<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">Paṭhamo paricchedo</p>

<p rend="title">1. Cittavibhāgo</p>

<p rend="subhead">1. Sarūpasaṅgahakathā</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Cittaṃ <pb ed="V" n="0.0002" /> cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānanti niruttaro;</p>

<p rend="gathalast">Catudhā desayī dhamme, catusaccappakāsano.</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Cittamekūnanavutividhaṃ tattha vibhāvaye;</p>

<p rend="gathalast">Ekanavutividhaṃ vā, ekavīsasatampi vā.</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dvepaññāsa sarūpena, dhammā cetasikā matā;</p>

<p rend="gathalast">Cittuppādavasā bhinnā, sampayogānusārato.</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭhavīsavidhaṃ rūpaṃ, bhūtopādāyabhedato;</p>

<p rend="gathalast">Duvidhaṃ rūparūpaṃ tu, aṭṭhārasavidhaṃ bhave.</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nibbānaṃ pana dīpenti, asaṅkhatamanuttaraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Atthanāmavasā dvedhā, paññattīti pavuccati.</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tesaṃ dāni pavakkhāmi, vibhāgaṃ tu yathākkamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Catudhā paramatthānaṃ, dvidhā paññattiyā kathaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kusalādivibhāgena <pb ed="M" n="0.0002" />, tattha cittaṃ catubbidhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tathā bhūmivibhāgena, kāmabhūmādito kathaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>

<p rend="gathalast">Ñāṇena sampayuttañca, vippayuttanti bheditaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ punaṭṭhadhā;</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Kāmāvacarakusalaṃ,</hi> kāme sugatisādhakaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Takkacārapītisukha-cittassekaggatāyutaṃ <pb ed="V" n="0.0003" />;</p>

<p rend="gathalast">Paṭhamajjhānakusalaṃ, pañcaṅgikamudāhaṭaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vitakkahīnaṃ dutiyaṃ, jhānaṃ tu caturaṅgikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Vicārahīnaṃ tatiyaṃ, jhānaṃ pana tivaṅgikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pītihīnaṃ catutthañca, upekkhekaggatāyutaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pañcamañca pakāsenti, ubhayampi duvaṅgikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Evaṃ jhānaṅgabhedena, cittaṃ pañcavidhaṃ bhave;</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Rūpāvacarakusalaṃ,</hi> rūpabhūmipavattakaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ākāsānañcāyatanaṃ, kusalaṃ paṭhamaṃ bhave;</p>

<p rend="gathalast">Viññāṇañcāyatananti, dutiyaṃ tatiyaṃ tathā.</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ākiñcaññāyatanaṃ tu, catutthaṃ pana mānasaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nevasaññānāsaññāya-tanañceti catubbidhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">Āruppakusalaṃ</hi> nāma, upekkhekaggatāyutaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Duvaṅgikamidaṃ sabbaṃ, āruppabhavasādhakaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sotāpattimaggacittaṃ, paṭhamānuttaraṃ tathā;</p>

<p rend="gathalast">Sakadāgāmi anāgāmi, arahattanti sabbathā.</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Catudhā maggabhedena, jhānabhedena pañcadhā;</p>

<p rend="gathalast">Vīsatā<hi rend="bold">pariyāpannakusalaṃ</hi> dvayamissitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Itthaṃ bhūmivibhāgena, <hi rend="bold">kusalaṃ</hi> tu catubbidhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ekavīsāpi bāvīsaṃ, sattatiṃsavidhampi vā.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Somanassasahagataṃ <pb ed="M" n="0.0003" />, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>

<p rend="gathalast">Diṭṭhigatasampayuttaṃ, vippayuttanti bheditaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">22</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ punaṭṭhadhā;</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Lobhamūlaṃ</hi> pakāsenti, lobhamohadvihetukaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">23</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Domanassasahagataṃ <pb ed="V" n="0.0004" />, paṭighena samāyutaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ dvidhā pana.</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">24</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">Dosamūlaṃ</hi> pakāsenti, dosamohadvihetukaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Vicikicchāsahagataṃ, uddhaccasahitanti ca.</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">25</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Upekkhāvedanāyuttaṃ, momūhaṃ duvidhaṃ pana;</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Mohamūlaṃ</hi> pakāsenti, mohenevekahetukaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">26</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">Dvādasākusalā</hi> nāma, caturāpāyasādhakā;</p>

<p rend="gathalast">Ete sugatiyañcāpi, vipattiphaladāyakā.</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">27</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyaviññāṇanāmakā;</p>

<p rend="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷā, yugaḷaṃ sampaṭicchanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">28</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Santīraṇadvayañceva, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>

<p rend="gathalast">Puññāpuññavaseneva, vipākā duvidhā ṭhitā.</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">29</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Upekkhāsahitā tattha, mānasā dvādaseritā;</p>

<p rend="gathalast">Kāyaviññāṇayugaḷaṃ, sukhadukkhayutaṃ kamā.</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">30</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Somanassasahagataṃ, yaṃ santīraṇamānasaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ <hi rend="bold">puññapāka</hi>mevāhu, <hi rend="bold">pāpapākaṃ</hi> na vijjati.</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pañcadvāramanodvāra-vasena duvidhaṃ pana;</p>

<p rend="gathalast">Upekkhāvedanāyuttaṃ, kriyāvajjananāmakaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Somanassasahagataṃ, hasituppādamānasaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kriyājavanamiccevaṃ, tividhā<hi rend="bold">hetukakriyā</hi>.</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭheva puññapākāni, pāpapākāni sattadhā;</p>

<p rend="gathalast">Kriyacittāni tīṇīti, <hi rend="bold">aṭṭhārasa ahetukā</hi>.</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sapuññehi <pb ed="M" n="0.0004" /> samānā ca, mahāpākamahākriyā;</p>

<p rend="gathalast">Mahaggatakriyā pākā, phalacittāni ca kamā.</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">35</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Itthamekūnanavuti-vidhaṃ <pb ed="V" n="0.0005" /> cittaṃ bhave tathā;</p>

<p rend="gathalast">Ekanavutividhaṃ vā, ekavīsasatampi vā.</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">36</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Takkacārapītisukhacittassekaggatāyutaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sotāpattimaggacittaṃ, paṭhamajjhānikaṃ mataṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dutiyaṃ takkato hīnaṃ, tatiyaṃ tu vicārato;</p>

<p rend="gathalast">Catutthaṃ pītito hīnaṃ, upekkhekaggatāyutaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">38</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pañcamanti ca pañcete, paṭhamānuttarā matā;</p>

<p rend="gathalast">Diṭṭhikaṅkhāsīlabbataparāmāsappahāyino.</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">39</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tatheva sakadāgāmimaggacittañca pañcadhā;</p>

<p rend="gathalast">Rāgadosamohattayatanuttakaramīritaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">40</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāmadosasamugghātakaraṃ niravasesato;</p>

<p rend="gathalast">Tatiyānuttarañcāpi, kusalaṃ pañcadhā tathā.</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">41</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rūparāgārūparāgamānuddhaccāpi cāparā;</p>

<p rend="gathalast">Avijjā ceti pañcuddhaṃbhāgiyānamasesato.</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">42</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saṃyojanānaṃ sesānaṃ, samugghātakaraṃ paraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Catutthānuttaraṃ maggacittaṃ pañcavidhanti ca.</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">43</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Cattāri pañcakāneva, maggesu ca phalesu ca;</p>

<p rend="gathalast">Sesāni cekāsītīti, ekavīsasataṃ bhave.</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">44</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Lokuttarānaṃ aṭṭhannaṃ, iccevaṃ pañcadhā puna;</p>

<p rend="gathalast">Jhānaṅgamaggabojjhaṅga-vibhāgāya yathārahaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">45</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pādakajjhānamāmaṭṭhajhānaṃ ajjhāsayo tathā;</p>

<p rend="gathalast">Vuṭṭhānagāminī ceva, niyāmeti vipassanāti.</p>

<p rend="centre">Iti cittavibhāge sarūpasaṅgahakathā niṭṭhitā.</p>

<p rend="centre">Paṭhamo paricchedo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>