತನ್ತಿ ಅಪ್ಪವಾರಿತಂ। ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ನಟ್ಠಚೀವರಕಾಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ। ವಿಕಪ್ಪನೂಪಗಚೀವರತಾ, ಸಮಯಾಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೨. ರಜತನ್ತಿ ಜಾತರೂಪನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಂ। ಮಾಸಕನ್ತಿ ತಯೋ ಮಾಸಕಾ ಲೋಹಮಾಸಕೋ ದಾರುಮಾಸಕೋ ಜತುಮಾಸಕೋತಿ। ತತ್ಥ ಲೋಹಮಾಸಕೋತಿ ತಮ್ಬಲೋಹಾದೀಹಿ ಕತಮಾಸಕೋ। ದಾರುಮಾಸಕೋತಿ ಸಾರದಾರುನಾ ವಾ ವೇಳುಪೇಸಿಕಾಯ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ತಾಲಪಣ್ಣೇನಪಿ ರೂಪಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಮಾಸಕೋ। ಜತುಮಾಸಕೋತಿ ಲಾಖಾಯ ವಾ ನಿಯ್ಯಾಸೇನ ವಾ ರೂಪಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕತಮಾಸಕೋ। ಕಹಾಪಣನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಮಯಂ ವಾ ರೂಪಿಯಮಯಂ ವಾ ಪಾಕತಿಕಂ ವಾ। ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ದೀಯಮಾನಂ ವಾ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ವಾ ನಿಪ್ಪರಿಗ್ಗಹಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ। ಗಣ್ಹಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ತದೇವ ಅಞ್ಞೇನ ಗಾಹಾಪೇಯ್ಯ। ನಿಸ್ಸಗ್ಗೀತಿ ಗಹಣಾದೀಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅಘನಬದ್ಧೇಸು ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನ ಅಧಿವಾಸೇಯ್ಯ। ಜಾತರೂಪರಜತಭಾವೋ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಗಹಣಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಭಾವೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ರೂಪಿಯಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೩. ರಜತಾದಿಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಪ್ಪಿಯೇನಾಪಿ ಪರಿವತ್ತೇಯ್ಯ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ। ಕಪ್ಪಿಯೇನಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ। ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನಿಸಾಮಣೇರಸಾಮಣೇರಿಸಿಕ್ಖಮಾನಸಙ್ಖಾತೇ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ। ರೂಪಿಯಭಾವೋ, ಪರಿವತ್ತನಞ್ಚಾತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ। ರೂಪಿಯಪರಿವತ್ತನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೪. ‘‘ಇಮಂ ವಿಕಪ್ಪನಞ್ಚ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಮಾಣಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಅನುಪಹತಪುರಾಣಸಾಲಿತಣ್ಡುಲಾನಂ ಸುಕೋಟ್ಟಿತಪರಿಸುದ್ಧಾನಂ ದ್ವೇ ಮಗಧನಾಳಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಅನುತ್ತಣ್ಡುಲಮಕಿಲಿನ್ನಮಪಿಣ್ಡಿತಂ ಸುವಿಸದಂ ಕುನ್ದಮಕುಳರಾಸಿಸದಿಸಂ ಅವಸ್ಸಾವಿತೋದನಂ ಪಚಿತ್ವಾ ನಿರವಸೇಸಂ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಓದನಸ್ಸ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ। ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಥೂಪೀಕತಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋಮಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ। ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ನ ಸಮ್ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅನ್ತೋಗತಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠುಕ್ಕಟ್ಠೋ ನಾಮ। ಉಕ್ಕಟ್ಠತೋ ಉಪಡ್ಢಪ್ಪಮಾಣೋ ಮಜ್ಝಿಮೋ। ಮಜ್ಝಿಮತೋ ಉಪಡ್ಢಪ್ಪಮಾಣೋ ಓಮಕೋ। ತೇಸಮ್ಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಇಚ್ಚೇತೇಸು ಉಕ್ಕಟ್ಠುಕ್ಕಟ್ಠೋ ಚ ಓಮಕೋಮಕೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಅಪತ್ತಾ, ಸೇಸಾ ಸತ್ತ ಪತ್ತಾ ಪಮಾಣಯುತ್ತಾ ನಾಮಾತಿ ಏವಂ ಪಮಾಣೇನ ಯುತ್ತೋ ಪಮಾಣಿಕೋ, ತಂ ಪಮಾಣಿಕಂ। ಪತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತಸು ಪತ್ತೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಪತ್ತಂ। ಪತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತಾ, ಪಮಾಣಯುತ್ತತಾ, ಅಧಿಟ್ಠಾನೂಪಗತಾ, ಅತಿರೇಕಪತ್ತತಾ, ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಪಠಮಪತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೫. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚಬನ್ಧನತೋ ಊನಪತ್ತೇ ಸತಿ ಪರಂ ಪನ ನವಂ ಪತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಪರನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ, ‘‘ನವಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿಮಿನಾ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಂ। ಅಧಿಟ್ಠಾನೂಪಗಪತ್ತಸ್ಸ ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನತಾ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೬. ಯೋ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದಿಕಂ ಪನ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಪರಮಂ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ನವನೀತಮಧುಫಾಣಿತಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತತ್ಥ ಸಪ್ಪಿ ನಾಮ ಗವಾದೀನಂ ಸಪ್ಪಿ, ಯೇಸಂ ಮಂಸಂ ಕಪ್ಪತಿ, ತೇಸಂ ಸಪ್ಪಿ, ತಥಾ ನವನೀತಂ। ತೇಲಂ ನಾಮ ತಿಲಸಾಸಪಮಧುಕಏರಣ್ಡವಸಾದೀಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ। ಮಧು ನಾಮ ಫಾಣಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಭೇಸಜ್ಜವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೭. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೀವರಂ ದತ್ವಾ ಪುನ ತಂ ಚೀವರಂ ಸಕಸಞ್ಞಾಯ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಾಪಯತೋಪಿ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ದತ್ವಾತಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಾದೀನಿ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನೋ ದತ್ವಾ। ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸಾತಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಾದೀನಿ ಅಕರೋನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ತಥಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಾಪಯತೋತಿ। ವಿಕಪ್ಪನೂಪಗಚೀವರತಾ, ಸಾಮಂದಿನ್ನತಾ, ಸಕಸಞ್ಞಿತಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಕೋಧವಸೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ದನಂ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಾಪನಂ ವಾತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಅಚ್ಛಿನ್ದನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೮. ಅಪ್ಪವಾರಿತಂ ಅಞ್ಞಾತಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಸುತ್ತಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಞಾತಿಪ್ಪವಾರಿತೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತನ್ತವಾಯೇಹಿ ಚೀವರಂ ವಾಯಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಪಿಣ್ಡತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಸುತ್ತನ್ತಿ ಛಬ್ಬಿಧಂ ಖೋಮಸುತ್ತಾದಿಕಂ ವಾ ತೇಸಂ ಅನುಲೋಮಂ ವಾ। ಯಾಚಿಯಾತಿ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿತ್ವಾ। ಚೀವರತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪಿತಸುತ್ತಂ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಅಕಪ್ಪಿಯತನ್ತವಾಯೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಾಯಾಪನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಸುತ್ತವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
೨೯. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಣತಂ ಲಾಭಂ ಜಾನನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಜಾನನ್ತಿ ಜಾನನ್ತೋ। ಲಾಭನ್ತಿ ಲಭಿತಬ್ಬಂ ಚೀವರಾದಿವತ್ಥುಂ। ಪರಿಣತನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪೋಣಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಬ್ಭಾರಂ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮೇತೀತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದೇಥಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತೋ ಅತ್ತನಿ ನಿನ್ನಂ ಕರೋತಿ। ಸಙ್ಘೇ ಪರಿಣತಭಾವೋ, ತಂ ಞತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮನಂ, ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ। ಪರಿಣಾಮನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ।
ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಪಾಚಿತ್ತಿಯನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೩೦. ಇದಾನಿ ‘‘ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ’’ತ್ಯಾದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇತಿ ನಿಮಿತ್ತತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನಂ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಪಜಾನನ್ತೋ ಮುಸಾ ವದತಿ, ತಸ್ಸ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ತಂಹೇತು ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಉದೀರಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಓಮಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತಿನಾಮಗೋತ್ತಕಮ್ಮಸಿಪ್ಪವಯಆಬಾಧಲಿಙ್ಗಕಿಲೇಸಾಪತ್ತಿಅಕ್ಕೋಸೇಸು ಭೂತೇನ ವಾ ಅಭೂತೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಮುಖಸತ್ತಿನಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಓವಿಜ್ಝನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಉದೀರಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪೇಸುಞ್ಞಹರಣೇಪಿ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪೇಸುಞ್ಞಹರಣೇ, ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಿಯಕಮ್ಯತಾಯ ವಾ ಭೇದಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವಾ ಯೋ ಅಕ್ಕುದ್ಧೋ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಪೇಸುಞ್ಞಹರಣವಚನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಉದೀರಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
೩೧. ಸಙ್ಗೀತಿತ್ತಯಮಾರುಳ್ಹಂ ಪಿಟಕತ್ತಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಪದಂ ಪದಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪದಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಉದೀರಿತನ್ತಿ ಸಮುದಾಯತ್ಥೋ।
೩೨. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಪಾರಾಜಿಕವತ್ಥುಭೂತೇನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇನಾಪಿ ಸಹ ತಿರತ್ತಿಯಂ ಸಯಿತ್ವಾ ಚತುತ್ಥದಿವಸೇ ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಸೂರಿಯೇ ಪುನ ಸಹಸೇಯ್ಯಾಯ ಸಹಸೇಯ್ಯಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಚ್ಛನ್ನಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ವಾ ಸೇನಾಸನೇ ಪುಬ್ಬಾಪರಿಯೇನ ವಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ವಾ ಏಕತೋ ನಿಸಜ್ಜನಾಯ। ತತ್ಥ ಛದನಂ ಅನಾಹಚ್ಚ ದಿಯಡ್ಢಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೇನ ಪಾಕಾರಾದಿನಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಮಿಚ್ಚೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
೩೩. ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪಯತೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಇತ್ಥಿಯಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ತದಹುಜಾತಾಯಪಿ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಯಾ। ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ವಿನಾ ವಿಞ್ಞುಂ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಛಪ್ಪದುತ್ತರಿನ್ತಿ ವಿಞ್ಞುಂ ಪುರಿಸಂ ವಿನಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಛಪ್ಪದತೋ ಉತ್ತರಿಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ‘‘ಛಪ್ಪದುತ್ತರಿ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋ ಗಾಥಾಪಾದೋ ಏಕಂ ಪದನ್ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪದಪ್ಪಮಾಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಛ ಪದಾನಿ ಛಪ್ಪದಂ, ಛಪ್ಪದತೋ ಉತ್ತರಿಂ ಛಪ್ಪದುತ್ತರಿಂ।
೩೪. ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲನ್ತಿ ಇಧ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾತಿ ಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಯತಿಂ ಸಂವರತ್ಥಾಯ ಆಪತ್ತೀನಞ್ಚ ಕುಲಾನಞ್ಚ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ವಾ ಅಕತ್ವಾ ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಕತಿಕಂ ಕರೋತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ। ಅಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ। ವದನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಆರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ।
೩೫. ಯೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಥವಿಂ ಖಣೇಯ್ಯ ವಾ ಖಣಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾ। ತತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಉದ್ಧನಪಚನಾದಿವಸೇನ ವಾ ತಥಾ ತಥಾ ಅದಡ್ಢಾ ವಾ ಜಾತಪಥವೀ ವುಚ್ಚತಿ। ಸಾ ತಿವಿಧಾ ಸುದ್ಧಮಿಸ್ಸಪುಞ್ಜವಸೇನ। ತತ್ಥ ಸುದ್ಧಪಥವೀ ನಾಮ ಪಕತಿಯಾ ಸುದ್ಧಪಂಸು ವಾ ಸುದ್ಧಮತ್ತಿಕಾ ವಾ। ಮಿಸ್ಸಪಥವೀ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಪಂಸುತೋ ವಾ ಮತ್ತಿಕತೋ ವಾ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖರಕಥಲಮರುಮ್ಬವಾಲುಕಾಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ತತಿಯಭಾಗೋ ಹೋತಿ। ಪುಞ್ಜಪಥವೀ ಭೂತಗಾಮನ್ತಿ ಭವನ್ತಿ, ಅಭವುಂ ಚಾತಿ ಭೂತಾ, ಜಾಯನ್ತಿ ವಡ್ಢನ್ತಿ ಜಾತಾ ವಡ್ಢಿತಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಗಾಮೋತಿ ರಾಸಿ, ಭೂತಾನಂ ಗಾಮೋ, ಭೂತಾ ಏವ ವಾ ಗಾಮೋತಿ ಭೂತಗಾಮೋ, ಪತಿಟ್ಠಿತಹರಿತತಿಣರುಕ್ಖಾದೀನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ತಂ ಭೂತಗಾಮಂ। ವಿಕೋಪೇಯ್ಯಾತಿ ಛೇದನಭೇದನಾದೀನಿ ಕರೇಯ್ಯ।
೩೬. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕಂ ಮಞ್ಚಾದಿಂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸನ್ಥರಣಾದಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಆಪುಚ್ಛನಾದಿಕಂ ಅಕತ್ವಾ ಯಾತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಿಕನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ। ಮಞ್ಚಾದಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪೀಠಭಿಸಿಕೋಚ್ಛಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಸನ್ಥರಣಾದಿಕನ್ತಿ ಸನ್ಥರಣಾದಿಂ ಕತ್ವಾ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ। ಆಪುಚ್ಛನಾದಿಕನ್ತಿ ಆಪುಚ್ಛನಂ ವಾ ಉದ್ಧರಣಂ ವಾ ಉದ್ಧರಾಪನಂ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಾತೀತಿ ಗಚ್ಛತಿ।
೩೭. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕಾವಸಥೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಣಾದಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಆಪುಚ್ಛನಾದಿಕಂ ಅಕತ್ವಾ ಯಾತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಿಕಾವಸಥೇತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ತಕೇ ಆವಸಥೇ ವಿಹಾರೇ ಗಬ್ಭೇ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾ ಸಬ್ಬಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಗುತ್ತಸೇನಾಸನೇ। ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಭಿಸಿ ಚಿಮಿಲಿಕಾ ಪಾವುರಣಂ ಉತ್ತರತ್ಥರಣಂ ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ತಟ್ಟಿಕಾ ಚಮ್ಮಕ್ಖಣ್ಡಂ ನಿಸೀದನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ತಿಣಸನ್ಥಾರೋ ಸನ್ಥರಣಾದಿಕನ್ತಿ ತೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅತ್ಥರಣಾದಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ।
೩೮-೯. ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ತೋಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಯೇ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕನ್ತಿ ‘‘ಸಪ್ಪಾಣಕಮಿದ’’ನ್ತಿ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಜಾನನ್ತೋ। ತೋಯನ್ತಿ ಉದಕಂ। ಪರಿಭುಞ್ಜಯೇತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಾರಿವತ್ತಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚೀವರಂ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾ। ಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಇಧ ಭಿಕ್ಖುನೀ, ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ। ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚೀವರಂ ಸಿಬ್ಬತೋಪಿ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚೀವರನ್ತಿ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನೂಪಗಂ। ಸಿಬ್ಬತೋತಿ ಸಯಂ ಸಿಬ್ಬನ್ತಸ್ಸ ಸೂಚಿಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನೀಹರಣೇ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿ। ಸಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪನ ‘‘ಸಿಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಸಚೇಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ಏಕಮೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿ, ಆಣತ್ತಸ್ಸ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಹೋತಿ। ಪವಾರೇತ್ವಾನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಅಕಾರೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಓದನೋ ಸತ್ತು ಕುಮ್ಮಾಸೋ ಮಚ್ಛೋ ಮಂಸನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಾಸಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝೋಹರಿತ್ವಾ ಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಅಕಾರೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ।
೪೦. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಸಾದನಾಪೇಕ್ಖೋ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಪವಾರಿತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ‘‘ಹನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು, ಖಾದ ವಾ ಭುಞ್ಜ ವಾ’’ತಿ ಅನತಿರಿತ್ತೇನ ಪವಾರೇತಿ, ಭೋಜನೇ ಭುತ್ತೇ ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಉದೀರಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಆಸಾದನಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ಆಸಾದನಂ ಚೋದನಂ ಮಙ್ಕುಕರಣಭಾವಂ ಅಪೇಕ್ಖಮಾನೋ।
೪೧-೨. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸನ್ನಿಧಿಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಧಿಭೋಜನನ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮಿತಭೋಜನಂ। ವಿಕಾಲೇ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ಭುಞ್ಜತೋ ವಾಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ವಿಕಾಲೇತಿ ವಿಗತಕಾಲೇ, ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾತಿಕ್ಕಮತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ವನಮೂಲಫಲಾದಿಕಂ ಆಮಿಸಭೋಜನಂ। ಅಗಿಲಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಣೀತಕಂ ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಾದಿಕಮ್ಪಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ಅಗಿಲಾನೋತಿ ಕಲ್ಲಕೋ। ಪಣೀತಕನ್ತಿ ಸಪ್ಪಿತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಮಚ್ಛಮಂಸಖೀರದಧಿಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸತ್ತಧಞ್ಞನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಕಾಯಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ನ ದಿನ್ನಂ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ।
೪೩. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ತಿತ್ಥಿಯಸ್ಸ ಸಹತ್ಥತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ದದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ತಿತ್ಥಿಯಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಸ್ಸ। ಕಿಞ್ಚಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಭೋಜನೀಯಂ। ಸಹತ್ಥತೋತಿ ಸಹತ್ಥಾ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೇನ ಏಕತೋ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ರಹೋತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ। ಕಪ್ಪೇತಿ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ। ಏಕತೋತಿ ಸದ್ಧಿಂ।
೪೪. ಸುರಾಮೇರಯಪಾನೇಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಟ್ಠಾದೀಹಿ ಕತಂ ಮಜ್ಜಂ ಸುರಾ। ಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಕತೋ ಆಸವೋ ಮೇರಯಂ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಬೀಜತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕುಸಗ್ಗೇನಾಪಿ ಪಿವತಿ, ತಸ್ಸ ತಪ್ಪಾನಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಉದೀರಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇ ಚಾಪೀತಿ ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ಉಪಕಚ್ಛಕಾದೀನಂ ಘಟ್ಟನಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಹಸಧಮ್ಮೇಪಿ ಚೋದಕೇತಿ ಉಪರಿಗೋಪ್ಫಕೇ ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೇ ಕೀಳಾನಿಮಿತ್ತಂ ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೫. ಅನಾದರೇಪಿ ಪಾಚಿತ್ತೀತಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ಅನಾದರಕರಣೇಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ
೪೬. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಗಿಲಾನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಜೋತಿಂ ಜಲೇಯ್ಯ ವಾ ಜಲಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ಪದೀಪುಜ್ಜಲನಂ ವಾ ಪತ್ತಪಚನಾದೀಸು ಜೋತಿಕರಣಂ ವಾತಿ ಏವರೂಪಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ। ಜೋತಿನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ।
೪೭-೮. ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ ಅನಾದಾಯ ನವಚೀವರಭೋಗಿನೋ ನವಂ ಚೀವರಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುನ್ತಿ ಮೋರಕ್ಖಿಮಣ್ಡಲಮಙ್ಗುಲಪಿಟ್ಠೀನಂ ಅಞ್ಞತರಪ್ಪಮಾಣಂ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ। ಅನಾದಾಯಾತಿ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ। ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರಾದಿಕಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ನಿಧೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ನಿಧಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಚೀವರಾದಿಕನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪತ್ತನಿಸೀದನಸೂಚಿಘರಕಾಯಬನ್ಧನಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ನಿಧೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ನಿದಹನ್ತಸ್ಸ। ಹಸಾಪೇಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ। ಜಾನಂ ಪಾಣಂ ಹನೇ ಭಿಕ್ಖು, ತಿರಚ್ಛಾನಗತಮ್ಪಿ ಚಾತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಪಾಣೋ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಂ ಪಾಣಂ ಖುದ್ದಕಮ್ಪಿ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಹನೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೪೯. ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಛಾದೇತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಭಿಕ್ಖುನೋಪಿ ಚಾತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಸಙ್ಖಾತಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಹ ಸಂವಿಧಾಯ ಗಾಮನ್ತರಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೫೦. ಭಿಕ್ಖುಂ ವಾ ಪಹರೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತಲಸತ್ತಿಕಮುಗ್ಗಿರೇತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಹರಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕಾಯಂ ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ವಾ ಉಗ್ಗಿರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚೋದೇಯ್ಯ ವಾ ಚೋದಾಪೇಯ್ಯ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಮೂಲಕೇನ ಚಾತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಮೂಲಕೇನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ಚೋದೇಯ್ಯ ವಾ ಚೋದಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಅಮೂಲಕೇನಾತಿ ದಿಟ್ಠಾದಿಮೂಲವಿರಹಿತೇನ।
೫೧. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚುಪ್ಪಾದನೇ ಚಾಪೀತಿ ‘‘ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸೋ ತ್ವಂ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿಆದೀನಿ ಭಣನ್ತೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚುಪ್ಪಾದನಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತಿ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ಭಣ್ಡನಜಾತಾನಂ ವಚನಂ ಸೋತುಂ ಉಪಸ್ಸುತಿಂ ಯಾತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಭಣ್ಡನತ್ಥಾಯಾತಿ ಕಲಹತ್ಥಾಯ। ಭಣ್ಡನಜಾತಾನನ್ತಿ ಕಲಹಜಾತಾನಂ। ಉಪಸ್ಸುತಿನ್ತಿ ಸುತಿಸಮೀಪಂ।
೫೨. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಣಾಮಿತಂ ಯಂ ಲಾಭಂ, ತಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ನಾಮೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ನಾಮೇತೀತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ। ಪುಚ್ಛಂ ಅಕತ್ವಾತಿ ‘‘ವಿಕಾಲೇ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ ಆಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ। ಸನ್ತಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೇ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಯಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪಕತಿವಚನೇನ ಆಪುಚ್ಛಿತುಂ, ತಾದಿಸಂ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ ಭಿಕ್ಖುಂ। ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ಗಾಮಂ, ಕಮ್ಮತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ। ಗತೇತಿ ಸಮ್ಪದಾನತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನಂ, ಗತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಕಾಲೇ ಗಾಮಂ ಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ।
ಪಾಚಿತ್ತಿಯನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಪಕಿಣ್ಣಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೫೩. ಇದಾನಿ ‘‘ಸಙ್ಘಿಕ’’ನ್ತ್ಯಾದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತತ್ಥ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಸ್ಸರೋ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಸಿಯಾ। ಥೇಯ್ಯಾಯ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ, ಯಥಾವತ್ಥು ಪಾರಾಜಿಕಾದಿ ಸಿಯಾ, ದುಕ್ಕಟವತ್ಥು ದುಕ್ಕಟಂ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯವತ್ಥು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಪಾರಾಜಿಕವತ್ಥು ಪಾರಾಜಿಕಂ ಸಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ।
೫೪. ಕುಸಾದಿಮಯಚೀರಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ವಾಕಫಲಕಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕುಸಮಯಚೀರಂ ವಾಕಮಯಚೀರಂ ಫಲಕಮಯಚೀರನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಕುಸೇ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಚೀರಂ ಕುಸಮಯಚೀರಂ। ವಾಕಮಯಚೀರಂ ನಾಮ ತಾಪಸಾನಂ ವಕ್ಕಲಂ। ಫಲಕಮಯಚೀರಂ ನಾಮ ಫಲಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ ಫಲಕಾನಿ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ಕತಚೀರಂ। ಕಮ್ಬಲಂ ಕೇಸವಾಲಜನ್ತಿ ಕೇಸಜಂ ಕಮ್ಬಲಂ ವಾಲಜಂ ಕಮ್ಬಲಂ, ಕೇಸಕಮ್ಬಲಂ ವಾಲಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕೇಸೇಹಿ ತನ್ತೇ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಕಮ್ಬಲಂ ಕೇಸಕಮ್ಬಲಂ। ಚಮರಿವಾಲೇಹಿ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಕಮ್ಬಲಂ ವಾಲಕಮ್ಬಲಂ। ಸಮಯಂ ವಿನಾತಿ ನಟ್ಠಚೀವರಕಾಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ। ಧಾರಯತೋ ಧಾರಯನ್ತಸ್ಸ। ಲೂಕಪಕ್ಖಾಜಿನಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಉಲೂಕಪಕ್ಖಿಅಜಿನಕ್ಖಿಪಂ। ತತ್ಥ ಉಲೂಕಪಕ್ಖೀತಿ ಉಲೂಕಸಕುಣಪಕ್ಖೇಹಿ ಕತನಿವಾಸನಂ। ಅಜಿನಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಸಲೋಮಂ ಸಖುರಂ ಅಜಿನಮಿಗಚಮ್ಮಂ। ನಟ್ಠಚೀವರಕಾಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಇಮೇಸು ಸತ್ತಸು ವತ್ಥೂಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಧಾರಯತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೫. ಸತ್ಥಕೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ ಸತ್ಥಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥಕಮ್ಮೇ। ವತ್ಥಿಮ್ಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ ವತ್ಥಿಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥಿಕಮ್ಮೇ। ಸಂ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ। ತಂ ಛಿನ್ದತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಮಂಸಾದಿಭೋಜನೇತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ಅಟ್ಠಿಲೋಹಿತಚಮ್ಮಲೋಮಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತಸ್ಮಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮಂಸಅಟ್ಠಿಲೋಹಿತಚಮ್ಮಲೋಮಭೋಜನಪಚ್ಚಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೬. ಕದಲೇರಕಕ್ಕದುಸ್ಸಾನೀತಿ ಪೋತ್ಥಕನ್ತಿ ಮಕಚಿವಾಕೇಹಿ ಕತಂ ಪೋತ್ಥಕದುಸ್ಸಂ। ಸಬ್ಬಪೀತಾದಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಬ್ಬಲೋಹಿತಕಸಬ್ಬಕಣ್ಹಕಸಬ್ಬಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಮೇವ ನೀಲಕಂ ಸಬ್ಬನೀಲಕಂ। ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ। ನೀಲಂ ಉಮ್ಮಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ। ಪೀತಂ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ। ಲೋಹಿತಂ ಜಯಸುಮನಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ। ಕಣ್ಹಕಂ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಂ। ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕಂ ಲಾಖಾರಸವಣ್ಣಂ। ಇಮೇಸು ಅಟ್ಠಸು ವತ್ಥೂಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಧಾರಯನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೭-೮. ಹತ್ಥಿಸ್ಸುರಗಸೋಣಾನನ್ತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಚ್ಛದೀಪಿನನ್ತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಅಚ್ಛದೀಪೀನಂ ಮಂಸಾದೀನಿ। ತರಚ್ಛಸ್ಸ ಚ ಮಂಸಾದಿಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಮಂಸಞ್ಚ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತಮಂಸಞ್ಚ ಭುಞ್ಜತೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ದಕತಿತ್ಥಾದಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವಕುಟಿಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತೇನ ಯಾತಾನುಪುಬ್ಬಂ ಆಗತಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಹಿತ್ವಾನ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಹಾನತಿತ್ಥಞ್ಚ ವಚ್ಚಕುಟಿಞ್ಚ ಪಸ್ಸಾವಕುಟಿಞ್ಚ ವಜೇ ವಜೇಯ್ಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಕಟಂ ತಸ್ಸ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೫೯. ಸಹಸಾತಿ ವೇಗಸಾ ವೇಗೇನ। ವುಬ್ಭಜಿತ್ವಾನಾತಿ ಅನ್ತರವಾಸಕಂ ದೂರತೋವ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ವ-ಕಾರೋ ಸನ್ಧಿವಸೇನಾಗತೋ। ಪವಿಸೇತಿ ಪವಿಸೇಯ್ಯ। ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವಕುಟಿಕನ್ತಿ ವಚ್ಚಕುಟಿಕಂ ಪಸ್ಸಾವಕುಟಿಕಂ। ವಿಸೇತಿ ಪವಿಸೇಯ್ಯ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವಕುಟಿಕಂ ಸಹಸಾ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ವಾ ನಿಕ್ಖಮೇಯ್ಯ ವಾ, ಉಬ್ಭಜಿತ್ವಾ ವಾ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ವಾ ನಿಕ್ಖಮೇಯ್ಯ ವಾ, ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೬೦. ನಿತ್ಥುನನ್ತೋ ವಚ್ಚಂ ಕರೇಯ್ಯ ದನ್ತಕಟ್ಠಞ್ಚ ಖಾದನ್ತೋ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವದೋಣೀನಂ ಬಹಿ ವಚ್ಚಾದಿಕಂ ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ।
೬೧. ಖರೇನ ಚಾವಲೇಖೇಯ್ಯಾತಿ ಫಾಲಿತಕಟ್ಠೇನ ವಾ ಫರುಸೇನ ವಾ ಗಣ್ಠಿಕೇನ ವಾ ಪೂತಿಕಟ್ಠೇನ ವಾ ಸುಸಿರೇನ ವಾ ಅವಲೇಖೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಟ್ಠನ್ತಿ ಅವಲೇಖನಕಟ್ಠಂ। ಕೂಪಕೇತಿ ವಚ್ಚಕೂಪಕೇ। ಊಹತಞ್ಚಾತಿ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತಞ್ಚ। ನ ಧೋವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ನ ಧೋವೇಯ್ಯ ಪರೇನ ವಾ ನ ಧೋವಾಪೇಯ್ಯ। ಉಕ್ಲಾಪಞ್ಚಾತಿ ಕಚವರಞ್ಚ। ನ ಸೋಧಯೇನ ಸಮ್ಮಜ್ಜೇಯ್ಯ।
೬೨. ಚಪುಚಪೂತಿ ಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಆಚಮನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠೋವಾತಿ ಅನಾಣತ್ತೋಯೇವ। ಥೇರೇನಾತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ। ಪಾತಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಂ। ಉದ್ದಿಸೇ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ।
೬೩. ಅನಾಪುಚ್ಛಾಯ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಕಥನೇ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾಯ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾಯ ಸಜ್ಝಾಯಕರಣೇ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾಯ ಪದೀಪಜಾಲನೇ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾಯ ಪದೀಪವಿಜ್ಝಾಪನೇತಿ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ।
೬೪. ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ವನ್ದನಾದಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ವನ್ದಾಪನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ನಗ್ಗೋ ವನ್ದನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ವನ್ದಾಪನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಗಮನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಭೋಜನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಪಿವನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಖಾದನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಗಹಣಂ ಕರೇಯ್ಯ, ದಾನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೬೫. ತಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಂ ವಿನಾತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯೋ ಜನ್ತಾಘರಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಉದಕಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ವತ್ಥಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೬೧) ಏವಂ ವುತ್ತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯೋ ಸಮಾಹಟಾತಿ ‘‘ತಿಪಟಿಚ್ಛಾದೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಸಯಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಪರಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ ನಹಾಯಂ ನಹಾಯನ್ತೋ ಕುಟ್ಟೇ ವಾ ಥಮ್ಭೇ ವಾ ತರುಮ್ಹಿ ವಾ ಕಾಯಂ ಉಪಘಂಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ।
೬೬. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ನಹಾಯನ್ತೋ ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತೇನ ಕಾಯಂ ಘಂಸೇಯ್ಯ, ಕಾಯತೋ ಕಾಯೇನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಘಂಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಯೋ ಅಗಿಲಾನೋ ಸಉಪಾಹನೋ ಬಹಾರಾಮೇ ಬಹಿಆರಾಮೇ ಚರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೬೭. ಸಬ್ಬನೀಲಾದಿಕಮ್ಪಿ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ಲೋಹಿತೋದಾತಪೀತಕಣ್ಹಮಞ್ಜೇಟ್ಠಮಹಾರಙ್ಗಮಹಾನಾಮರಙ್ಗರತ್ತಾದಯೋ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬನೀಲಸಬ್ಬಲೋಹಿತಾದಿಕಂ ಉಪಾಹನಂ ಧಾರೇತಿ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ರತ್ತೋ ರತ್ತಚಿತ್ತೋ ತದಹುಜಾತಾಯಪಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖದಾಯಿಯಾ ಭಿಕ್ಖದಾಯಿಕಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಮುಖಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ।
೬೮-೯. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪತ್ತಂ ವಾ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಆದಾಸಾದಿಮ್ಹಿ ಉದಕಪತ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಮುಖಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಉಚ್ಚಾಸನಮಹಾಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಾದಿಂ ನಿಸೀದನಸಯನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುಪಸಮ್ಪನ್ನನಾನಾಸಂವಾಸಕಾದೀನಂ ವನ್ದನೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಉಕ್ಖಿತ್ತೋತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋ, ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋ, ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋತಿ ತಿವಿಧೋಪಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋ। ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಇಮಿನಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಾಮಣೇರಸಾಮಣೇರಿಸಿಕ್ಖಮಾನಪಣ್ಡಕಇತ್ಥಿಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಕಾ ನಾನಾಸಂವಾಸಕಾತಿ ಲದ್ಧಿನಾನಾಸಂವಾಸಕಾ ಗಹಿತಾ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಛಿನ್ನಮೂಲಕಾ ಗಹಿತಾ।
೭೦-೭೧. ಯೋ ಪಣ್ಡಕಿತ್ಥೀಹಿ ಪಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ವಾ ಏಕತೋ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಅದೀಘೇ ಆಸನೇತಿ ರಸ್ಸೇ ಆಸನೇ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ರಸ್ಸಾಸನೇ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ಅಸಮಾನಾಸನಿಕೇನ ಏಕತೋ ಸಯೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಫಲಪುಪ್ಫಾದಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ವೇಳುಚುಣ್ಣದನ್ತಕಟ್ಠಮತ್ತಿಕಾದಯೋ ಸಙ್ಗಹಿತಾ। ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಫಲಪುಪ್ಫಾದಿಕಂ ದದತೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೭೨-೩. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಗನ್ಥಿಮಾದಿಂ ಸಯಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಪರಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಜಿನೇನ ವಾರಿತಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಅಬ್ಯತ್ತೋ ಬಾಲೋ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಸ್ಸಯಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನುಞ್ಞಾತೇಹಿ ಮಾತಾಪಿತುಆದೀಹಿ ಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ ವಾ ವದೇಯ್ಯ ವಾ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಸಾಪತ್ತಿಕೋ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಜಿನೇನ ಭಗವತಾ ವಾರಿತಾ ಜಿನವಾರಿತಾ, ಜಿನವಾರಿತಾ ಚ ತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಚೇತಿ ಜಿನವಾರಿತಪಚ್ಚಯಾ, ತೇ ಜಿನವಾರಿತಪಚ್ಚಯೇ। ದ್ವೇಮಾತಿಕಾಅಪ್ಪಗುಣತಾಯ ಅಬ್ಯತ್ತೋ।
೭೪. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಭೋಗಂ ವಾ ನಿಯೋಗಂ ವಾ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ದ್ವಾರಬನ್ಧಾದಿಕೇ ಠಾನೇ ಪರಿವತ್ತಕವಾಟಕಂ ಅಪಿಧಾಯ ದಿವಾ ಸಯೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ದ್ವಾರಬನ್ಧಾದಿಕೇತಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇಪಿ ರುಕ್ಖಮೂಲೇಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ಯುತ್ತಆಕಾಸಙ್ಗಣೇಪಿ। ಅಪಿಧಾಯಾತಿ ಅಪಿದಹಿತ್ವಾ। ವಿನಾಭೋಗನ್ತಿ ‘‘ಏಸ ದ್ವಾರಂ ಜಗ್ಗಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಭೋಗಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಿಯೋಗನ್ತಿ ಅವಸಟ್ಠಾನಂ, ಅತ್ತನೋ ಅವಸಂ ಬಹುಸಾಧಾರಣಟ್ಠಾನಂ ಠಪೇತ್ವಾ। ‘‘ಸವಸೋ’’ತಿ ದಿವಾತಿ ದಿವಾಕಾಲೇ।
೭೫. ಧಞ್ಞನ್ತಿ ಸಾಲಿ ವೀಹಿ ಯವೋ ಗೋಧುಮೋ ಕಙ್ಗು ವರಕೋ ಕುದ್ರೂಸಕೋತಿ ಸತ್ತವಿಧಂ ಧಞ್ಞಂ। ಇತ್ಥಿರೂಪನ್ತಿ ದಾರುಲೋಹಮಯಾದಿಇತ್ಥಿರೂಪಂ। ರತನನ್ತಿ ಮುತ್ತಾದಿದಸವಿಧಂ ರತನಂ। ಆವುಧನ್ತಿ ಸತ್ತಿತೋಮರಾದಿಸಬ್ಬಾವುಧಭಣ್ಡಂ। ಇತ್ಥಿಪಸಾಧನನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸೀಸಾದಿಅಲಙ್ಕಾರಂ। ತೂರಿಯಭಣ್ಡನ್ತಿ ಧಮನಸಙ್ಖಾದಿಸಬ್ಬಂ ತೂರಿಯಭಣ್ಡಂ। ಫಲರುಕ್ಖೇತಿ ಫಲಿತರುಕ್ಖೇ। ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾದಿಕನ್ತಿ ಮುಗ್ಗಮಾಸಾದಿಕಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ
೭೬. ಸಸಿತ್ಥೋದಕತೇಲೇಹೀತಿ ಯೋ ಪನ ಮಧುಸಿತ್ಥಕತೇಲೇನ ವಾ ಉದಕಮಿಸ್ಸಕತೇಲೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲೇನ ವಾ। ಫಣಹತ್ಥಫಣೇಹಿ ವಾತಿ ದನ್ತಮಯಾದಿಫಣೇನ ವಾ ಫಣಕಿಚ್ಚಸಾಧಕೇಹಿ ಹತ್ಥಙ್ಗುಲೀಹಿ ವಾ ಕೋಚ್ಛೇನ ವಾ ಕೇಸಮೋಸಣ್ಠನೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಾಜನೇ ಭೋಜನನಿಮಿತ್ತೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೭೭. ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತ್ಥರಣಾ ಸಯೇಯ್ಯೂಂ, ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಪಾವುರಣಾ ಸಯೇಯ್ಯುಂ, ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಮಞ್ಚಕೇ ಸಯೇಯ್ಯುಂ, ತೇಸಂ ದುಕ್ಕಟಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಪಮಾಣತೋ ಅಧಿಕಂ ವಾ ಊನಂ ವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ಅಧಿಕನ್ತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಅಧಿಕಂ। ಊನನ್ತಿ ಚತುರಙ್ಗುಲತೋ ಊನಂ।
೭೮. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ನಚ್ಚಞ್ಚ ಗೀತಞ್ಚ ವಾದಿತಞ್ಚ ಯೋಜೇತಿ ವಾ ಯೋಜಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ತೇಸಂ ನಚ್ಚಾನಂ ದಸ್ಸನಂ, ತೇಸಂ ಗೀತಾನಂ ಸವನಂ, ತೇಸಂ ವಾದಿತಾನಂ ಸವನಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೭೯. ವೀಹಾದಿರೋಪಿಮೇತಿ ಬಹಿಪಾಕಾರಕುಟ್ಟಕೇತಿ ಪಾಕಾರಕುಟ್ಟಾನಂ ಬಹಿ। ವಚ್ಚಾದಿಛಡ್ಡನಾದಿಮ್ಹೀತಿ ವಚ್ಚಪಸ್ಸಾವಸಙ್ಕಾರಚಲಕಾದೀನಂ ಛಡ್ಡನವಿಸ್ಸಜ್ಜನಪಚ್ಚಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದೀಘಕೇಸಾದಿಧಾರಣೇತಿ ದೀಘಕೇಸಧಾರಣೇ ದೀಘನಖಧಾರಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೮೦. ನಖಮಟ್ಠಕರಣಾದಿಮ್ಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ರಜನಕರಣಂ ಗಹಿತಂ। ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಹಾರಣೇತಿ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಉಪಕಚ್ಛಕಮುತ್ತಕರಣಟ್ಠಾನೇ ಲೋಮುದ್ಧರಣೇ। ಸಉಪಾಹನೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಕಮ್ಮಕತಂ ಭೂಮಿಂ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೮೧. ಅಧೋತಅಲ್ಲಪಾದೇಹೀತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಧೋತಪಾದೇಹಿ ವಾ ಅಲ್ಲಪಾದೇಹಿ ವಾ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಪರಿಕಮ್ಮಕತಂ ಭಿತ್ತಿಂ ವಾ ಕಾಯತೋ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೮೨-೩. ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾಪಿ ಪಲ್ಲತ್ಥೇತಿ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರೇನ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ। ದುಪ್ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಚೀವರನ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರಂ ದುಪ್ಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ। ಅಕಾಯಬನ್ಧನೋತಿ ಕಾಯಬನ್ಧನವಿರಹಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಾಮಂ ವಜೇಯ್ಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಚ್ಚಕಂ ಉಚ್ಚಾರಂ ಕತ್ವಾನ ಉದಕೇ ಸನ್ತೇ ನಾಚಮೇಯ್ಯ ಉದಕಸುದ್ಧಿಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಮಾದೇಯ್ಯ ಅಕಪ್ಪಿಯೇತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ವಾ ಸಾಮಣೇರಾದಿಕೇ ಸೇಸಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ನಿಯೋಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಯಾ ದೇಸನಾರೋಚನಪಚ್ಚಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಭಾಗಾತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥುಸಭಾಗತಾವ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಾ, ನ ಆಪತ್ತಿಸಭಾಗತಾ।
೮೪. ನ ವಸೇ ವಸ್ಸನ್ತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಸ್ಸಂ ನ ವಸೇಯ್ಯ ನ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ವಿಸಂವಾದೇ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇತಿ ಏತ್ಥ ಅನನುಞ್ಞಾತಕಿಚ್ಚತೋ ಅನನುಞ್ಞಾತಕಿಚ್ಚೇನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗಮನೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೮೫. ಆಪದಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತರುಸ್ಸ ಉದ್ಧಂ ಪೋರಿಸಮ್ಹಾ ಅಭಿರುಹಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಆಪದನ್ತಿ ಅನ್ತರಾಯಂ। ತರುಸ್ಸಾತಿ ರುಕ್ಖಸ್ಸ। ಪೋರಿಸಮ್ಹಾತಿ ಏಕಪೋರಿಸಪ್ಪಮಾಣಾ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಞ್ಚಹತ್ಥಾ। ಅಪರಿಸ್ಸಾವನೋ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅದ್ಧಾನಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ಯಾಚತೋ ನ ದದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಅದ್ಧಾನನ್ತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನಮೇವ ಅನ್ತಿಮಮದ್ಧಾನಂ।
೮೬. ಅತ್ತನೋ ಘಾತನೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತ್ಥಿರೂಪಾದಿರೂಪಂ ಕರೇಯ್ಯ ವಾ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಮಾಲಾದಿಕಂ ವಿಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಜಾತಕಾದಿವತ್ಥುಂ ಸಯಂ ಕರೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೮೭. ಭುಞ್ಜನ್ತಮುಟ್ಠಪೇತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭುಞ್ಜನ್ತಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಭತ್ತಸಾಲಾದೀಸು ವುಡ್ಢಾನಂ ಓಕಾಸಂ ಅದತ್ವಾ ನಿಸೀದತೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
೮೮. ಯಾನಾನೀತಿ ವಯ್ಹಂ ರಥೋ ಸಕಟಂ ಸನ್ದಮಾನಿಕಾದೀನಿ। ಕಲ್ಲಕೋತಿ ಅಗಿಲಾನೋ। ಅಗಿಲಾನೋ ವದೇ ದವನ್ತಿ ಕೇಳಿಂ ವದೇಯ್ಯ, ರತನತ್ತಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕೇಳಿಂ ವದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಞ್ಞಪರಿಸಾಯ ಉಪಲಾಲನೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತಿ।
೮೯. ಕಾಯಾದಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ಊರುನಿಮಿತ್ತಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಕಾಯಂ ವಾ ಊರುಂ ವಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನ ದಸ್ಸಯೇ ನ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಲೋಕಾಯತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಾದಿವಿಜ್ಜಂ ನ ಚ
೯೦-೯೨. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪೇಳಾಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಪತ್ತಹತ್ಥಕೋ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಾತಪಾನಂ ವಾ ಕವಾಟಂ ವಾ ಪಣಾಮೇ ಪಣಾಮೇಯ್ಯ, ಸೋದಕಂ ಪತ್ತಂ ಉಣ್ಹೇಯ್ಯ ಉಣ್ಹೇ ಓತಾಪೇಯ್ಯ ವಾ ಪಟಿಸಾಮೇಯ್ಯ ವಾ, ವೋದಕಂ ಪತ್ತಂ ಅತಿಉಣ್ಹೇಯ್ಯ ಅತಿಠಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪತ್ತಂ ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ಅಙ್ಕೇ ವಾ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ಮಿಡ್ಢನ್ತೇ ವಾ ಪರಿಭಣ್ಡನ್ತೇ ವಾ ಪಾದೇ ವಾ ಛತ್ತೇ ವಾ ಠಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಭೂಮಿಯನ್ತಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅನತ್ಥತಾಯ ಪಂಸುಸಕ್ಖರಮಿಸ್ಸಾಯ। ಅಙ್ಕೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಊರೂನಂ ಮಜ್ಝೇ। ಮಿಡ್ಢನ್ತೇತಿ ಮಿಡ್ಢಪರಿಯನ್ತೇ। ಪರಿಭಣ್ಡನ್ತೇತಿ ಬಾಹಿರಪಸ್ಸೇ ಕತಾಯ ತನುಕಮಿಡ್ಢಿಯಾ ಅನ್ತೇ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಚಲಕಾದಿಂ ವಾ ಪತ್ತೇ ಠಪೇಯ್ಯ, ಪತ್ತೇ ವಾ ಹತ್ಥಧೋವನೇ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಧೋವನಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೯೩. ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಂ ಮುಖಧೋವನಂ ಉದಕಮ್ಪಿ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪತ್ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪತ್ತನ್ತಿ ದಾರುಮಯಪತ್ತಾದಿಂ।
೯೪. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಖಿಪಿತೇ ‘‘ಜೀವಾ’’ತಿ ವದೇ ವದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಮಣ್ಡಲಕಾದಿಮ್ಹಿ ಪಞ್ಚಸತ್ತತಿ ಸೇಖಿಯೇ ಅನಾದರೋ ಹುತ್ವಾ ನ ಸಿಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
೯೫. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಣ್ಡಾಗಾರೇ ಪಯುತೋ ಮಾತುಯಾ ಪಿತುನೋ ಚ ಭಣ್ಡಕಂ ಗೋಪೇಯ್ಯ, ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಪಯುತೋತಿ ಭಣ್ಡಾಗಾರೇ ಬ್ಯಾಪಾರವಸೇನ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ। ಗೋಪಯೇತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು
ಪಕಿಣ್ಣಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ವತ್ತಾದಿಕಣ್ಡನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೯೬. ಇದಾನಿ ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಚರಿಯವತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಞ್ಚ ಆಚರಿಯವತ್ತಞ್ಚ ಗಮಿಕವತ್ತಞ್ಚ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಞ್ಚ ಸೇನಾಸನಾದಿವತ್ತಞ್ಚ ಪಿಯಸೀಲೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಗಮಿಕಾಗನ್ತುಕನ್ತಿ ಗಮಿಕಂ ಆಗನ್ತುಕನ್ತಿ ಛೇದೋ, ಗಮಿಕವತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೯೭. ದಾತುಕಾಮೋ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಹಿತಬ್ಬಂ ಏಕೇನ ಪುರಿಸೇನ ಗಹಿತಬ್ಬಂ ಉಕ್ಖಿಪನಕ್ಖಮಂ ವತ್ಥುಂ ತಿಧಾ ತೀಸು ಪಕಾರೇಸು ಏಕೇನಾಕಾರೇನ ದದೇಯ್ಯ, ಗಹೇತುಕಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ದ್ವಿಧಾ ದ್ವೀಸು ಏಕೇನ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಅಯಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗೋ ಪಟಿಗ್ಗಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
೯೮-೧೦೦. ದೂರೇ ಠಿತಂ ಚೀವರಂ ಠಪಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಏತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಂ ಹತ್ಥೇನ ಆಮಸಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ‘‘ಏತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮಿ, ಇಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಇಮೇಸಂ ಪದಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದೀಸು ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ। ಕಥಂ? ‘‘ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮಿ, ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ। ಏವಂ ಸೇಸೇಸು ಚ ಚೀವರೇಸು। ಯಥಾ ಚೀವರಾದಿಂ
೧೦೧. ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾ ಗರುಕಾ ಚ ಪಾರಾಜಿಕಾ ಚ ಸಚಿತ್ತಕಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಅನ್ತಿಮಾತಿ
೧೦೨-೩. ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನನ್ತೇತೇತಿ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ ಇತಿ ಏತೇ। ಪಾಚಿತ್ತೀಸು ಏತೇ ಪದಸೋಧಮ್ಮಾದಯೋ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನನ್ತಾ ಸತ್ತರಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾ ಅಚಿತ್ತಕಾ।
೧೦೪-೫. ಪಕಿಣ್ಣಕೇಸು ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಂಸಕಂ ಸೇಸಮಂಸಂ ಅಚಿತ್ತಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತ್ಥ ಪಕಿಣ್ಣಕೇಸು ಅಞ್ಞಮಂಸಾದಿಕಂ ಪತ್ತಹತ್ಥೋ ಕವಾಟಕನ್ತಂ ತೇರಸವಿಧಂ ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಚಿತ್ತಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
೧೦೬. ಆಚರಿಯಾ ವೀತಿಕ್ಕಮನಚಿತ್ತೇನ ಸಚಿತ್ತಕಂ ಅಚಿತ್ತಕನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಿಜಾನನೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಥಾ ಸಚಿತ್ತಕಂ ಅಚಿತ್ತಕನ್ತಿ ಆಚರಿಯಾ ವದನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಥಾ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಸಚಿತ್ತಕಂ ಅಚಿತ್ತಕ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಗಹಿತಂ।
೧೦೭-೯. ಪುಬ್ಬಕರಣಾದಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತತ್ಥ –
‘‘ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ ಪದೀಪೋ ಚ, ಉದಕಂ ಆಸನೇನ ಚ।
ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಏತಾನಿ, ಪುಬ್ಬಕರಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
‘‘ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉತುಕ್ಖಾನಂ, ಭಿಕ್ಖುಗಣನಾ ಚ ಓವಾದೋ।
ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಏತಾನಿ, ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ॥ –
ಏವಂ ಪುಬ್ಬಕರಣಾದಿಕಂ ನವಧಾ ದೀಪಿತಂ ಸಬ್ಬಂ ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಂ ಪಿಯಸೀಲಿನಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
೧೧೨. ಯಥಾಕ್ಕಮನ್ತಿ
೧೧೩. ಚಾತುದ್ದಸೋ ಪನ್ನರಸೋ, ಸಾಮಗ್ಗೀ ದಿನತೋ ತಿಧಾತಿ ಚಾತುದ್ದಸೋ ಉಪೋಸಥೋ
೧೧೪. ತೇವಾಚೀ ದ್ವೇಕವಾಚೀತಿ ತೇವಾಚಿಕಾ ಪವಾರಣಾ, ದ್ವೇವಾಚಿಕಾ ಪವಾರಣಾ, ಏಕವಾಚಿಕಾ ಪವಾರಣಾ ಇತಿ ನವ ಪವಾರಣಾ ವುತ್ತಾ।
೧೧೫. ತಸ್ಸಾತಿ ಫಗ್ಗುನಮಾಸಸ್ಸ। ತತೋ ಸೇಸನ್ತಿ ಆಸಾಳ್ಹಿಅನ್ತಿಮಪಕ್ಖಮ್ಹಾ ಯಾವ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ ವಸ್ಸಕಾಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏತ್ಥ ಹಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಚತುವೀಸತಿಉಪೋಸಥಾ ಹೋನ್ತಿ।
೧೧೬. ಏತೇಸೂತಿ ಏತೇಸು ತೀಸು ಚತೂಸು ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಉತುಮ್ಹಿ ತತಿಯಪಕ್ಖಾ ಸತ್ತಮಪಕ್ಖಾ। ಚಾತುದ್ದಸಾತಿ ಛ ಚಾತುದ್ದಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವಾತಿ।
ವತ್ತಾದಿಕಣ್ಡನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ನಿಗಮನಕಥಾ
ಏತ್ತಾವತಾ
ನಿಟ್ಠಿತಾ ಯಾ ಸಮಾಸೇನ, ಅಡ್ಢಮಾಸಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇ॥
ಅಧುನೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ, ಹಿತತ್ಥಾಯ ಸಮಾಸತೋ।
ಇಮಂ ಅತ್ಥಂ ವಣ್ಣಯತಾ, ಯಂ ಪುಞ್ಞಂಧಿಗತಂ ಮಯಾ॥
ತೇನ ಪುಞ್ಞೇನಯಂ ಲೋಕೋ, ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ।
ಪಾಪುಣಾತು ವಿಸುದ್ಧಾಯ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಜರಂ ಪದಂ॥
ನಾನಾತರುಗಣಾಕಿಣ್ಣೇ
ರಮ್ಮೇ ಯುದ್ಧಾನಪತಿನೋ, ವಿಹಾರೇ ವಸತಾ ಸತಾ॥
ಸಾಸನೇ ಸಿದ್ಧಿಪತ್ತಸ್ಸ, ಸಿದ್ಧಿನಾ ಞಾಣಸಿದ್ಧಿನಾ।
ಪಣ್ಡಿತೇನ ಕತಾ ಏಸಾ, ಮೂಲಸಿಕ್ಖತ್ಥವಣ್ಣನಾ॥
ಮೂಲಸಿಕ್ಖಾ-ಟೀಕಾ ಸಮತ್ತಾ।