<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">Soḷasamo paricchedo</p>

<p rend="subhead">16. Cittuppādakathā</p>

<p rend="hangnum" n="533"><hi rend="paranum">533</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Cittuppādesu dhammānaṃ, iti ñatvā vinicchayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Cittuppādānamevātha, ñātabbo bhedasaṅgaho.</p>

<p rend="hangnum" n="534"><hi rend="paranum">534</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vedanāhārato ceva, hetādhipatito tathā;</p>

<p rend="gathalast">Jhānindriyamaggabalā, yevāpanapathādito.</p>

<p rend="hangnum" n="535"><hi rend="paranum">535</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tattha sukhā ca dukkhā ca, adukkhamasukhāti ca;</p>

<p rend="gathalast">Tisso ca <hi rend="bold">vedanā</hi> vuttā, sambhogatthavisesato.</p>

<p rend="hangnum" n="536"><hi rend="paranum">536</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sukhaṃ dukkhaṃ somanassaṃ, domanassamathāparaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Upekkhindriyamiccevaṃ, pañcindriyavibhāgato.</p>

<p rend="hangnum" n="537"><hi rend="paranum">537</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāyaviññāṇayugaḷe, sukhadukkhā hi vedanā;</p>

<p rend="gathalast">Somanassaṃ domanassaṃ, iti nāmaṃ labhanti na.</p>

<p rend="hangnum" n="538"><hi rend="paranum">538</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aññattha pana sabbattha, sukhā dukkhā ca vedanā;</p>

<p rend="gathalast">Somanassaṃ domanassaṃ, iti nāmaṃ labhanti ca.</p>

<p rend="hangnum" n="539"><hi rend="paranum">539</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Adukkhi <pb ed="V" n="0.0053" /> asukhopekkhā, majjhattāti ca vedanā;</p>

<p rend="gathalast">Pañcapaññāsacittesu, tadaññesu pakāsitā.</p>

<p rend="hangnum" n="540"><hi rend="paranum">540</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sukhadukkhindriyayuttaṃ, kāyaviññāṇakadvayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Domanassindriyayuttaṃ, paṭighadvayamānasaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="541"><hi rend="paranum">541</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭhārasa <pb ed="M" n="0.0048" /> parittāni, catukkajjhānamādito;</p>

<p rend="gathalast">Somanassindriyayuttā, dvāsaṭṭhividha mānasā.</p>

<p rend="hangnum" n="542"><hi rend="paranum">542</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dvattiṃsa ca parittāni, tevīsa jhānapañcamā;</p>

<p rend="gathalast">Hontipekkhindriyayuttā, pañcapaññāsa mānasā.</p>

<p rend="hangnum" n="543"><hi rend="paranum">543</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sukhayuttā tu tesaṭṭhi, dukkhayuttā tayo tahiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Adukkhamasukhayuttā, pañcapaññāsupekkhakā.</p>

<p rend="hangnum" n="544"><hi rend="paranum">544</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ojaṭṭhamakarūpañca, vedanaṃ sandhimānasaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nāmarūpañca kamato, āharantīti desitā.</p>

<p rend="hangnum" n="545"><hi rend="paranum">545</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">Āhārā</hi> kabaḷīkāro, phasso sañcetanā tathā;</p>

<p rend="gathalast">Viññāṇañceti cattāro, upatthambhā ca sambhavā.</p>

<p rend="hangnum" n="546"><hi rend="paranum">546</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Cittuppādesu sabbattha,</p>

<p rend="gatha2">Āhārārūpino tayo;</p>

<p rend="gatha3">Kabaḷīkāro āhāro,</p>

<p rend="gathalast">Kāme kāyānupālako.</p>

<p rend="hangnum" n="547"><hi rend="paranum">547</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Alobho ca adoso ca,</p>

<p rend="gatha2">Amoho ca tathāparo;</p>

<p rend="gatha3">Lobho doso ca moho ca,</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Hetū</hi> dhammā cha desitā.</p>

<p rend="hangnum" n="548"><hi rend="paranum">548</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kusalākusalā hetū, tayo abyākatāti ca;</p>

<p rend="gathalast">Navadvādasadhā tattha, vipākakriyabhedato.</p>

<p rend="hangnum" n="549"><hi rend="paranum">549</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dasa <pb ed="V" n="0.0054" /> pañcādhikā honti, bhūmibhedā tato tahiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Puññapākakriyābhedā, tālīsa catunūnakā.</p>

<p rend="hangnum" n="550"><hi rend="paranum">550</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Santīraṇamanodhātu-pañcaviññāṇamānase;</p>

<p rend="gathalast">Voṭṭhabbane ca hasite, hetu nāma na vijjati.</p>

<p rend="hangnum" n="551"><hi rend="paranum">551</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Lobhamūlesu <pb ed="M" n="0.0049" /> lobho ca,</p>

<p rend="gatha2">Moho ca paṭighadvaye;</p>

<p rend="gatha3">Doso moho ca labbhanti,</p>

<p rend="gathalast">Moho ekova momuhe.</p>

<p rend="hangnum" n="552"><hi rend="paranum">552</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ñāṇena vippayuttesu,</p>

<p rend="gatha2">Alobhādidvayaṃ bhave;</p>

<p rend="gatha3">Tato sesesu sabbattha,</p>

<p rend="gathalast">Alobhāditayopi ca.</p>

<p rend="hangnum" n="553"><hi rend="paranum">553</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tihetukā sattacattā-līsa honti dvihetukā;</p>

<p rend="gathalast">Bāvīsa dvekahetukā, aṭṭhārasa ahetukā.</p>

<p rend="hangnum" n="554"><hi rend="paranum">554</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti catubbidhā;</p>

<p rend="gathalast">Sahajātādhipā dhammā, vuttā<hi rend="bold">dhipatayo</hi> siyuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="555"><hi rend="paranum">555</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yamālambaṃ garuṃ katvā, nāmadhammā pavattare;</p>

<p rend="gathalast">Ārammaṇādhipanāmena, tadālambaṇamīritaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="556"><hi rend="paranum">556</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tihetukajavesveko, catūsupi yathārahaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dvihetukesu sambhoti, vīmaṃsādhipatiṃ vinā.</p>

<p rend="hangnum" n="557"><hi rend="paranum">557</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Anuttare kāmapuññe, tihetukamahākriye;</p>

<p rend="gathalast">Lobhamūle ca sāvajje, labbhatālambaṇādhipo.</p>

<p rend="hangnum" n="558"><hi rend="paranum">558</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tattha cāniyatā kāme, labbhamānāpi labbhare;</p>

<p rend="gathalast">Mahaggatānuttaresu, niyatāva yathārahaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="559"><hi rend="paranum">559</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kriyādvihetupaṭighe <pb ed="V" n="0.0055" />,</p>

<p rend="gatha2">Natthevālambaṇādhipo;</p>

<p rend="gatha3">Momūhāhetuke pāke,</p>

<p rend="gathalast">Lokiye ca na kocipi.</p>

<p rend="hangnum" n="560"><hi rend="paranum">560</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ubhayādhipayuttā ca, sahajādhipayogino;</p>

<p rend="gathalast">Ubhayāniyatādhippā, sahajāniyatādhipā.</p>

<p rend="hangnum" n="561"><hi rend="paranum">561</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ubhayavippayuttā <pb ed="M" n="0.0050" /> ca, pañcadhā tattha mānasā;</p>

<p rend="gathalast">Aṭṭhaṭṭhārasa vīsaṃ cha, sattatiṃsa yathākkamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="562"><hi rend="paranum">562</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pañcādhipatiyogā ca, caturādhipayogino;</p>

<p rend="gathalast">Tividhādhipayuttā ca, vimuttāpi ca sabbathā.</p>

<p rend="hangnum" n="563"><hi rend="paranum">563</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Soḷasātha samattiṃsa, chaḷevātha yathākkamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sattatiṃsatividhāti, catudhevampi niddise.</p>

<p rend="hangnum" n="564"><hi rend="paranum">564</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vīmaṃsādhipayuttā ca, sahajādhipayogino;</p>

<p rend="gathalast">Ālambādhipayuttā ca, vippamuttāpi sabbathā.</p>

<p rend="hangnum" n="565"><hi rend="paranum">565</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Catuttiṃsa dvipaññāsa, aṭṭhavīsa yathākkamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sattatiṃsati ceveti, catudhevampi niddise.</p>

<p rend="hangnum" n="566"><hi rend="paranum">566</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sahajādhipaladdhā tu, dvepaññāseva sabbathā;</p>

<p rend="gathalast">Ālambādhipaladdhā ca, ubhayādhipalābhino.</p>

<p rend="hangnum" n="567"><hi rend="paranum">567</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭhavīseva sabbepi, dvepaññāseva sādhipā;</p>

<p rend="gathalast">Sesā nirādhipā sabbe, sattatiṃsāpi sabbathā.</p>

<p rend="hangnum" n="568"><hi rend="paranum">568</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vedanādivasenevaṃ, ñatvā bhedaṃ catubbidhaṃ;</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Jhānindriyamaggabala</hi>-vasenāpi vibhāvaye.</p>

<p rend="hangnum" n="569"><hi rend="paranum">569</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vitakkaheṭṭhimaṃ jhānaṃ, manoparaṃ manindriyaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Hetuparañca maggaṅgaṃ, balaṃ vīriyapacchimaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="570"><hi rend="paranum">570</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Avitakke <pb ed="V" n="0.0056" /> pakatiyā, tasmā jhānaṃ na vijjati;</p>

<p rend="gathalast">Ahetuke ca maggaṅgaṃ, balañcāvīriye yathā.</p>

<p rend="hangnum" n="571"><hi rend="paranum">571</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭha rūpindriyānettha, agayhanteva sabbathā;</p>

<p rend="gathalast">Maggindriyabalaṭṭhesu, samādhi ca na kaṅkhite.</p>

<p rend="hangnum" n="572"><hi rend="paranum">572</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāmapuññesvaniyatā, viratīpi anuddhatā;</p>

<p rend="gathalast">Paññānuttaracittesu, indriyattayabhājitā.</p>

<p rend="hangnum" n="573"><hi rend="paranum">573</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sesā vuttānusārena, labbhamānajjhānādikā;</p>

<p rend="gathalast">Tehi yuttā ca viññeyyā, cittuppādā yathākkamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="574"><hi rend="paranum">574</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Somanassayuttā <pb ed="M" n="0.0051" /> kāme, lokuttaramahaggate;</p>

<p rend="gathalast">Paṭhamajjhānacittā ca, pañcajhānaṅgikā matā.</p>

<p rend="hangnum" n="575"><hi rend="paranum">575</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dukkhupekkhāyuttā kāme, pañcaviññāṇavajjitā;</p>

<p rend="gathalast">Dutiyajjhānacittā ca, catujhānaṅgikā siyuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="576"><hi rend="paranum">576</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Jhānaṅgattayasaṃyuttā, tatiyajjhānamānasā;</p>

<p rend="gathalast">Catutthapañcamāruppā, jhānaṅgadvayayogino.</p>

<p rend="hangnum" n="577"><hi rend="paranum">577</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pañcaviññāṇayugaḷe, jhānaṅgaṃ natthi kiñcipi;</p>

<p rend="gathalast">Itthaṃ jhānānaṃ bhedena, <hi rend="bold">pañcadhā</hi> mānasā ṭhitā.</p>

<p rend="hangnum" n="578"><hi rend="paranum">578</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekūnatiṃsati satta-tiṃsa cekādasāpare;</p>

<p rend="gathalast">Catuttiṃsa dasevātha, gaṇikā tu yathākkamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="579"><hi rend="paranum">579</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Lokuttaresu sabbesu, indriyāni navuccare;</p>

<p rend="gathalast">Tihetukesu sabbesu, lokiyesu panaṭṭhadhā.</p>

<p rend="hangnum" n="580"><hi rend="paranum">580</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ñāṇena vippayuttesu, sattadhāva samuddhare;</p>

<p rend="gathalast">Sitavoṭṭhabbanā puññe, pañcadhāva pakāsaye.</p>

<p rend="hangnum" n="581"><hi rend="paranum">581</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vicikicchāsahagate, catudhāva viniddise;</p>

<p rend="gathalast">Tīṇindriyāni vuttāni, sesāhetukamānase.</p>

<p rend="hangnum" n="582"><hi rend="paranum">582</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭha <pb ed="V" n="0.0057" /> cekūnatālīsa, dvādasa vātha terasa;</p>

<p rend="gathalast">Ekañca soḷasa ceti, <hi rend="bold">chabbidhā</hi> tattha saṅgaho.</p>

<p rend="hangnum" n="583"><hi rend="paranum">583</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paṭhamānuttaraṃ jhānaṃ, aṭṭhamaggaṅgikaṃ mataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sattamaggaṅgikaṃ nāma, sesaṃ jhānamanuttaraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="584"><hi rend="paranum">584</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ, tathā kāme tihetukaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pañcamaggaṅgikā nāma, cittuppādā pakāsitā.</p>

<p rend="hangnum" n="585"><hi rend="paranum">585</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sesaṃ mahaggataṃ jhānaṃ, sampayuttā ca diṭṭhiyā;</p>

<p rend="gathalast">Ñāṇena vippayuttā ca, catumaggaṅgikā matā.</p>

<p rend="hangnum" n="586"><hi rend="paranum">586</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dosamūladvayañceva, uddhaccasahitaṃ tathā;</p>

<p rend="gathalast">Diṭṭhiyā vippayuttā ca, maggaṅgattayayogino.</p>

<p rend="hangnum" n="587"><hi rend="paranum">587</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vicikicchāsampayutto <pb ed="M" n="0.0052" />, vutto maggo duvaṅgiko;</p>

<p rend="gathalast">Amaggāhetuko ceti, <hi rend="bold">sattadhā</hi> tattha saṅgaho.</p>

<p rend="hangnum" n="588"><hi rend="paranum">588</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Aṭṭha dvattiṃsati ceva, dasa pañcādhikāpare;</p>

<p rend="gathalast">Tālīsa kamato satta, ekañcaṭṭhadasāpare.</p>

<p rend="hangnum" n="589"><hi rend="paranum">589</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Balāni pana satteva, sabbatthāpi tihetuke;</p>

<p rend="gathalast">Ñāṇena vippayuttesu, cha balāni samuddise.</p>

<p rend="hangnum" n="590"><hi rend="paranum">590</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Catudhākusale honti, tividhā kaṅkhite pana;</p>

<p rend="gathalast">Dvibalaṃ sitavoṭṭhabbaṃ, abalaṃ sesamīritaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="591"><hi rend="paranum">591</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">Chabbidho</hi> saṅgaho tattha, sattatālīsathāpare;</p>

<p rend="gathalast">Dvādasekādasekaṃ dve, soḷaseti yathākkamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="592"><hi rend="paranum">592</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Itthaṃ pañca cha satta cha-koṭṭhāsā kamato ṭhitā;</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">Catuvīsati</hi> sabbepi, jhānaṅgādivasā kathā.</p>

<p rend="centre">Iti cetasikavibhāge cittuppādakathā niṭṭhitā.</p>

<p rend="centre">Soḷasamo paricchedo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>